Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Słowacja

Ostatnia aktualizacja: 24-08-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Słowacja

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza termin prawny „władza rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki ma osoba sprawująca władzę rodzicielską? 1.
2. Kto, według ogólnych zasad, sprawuje władzę rodzicielską nad dzieckiem? (według zasad ogólnych sprawowaną wspólnie przez rodziców dopóki zamieszkują wspólnie, jednakże może ją sprawować tylko matka, w przypadku gdy rodzice nie są w związku małżeńskim) 2.
3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę? (lub wyznaczyć opiekuna, w przypadku gdy rodzice zmarli lub nie są w stanie zaopiekować się dzieckiem) 3.
4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia dalszej władzy rodzicielskiej? (za porozumieniem stron czy też na drodze sądowej) 4.
5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii władzy rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną? (np. zatwierdzenie przez organ lub sąd) 5.
6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii władzy rodzicielskiej? 6.
7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd? 7.
8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem? 8.
9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przyznaniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem? 9.
10. Do jakiego sądu lub organu należy kierować wnioski o przyznanie władzy rodzicielskiej? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku? 10.
11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje procedura nadzwyczajna? 11.
12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów procedury? 12.
13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o władzy rodzicielskiej? 13.
14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu lub innego organu wniosku o wyegzekwowanie decyzji o władzy rodzicielskiej. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 14.
15. Co muszę zrobić, aby Słowacja uznała orzeczenie o władzy rodzicielskiej wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 15.
16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w Słowacji w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o władzy rodzicielskiej wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 16.
17. Jakie przepisy prawa mają zastosowanie w postępowaniu w sprawie władzy rodzicielskiej, w sytuacji gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Słowacji, lub są oni obywatelami różnych państw? 17.

 

1. Co w praktyce oznacza termin prawny „władza rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki ma osoba sprawująca władzę rodzicielską?

Zgodnie ze słowackim Kodeksem Rodzinnym i praktyką sądową, władza rodzicielska (tj. « prawa i obowiązki rodzicielskie » - « opieka ») obejmuje w szczególności osobistą opiekę nad dzieckiem, utrzymywanie dziecka, reprezentowanie i zarządzanie majątkiem dziecka.

2. Kto, według ogólnych zasad, sprawuje władzę rodzicielską nad dzieckiem? (według zasad ogólnych sprawowaną wspólnie przez rodziców dopóki zamieszkują wspólnie, jednakże może ją sprawować tylko matka, w przypadku gdy rodzice nie są w związku małżeńskim)

Władza rodzicielska (prawo do opieki) należy wspólnie do obojga rodziców, bez względu na to, czy dziecko jest dzieckiem urodzonym w związku małżeńskim, czy też nie, oraz bez względu na to, czy rodzice mieszkają razem, czy też nie (w związku małżeńskim, separacji, po rozwodzie).

Sąd może pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej (lub ją ograniczyć) w pewnych poważnych okolicznościach przewidzianych prawem.

3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę? (lub wyznaczyć opiekuna, w przypadku gdy rodzice zmarli lub nie są w stanie zaopiekować się dzieckiem)

Tak. Jeżeli oboje rodzice nie mają zdolności prawnej, zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej lub nie żyją, należy wyznaczyć opiekuna, który będzie osobiście opiekował się dzieckiem, reprezentował je i zarządzał jego sprawami zamiast rodziców.

Do góryDo góry

4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia dalszej władzy rodzicielskiej? (za porozumieniem stron czy też na drodze sądowej)

Sąd musi podjąć decyzję w sprawie podziału i wykonywania rodzicielskich praw i obowiązków (mimo iż oboje rodzice nadal sprawują wspólnie władzę rodzicielską) lub może przyjąć porozumienie zawarte przez rodziców.

Paragraf 26 ust. 1 Kodeksu Rodzinnego:

„W orzeczeniu dotyczącym rozwodu rodziców dziecka małoletniego, sąd określa prawa i obowiązki rodziców w stosunku do dziecka w okresie po rozwodzie, w szczególności poprzez ustalenie, któremu z rodziców powierzone zostanie wychowywanie dziecka i w jaki sposób każdy rodzic ma łożyć na utrzymanie dziecka”.

Paragraf 50 ust. 1 Kodeksu Rodzinnego:

„w przypadku gdy rodzice dziecka małoletniego nie mieszkają razem, sąd określa ich prawa i obowiązki nawet przy braku stosownego wniosku; decyduje w szczególności o tym, kto powinien sprawować opiekę nad dzieckiem i w jaki sposób każdy rodzic powinien łożyć na utrzymanie dziecka”.

5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii władzy rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną? (np. zatwierdzenie przez organ lub sąd)

Porozumienie musi zatwierdzić sąd.

Paragraf 26 ust. 2 Kodeksu Rodzinnego:

„Orzeczenie o rozwodzie rodziców dziecka małoletniego, określające prawa i obowiązki rodziców w stosunku do dziecka można zastąpić porozumieniem pomiędzy rodzicami, wymagającym dla swej ważności zatwierdzenia przez sąd”.

Do góryDo góry

6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii władzy rodzicielskiej?

Obecnie nie ma takich środków. Ustawa o mediacji jest w trakcie przygotowywania.

7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd?

Sąd może zasadniczo zadecydować o wszystkich sprawach oprócz przyznania (wyłącznej) opieki rodzicowi. Jeden rodzic może sprawować wyłączną pieczę tylko wówczas gdyby drugiego rodzica pozbawiono władzy rodzicielskiej. W praktyce jednakże sąd podejmuje (z własnej inicjatywy) decyzję o tym, który z rodziców będzie sprawować osobistą opiekę nad dzieckiem, a kto będzie płacił alimenty. Na wniosek sąd podejmuje również decyzję w sprawie odwiedzin i w innych poważnych sprawach, w odniesieniu do których rodzice nie mogą dojść do porozumienia (np. zmiana nazwiska).

8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem?

Pojęcie „opieki” (custody) nie przekłada się dobrze na słowacki system prawa rodzinnego. Istnieje pojęcie „praw i obowiązków rodzicielskich”, które zawsze należą wspólnie do rodziców (stąd nie ma „wyłącznej opieki”, chyba że drugi z rodziców nie żyje, nie posiada zdolności do czynności prawnych lub został pozbawiony władzy rodzicielskiej). Od tego odróżnia się „osobistą opiekę” (personal care) nad dzieckiem. Jeżeli rodzic sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, może podejmować wszystkie decyzje związane z codziennym życiem dziecka, jednakże wszystkie ważne kwestie (przeprowadzka, szkoła, itp.) muszą uzgadniać oboje rodzice (w razie braku porozumienia, muszą zwrócić się o decyzję do sądu). Oboje rodzice zachowują prawo do reprezentowania dziecka i zarządzania jego majątkiem.

Do góryDo góry

9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przyznaniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem?

Patrz wszystkie wcześniejsze odpowiedzi, w szczególności 8.

10. Do jakiego sądu lub organu należy kierować wnioski o przyznanie władzy rodzicielskiej? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku?

Sąd rejonowy, w którego rejonie dziecko ma zwyczajowe miejsce zamieszkania. Nie ma konieczności dopełnienia żadnych formalności ani dołączenia żadnych dokumentów, jako że jest to procedura, którą sąd może wszcząć z własnej inicjatywy. Dołączenie dokumentów jest w dużej mierze uzależnione od treści wniosku; zwykle potrzebny jest akt urodzenia dziecka.

11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje procedura nadzwyczajna?

Stosuje się postępowanie uproszczone i mniej formalne (bezsporne). Istnieje możliwość wydania zarządzenia tymczasowego, które przybiera formę postępowania w trybie pilnym.

12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów procedury?

Wszelkie postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej jest zwolnione z opłat sądowych. System pomocy prawnej w Słowacji jest obecnie ograniczony i oferuje jedynie zwolnienie z zapłaty kosztów sądowych oraz zapewnienie bezpłatnego zastępstwa prawnego. W przypadku postępowania z zakresu prawa rodzinnego rzadko wybiera się prawnika, ze względu na bezsporny charakter postępowania. Jednakże jeżeli osoba spełni warunki prawne zwolnienia z opłat sądowych, sąd może, wedle własnego uznania, jeżeli uzna, iż zastępstwo jest konieczne dla ochrony interesów strony, zapewnić bezpłatne zastępstwo prawne, w tym prawnika.

Do góryDo góry

13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o władzy rodzicielskiej?

Tak.

14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu lub innego organu wniosku o wyegzekwowanie decyzji o władzy rodzicielskiej. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Zastosowanie ma standardowa procedura wykonawcza (wykonanie sądowe) za wyjątkiem wykonywania orzeczeń dotyczących opieki osobistej (tj. jeżeli dziecko należy zwrócić rodzicowi, który zgodnie z orzeczeniem ma prawo do opieki osobistej). W takich przypadkach procedura jest zaostrzona (mniej poziomów kar pieniężnych oraz możliwość zaangażowania policji i/lub innych organów do pomocy).

15. Co muszę zrobić, aby Słowacja uznała orzeczenie o władzy rodzicielskiej wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Obecnie nie ma specjalnej procedury uznawania (chyba że ubiegamy się o wyłączne („uprzednie” uznanie - po którym nie następuje wykonanie - zgodnie z konwencją luksemburską). Wnioskodawca składa wniosek do sądu rejonowego sprawującego jurysdykcję nad zarządzeniem wykonania. Sąd sprawdzi warunki uznania w kontekście wykonania. To jednakże ulegnie zmianie w momencie i w przypadku przyjęcia zmiany ustawy o prawie prywatnym międzynarodowym (potrzeba specjalnego postępowania exequatur) oraz gdy w Słowacji zacznie obowiązywać rozporządzenie Bruksela II. Procedura będzie bardziej złożona (oświadczenie o wykonalności).

16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w Słowacji w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o władzy rodzicielskiej wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Odwołanie zawsze wnosi się do tego samego sądu, który wydał pierwotne orzeczenie, jednakże decyzję w sprawie odwołania podejmuje sąd okręgowy.

17. Jakie przepisy prawa mają zastosowanie w postępowaniu w sprawie władzy rodzicielskiej, w sytuacji gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Słowacji, lub są oni obywatelami różnych państw?

Sytuacja jest bardzo złożona ze względu na nieprzewidziane konsekwencje konwencji haskiej z 1996 r. Prawo właściwe zgodnie z tą konwencją ma zastosowanie, o ile nie istnieje umowa dwustronna, w którym to przypadku zastosowanie ma prawo zgodnie z tą umową.

Dalsze informacje

Ministerstvo spravodlivosti English - slovencina

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Słowacja - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 24-08-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania