Europese Commissie > EJN > Betekening en kennisgeving van stukken > Portugal

Laatste aanpassing: 25-09-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Betekening en kennisgeving van stukken - Portugal

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat houden de termen betekening (citação) en kennisgeving (notificação) in de praktijk in? Waarom bestaan er specifieke regels voor betekeningen en kennisgevingen? 1.
2. Welke documenten behoeven een betekening of een kennisgeving? 2.
3. Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering van betekeningen en kennisgevingen? 3.
4. Hoe verloopt de betekening of kennisgeving van een document in de praktijk? Zijn er alternatieve methoden? 4.
5. Wat gebeurt er indien, in uitzonderlijke gevallen, betekening of kennisgeving aan de geadresseerde in persoon niet mogelijk is (bijvoorbeeld omdat die niet thuis is)? Bestaan er alternatieve wijzen van betekening of kennisgeving? 5.
6. Is er schriftelijk bewijs dat betekening of kennisgeving van een document heeft plaatsgevonden? 6.
7. Wat gebeurt er als er iets misloopt en de geadresseerde het document niet ontvangt, of als de betekening of de kennisgeving niet volgens de wet is (bijvoorbeeld als het document aan een derde wordt overhandigd)? Kan de betekening of de kennisgeving dan desalniettemin geldig zijn (kunnen bijvoorbeeld vormfouten worden gecorrigeerd) of moet het document opnieuw worden aangeboden? 7.
8. Moet er betaald worden voor een betekening of kennisgeving, en zo ja hoeveel? 8.

 

1. Wat houden de termen betekening (citação) en kennisgeving (notificação) in de praktijk in? Waarom bestaan er specifieke regels voor betekeningen en kennisgevingen?

Een betekening is de rechtshandeling waarbij aan iemand wordt medegedeeld dat er een procedure tegen hem of haar is ingesteld en waarbij deze persoon wordt uitgenodigd zich te verweren als hij of zij dat wenst. Onder citação wordt verder ook verstaan de eerste oproep aan bij een zaak betrokken personen om voor de rechtbank te verschijnen.

In alle andere gevallen wordt een kennisgeving gebruikt om iemand op te roepen om voor het gerecht te verschijnen of om officiële mededeling van een feit te doen.

De term citação wordt alleen gebruikt voor de eerste mededeling aan of oproep van een bepaalde persoon, daarna ontvangt de gedaagde (verwerende partij) alleen nog kennisgevingen (notificações).

Wanneer iemand opgeroepen moet worden om voor de rechtbank te verschijnen die geen direct belang bij de zaak heeft en zich dus niet hoeft te verweren, gebeurt dat in alle gevallen met een kennisgeving (bijvoorbeeld voor het oproepen van getuigen en deskundigen).

Er bestaan specifieke regels voor "citações" en "notificações", gezien het grote belang van deze handelingen voor de rechtsgang die tot een rechtvaardige oplossing van het geschil moet leiden (zij maken bijvoorbeeld het indienen van een verweer mogelijk of het reageren op een rekest van de tegenpartij, of dienen om iemand op te roepen om voor de rechtbank te verschijnen).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verder zijn het door de wet opgelegde plechtige karakter van deze handelingen en de vereiste formaliteiten noodzakelijk om naderhand te kunnen aantonen dat de handelingen inderdaad hebben plaatsgevonden.

2. Welke documenten behoeven een betekening of een kennisgeving?

Het oorspronkelijke verzoekschrift en de daaraan gehechte documenten worden betekend.

Alle rekesten in de documenten waarop de partijen kunnen reageren, evenals alle documenten die daaraan toegevoegd worden in de loop van het proces, zijn onderwerp van kennisgevingen.

Onderwerp van kennisgeving zijn verder ook rechterlijke uitspraken en bevelen die volgens de wet medegedeeld moeten worden of die de partijen nadeel kunnen berokkenen, alsmede andere handelingen waarbij de rechter kennisgeving beveelt, de verzoeken van het Openbaar Ministerie, bepaalde door de griffie af te geven documenten, de afrekening van de proceskosten en de op initiatief van derden aan de processtukken gehechte documenten.

3. Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering van betekeningen en kennisgevingen?

De feitelijke verrichting van de betekening kan een taak zijn van de griffie van de rechtbank en de postdienst (betekening per aangetekende post en per gewone post), of van een gerechtelijke functionaris (bij betekening door persoonlijk contact met de betrokkene), van een juridische vertegenwoordiger (advocaat, procureur), of ook van een door een juridische vertegenwoordiger aangewezen medewerker van een advocatenkantoor (juridisch assistent, paralegal).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

4. Hoe verloopt de betekening of kennisgeving van een document in de praktijk? Zijn er alternatieve methoden?

De betekening per post vindt plaats door verzending van een aangetekende brief met ontvangstbewijs volgens officieel model, aan het adres van de woning of de arbeidsplaats van de betrokkene, of, als het om een rechtspersoon of bedrijf gaat, aan het hoofdkantoor of de plaats waar de activiteiten normaliter plaatsvinden. In dit schrijven moet duidelijk worden aangegeven binnen welke termijn een verweerschrift kan worden ingediend, of het nodig is een advocaat in te schakelen, en wat de gevolgen zullen zijn als een verweerschrift uitblijft.

Bij betekening aan een individu (natuurlijke persoon) kan de brief, nadat het ontvangstbewijs ondertekend is, worden overhandigd aan hetzij de geadresseerde, hetzij een andere persoon die zich in de woning of op de arbeidsplaats bevindt en verklaart in staat te zijn de brief prompt aan de geadresseerde door te geven.

Vóór ondertekening van het ontvangstbewijs controleert de postbode de identiteit van de geadresseerde of de persoon aan wie de brief overhandigd wordt en noteert de voornaamste gegevens van een identiteitskaart (of een ander officieel document dat deze identiteitscontrole mogelijk maakt).

Als de brief aan een derde persoon overhandigt wordt, dient de postbode deze persoon erop te wijzen dat hij of zij verplicht is deze zo snel mogelijk door te geven aan de natuurlijke of rechtspersoon tot wie de mededeling gericht is.

Indien overhandiging niet mogelijk is, wordt een bericht voor de geadresseerde achtergelaten, waarin wordt aangegeven van welke rechtbank de brief afkomstig is en op welk proces het betrekking heeft. De redenen waarom het niet mogelijk was moeten worden genoteerd en het schrijven moet een week lang ter beschikking van de geadresseerde worden gehouden, in een duidelijk aangegeven postkantoor.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Wanneer de betrokkene weigert de brief in ontvangst te nemen of het ontvangstbewijs te ondertekenen, noteert de postbode dat en stuurt de brief terug. In dat geval zal de betekening plaatsvinden door een gerechtsdeurwaarder, waarbij van te voren wordt medegedeeld wanneer de brief zal worden overhandigd aan de geadresseerde, dan wel aan een andere persoon die op het betreffende adres aanwezig is en waarvan mag worden aangenomen dat hij of zij de brief kan doorgeven. Indien dat niet mogelijk is, wordt een bericht aangebracht op de meest geëigende plaats; de betekening wordt dan als uitgevoerd beschouwd, louter door aanbrenging van deze mededeling dat de geadresseerde een duplicaat en de bijgevoegde documenten kan afhalen bij de griffie van de rechtbank. In dat geval, en in alle gevallen waarin de betekening wordt gedaan aan een andere persoon dan de geadresseerde, wordt daarna een aangetekend schrijven aan de betreffende persoon gezonden, waarin de datum en de wijze waarop betekening heeft plaatsgevonden worden aangegeven, alsmede de termijn waarbinnen een verweerschrift ingediend kan worden, de gevolgen van het niet indienen van een verweerschrift, en de plaats waar het duplicaat beschikbaar is. Als betekening aan een derde persoon heeft plaatsgevonden, wordt ook de identiteit van die persoon aangegeven.

Bij vorderingen tot nakoming van uit schriftelijke overeenkomsten voortvloeiende verplichtingen wordt betekening uitgevoerd door middel van een gewone (niet-aangetekende) brief, gericht aan het adres van de woning of het kantooradres dat in de overeenkomst is aangegeven, tenzij uitdrukkelijk een ander adres is overeengekomen waar de geadresseerde geacht wordt woonachtig of gevestigd te zijn voor de doeleinden van de betekening.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De gerechtsdeurwaarder dient ervoor te zorgen dat in de processtukken de datum van verzending van de niet-aangetekende brief en het adres van woning of kantoor worden genoteerd.

De postbode deponeert deze brief in de brievenbus van de geadresseerde, noteert de datum en de precieze locatie van deze brievenbus, en overhandigt deze verklaring zo snel mogelijk aan de rechtbank.

Als het niet mogelijk blijkt dit schrijven in de brievenbus van de geadresseerde te deponeren, noteert de postbode dit, dateert de verklaring en overhandigt deze zo snel mogelijk aan de rechtbank. Als bestelling onmogelijk mocht blijken vanwege de afmetingen van het poststuk, laat hij een bericht achter voor de geadresseerde waarin wordt aangegeven van welke rechtbank het schrijven afkomstig was, op welk geding het betrekking heeft, de reden waarom het niet mogelijk was het schrijven te overhandigen of te bestellen, en dat het schrijven een week lang ter beschikking van de geadresseerde wordt gehouden, op een met name genoemd postkantoor.

Betekening door middel van persoonlijk contact van de gerechtsdeurwaarder met de partij tot wie de betekening gericht is, geniet altijd de voorkeur als dat de snelste oplossing is.

De gerechtsdeurwaarder overhandigt de betrokkene het duplicaat van het oorspronkelijke verzoekschrift (petição) en de bijbehorende documenten, alsmede het exploot. Daarin dienen duidelijk te zijn aangegeven: het zaaknummer, de sectie, het arrondissement en de rechtbank waar de zaak wordt gehoord, alsmede de termijn waarbinnen een verweerschrift kan worden ingediend, of het noodzakelijk is zich door een advocaat te laten vertegenwoordigen, en de eventuele gevolgen van het uitblijven van enig verweer.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als de betekening niet kan plaatsvinden omdat de betreffende persoon door een bekende psychische aandoening of een ander gebrek de brief niet in ontvangst kan nemen, rapporteert de gerechtsdeurwaarder dat en meldt dat ook aan de tegenpartij. Vervolgens wordt de zaak voor een beslissing voorgelegd aan de rechter die op basis van ingewonnen informatie en bewijsstukken vaststelt of de betreffende persoon daartoe werkelijk niet in staat is. Als de tijdelijke of permanente onbekwaamheid erkend wordt, wordt een vertegenwoordiger van de opgeroepene aangewezen (curador provisório), tot wie de betekening dan wordt gericht.

De betekening kan verder ook worden gedaan door juridische vertegenwoordigers (advocaten) of door door dezen aangewezen juridische assistenten (paralegals), in die gevallen waar in de oorspronkelijke oproeping in die mogelijkheid is voorzien of wanneer andere wijzen van betekening geen succes gehad hebben. De te verstrekken informatie is dezelfde als hierboven aangegeven. De verklaring dat de betekening is verricht, wordt gedateerd en ondertekend door de persoon die met de betekening is belast. Wanneer blijkt dat dit niet gebeurd is binnen 30 dagen nadat het desbetreffende verzoek aan de juridische vertegenwoordiger is gedaan, meldt deze dat aan de rechtbank en wordt overgegaan tot betekening overeenkomstig de algemene bepalingen.

De betekening vindt plaats door middel van aanplakbiljetten indien het niet duidelijk is waar de geadresseerde verblijft of tot welke personen precies de oproeping gericht moet worden. Naast aankondigingen in kranten (wat met name gebeurt als het belang van de zaak dat rechtvaardigt) worden in het eerstgenoemde geval drie biljetten aangeplakt (een bij de ingang van de rechtbank, een bij de laatste bekende woonplaats en een bij de ingang van het betreffende gemeentehuis), en in het tweede geval één enkel biljet bij de ingang van de rechtbank.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Ook andere rechtbanken of overheidsinstanties kan per rogatoire commssie ("carta precatória" of "carta rogatória") worden verzocht procedurele handelingen te verrichten waarvoor ingrijpen van gerechtsdiensten nodig is. Een carta precatória wordt gebruikt als de handeling door een rechtbank of door een Portugese consul verricht moet worden, en de carta rogatória als het om een buitenlandse instantie gaat. Door middel van een dergelijk bevel geeft de rechtbank opdracht tot uitvoering van een proceshandeling aan een lichaam dat functioneel ondergeschikt is aan de rechtbank.

Betekeningen en kennisgevingen per post worden rechtstreeks aan de betrokkene gezonden, in welk arrondissement deze zich ook bevindt.

Bij de verzending van berichten van verschillende aard en bij de verzending of terugzending van "cartas precatórias" kunnen de gerechtsdiensten behalve van de post ook van fax en telematica gebruik maken. Bij dringende handelingen kan ook een telegram, de telefoon of een ander telecommunicatiemiddel gebruikt worden. Van telefoongesprekken wordt altijd een schriftelijk verslag opgesteld, dat bij de stukken wordt gevoegd, en bovendien volgt er altijd een schriftelijke bevestiging; wat de partijen betreft, zijn telefoongesprekken alleen toegestaan voor het doen van een oproeping/uitnodiging of het intrekken van een oproeping in het kader van de proceshandelingen.

Kennisgevingen (notificações) worden in de regel per post verstuurd.

Kennisgevingen aan de partijen in een lopend geding worden gedaan aan hun juridische vertegenwoordigers.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Wanneer een kennisgeving bedoeld is om een van de partijen op te roepen om persoonlijk te verschijnen, wordt behalve de kennisgeving aan de juridische vertegenwoordiger ook een aangetekend schrijven aan de partij zelf gestuurd, waarin datum, plaats en doel van de comparitie worden aangegeven.

De juridische vertegenwoordigers worden geïnformeerd door een aangetekende brief aan hun kantoor of aan het adres waar zij domicilie gekozen hebben; zij kunnen ook persoonlijk geïnformeerd worden door de gerechtsdeurwaarder als zij die op de rechtbank ontmoeten.

Een kennisgeving per post wordt geacht te hebben plaatsgevonden op de derde dag na aantekening van de verzending, of als dat geen werkdag is, op de eerste daaropvolgende werkdag, en dit geldt ook als de brief wordt geretourneerd, op voorwaarde dat die is bezorgd op het kantoor van de juridische vertegenwoordiger of aan het adres waar hij domicilie gekozen heeft; in dat geval, of indien de brief niet kon worden overhandigd omdat de geadresseerde afwezig was, wordt de envelop bij de processtukken gevoegd, en wordt de kennisgeving geacht te hebben plaatsgevonden op de genoemde derde dag na aantekening van de verzending.

Deze veronderstelling kan worden weerlegd door de geadresseerde als die kan aantonen dat de kennisgeving niet is verricht of in feite op een latere datum heeft plaatsgevonden om redenen die hem niet kunnen worden verweten.

Indien een partij geen advocaat heeft aangesteld, worden kennisgevingen gericht aan zijn woning of kantoor of plaats waar hij domicilie heeft gekozen voor het ontvangen van die kennisgevingen, volgens dezelfde regels als voor kennisgevingen aan juridische vertegenwoordigers.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Van definitieve beslissingen wordt altijd kennisgeving gedaan, voor zover woonadres of kantooradres bij de rechtbank bekend zijn.

Bij kennisgeving van besluiten, vonnissen of arresten moet een leesbare kopie of fotokopie van de beslissing en de redenen daarvoor aan de betrokkene gezonden of overhandigd worden.

Als kennisgevingen gelden ook oproepingen en mededelingen aan de betrokkenen die ter terechtzitting aanwezig zijn, dit ter beoordeling van de rechter, voorzover die kennisgevingen in de processtukken zijn opgenomen.

5. Wat gebeurt er indien, in uitzonderlijke gevallen, betekening of kennisgeving aan de geadresseerde in persoon niet mogelijk is (bijvoorbeeld omdat die niet thuis is)? Bestaan er alternatieve wijzen van betekening of kennisgeving?

Deze vraag is al volledig beantwoord in de bovenstaande antwoorden.

6. Is er schriftelijk bewijs dat betekening of kennisgeving van een document heeft plaatsgevonden?

Bij betekening per aangetekende post is er schriftelijk bewijs in de vorm van het ontvangstbewijs, met de datum van overhandiging en de handtekening van de persoon die het schrijven in ontvangst heeft genomen. De postbode noteert op dit ontvangstbewijs bovendien de voornaamste gegevens van het identiteitsbewijs (of een ander officieel document met behulp waarvan identificatie kan plaatsvinden) van de geadresseerde of de derde persoon die het schrijven in ontvangst heeft genomen.

Bij betekening per gewone (niet-aangetekende) post kan worden aangetoond dat die heeft plaatsgevonden door een ondertekende verklaring van de postbode met de datum en de exacte plaats van bestelling.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bij betekening door rechtstreeks contact stelt de persoon die de betekening verricht (gerechtsdeurwaarder, advocaat of juridisch assistent) een document op met een beschrijving van de handeling en de datum, dat ondertekend wordt door hemzelf en door degene tot wie de betekening gericht is.

Kennisgeving wordt in de regel per aangetekende brief verricht, tenzij het in persoon dient te gebeuren, in welk geval dezelfde regels gelden als bij betekening.

Verrichtingen van kennisgevingen worden altijd vastgelegd in de processtukken, met vermelding van de datum van verzending en andere gegevens aan de hand waarvan kan worden vastgesteld om welke kennisgeving het precies ging. Wat de ontvangst betreft, wordt uitgegaan van bovengenoemde veronderstelling, met andere woorden, een brief wordt geacht te zijn ontvangen op de derde dag na verzending.

7. Wat gebeurt er als er iets misloopt en de geadresseerde het document niet ontvangt, of als de betekening of de kennisgeving niet volgens de wet is (bijvoorbeeld als het document aan een derde wordt overhandigd)? Kan de betekening of de kennisgeving dan desalniettemin geldig zijn (kunnen bijvoorbeeld vormfouten worden gecorrigeerd) of moet het document opnieuw worden aangeboden?

Alle handelingen die plaatsvinden na de oorspronkelijke oproeping (petição), afgezien van die oproeping zelf, zijn nietig als die niet aan de gedaagde is betekend, of als het Openbaar Ministerie niet is ingelicht bij het begin van een zaak waarin het een hoofdrol speelt.

Betekening wordt geacht niet te hebben plaatsgevonden: indien de handeling volledig is nagelaten; bij een vergissing ten aanzien van identiteit van de op te roepen persoon; indien ten onrechte gebruik is gemaakt van betekening door publicatie; indien blijkt dat betekening heeft plaatsgevonden na het overlijden van de persoon of ontbinding van de rechtspersoon; of indien blijkt dat de geadresseerde, om redenen die hem niet zijn te verwijten, geen kennis heeft kunnen nemen van de betekening.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Een betekening is ook nietig als bij de verrichting daarvan de wettelijke formaliteiten niet in acht zijn genomen.

Deze nietigheid moet door de rechter worden erkend en binnen een vastgestelde termijn worden ingeroepen.

Als de onregelmatigheid eruit bestaat dat voor het verweer een langere termijn is aangegeven dan de wet bepaalt, dient het verweerschrift binnen de toegezegde termijn ingediend te worden, tenzij de klager de gedaagde opnieuw laat oproepen volgens de normale procedure. Bij niet-inachtneming van de wettelijke formaliteiten wordt nietigheid alleen aanvaard als de betrokkene door de gemaakte fout in zijn verdediging wordt geschaad.

De nietigverklaring houdt in dat de desbetreffende handelingen herhaald moeten worden.

Indien de gedaagde of het Openbaar Ministerie stappen ondernemen in het proces zonder aan te voeren dat hun betekening nietig was, wordt de nietigheid geacht te zijn opgeheven.

Wat de kennisgevingen betreft, dient de partij die nadeel heeft ondervonden door een vormfout de nietigheid in te roepen.

De beoordeling van het nietigheidsargument ligt bij de rechter, die dit argument ontvankelijk moet verklaren als de wet dat voorschrijft of als de onregelmatigheid het onderzoek of de beslissing in de zaak kan beïnvloeden.

8. Moet er betaald worden voor een betekening of kennisgeving, en zo ja hoeveel?

Er worden geen specifieke onkosten vooraf in rekening gebracht voor een betekening of kennisgeving.

De verplaatsingskosten van de gerechtsdeurwaarder die belast is met de persoonlijke betekening of kennisgeving, evenals de portokosten en de kosten van communicatie per telefoon, telegram of telecommunicatie, maken deel uit van de proceskosten en moeten uiteindelijk betaald worden door degene die de zaak verliest.

Aparte gerechtelijke kennisgevingen (die niet plaatsvinden in het kader van een lopende rechtszaak) worden altijd verricht door een gerechtsdeurwaarder. De kosten daarvan worden betaald door de klager en omvatten de verplaatsingskosten van de gerechtsdeurwaarder.

Nadere inlichtingen

Deze fiches, die geleidelijk geactualiseerd en verder uitgewerkt zullen worden, hebben geen officieel karakter, maar weerspiegelen de inhoud van de wet- en regelgeving en het taalgebruik van de wetgever, zonder die te interpreteren, met het doel vereenvoudigde en samenvattende informatie te geven over specifieke aspecten van de Portugese wetgeving.

Raadpleging van deze fiches betekent niet dat men in voorkomende gevallen geen professionele juridische bijstand meer nodig heeft.

Bij zorgvuldige analyse kan aanvullende informatie gevonden worden op de volgende internetadressen:

  • Supremo Tribunal de Justiça; English - français - português
  • Ministério da Justiça; English - português
  • Tribunal Constitucional; português
  • Tribunal da Relação de Lisboa; português
  • Tribunal da Relação de Coimbra; português
  • Tribunal da Relação de Évora; English - français - português
  • Tribunal da Relação do Porto; português
  • Procuradoria Geral da República; português
  • Centro de Estudos Judiciários (dit orgaan is verantwoordelijk voor de opleiding van Portugese rechters); English - français - português
  • Direcção Geral da Administração da Justiça (verschaft onder andere informatie over contactadressen van rechtbanken en hun territoriale jurisdictie, en toegang tot de website van de gerechtsdeurwaarders); português
  • Gabinete de Política Legislativa e Planeamento van het Ministerie van Justitie; English - português
  • Direcção Geral dos Registos e do Notariado; português
  • Instituto do Consumidor; português
  • Associação Sindical dos Juizes Portugueses; português
  • Sindicato dos Magistrados van het Openbaar Ministerie; português
  • Ordem dos Advogados; português
  • Base de legislação «on-line» português (bevat wetten en besluiten van Reeks I die sinds 1.1.1970 in het Staatsblad (Diário da República) gepubliceerd zijn; biedt kosteloze toegang tot de wetgeving die sinds 1.1.2000 in Reeks I gepubliceerd is).

« Betekening en kennisgeving van stukken - Algemene informatie | Portugal - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 25-09-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk