Europese Commissie > EJN > Betekening en kennisgeving van stukken > Duitsland

Laatste aanpassing: 15-06-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Betekening en kennisgeving van stukken - Duitsland

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat is de praktische betekenis van de juridische term “betekening van documenten”? Waarom bestaat er een specifieke regeling voor de betekening van documenten? 1.
2. Welke documenten moeten formeel worden betekend? 2.
3. Wie is bevoegd voor de betekening van een document? 3.
4. Hoe verloopt een betekening gewoonlijk? 4.
5. Wat gebeurt er indien in uitzonderingsgevallen de betekening niet aan de geadresseerde kan geschieden (bv. omdat deze niet thuis is)? 5.
6. Is er een schriftelijk bewijs dat een document is betekend? 6.
7. Wat zijn de gevolgen als de geadresseerde het document niet ontvangt of als de betekening of kennisgeving niet overeenkomstig de wet gebeurt (bv. wanneer het document aan een derde is betekend)? 7.
8. Zijn er kosten verbonden aan betekening, en zo ja, welke? 8.

 

1. Wat is de praktische betekenis van de juridische term “betekening van documenten”? Waarom bestaat er een specifieke regeling voor de betekening van documenten?

Betekening is de in wettelijk voorgeschreven vorm uit te voeren en vast te leggen bekendmaking van schriftelijke verklaringen en beslissingen. Onder bekendmaking wordt verstaan het verschaffen van de mogelijkheid tot kennisneming. De betekening is bedoeld om het recht van hoor en wederhoor en een eerlijk proces te garanderen.

De betekening moet ervoor zorgen dat de geadresseerde daadwerkelijk van een gerechtelijke procedure kennisneemt, of moet tenminste de mogelijkheid tot ongestoorde kennisneming garanderen. Doel van elke kennisgeving is dan ook de bekendmaking van de inhoud. Daadwerkelijke kennisneming wordt aan de geadresseerde overgelaten.

Degene die een stuk laat betekenen, moet de mogelijkheid hebben het tijdstip en de aard van de overhandiging van een document aan de geadresseerde aan te tonen. De rechtszekerheid vereist dit.

2. Welke documenten moeten formeel worden betekend?

Welke documenten formeel moeten worden betekend, is niet uitputtend in de wet geregeld.

Ambtshalve moeten die documenten worden betekend waarvan de betekening wettelijk is voorgeschreven of door de rechter is bevolen (§ 166, lid 2, van de Zivilprozessordnung (ZPO - wetboek van burgerlijke rechtsvordering)).

Een betekening op vordering van de partijen vindt plaats wanneer deze wettelijk is voorgeschreven, zoals bij beslaglegging, een voorlopige voorziening of een beslissing tot verpanding of overwijzing (§ 191 ZPO).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Formele betekening is aan te bevelen bij elke gelegenheid waar dit doelmatig is en waar de rechtszekerheid dit vereist, bijvoorbeeld omdat pas door de feitelijke kennisgeving rechten ontstaan of termijnen ingaan. Van rechtswege moeten daarom bijvoorbeeld dagvaardingen of vonnissen van het gerecht en beslissingen waartegen onmiddellijk in verzet kan worden gegaan, worden betekend.

3. Wie is bevoegd voor de betekening van een document?

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen ambtshalve betekening en betekening op vordering van de partijen.

Bij de ambtshalve betekening geschiedt de betekening in beginsel door een griffiemedewerker (Urkundsbeamter) van het gerecht waarbij de procedure reeds en nog steeds aanhangig is (§ 168, lid 1, ZPO). Deze medewerker heeft de discretionaire bevoegdheid om de meest geschikte wijze van betekening te kiezen.

Hierbij beschikt hij over de volgende mogelijkheden:

  • Hij kan betekenen aan een advocaat tegen ontvangstbevestiging (§ 174 ZPO).
  • Hij kan het document aan de geadresseerde of diens wettelijke vertegenwoordiger betekenen door het document ter griffie te overhandigen (§ 173 ZPO).
  • Hij kan de posterijen als daartoe bevoegde onderneming met de uitvoering belasten. Daarbij kan hij, als bijzondere ondercategorie, kiezen voor betekening door middel van een aangetekende brief met ontvangstbevestiging (§ 175 ZPO).
  • Hij kan een justitiemedewerker met de betekening belasten.

In enkele bij de wet voorgeschreven gevallen is de rechter bevoegd om betekening te gelasten, bijvoorbeeld bij betekening in het buitenland (§§ 183 en 184) of bij openbare betekening (§§186 en 187).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Betekening op verzoek van de partijen gebeurt in beginsel door de gerechtsdeurwaarder. Deze krijgt zijn opdracht hetzij rechtstreeks van de partijen, hetzij via de griffie van het gerecht waar de zaak aanhangig is (§192).

De gerechtsdeurwaarder kan op zijn beurt de posterijen met de uitvoering van de betekening belasten (§ 194).

4. Hoe verloopt een betekening gewoonlijk?

In de praktijk is de ambtshalve betekening het meest voorkomende type betekening. Deze wordt gewoonlijk door de posterijen uitgevoerd.

De griffiemedewerker geeft de posterijen opdracht tot betekening en overhandigt het te betekenen document in een verzegelde envelop en met een voorgedrukt formulier voor een exploot (§ 176 ZPO). De postmedewerker voert de betekening dan uit. Daarbij moet het document bij voorkeur rechtstreeks aan de geadresseerde worden betekend; het stuk moet hem dus persoonlijk worden overhandigd. Deze overhandiging kan overal plaatsvinden en is dus niet aan een bepaalde plaats gebonden (§177 ZPO).

Geadresseerde in bovenstaande zin is de persoon voor wie het document bestemd is, zijn wettelijke (§170 ZPO) of gevolmachtigde vertegenwoordiger (§171 ZPO).

De postmedewerker vult na de betekening het voorbedrukte exploot in en stuurt dit als bewijs van de betekening onverwijld aan de griffie van het gerecht terug.

Wordt de partij door een advocaat vertegenwoordigd, dan wordt doorgaans aan de advocaat betekend tegen ontvangstbevestiging (§171 en 174 ZPO). De advocaat stuurt na ontvangst van het document de door hem ondertekende bevestiging aan het gerecht terug.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien beide partijen door een advocaat zijn vertegenwoordigd, kan de ene advocaat aan de andere betekenen (§195 ZPO). Dit geldt ook voor documenten die van ambtswege moeten worden betekend, wanneer niet tegelijkertijd een gerechtelijk bevel aan de wederpartij moet worden meegedeeld. In het document moet worden verklaard dat door de ene advocaat aan de andere is betekend. Als bewijs voor de betekening geldt ook hier het van datum en handtekening voorziene ontvangstbewijs.

5. Wat gebeurt er indien in uitzonderingsgevallen de betekening niet aan de geadresseerde kan geschieden (bv. omdat deze niet thuis is)?

5.1.

De eerste mogelijkheid is een vervangende betekening in de woning, in de bedrijfsruimten of in een instelling (§ 178 ZPO). Dit wil zeggen dat een vervangende betekening mogelijk is wanneer de te betekenen persoon niet wordt aangetroffen in zijn woning, de bedrijfsruimten of een gemeenschappelijke instelling waar hij woont.

De vervangende betekening geschiedt door overhandiging van het document aan een van de volgende personen:

  • in het woonhuis van de geadresseerde aan een volwassen familielid, een huisbediende van de familie of een volwassen permanente medebewoner.
  • in de bedrijfsruimten van de geadresseerde aan een daar in dienst zijnde persoon;
  • in instellingen aan de leidinggevende of een daartoe gemachtigde vertegenwoordiger.

Betekening aan de genoemde personen is echter niet toegestaan indien zij als wederpartij van de geadresseerde bij de procedure betrokken zijn.

5.2.

Indien de vervangende betekening in de woning of de bedrijfsruimten onuitvoerbaar is gebleken, kan deze geschieden door deponeren in de brievenbus (§ 180 ZPO). Het document moet hiertoe in de bij de woning of de bedrijfsruimten behorende brievenbus worden gedeponeerd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

5.3.

Wanneer vervangende betekening niet mogelijk is in de instelling waar de geadresseerde woont en evenmin door het deponeren in de brievenbus, kan vervangende betekening plaatsvinden door neerlegging van het te betekenen document (§ 181 ZPO).

Deze neerlegging is mogelijk hetzij ter griffie van het kantongerecht (Amtsgericht) van het district waar de plaats van betekening is gelegen, hetzij - wanneer de posterijen met de uitvoering van de betekening zijn belast – op een door de posterijen bepaald punt in de gemeente van betekening.

Er moet een schriftelijke mededeling van de neerlegging aan de geadresseerde worden gedaan op een wijze die bij normale brieven gebruikelijk is. Indien dit niet mogelijk is, moet de mededeling aan de deur van de woning, de bedrijfsruimte of de instelling worden bevestigd.

Het neergelegde document moet drie maanden worden bewaard voor afhaling, en vervolgens, indien het niet wordt afgehaald, aan de afzender worden teruggestuurd.

5.4.

Ingeval de geadresseerde thuis is maar weigert het document in ontvangst te nemen, zijn er de volgende mogelijkheden:

  • Indien de weigering gerechtvaardigd is, moet opnieuw, maar dan rechtsgeldig worden betekend. Een weigering is bijvoorbeeld gerechtvaardigd bij een onjuist adres of een onnauwkeurige aanduiding van de geadresseerde.
  • Indien inontvangstname ten onrechte wordt geweigerd, moet het document in de woning of de bedrijfsruimte worden achtergelaten. Indien de geadresseerde geen woonhuis of bedrijfsruimten heeft, moet het document aan de afzender worden teruggestuurd (§ 179 ZPO).

De rechtsgevolgen van vervangende betekening gaan onmiddellijk in, d.w.z. de betekening wordt gefingeerd. Het document wordt dus bij de afgifte van de schriftelijke verklaring als betekend beschouwd. Het is dan ook niet relevant of de geadresseerde het document daadwerkelijk ontvangt. Evenmin is relevant of hij van het bestaan van het document op de hoogte is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

6. Is er een schriftelijk bewijs dat een document is betekend?

Ja. Als bewijs van betekening moet door middel van een voorbedrukt formulier een exploot worden opgesteld en onmiddellijk aan de griffie van het gerecht worden teruggestuurd (§ 182 ZPO). Dit exploot omvat alle voor het bewijs van de betekening noodzakelijke gegevens, in het bijzonder:

  • de persoon aan wie moet worden betekend,
  • de persoon aan wie het document is overhandigd,
  • de plaats, de datum, en op vordering van het gerecht ook het tijdstip van de betekening,
  • voor- en achternaam van de betekenaar, alsmede eventueel de met de uitvoering belaste onderneming of instantie.

Wanneer betekening op verzoek van de partijen gebeurt, moet het exploot worden overhandigd aan de partij op wiens vordering is betekend (§ 193, lid 3, ZPO).

In geval van een vervangende betekening zijn enkele bijzonderheden van toepassing. In deze gevallen moet ook altijd de reden voor de vervangende betekening in het exploot worden vermeld. Indien de vervangende betekening door neerlegging heeft plaatsgehad, moet in het exploot worden vermeld op welke wijze de schriftelijke mededeling van die neerlegging is overhandigd. Indien de ontvangst van het document ten onrechte is geweigerd, moet in het exploot worden vermeld wie de ontvangst heeft geweigerd en of de brief op de plaats van betekening is achtergelaten of aan de afzender is teruggestuurd.

In bepaalde bij wet vastgelegde gevallen is geen exploot als bewijs vereist:

  • In geval van betekening door overhandiging aan de griffie van het gerecht geldt een in het dossier en op het document aangebrachte vermelding dat betekening heeft plaatsgehad, als bewijs van betekening (§ 173, lid 2, ZPO).
  • Bij betekening aan een advocaat volstaat een ontvangstbevestiging van de advocaat als bewijs (§ 174, leden 1 en 4 ZPO).
  • In geval van betekening door middel van een aangetekende brief met ontvangstbevestiging, volstaat de ontvangstbevestiging als bewijs (§ 175, lid 2, ZPO).
  • Dit geldt ook wanneer een betekening in het buitenland door middel van een aangetekende brief met ontvangstbevestiging plaatsheeft (§ 183, lid 1, punt 1, lid 2, eerste zin, ZPO).
  • Bij betekening in het buitenland met hulp van de autoriteiten van de desbetreffende staat, of van de consulaire vertegenwoordiging of het ministerie van Buitenlandse zaken van Duitsland, geldt een verklaring van de betrokken autoriteit als bewijs van betekening (§ 183, lid 1, nrs. 2 en 3, lid 2, tweede zin, ZPO).

7. Wat zijn de gevolgen als de geadresseerde het document niet ontvangt of als de betekening of kennisgeving niet overeenkomstig de wet gebeurt (bv. wanneer het document aan een derde is betekend)?

7.1.

Een betekening die in strijd met de wettelijke voorgeschreven vorm heeft plaatsgehad, is in beginsel nietig voorzover er wezenlijke voorschriften zijn overtreden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De wet staat uitzonderingen op dit beginsel toe, waarbij rekening wordt gehouden met het doel van de betekening, namelijk aantonen óf en wanneer de geadresseerde het te betekenen document heeft ontvangen.

Voorwaarde voor herstel van de schending van het recht is, dat de geadresseerde het document daadwerkelijk in handen heeft gekregen. Is dit het geval, dan wordt het op dat moment als betekend beschouwd (§ 189 ZPO).

Herstel van de schending van voorschriften voor betekening heeft terugwerkende kracht en is niet ter beoordeling van het gerecht. Ook indien door de betekening een fatale (dus onveranderlijke) termijn ingaat, treedt het herstel in.

7.2.

Ingeval de geadresseerde het te betekenen document niet ontvangt, zijn er twee mogelijkheden:

  • Indien bij de betekening wezenlijke voorschriften worden geschonden, vervalt de herstelmogelijkheid. De betekening is dus nietig en moet opnieuw gebeuren.
  • Indien de betekening volgens de wettelijke voorschriften heeft plaatsgehad, wordt de bekendmaking gefingeerd. Dit volgt uit de regelingen over de vervangende betekening. Een niet aan schuld te wijten onbekendheid met de betekening maakt echter op grond van §§ 230 e.v. ZPO een herstel in de vorige toestand mogelijk.

8. Zijn er kosten verbonden aan betekening, en zo ja, welke?

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen ambtshalve betekening en betekening op vordering van de partijen.

Bij een ambtshalve betekening worden posttarieven voor de betekening met exploot of aangetekende brieven met ontvangstbewijs in beginsel volledig in rekening gebracht. Voor een betekening door een justitiële ambtenaar wordt in plaats van de werkelijke kosten 7,50 EUR per betekening in rekening gebracht.

Betekening op verzoek van de partijen gebeurt in beginsel door de gerechtsdeurwaarder. Voor een verzoek tot betekening door afgifte bij de post brengt de gerechtsdeurwaarder 2,50 EUR in rekening. Hierbij moeten de kosten voor fotokopieën en frankering worden opgeteld. Wanneer een bij de gerechtsdeurwaarder ter betekening overhandigd document moet worden gewaarmerkt, wordt een apart vast bedrag aan administratiekosten in rekening gebracht. Dit bedraagt voor de eerste vijftig bladzijden 0,50 EUR per bladzijde, en voor elke volgende bladzijde 0,15 EUR.

Wordt het document door de gerechtsdeurwaarder persoonlijk betekend, dan bedraagt het tarief 7,50 EUR. In dat geval brengt de gerechtsdeurwaarder bovendien kosten in rekening, die afhankelijk van de tot de geadresseerde af te leggen afstand tussen 2,50 EUR en 10 EUR bedragen.

« Betekening en kennisgeving van stukken - Algemene informatie | Duitsland - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 15-06-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk