Europese Commissie > EJN > Procestermijnen > Portugal

Laatste aanpassing: 06-11-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Procestermijnen - Portugal

 

INHOUDSOPGAVE

1. Welke termijnen worden gehanteerd? 1.
2. Lijst van feestdagen die worden aangemerkt als niet-werkdag krachtens Verordening (EEG, Euratom) nr. 1182/71 van 3 juni 1971 2.
3. Waar zijn de algemene regels over termijnen in de verschillende procedures te vinden? 3.
4. Vanaf welk moment begint een termijn voor een formele handeling te lopen? 4.
4.a) Is het moment waarop een termijn begint te lopen afhankelijk van de manier waarop het document wordt bezorgd (zelf bezorgen, per deurwaarder of per post)? 4.a)
5. Vanaf wanneer begint een termijn te lopen? 5.
5.a) Als de termijn is uitgedrukt in dagen, begint de termijn dan te lopen vanaf de datum van de handeling, de bezorging, of de gebeurtenis? 5.a)
5.a)1. Is het voor het begin van de termijn op enige wijze van belang of de geadresseerde daadwerkelijk informatie over de handeling heeft ontvangen of ervan op de hoogte is? Zo ja, hoe? 5.a)1.
5.b) Als de termijn is uitgedrukt in dagen, omvat het aantal aangegeven dagen kalenderdagen of slechts werkdagen? 5.b)
5.c) Als een termijn geldt van maanden of jaren? 5.c)
5.d) Wanneer verstrijken dergelijke termijnen? Zijn er aanvangsmomenten voor termijnen die bij wijze van uitzondering of in het bijzonder van toepassing zijn in bepaalde burgerlijke procedures? 5.d)
6. Als de termijn verstrijkt op een zaterdag, zondag of erkende feestdag, wordt deze dan verlengd tot de eerstvolgende werkdag? Geldt een dergelijke verlenging ook als de termijn in kwestie pas start na een toekomstige gebeurtenis? 6.
7. Indien het verzoek wordt gericht aan een gerecht met zetel op het vasteland van de lidstaat (in lidstaten die gebieden buiten het vasteland of geografisch gescheiden gebieden hebben)1, worden de termijnen verlengd voor personen die in een van deze gebieden wonen of verblijven of voor personen die in het buitenland wonen of verblijven? Zo ja, hoe lang worden de termijnen dan verlengd? 7.
8. Omgekeerd, indien het verzoek wordt gericht aan een gerecht met zetel in een van de geografisch gescheiden gebieden, worden de termijnen verlengd voor personen die niet in een van deze gebieden wonen of verblijven of voor personen die in het buitenland wonen of verblijven? 8.
9. Gelden afwijkende termijnen voor bepaalde civielrechtelijke zaken? 9.
10. Kunnen gerechten in noodgevallen of wegens een andere oorzaak, de dagvaardingstermijn verkorten of een bepaalde dag stellen voor de zitting? En het tegenovergestelde, kan de dagvaardingstermijn worden verlengd? 10.
11. Als een betekening bestemd voor een partij met een vaste woonplaats waarvoor een verlengde termijn geldt, geschiedt op een plaats waar voor de bewoners geen verlengde termijn geldt, verliest deze partij dan het voordeel van de verlenging van de termijn? 11.
12. Wat zijn de gevolgen van niet-naleven van termijnen? 12.
13. Als de termijn is verstreken, welke rechtsmiddelen hebben de niet-verschenen partijen? 13.

 

1. Welke termijnen worden gehanteerd?

Bij juridische kwesties speelt tijd een belangrijke rol. In burgerlijke zaken worden juridische kwesties beïnvloed en beheerst door twee verschillende soorten termijnen: materiële en formele. Voor termijnen gelden bijzondere regels en berekeningsmethoden al naar gelang ze materieel of formeel van aard zijn.

Tenzij uitdrukkelijk anders aangegeven, zijn bij wet vastgestelde termijnen materieel van aard.

De Portugese wetgeving voorziet voor burgerlijke zaken in specifieke termijnen voor verjaring, verval en niet-uitoefening (artikel 298 van het burgerlijk wetboek).

Het recht om een beroep te doen op de verjaringstermijn ontstaat als de rechthebbende dat recht gedurende een wettelijke termijn niet heeft uitgeoefend, mits dit recht ter vrije beschikking van de rechthebbende staat en er geen wettelijke uitzondering geldt. Het belang van de zekerheid van rechtsbetrekkingen wordt op deze manier herbevestigd, omdat de uitoefening van rechten in de tijd wordt beperkt. Een beroep op de verjaringstermijn dient te worden gedaan door de belanghebbende en kan niet ambtshalve door de rechter worden opgeworpen.

Strikt genomen houdt verjaring in dat een recht of een juridische situatie van rechtswege ophoudt van toepassing te zijn. Het verstrijken van een termijn betekent dat de bewuste termijn zonder terugwerkende kracht eindigt.

Bij zaken waarover de partijen niet vrij kunnen beslissen, werpt de rechter ambtshalve het verstrijken van een termijn op. Dit is in iedere fase van het proces mogelijk. Indien verjaring wordt vastgesteld in zaken waarover partijen vrij kunnen beslissen, is er een beroep in of buiten rechte nodig om de verjaring van kracht te doen worden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Niet-uitoefening betekent dat een recht op een geheel of gedeeltelijk gebruik van iets niet plaatsvindt. Dat wil zeggen dat de vruchten of economische voordelen ervan gedurende de wettelijke periode niet worden genoten. Niet-uitoefening leidt tot het tenietgaan van het betreffende recht.

De rechter kan niet-uitoefening niet ambtshalve opwerpen.

Procestermijnen worden wettelijk vastgelegd met het oog op een bepaald gevolg voor de procedure (bijvoorbeeld termijnen voor het instellen van een rechtsvordering of voor verzet).

Indien het recht om de handeling te verrichten vervalt, is de procestermijn een vervaltermijn. Indien de mogelijkheid tot uitvoering van een handeling of de aanvang van een andere termijn kan worden opgeschort tot een specifiek moment, is de termijn verlengbaar.

Een procestermijn kan bij wet of rechterlijk bevel worden vastgesteld.

2. Lijst van feestdagen die worden aangemerkt als niet-werkdag krachtens Verordening (EEG, Euratom) nr. 1182/71 van 3 juni 1971

Tot de niet-werkdagen in de zin van bovenstaande verordening worden in Portugal gerekend:

1 januari, Goede Vrijdag (vrijdag voor Pasen), 25 april, 1 mei, Sacramentsdag (tweede donderdag na Pinksteren), 10 juni, 15 augustus, 5 oktober, 1 november, 1 december, 8 december, 25 december.

3. Waar zijn de algemene regels over termijnen in de verschillende procedures te vinden?

De algemene regel in het Portugese burgerlijk procesrecht luidt dat indien een specifieke bepaling over termijnen ontbreekt, de partijen een termijn van 10 dagen hebben om een verzoek in te dienen om een uitspraak of een maatregel te verkrijgen, om nietigheid in te roepen, een incidenteel beroep in te stellen of enig ander formeel recht uit te oefenen. De termijn van 10 dagen geldt ook wanneer een partij zich wenst te verweren tegen de vordering van de wederpartij (artikel 153, lid 1 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

4. Vanaf welk moment begint een termijn voor een formele handeling te lopen?

In het algemeen is het begin van de termijn afhankelijk van de datum van betekening of kennisgeving van de betreffende handeling (artikel 153, lid 2).

Tijdens het proces geschieden betekeningen aan de partijen via hun wettelijke vertegenwoordigers. In het geval van een dagvaarding waarbij een partij wordt opgeroepen in persoon te verschijnen, wordt in aanvulling op de betekening aan de vertegenwoordiger eveneens een betekening per aangetekende post aan de partij zelf verzonden met vermelding van datum, plaats en doel van verschijnen. Vertegenwoordigers ontvangen een betekening per aangetekende brief die wordt gezonden aan hun kantoor of het door hen gekozen postadres. Ook kan betekening worden verricht door de bode als de vertegenwoordigers zich in een gerechtsgebouw bevinden. Kennisgeving per post wordt verondersteld te hebben plaatsgevonden op de derde dag na de registratiedatum van de brief of op de eerstvolgende werkdag als deze dag geen werkdag is. Kennisgeving per e-mail wordt verondersteld te hebben plaatsgevonden op de dag van verzending, indien deze naar behoren is geschied.

In bovenstaande gevallen begint de termijn daarom te lopen vanaf het tijdstip waarop de betekening of kennisgeving wordt verondersteld te hebben plaatsgevonden. Een persoon aan wie betekening of kennisgeving heeft plaatsgevonden, kan echter altijd aantonen dat hij deze niet op het veronderstelde tijdstip had ontvangen om redenen die buiten zijn macht lagen (artikelen 253 en 254).

Betekening per aangetekende brief met ontvangstbewijs wordt verondersteld te hebben plaatsgevonden op de dag van ondertekening van het ontvangstbewijs en te zijn verricht aan de persoon aan wie moet worden betekend, zelfs indien het ontvangstbewijs werd ondertekend door een derde (artikel 238, lid 1 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien de persoon aan wie betekening plaatsvindt, weigert het ontvangstbewijs te tekenen of de brief in ontvangst te nemen, noteert de postbezorger dit voorval voordat hij de brief retourneert. In deze situatie is het moment waarop de termijn begint te lopen, de datum waarop het voorval wordt genoteerd (artikel 237, lid 3 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Indien de brief wordt geretourneerd omdat de geadresseerde de brief niet binnen de wettelijke termijn van het postkantoor heeft opgehaald of omdat een andere persoon dan de persoon aan wie moet worden betekend, weigert het ontvangstbewijs te tekenen of de brief in ontvangst te nemen, wordt de bezorging herhaald en wordt een andere aangetekende brief met ontvangstbewijs gezonden aan de persoon aan wie moet worden betekend waarin deze wordt gewezen op de wettelijke gevolgen van zijn weigering. In dit geval wordt de brief, op een officieel goedgekeurd formulier, achtergelaten met een afschrift van alle verplichte informatie. De postbezorger dient de datum en exacte plaats van bezorging te noteren en dit bewijs van bezorging onmiddellijk aan het gerecht door te zenden. Als het niet mogelijk is om de brief te bezorgen via de brievenbus van de persoon aan wie moet worden betekend, laat de postbezorger een kennisgeving voor de geadresseerde achter. In dit geval wordt de betekening verondersteld te hebben plaatsgevonden op de door de postbezorger genoteerde datum, of, indien een kennisgeving is achtergelaten, op de achtste dag na die datum. Vanaf dat moment begint de procestermijn die aanvangt op het moment van betekening, te lopen (artikelen 237 en 238 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien de betekening plaatsvindt via een wettelijk vertegenwoordiger, een bode of een griffiemedewerker, begint de termijn te lopen vanaf het moment waarop de persoon aan wie betekening plaatsvindt, het bewijs van bezorging ondertekent (artikel 239 en 245 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Het burgerlijk procesrecht voorziet in een verlenging (een door de wetgever toegestane aanvullende termijn) in verband met de geografische afstand tussen de plaats van betekening en het gerecht waar de zaak wordt behandeld of het feit dat de betekening niet in persoon heeft plaatsgevonden. Onder deze omstandigheden begint de verplichte wettelijke termijn pas te lopen na het verstrijken van deze verlenging.

De betekening vindt plaats door middel van openbare kennisgevingen en aankondigingen in die gevallen waarin de persoon aan wie moet worden betekend, geen vaste verblijfplaats heeft. Onder deze omstandigheden wordt de betekening verondersteld te hebben plaatsgevonden op de dag waarop de laatste aankondiging is gepubliceerd, of indien er geen aankondigingen zijn, op de dag waarop de openbare kennisgevingen verschijnen; de termijn voor het indienen van een verweer begint te lopen vanaf het einde van de wettelijke verlenging van de termijn (artikelen 248 en 250 van het wetboek).

4.a) Is het moment waarop een termijn begint te lopen afhankelijk van de manier waarop het document wordt bezorgd (zelf bezorgen, per deurwaarder of per post)?

Ja. Zie het antwoord op de vorige vraag.

5. Vanaf wanneer begint een termijn te lopen?

5.a) Als de termijn is uitgedrukt in dagen, begint de termijn dan te lopen vanaf de datum van de handeling, de bezorging, of de gebeurtenis?

Indien een dergelijke termijn wordt uitgedrukt in dagen, begint de termijn te lopen vanaf de dag die volgt op de datum van de betekening, de kennisgeving of de gebeurtenis die de termijn in gang zet.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De feitelijke datum van de handeling, gebeurtenis, rechterlijke uitspraak, betekening en/of kennisgeving is niet relevant.

5.a)1. Is het voor het begin van de termijn op enige wijze van belang of de geadresseerde daadwerkelijk informatie over de handeling heeft ontvangen of ervan op de hoogte is? Zo ja, hoe?

Ja, het antwoord op vraag 4 is ook hier van toepassing.

5.b) Als de termijn is uitgedrukt in dagen, omvat het aantal aangegeven dagen kalenderdagen of slechts werkdagen?

Een procestermijn die bij wet of rechterlijk bevel is vastgesteld, is in beginsel een ononderbroken periode. De procestermijn wordt echter opgeschort tijdens sluitingsperioden van de gerechten, tenzij deze minimaal zes maanden duren of indien er sprake is van proceshandelingen die wettelijk gezien als spoedeisend worden beschouwd. Indien de termijn voor het uitvoeren van een proceshandeling verstrijkt op een dag waarop de gerechten zijn gesloten, wordt de periode verlengd tot en met de volgende werkdag (artikel 144 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Daaruit volgt dat de procestermijn alle kalenderdagen omvat met uitzondering van de periode dat de gerechten zijn gesloten. Wel kan de handeling op de volgende werkdag na het verstrijken van de termijn worden uitgevoerd als de termijn verstrijkt op een dag waarop het gerecht is gesloten.

De gerechten zijn gesloten van 22 december tot en met 3 januari; vanaf palmzondag tot en met paasmaandag en van 1 tot en met 31 augustus.

Indien iemand in een procedure bijvoorbeeld binnen 14 dagen na een aan hem op 4 april 2005 betekend document moet reageren, dient hij zijn verweer vóór 18 april in te dienen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

5.c) Als een termijn geldt van maanden of jaren?

Indien een dergelijke periode wordt uitgedrukt in maanden of jaren, wordt de aanvangsdag op dezelfde manier bepaald. Dat wil zeggen dat de termijn begint te lopen vanaf de dag die volgt op de datum van de betekening, de kennisgeving of de gebeurtenis die de termijn in gang zet.

5.d) Wanneer verstrijken dergelijke termijnen? Zijn er aanvangsmomenten voor termijnen die bij wijze van uitzondering of in het bijzonder van toepassing zijn in bepaalde burgerlijke procedures?

Een termijn die wordt uitgedrukt in dagen verstrijkt wanneer vanaf het aanvangsmoment het aantal dagen van de betreffende termijn, is verlopen. Zie het voorbeeld in het antwoord op vraag 5b.

Een termijn die wordt uitgedrukt in weken, maanden of jaren en die begint te lopen vanaf een bepaalde datum, eindigt om 24.00 uur (middernacht) op de betreffende dag van de laatste week, maand of jaar van die termijn, maar indien de betreffende dag in de laatste maand niet voorkomt, eindigt de termijn op de laatste dag van die maand [artikel 279, onder c) van het burgerlijk wetboek].

Er is daarom geen sprake van aanvangsmomenten die bij uitzondering of in het bijzonder van toepassing zijn.

6. Als de termijn verstrijkt op een zaterdag, zondag of erkende feestdag, wordt deze dan verlengd tot de eerstvolgende werkdag? Geldt een dergelijke verlenging ook als de termijn in kwestie pas start na een toekomstige gebeurtenis?

De gerechten zijn uitsluitend op werkdagen geopend.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De regel voor de berekening van alle procestermijnen is dat het einde van de termijn voor de uitvoering van de proceshandeling wordt verlengd tot de eerstvolgende werkdag als de termijn verstrijkt op een dag waarop de gerechten zijn gesloten.

7. Indien het verzoek wordt gericht aan een gerecht met zetel op het vasteland van de lidstaat (in lidstaten die gebieden buiten het vasteland of geografisch gescheiden gebieden hebben)1, worden de termijnen verlengd voor personen die in een van deze gebieden wonen of verblijven of voor personen die in het buitenland wonen of verblijven? Zo ja, hoe lang worden de termijnen dan verlengd?

De doorslaggevende gebeurtenis is in dit geval niet de woon- of verblijfplaats, maar de plaats van de betekening.

Krachtens het Portugees burgerlijk procesrecht wordt de gebruikelijke termijn met vijftien dagen verlengd als het document aan de verweerder wordt betekend in de Portugese autonome gebieden en het proces plaatsvindt op het vasteland of een ander eiland, of omgekeerd. De termijn wordt met dertig dagen verlengd indien het document wordt betekend aan een verweerder in het buitenland (artikel 252A van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

In bepaalde situaties waarin de wet voorziet gelden deze regels ook voor betekeningen (artikel 256 van het wetboek).

8. Omgekeerd, indien het verzoek wordt gericht aan een gerecht met zetel in een van de geografisch gescheiden gebieden, worden de termijnen verlengd voor personen die niet in een van deze gebieden wonen of verblijven of voor personen die in het buitenland wonen of verblijven?

Wederom is het niet de woon- of verblijfplaats maar de plaats van betekening die relevant is. De in het antwoord op de vorige vraag genoemde verlengingen gelden ook in de hier beschreven omstandigheden waarin de betekening of kennisgeving van het document plaatsvindt buiten het gebied van het eiland of in het buitenland.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

9. Gelden afwijkende termijnen voor bepaalde civielrechtelijke zaken?

Vanwege de ruime uitleg die in het kader van de Europese juridische samenwerking in burgerlijke en handelszaken wordt gegeven aan het begrip burgerlijke zaken, dient vermeld te worden dat de Portugese wetgeving dergelijke afwijkende termijnen inderdaad kent, bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsrecht.

10. Kunnen gerechten in noodgevallen of wegens een andere oorzaak, de dagvaardingstermijn verkorten of een bepaalde dag stellen voor de zitting? En het tegenovergestelde, kan de dagvaardingstermijn worden verlengd?

Wettelijke termijnen kunnen niet worden verkort.

De bij wet vastgestelde procestermijn kan wel worden verlengd in die gevallen waarin de wet voorziet. Met instemming van de partijen kan de termijn eenmaal worden verlengd voor dezelfde duur (artikel 147 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

11. Als een betekening bestemd voor een partij met een vaste woonplaats waarvoor een verlengde termijn geldt, geschiedt op een plaats waar voor de bewoners geen verlengde termijn geldt, verliest deze partij dan het voordeel van de verlenging van de termijn?

De verweerder aan wie een verzoekschrift is betekend in verband met een bepaalde burgerlijke vordering dient binnen de gestelde termijn zijn verweer in te dienen. Deze termijn kan worden verlengd vanwege de geografische afstand tussen de plaats van betekening en de plaats waar het gerecht is gevestigd of vanwege andere bij wet bepaalde factoren die geen betrekking hebben op de woonplaats van de persoon aan wie betekening plaatsvindt. Het antwoord op deze vraag luidt derhalve dat dit voordeel zich in de beschreven situatie niet zou voordoen.

12. Wat zijn de gevolgen van niet-naleven van termijnen?

Het verstrijken van de wettelijke termijn doet het recht teniet om de vordering in te stellen (artikel 145 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Het niet-naleven van bepaalde termijnen kan een boete opleveren.

13. Als de termijn is verstreken, welke rechtsmiddelen hebben de niet-verschenen partijen?

In geval van een gerechtvaardigd beletsel kan na het verstrijken van de termijn de proceshandeling alsnog worden verricht. Dit is, met andere woorden, mogelijk indien een gebeurtenis die niet kan worden toegeschreven aan degenen die gebonden zijn aan de termijn of aan hun vertegenwoordigers, verhindert dat een bepaalde handeling tijdig wordt verricht. In dit geval moet de partij die stelt verhinderd te zijn direct het ondersteunende bewijs leveren (artikel 146 van het wetboek).

Buiten het geval van een gerechtvaardigd beletsel kan de handeling binnen de eerste drie werkdagen volgende op het verstrijken van de termijn alsnog worden verricht, mits een boete wordt betaald (artikel 145 van het wetboek).

Nadere inlichtingen

1  Bijvoorbeeld de Azoren of Madeira voor Portugal, de overzeese departementen en gebieden voor Frankrijk, de Canarische Eilanden voor Spanje enz.

« Procestermijnen - Algemene informatie | Portugal - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 06-11-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk