Europese Commissie > EJN > Ouderlijke verantwoordelijkheid > Spanje

Laatste aanpassing: 20-10-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Ouderlijke verantwoordelijkheid - Spanje

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat betekent de juridische uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van de persoon die de ouderlijke verantwoordelijkheid draagt? 1.
2. Wie heeft over het algemeen de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind? 2.
3. Als de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan dan in hun plaats een andere persoon worden aangewezen? 3.
4. Hoe wordt de kwestie van de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de toekomst geregeld wanneer de ouders hun huwelijk laten ontbinden of uit elkaar gaan? 4.
5. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan om een overeenkomst tussen de ouders over de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken? 5.
6. Wat zijn, naast de gang naar de rechter, de overige mogelijkheden om conflicten op te lossen wanneer de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen over de ouderlijke verantwoordelijkheid? 6.
7. Over welke kwesties met betrekking tot het kind kan het gerecht beslissen wanneer de ouders naar de rechter stappen? 7.
8. Wanneer het gerecht beslist dat een van de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind heeft, betekent dat dan ook dat hij of zij kan beslissen over alle kwesties met betrekking tot het kind, zonder eerst te overleggen met de andere ouder? 8.
9. Wat betekent het in de praktijk wanneer het gerecht beslist dat de ouders de gemeenschappelijke ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind hebben? 9.
10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik me wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke stukken moet ik bijvoegen bij mijn verzoek? 10.
11. Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? Is er ook een spoedprocedure? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken? 12.
13. Is het mogelijk in beroep te gaan tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? 13.
14. In bepaalde gevallen kan het noodzakelijk zijn dat men zich richt tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 14.
15. Wat moet ik doen om te bewerkstelligen dat een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat is gegeven, in Spanje wordt erkend en ten uitvoer wordt gelegd? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 15.
16. Tot welk gerecht in Spanje moet ik mij wenden om in beroep te gaan tegen de erkenning van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die door een gerecht in een andere lidstaat is gegeven? 16.
17. Welk recht is in een procedure over de ouderlijke verantwoordelijkheid van toepassing wanneer het kind of de partijen niet in Spanje wonen of een verschillende nationaliteit hebben? 17.

 

1. Wat betekent de juridische uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van de persoon die de ouderlijke verantwoordelijkheid draagt?

De ouderlijke verantwoordelijkheid bestaat uit de rechten en plichten die natuurlijke personen, meestal de ouders, of, krachtens de wet of ingevolge een rechterlijke uitspraak, rechtspersonen, hebben over de persoon en het vermogen van de minderjarige.

In het geval dat de ouders niet samenleven, betreffen deze rechten en plichten in het bijzonder het gezag en de bezoekregeling.

2. Wie heeft over het algemeen de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind?

De ouderlijke verantwoordelijkheid rust op de ouders.

Indien er sprake is van scheiding van tafel en bed, echtscheiding of een breuk in de relatie, of als de ouders niet samenleven, rust het geheel van rechten en plichten waarover moet worden beslist met betrekking tot de minderjarigen, hun persoon en hun goederen op beide ouders, behoudens uitzonderingssituaties.

Als de ouders gescheiden van elkaar leven, wordt de ouderlijke macht uitgeoefend door degene bij wie het kind woont; de rechter kan op verzoek van de andere ouder echter besluiten dat de ouderlijke macht gezamenlijk wordt uitgeoefend. Dit is de meest gebruikelijke situatie.

3. Als de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan dan in hun plaats een andere persoon worden aangewezen?

Naar Spaans recht kunnen middels een administratieve regeling of, in het voorkomende geval, een rechterlijke uitspraak andere familieleden, personen of instellingen worden aangewezen om de ouderlijke verantwoordelijkheid over de minderjarigen te dragen in het geval de ouders onvoldoende in staat zijn om deze zelf te dragen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

4. Hoe wordt de kwestie van de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de toekomst geregeld wanneer de ouders hun huwelijk laten ontbinden of uit elkaar gaan?

Als de ouders uit de echt scheiden of uit elkaar gaan, kan de ouderlijke verantwoordelijkheid op de volgende wijzen worden vastgesteld:

  • op voorstel van beide ouders in een Convenio Regulador (convenant) , dat door de rechter moet worden goedgekeurd;
  • bij gerechtelijke uitspraak in een contentieuze procedure.

De ouderlijke verantwoordelijkheid als beschermingsmaatregel ten behoeve van de minderjarige rust op beide ouders.

De mogelijke vormen van gezag over minderjarigen kunnen als volgt worden samengevat:

  • Meestal wordt besloten tot toewijzing van het gezag aan één van de ouders, zowel in geval van scheiding en echtscheiding met wederzijds goedvinden van de ouders als in geval van contentieuze procedures.
  • Tot toekenning van het gezag aan beide ouders, waarbij de minderjarigen afwisselend bij elk van de beide ouders verblijven (gezamenlijk gezag) , wordt voornamelijk in procedures met wederzijds goedvinden besloten.
  • Bij wijze van uitzondering kan, op grond van de omstandigheden die zich voordoen, op voorstel van de ouders zelf of rechtstreeks door de rechter, bij rechterlijke uitspraak het gezag worden toegewezen aan een andere persoon.
  • In het geval dat de voogdij over de minderjarige aan de overheid is toegewezen, wordt deze situatie gehandhaafd, en wordt het gezag aan geen van beide ouders toegewezen.

5. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan om een overeenkomst tussen de ouders over de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken?

Indien de ouders tot overeenstemming komen inzake kwesties met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid, moeten zij een ondertekend convenant met alle gemaakte afspraken indienen dat, naast andere maatregelen, uitdrukkelijk regelingen moet omvatten betreffende:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • het gezag over de minderjarige;
  • de omgangsregeling met de ouders;
  • de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid;
  • het gebruik van de woning van het gezin;
  • de alimentatie voor de minderjarige.

Het convenant wordt samen met het verzoek ingediend bij de bevoegde rechtbank, moet in de rechtbank door de ouders worden geratificeerd en wordt na het horen van de minderjarigen, indien zij over voldoende oordeelsvermogen beschikken, door de rechter beoordeeld.

Indien de rechter de afspraken gunstig voor de kinderen acht, gaat hij over tot de bekrachtiging daarvan in de uitspraak betreffende de scheiding van tafel en bed of echtscheiding of, indien er geen huwelijk bestaat tussen de ouders, de uitspraak betreffende definitieve maatregelen met betrekking tot het gezag over en de alimentatie voor minderjarige kinderen.

6. Wat zijn, naast de gang naar de rechter, de overige mogelijkheden om conflicten op te lossen wanneer de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen over de ouderlijke verantwoordelijkheid?

Het middel bij uitstek om tot overeenstemming tussen de partijen te komen, dat in de plaats kan komen voor rechterlijke uitspraken, wordt gevormd door bemiddeling in de gezinssfeer.

Om ten uitvoer te kunnen worden gelegd, moeten de bereikte overeenkomsten altijd in de rechterlijke uitspraak worden bekrachtigd.

7. Over welke kwesties met betrekking tot het kind kan het gerecht beslissen wanneer de ouders naar de rechter stappen?

De rechter moet over de volgende maatregelen altijd uitspraak doen in het belang van de minderjarige kinderen, waarbij hij probeert broers en zussen niet van elkaar te scheiden en na hen te hebben gehoord mits zij ouder zijn dan 12 jaar, of als zij jonger zijn en over voldoende oordeelsvermogen beschikken:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • justitiële maatregelen over het gezag en de zorg, die aan één van beide ouders of aan beiden wordt toegekend, en over de opvoeding.
  • de omgangsregeling tussen de ouders, waarbij hij de tijd, wijze en plaats aangeeft waarop met de kinderen kan worden gecommuniceerd en kinderen en ouders in elkaars gezelschap kunnen zijn;
  • in uitzonderingsgevallen kan het noodzakelijk zijn dit omgangsrecht te beperken of op te schorten als er zich een ernstige situatie voordoet of als één van de ouders zijn of haar verplichtingen op ernstige en herhaaldelijke wijze niet nakomt;
  • toekenning van de ouderlijke macht en, indien daar gronden voor zijn en het goed is voor de kinderen, over de gehele of gedeeltelijke uitoefening daarvan door één van de ouders, en zelfs over de ontneming daarvan indien daarvoor gronden aanwezig blijken te zijn;
  • de alimentatie die door elke ouder moet worden betaald om te voldoen aan de behoeften van het kind, rekening houdend met de economische omstandigheden en met de maatregelen die nodig zijn om de doeltreffendheid ervan te waarborgen;
  • de toekenning van het gebruik van de woning van het gezin en de dagelijkse gebruiksvoorwerpen indien de ouders hierover geen overeenstemming hebben bereikt, waarbij minderjarige kinderen voorrang krijgen.

8. Wanneer het gerecht beslist dat een van de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind heeft, betekent dat dan ook dat hij of zij kan beslissen over alle kwesties met betrekking tot het kind, zonder eerst te overleggen met de andere ouder?

Als belangrijkste regel geldt dat de ouderlijke macht aan beide ouders toekomt; derhalve hebben beide ouders de bevoegdheid om de beslissen en uitspraken te doen over alle kwesties die een minderjarige raken, ook al heeft slechts één van beiden het gezag toegekend gekregen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien er onenigheid is tussen de ouders over de maatregelen die met betrekking tot het minderjarige kind kunnen of moeten worden genomen, die kunnen liggen op het gebied van onderwijs, zoals de schoolkeuze of buitenschoolse activiteiten, de gezondheidszorg, bij de keuze van een arts, de persoonlijke vorming, bij het kiezen van de naam of de godsdienstige vorming, of de keuze van de plaats of het land van wonen van de minderjarigen, enzovoorts, en het niet mogelijk is om tot gezamenlijke overeenstemming te komen, kan elk van de ouders zich tot de rechter wenden voor de oplossing van het conflict.

Na het horen van beiden en, indien het kind over voldoende oordeelsvermogen beschikt, kent de rechter de beslissingsbevoegdheid toe aan de vader of de moeder, zonder beroepsmogelijkheid; indien zich herhaaldelijk meningsverschillen voordoen of er zich een andere grond voordoet die de uitoefening van de ouderlijke macht ernstig belemmert, kan de rechter de beslissingsbevoegdheid geheel of gedeeltelijk aan één van de ouders toekennen of zelfs de taken tussen hen verdelen. Al deze maatregelen kunnen worden genomen voor een termijn van maximaal twee jaar.

9. Wat betekent het in de praktijk wanneer het gerecht beslist dat de ouders de gemeenschappelijke ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind hebben?

Als het gezag over een minderjarige wordt toegekend aan beide ouders gezamenlijk, wordt de dagelijkse zorg voor de minderjarige in de praktijk gedurende vooraf vastgestelde perioden, die meestal overeenkomen met concrete onderwijsperioden zoals kwartalen of cursusjaren, afgewisseld tussen beide ouders.

Dit betekent ook een verdeling tussen beide ouders van alle vakantieperioden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Deze vorm van gezag is niet gebruikelijk, hoewel deze vaker voorkomt bij procedures met wederzijds goedvinden op voorstel van de ouders.

10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik me wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke stukken moet ik bijvoegen bij mijn verzoek?

In procedures voor scheiding van tafel en bed of echtscheiding met wederzijds goedvinden is de rechtbank van de laatste gezamenlijke woonplaats van de echtgenoten bevoegd, of de rechtbank van de woonplaats van één van de verzoekers.

In contentieuze procedures over het huwelijk is de rechtbank van de plaats van de echtelijke woning bevoegd; indien de echtgenoten in verschillende rechtsgebieden wonen, kan de verzoeker kiezen tussen de rechtbank van de laatste woonplaats van de echtgenoten of die van de verblijfplaats van de verweerder.

In procedures die uitsluitend handelen over het gezag over en de alimentatie voor minderjarige kinderen in gevallen waarin geen sprake is van een huwelijk tussen de ouders, is de rechtbank van de laatste gezamenlijke woonplaats van de ouders bevoegd, en indien zij in verschillende rechtsgebieden wonen, kan de eiser kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder of die van de verblijfplaats van de minderjarige.

11. Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? Is er ook een spoedprocedure?

De in deze gevallen toepasselijke procedures zijn de volgende:

  • Indien er een overeenkomst tussen de partijen is, geldt de procedure met wederzijds goedvinden van artikel 777 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering voor scheiding van tafel en bed, echtscheiding en definitieve maatregelen betreffende het gezag over en alimentatie voor minderjarige kinderen, indien er geen sprake is van een huwelijk.
  • Indien de partijen het niet eens zijn, geldt de contentieuze civiele procedure die is geregeld in de artikelen 770 en 774 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering ook voor procedures tussen de partijen en over de minderjarigen, aangezien er geen huwelijk tussen de ouders bestaat.

In kort geding kan worden verzocht om het nemen van maatregelen middels de volgende procedures:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • Voorlopige maatregelen voorafgaand aan het instellen van de vordering tot nietigverklaring van het huwelijk, scheiding van tafel en bed, echtscheiding of in procedures die handelen over het gezag over minderjarige kinderen en alimentatie. Dit is geregeld in de artikelen 771 en 772 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

Er wordt uitdrukkelijk bepaald dat, indien er gronden zijn voor een spoedprocedure, de maatregelen in de eerste te nemen uitspraak meteen in werking kunnen treden.

  • Voorlopige maatregelen die samenhangen met de toewijzing van het verzoek in de procedure betreffende het huwelijk of minderjarigen, zoals in de voorgaande gevallen. Dit is geregeld in artikel 773 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken?

Men kan geheel of gedeeltelijk kosteloze rechtsbijstand krijgen, mits men bewijst te voldoen aan de voorwaarden om hierop recht te hebben, overeenkomstig de wet op de rechtsbijstand. (Zie “Rechtsbijstand – Spanje”).

13. Is het mogelijk in beroep te gaan tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid?

Om te weten te komen of uitspraken vatbaar voor beroep zijn, moet een onderscheid worden gemaakt tussen de soorten uitspraken die kunnen worden gedaan; zo geldt op het gebied van de ouderlijke verantwoordelijkheid:

  • Tegen alle uitspraken in contentieuze civiele procedures kan beroep worden ingesteld bij de Audiencia Provincial (gerechtshof).
  • Tegen uitspraken in procedures met wederzijds goedvinden kan alleen beroep worden ingesteld, eveneens bij het gerechtshof, wanneer een maatregel wordt goedgekeurd die afwijkt van de afspraken van het convenant.
  • Tegen uitspraken over voorafgaande voorlopige maatregelen of voorlopige maatregelen of uitspraken over de uitoefening van de ouderlijke macht bevat de wet geen enkel rechtsmiddel.

14. In bepaalde gevallen kan het noodzakelijk zijn dat men zich richt tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

In gevallen waarin niet vrijwillig wordt voldaan aan rechterlijke uitspraken betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid, kan men bij de rechtbank die deze uitspraken heeft gedaan een verzoek tot uitvoerbaarverklaring indienen en op deze manier nakoming van de niet nagekomen maatregel of maatregelen afdwingen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Aangegeven moet worden van welke uitspraak en tegen welke persoon de tenuitvoerlegging wordt afgedwongen.

15. Wat moet ik doen om te bewerkstelligen dat een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat is gegeven, in Spanje wordt erkend en ten uitvoer wordt gelegd? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

Uitspraken over de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een lidstaat worden gedaan in procedures met betrekking tot het gezamenlijke kind en die in dat land ten uitvoer gelegd kunnen worden en die zijn betekend, worden op grond van het bepaalde in Verordening (EG) nr. 2201/2003 van de Raad van 27 november 2003 betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid in Spanje erkend op verzoek van één van de belanghebbenden, zonder dat enige procedure hoeft te worden gevolgd.

Teneinde de tenuitvoerlegging af te dwingen, moet een verzoek tot uitvoerbaarverklaring worden ingediend bij de rechter alwaar de minderjarige zich bevindt en alwaar men ten uitvoer wil leggen, is een advocaat en procureur noodzakelijk en het afschrift van de beslissing die men ten uitvoer wil leggen dat voldoet aan de voorwaarden tot vaststelling van de echtheid ervan overeenkomstig het modelformulier in bijlage V.

In de gevallen waarin de bovenstaande verordening niet voorziet, de gevallen betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid voor buitenechtelijke kinderen, voorzover deze verordening nog niet in werking is getreden en het huidige voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid (bekendgemaakt in het Publicatieblad van 27 augustus 2002) nog van toepassing is, worden uitspraken erkend overeenkomstig de algemene exequaturnormen, volgens welke ten uitvoer kan worden gelegd zodra zij naar Spaans recht zijn erkend.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

16. Tot welk gerecht in Spanje moet ik mij wenden om in beroep te gaan tegen de erkenning van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die door een gerecht in een andere lidstaat is gegeven?

Om in beroep te gaan tegen de erkenning van een in een andere lidstaat van de Europese Unie gedane uitspraak betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid, moet de belanghebbende zich wenden tot de rechtbank alwaar de tegenpartij de erkenning wil verkrijgen en aldaar één van de gronden voor weigering van de erkenning inroepen waarin Verordening (EG) nr. 1347/2000 voorziet.

De gronden die kunnen worden ingeroepen, zijn: dat de erkenning kennelijk strijdig zou zijn met de openbare orde; dat het kind niet de gelegenheid heeft gekregen te worden gehoord; dat zij bij verstek is uitgesproken en het stuk dat het geding inleidt niet is betekend of ter kennis is gebracht, tenzij vaststaat dat deze persoon ondubbelzinnig met de beslissing instemt; dat de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid in de weg wordt gestaan en de betrokkene niet de gelegenheid heeft gekregen te worden gehoord; dat de beslissing onverenigbaar is met een latere beslissing.

17. Welk recht is in een procedure over de ouderlijke verantwoordelijkheid van toepassing wanneer het kind of de partijen niet in Spanje wonen of een verschillende nationaliteit hebben?

Het recht dat van toepassing is op een procedure betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid is het persoonlijke recht van de minderjarige, en indien dit niet kan worden vastgesteld, is het recht van zijn gewone verblijfplaats van toepassing.

« Ouderlijke verantwoordelijkheid - Algemene informatie | Spanje - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 20-10-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk