Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Hiszpania

Ostatnia aktualizacja: 27-10-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Hiszpania

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza pojęcie „władza rodzicielska”? Jakie są prawa i obowiązki osoby, której przysługuje władza rodzicielska? 1.
2. Komu z zasady przysługuje władza rodzicielska nad dzieckiem? 2.
3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej można władzę rodzicielską przyznać innej osobie? 3.
4. W jaki sposób ustala się przyszłe wykonywanie władzy rodzicielskiej w przypadku, gdy rodzice się rozwiodą lub pozostają w separacji? 4.
5. Jeżeli rodzice zawrą ugodę w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby ugoda ta stała się prawnie obowiązująca? 5.
6. Jeżeli rodzice nie zawrą ugody w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, jakie są alternatywne środki rozwiązania takiego sporu bez wnoszenia sprawy do sądu? 6.
7. Jeżeli rodzice wniosą sprawę do sądu, w jakich kwestiach dotyczących niepełnoletniego dziecka może orzekać sędzia? 7.
8. Jeżeli orzeczenie sądu przyznaje jednemu z rodziców wyłączną władzę rodzicielską, czy oznacza to, że rodzic ten może podejmować decyzje dotyczące wszystkich spraw związanych z dzieckiem bez uprzedniej konsultacji z drugim rodzicem? 8.
9. Co w praktyce oznacza orzeczenie sądu o przyznaniu rodzicom wspólnej opieki nad dzieckiem? 9.
10. Do jakiego sądu lub urzędu należy się zwrócić z powództwem dotyczącym władzy rodzicielskiej?  Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy dołączyć do pozwu? 10.
11. Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach? Czy istnieje postępowanie nadzwyczajne? 11.
12. Czy istnieje możliwość uzyskania bezpłatnej pomocy sądowej w celu pokrycia kosztów postępowania? 12.
13. Czy orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej podlegają apelacji? 13.
14. W niektórych przypadkach może wystąpić konieczność zwrócenia się od innego sądu lub urzędu o wykonanie wyroku w sprawie władzy rodzicielskiej. Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach? 14.
15. Co należy zrobić, aby orzeczenie w sprawie władzy rodzicielskiej wydane przez sąd w innym Państwie Członkowskim zostało uznane i wykonane w Hiszpanii? Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach? 15.
16. Do jakiego sądu w Hiszpanii należy się zwrócić, aby zakwestionować uznanie orzeczenia w sprawie władzy rodzicielskiej wydane przez sąd w innym Państwie Członkowskim? Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach? 16.
17. Jakie prawo jest stosowane w postępowaniu dotyczącym władzy rodzicielskiej w przypadku, gdy dziecko lub strony postępowania nie mieszkają w Hiszpanii albo mają inne obywatelstwo? 17.

 

1. Co w praktyce oznacza pojęcie „władza rodzicielska”? Jakie są prawa i obowiązki osoby, której przysługuje władza rodzicielska?

Władza rodzicielska obejmuje prawa i obowiązki osób fizycznych, w normalnej sytuacji będących rodzicami, lub osób prawnych ustanowionych z mocy prawa lub na mocy orzeczenia sądowego dotyczącego osoby lub majątku dziecka.

W sytuacji, gdy rodzice nie zamieszkują razem w szczególności rozstrzygane są kwestie opieki nad dzieckiem i trybu odwiedzin.

2. Komu z zasady przysługuje władza rodzicielska nad dzieckiem?

Władza rodzicielska nad dzieckiem przysługuje rodzicom.

W przypadku separacji, rozwodu, rozpadu związku małżeńskiego lub braku współżycia pomiędzy rodzicami wszystkie prawa i obowiązki dotyczące osoby dziecka i jego majątku przysługują obojgu rodzicom z wyłączeniem sytuacji wyjątkowych.

Jeżeli rodzice żyją w separacji władza rodzicielska przysługuje temu rodzicowi, z którym dziecko zamieszkuje, chyba że sędzia, na wniosek drugiego rodzica, postanowi inaczej. Jest to sytuacja zwyczajowa.

3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej można władzę rodzicielską przyznać innej osobie?

Hiszpańskie prawo, w sytuacji gdy rodzice nie są w stanie sprawować władzy rodzicielskiej, dopuszcza możliwość przyznania władzy rodzicielskiej nad dziećmi innym członkom rodziny, osobom lub instytucjom  wyznaczanym, odpowiednio, decyzją administracyjną lub sądową.

Do góryDo góry

4. W jaki sposób ustala się przyszłe wykonywanie władzy rodzicielskiej w przypadku, gdy rodzice się rozwiodą lub pozostają w separacji?

Jeżeli rodzice się rozwiodą lub żyją w stanie separacji wykonywanie władzy rodzicielskiej można ustalić w następujący sposób:

  • Przedstawiając propozycję ugody w tej sprawie wspólnie złożoną przez obie strony, która musi zostać zatwierdzona przez sąd.
  • Poprzez orzeczenie sądowe wydane w trybie postępowania spornego.

Władza rodzicielska, mając za zadanie ochronę dobra dziecka, przysługuje obojgu rodzicom.

Pokrótce można wyróżnić następujące sposoby sprawowania opieki nad dzieckiem:

  • Przyznanie prawa do opieki nad dzieckiem jednemu z rodziców jest rozwiązaniem stosowanym najczęściej, zarówno w przypadku separacji i rozwodów uzgadnianych za porozumieniem stron, jak też przeprowadzanych w trybie postępowania spornego.
  • Przyznanie prawa do wspólnej opieki nad dzieckiem naprzemiennie obojgu rodzicom,  w tych okresach czasu, w których dziecko przebywa z danym rodzicem, jest rozwiązaniem stosowanym przede wszystkim przy ugodzie zawieranej przez obojga rodziców.
  • W sytuacjach wyjątkowych prawo do opieki nad dzieckiem może być przyznane innej osobie na podstawie orzeczenia sądowego wydanego na wniosek rodziców dziecka lub bezpośrednio przez sędziego.
  • W przypadkach, gdy opiekę nad dzieckiem sprawuje organ administracji sytuacja ta pozostaje bez zmian i opieki nad dzieckiem nie przyznaje się żadnemu z jego rodziców.

5. Jeżeli rodzice zawrą ugodę w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby ugoda ta stała się prawnie obowiązująca?

Rodzice, którzy dojdą do porozumienia w sprawie sprawowania władzy rodzicielskiej muszą przedstawić podpisaną przez siebie pisemną ugodę zawierającą wszystkie uzgodnienia, w której, oprócz innych ustaleń, zostaną wyraźnie określone następujące kwestie:

Do góryDo góry

  • Opieka nad dzieckiem.
  • Tryb odwiedzin dziecka przez rodziców.
  • Sprawowanie władzy rodzicielskiej.
  • Sposób korzystania z domu rodzinnego.
  • Świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka.

Rodzice składają ugodę, o której mowa, wraz z wnioskiem o jej rozpatrzenie we właściwym sądzie pierwszej instancji, w którym muszą ją ratyfikować. Sędzia poddaje ocenie rzeczoną ugodę po wysłuchaniu dziecka w celu stwierdzenia, czy jest ono zdolne do wyrażenia własnej opinii.

Jeżeli sędzia uzna ugodę za korzystną dla dobra dziecka, zatwierdzi ją w orzeczeniu separacji, rozwodu lub w przypadkach, w których rodzice nie są połączeni związkiem małżeńskim, w ostatecznym orzeczeniu dotyczącym sprawowania opieki nad dzieckiem i świadczenia alimentacyjnego na jego rzecz.

6. Jeżeli rodzice nie zawrą ugody w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, jakie są alternatywne środki rozwiązania takiego sporu bez wnoszenia sprawy do sądu?

Alternatywnie do orzeczeń sądowych do ugody pomiędzy stronami może doprowadzić mediacja rodzinna.

Jednak, żeby nabrać mocy wykonawczej, wszystkie ugody muszą być zatwierdzone orzeczeniem sądu.

7. Jeżeli rodzice wniosą sprawę do sądu, w jakich kwestiach dotyczących niepełnoletniego dziecka może orzekać sędzia?

Sędzia, po wysłuchaniu dziecka w celu stwierdzenia, czy jest ono zdolne do wyrażenia własnej opinii i zawsze po wysłuchaniu dziecka w wieku powyżej 12 lat, a także starając się nie rozdzielać rodzeństwa, w orzeczeniu sądowym musi zadecydować o zastosowaniu następujących środków zabezpieczenia interesów dziecka:

Do góryDo góry

  • Środków prawnych w zakresie opieki nad dzieckiem i jego kształcenia, przyznając opiekę nad dzieckiem jednemu z rodziców lub obojgu naraz.
  • Trybu odwiedzin dziecka przez rodziców ze wskazaniem czasu, sposobu i miejsca, w jakich mogą oni się z dzieckiem kontaktować i przebywać w jego towarzystwie.
  • Wyjątkowo, w przypadku wystąpienia ważnych okoliczności lub, jeżeli jeden z rodziców w stopniu poważnym i powtarzalnie nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, może zaistnieć konieczność ograniczenia lub zawieszenia prawa do odwiedzin.
  • Przyznania całkowitej lub częściowej władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, jeżeli istnieje ku temu przyczyna i jest to uzasadnione dobrem dziecka oraz, w uzasadnionym przypadku, pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej.
  • Przyznania świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka wypłacanych przez każdego z rodziców w celu zaspokojenia potrzeb dziecka z uwzględnieniem uwarunkowań ekonomicznych w celu zapewnienia skuteczności tego środka.
  • Przyznania prawa do korzystania z domu rodzinnego i przedmiotów codziennego użytku przede wszystkim z uwzględnieniem dobra dziecka w przypadku braku porozumienia pomiędzy rodzicami w tym zakresie.

8. Jeżeli orzeczenie sądu przyznaje jednemu z rodziców wyłączną władzę rodzicielską, czy oznacza to, że rodzic ten może podejmować decyzje dotyczące wszystkich spraw związanych z dzieckiem bez uprzedniej konsultacji z drugim rodzicem?

Władza rodzicielska z zasady przysługuje obojgu rodzicom, z tego też względu prawo do podejmowania decyzji we wszystkich sprawach dotyczących dziecka przysługuje obojgu rodzicom, nawet jeżeli tylko jedno z nich ma przyznane prawo do opieki nad dzieckiem.

Do góryDo góry

W przypadku braku porozumienia pomiędzy rodzicami w zakresie decyzji dotyczących dziecka, które mogą lub powinny być podejmowane odnośnie kształcenia dziecka, takich jak wybór szkoły lub zajęć pozaszkolnych, ochrony zdrowia dziecka, takich jak wybór lekarza, rozwoju duchowego poprzez wychowanie religijne, wyboru kraju zamieszkania dziecka, itd., każdy z rodziców może zwrócić się do sądu o rozstrzygnięcie takiego sporu.

Sędzia po wysłuchaniu obydwu stron oraz dziecka, jeżeli jest ono zdolne do wyrażenia własnej opinii, podejmie niepodlegającą apelacji decyzję o przyznaniu prawa do podejmowania decyzji ojcu lub matce dziecka. W przypadku gdyby nieporozumienia powtarzały się lub zaistniała inna przyczyna, która w stopniu poważnym utrudni wykonywanie władzy rodzicielskiej, sędzia może przyznać prawo do podejmowania decyzji jednemu z rodziców w całości lub częściowo albo nawet może rozdzielić funkcje rodzicielskie pomiędzy rodziców.

Wszystkie te środki mogą być stosowane maksymalnie przez okres dwóch lat.

9. Co w praktyce oznacza orzeczenie sądu o przyznaniu rodzicom wspólnej opieki nad dzieckiem?

W sytuacji, gdy opieka nad dzieckiem przyznana jest wspólnie obojgu rodzicom w praktyce oznacza to, że każdy z rodziców naprzemiennie otacza dziecko bezpośrednią codzienną opieką przez uprzednio ustalony okres czasu, który powinien być zbieżny z okresem nauki w szkole np. trymestrem lub rokiem szkolnym.

Pociąga to także za sobą podział pomiędzy rodziców wszystkich okresów wakacyjnych.

Ten sposób sprawowania opieki nad dzieckiem nie jest zwyczajowo stosowany, chociaż występuje on częściej w postępowaniach, w których przyznanie władzy rodzicielskiej odbywa się na wniosek rodziców w oparciu o zawartą przez nich ugodę.     

Do góryDo góry

10. Do jakiego sądu lub urzędu należy się zwrócić z powództwem dotyczącym władzy rodzicielskiej?  Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy dołączyć do pozwu?

Sądem właściwym w postępowaniach rozwodowych lub dotyczących separacji opartych na ugodzie jest sąd pierwszej instancji właściwy dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków lub dla miejsca zamieszkania którejkolwiek z osób składających wniosek.

W małżeńskich postępowaniach spornych sądem właściwym jest sąd pierwszej instancji właściwy dla miejsca zamieszkania małżonków, natomiast w przypadku, gdy zamieszkują oni w różnych okręgach sądowych, strona pozywająca może wybrać sąd właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania małżonków albo sąd właściwy dla miejsca zamieszkania strony pozwanej.

W postępowaniach sądowych dotyczących wyłącznie opieki nad dzieckiem i świadczeń alimentacyjnych, w przypadku rodziców nie będących w związku małżeńskim, sądem właściwym jest sąd pierwszej instancji właściwy dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania rodziców, natomiast w przypadku, gdy zamieszkują oni w różnych okręgach sądowych strona pozywająca może wybrać sąd właściwy dla miejsca zamieszkania strony pozwanej lub miejsca zamieszkania dziecka.

11. Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach? Czy istnieje postępowanie nadzwyczajne?

W takich sprawach stosuje się następujące tryby postępowania:

  • W sytuacjach, w których strony postępowania zawarły ugodę stosuje się postępowanie porozumiewawcze przewidziane w artykule 777 Kodeksu Postępowania Cywilnego dla separacji, rozwodu i zastosowania definitywnych środków w zakresie opieki i świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka w przypadku, gdy jego rodzice nie są małżeństwem.
  • Jeżeli strony nie zawarły ugody stosuje się postępowanie sporne regulowane artykułami 770 i 774 Kodeksu Postępowania Cywilnego również w postępowaniu w sprawach małżeńskich i dotyczących dziecka, w sytuacji gdy jego rodzice nie są małżeństwem. 

W sytuacjach nagłych można starać się o zastosowanie środków wynikających z następujących trybów postępowania:

Do góryDo góry

  • Środków tymczasowych poprzedzających wniesienie powództwa o unieważnienie małżeństwa, separację, rozwód lub stosowanych w postępowaniach dotyczących opieki nad dziećmi i świadczeń alimentacyjnych. Regulują to artykuły 771 i 772 Kodeksu Postępowania Cywilnego.
  • Wyraźnie tam określono, że w przypadku zaistnienia nagłych przyczyn  pierwsze przyjęte postanowienie może zastosować środki o charakterze natychmiastowym.
  • Środków tymczasowych wynikających z przyjęcia powództwa o wszczęcie postępowania w sprawie małżeńskiej lub dotyczącej dziecka, podobnie jak w sytuacjach opisanych powyżej. Jest to przewidziane w artykule 773 Kodeksu Postępowania Cywilnego.

12. Czy istnieje możliwość uzyskania bezpłatnej pomocy sądowej w celu pokrycia kosztów postępowania?

Pełna lub częściowa bezpłatna pomoc sądowa może zostać udzielona pod warunkiem, że spełnione zostaną wymagania uprawniające do jej uzyskania zgodnie z ustawą o bezpłatnej pomocy sądowej. (Patrz "Pomoc sądowa – Hiszpania").

13. Czy orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej podlegają apelacji?

W celu ustalenia, czy przysługuje prawo do odwołania się należy określić rodzaj orzeczenia wydanego w zakresie władzy rodzicielskiej:

  • W postępowaniach spornych od wszystkich orzeczeń można się odwoływać do sądu prowincji.
  • W postępowaniach porozumiewawczych można się odwoływać do sądu prowincji tylko w przypadku, gdy któryś z przyjętych środków nie mieści się w ramach ugody zawartej pomiędzy stronami.
  • Prawo nie przewiduje żadnych środków odwoławczych w stosunku do orzeczeń dotyczących środków tymczasowych poprzedzających lub środków tymczasowych oraz rozstrzygnięć w zakresie władzy rodzicielskiej.

14. W niektórych przypadkach może wystąpić konieczność zwrócenia się od innego sądu lub urzędu o wykonanie wyroku w sprawie władzy rodzicielskiej. Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach?

W przypadkach, w których postanowienia sądowe dotyczące władzy rodzicielskiej nie są dobrowolnie wykonywane można się zwracać do sądu pierwszej instancji, który postanowienia te wydał, z wnioskiem o wydanie przymusowego nakazu wykonawczego dotyczącego nie zastosowanych środków określonych postanowieniem.

Do góryDo góry

Orzeczenie lub postanowienie, wobec realizacji którego istnieje roszczenie, zostanie rozpoznane i zostanie wydany przymusowy nakaz wykonawczy przeciwko osobie, która nie wykonała tego orzeczenia.

15. Co należy zrobić, aby orzeczenie w sprawie władzy rodzicielskiej wydane przez sąd w innym Państwie Członkowskim zostało uznane i wykonane w Hiszpanii? Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach?

Orzeczenia wydane w innym Państwie Członkowskim w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej w postępowaniach w sprawach małżeńskich dotyczące wspólnego dziecka, które mają klauzulę wykonalności w rzeczonym Państwie Członkowskim i które zostaną zgłoszone, będą uznane w Hiszpanii na wniosek którejkolwiek z zainteresowanych stron bez konieczności wszczynania postępowania zgodnie z postanowieniami Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej.

Starając się o wykonanie orzeczenia należy za pośrednictwem adwokata złożyć wniosek o wykonanie orzeczenia wraz z jego kopią spełniającą wymagania dotyczące ustalenia jej autentyczności, zgodnie ze znormalizowanym formularzem stanowiącym Załącznik V do wyżej wymienionego Rozporządzenia, do sądu właściwego dla miejsca pobytu dziecka i miejsca wykonania orzeczenia.

W sytuacjach nie objętych wspomnianymi wyżej przepisami dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej w stosunku do dzieci ze związków pozamałżeńskich do czasu wejścia w życie projektu Rozporządzenia Rady w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, (opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 27 sierpnia 2002 r.), orzeczenia takie będą uznawane zgodnie z zasadami ogólnymi procedury exequatur i będą one mogły być wykonane po ich uznaniu zgodnie z prawem hiszpańskim.

Do góryDo góry

16. Do jakiego sądu w Hiszpanii należy się zwrócić, aby zakwestionować uznanie orzeczenia w sprawie władzy rodzicielskiej wydane przez sąd w innym Państwie Członkowskim? Jaki jest tryb postępowania w takich sprawach?

W celu zakwestionowania uznania w Hiszpanii orzeczenia w sprawie władzy rodzicielskiej wydanego w innym Państwie Członkowskim strona zainteresowana powinna się zwrócić do sądu pierwszej instancji, do którego złożono wniosek o uznanie orzeczenia powołując się na jedną z przyczyn nieuznania przewidzianych Rozporządzeniem Rady Nr 1347/2000.

Przyczyny nieuznania orzeczenia, na które się można powołać są następujące: jeżeli uznanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym Państwa Członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie, jeżeli nie umożliwiono dziecku bycia wysłuchanym, jeżeli orzeczenie wydano w nieobecności osoby, której ono dotyczy i nie doręczono jej pisma wszczynającego postępowanie, chyba że zostało potwierdzone, że osoba ta bez zastrzeżeń przyjęła orzeczenie, jeżeli orzeczenie umniejszające władzę rodzicielską osoby zostało wydane bez umożliwienia tej osobie jej wysłuchania, jeżeli orzeczenia tego nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym później.

17. Jakie prawo jest stosowane w postępowaniu dotyczącym władzy rodzicielskiej w przypadku, gdy dziecko lub strony postępowania nie mieszkają w Hiszpanii albo mają inne obywatelstwo?

Prawem stosowanym w postępowaniu dotyczącym władzy rodzicielskiej jest prawo osobiste dziecka, a jeżeli nie można go ustalić, prawo miejsca zwykłego pobytu dziecka.

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Hiszpania - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 27-10-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania