Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Słowenia

Ostatnia aktualizacja: 06-04-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Słowenia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co oznacza termin „władza rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki ma osoba, której przysługuje władza rodzicielska? 1.
2. Komu z zasady przysługuje władza rodzicielska? 2.
3. Czy w przypadku gdy rodzice nie mogą lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć w tym celu inną osobę? 3.
4. Jak rozwiązywana jest kwestia sprawowania władzy rodzicielskiej w przypadku, gdy rodzice decydują się na separację lub rozwód? 4.
5. Jakich formalności muszą dopełnić rodzice zawierający umowę w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, aby była ona prawnie wiążąca? 5.
6. Jakie inne sposoby rozwiązywania sporu przewidziano w sytuacjach, gdy rodzice nie mogą się porozumieć? 6.
7. O jakich kwestiach może rozstrzygnąć sąd w przypadku gdy rodzice występują na drogę sądową 7.
8. Czy przyznanie przez sąd wyłącznej władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców daje temu rodzicowi prawo do podejmowania wszelkich decyzji względem dziecka bez konieczności uprzedniego konsultowania ich z drugim z rodziców? 8.
9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przyznaniu rodzicom wspólnej władzy rodzicielskiej nad dzieckiem? 9.
10. Jaki sąd lub organ jest uprawniony do wydania decyzji? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty są wymagane? 10.
11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? Czy istnieje możliwość zastosowania specjalnej procedury w sytuacjach nadzwyczajnych? 11.
12. Czy można uzyskać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania? 12.
13. Czy przewidziano możliwość odwołania się od orzeczenia w sprawie władzy rodzicielskiej? 13.
14. W niektórych przypadkach może zachodzić konieczność wystąpienia do sądu o wykonanie orzeczenia. Jaka procedura ma tu zastosowanie? 14.
15. Co należy zrobić w celu uzyskania uznania decyzji wydanej przez sąd za granicą i jaka procedura ma tu zastosowanie? 15.
16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w celu zaskarżenia uznania orzeczenia wydanego przez sąd w innym państwie członkowskim? Jaka procedura ma zastosowanie w takich przypadkach? 16.
17. Przepisy którego państwa stosuje sąd w postępowaniu w sprawie władzy rodzicielskiej w sytuacji, gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Słowenii lub są obywatelami różnych państw? 17.

 

1. Co oznacza termin „władza rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki ma osoba, której przysługuje władza rodzicielska?

Władza rodzicielska nad dziećmi:

Władza rodzicielska jest stosunkiem prawnym, który podlega prawu rodzinnemu. Stosunek taki powstaje w momencie urodzenia dziecka bądź ustalenia ojcostwa lub macierzyństwa. W słoweńskim systemie prawnym prawa i obowiązki dzieci pozamałżeńskich są takie same, jak prawa i obowiązki dzieci urodzonych w małżeństwie. Prawo słoweńskie stosuje system pełnego przysposobienia, w ramach którego dzieci przysposobione traktowane są na równi z dziećmi naturalnymi.

Podstawę prawną zapewnia art. 54 konstytucji słoweńskiej, zgodnie z którym rodzice mają prawo i obowiązek utrzymywania, kształcenia i wychowywania swoich dzieci. To prawo i ten obowiązek można uchylić lub ograniczyć wyłącznie z przyczyn określonych ustawą, w celu ochrony dobra dziecka. Dzieci pozamałżeńskie mają te same prawa, co dzieci urodzone w małżeństwie.

Na władzę rodzicielską składają się wzajemne prawa i obowiązki w relacji pomiędzy rodzicami a ich naturalnymi i przysposobionymi dziećmi (art. 4, 5 i 7 ustawy o stosunkach małżeńskich i rodzinnych, Ur. 1 RS (Słoweńska Gazeta Urzędowa) nr 15/76 (Zakon o zakonski zvezi in družinskih razmerjih – ZZZDR).

Odpowiedzialność rodziców za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym w stosunku do własnych dzieci określa art. 142 kodeksu zobowiązań (Obligacijski zakonik – OZ). Za szkody wyrządzone osobom trzecim przez dzieci do chwili osiągnięcia przez nie wieku siedmiu lat odpowiadają rodzice, niezależnie od tego, czy wina leży po ich stronie.

Do góryDo góry

Za szkody wyrządzone osobom trzecim przez dzieci po przekroczeniu wieku siedmiu lat odpowiadają rodzice, chyba że są w stanie wykazać, że nie ponoszą winy za szkodę.

Artykuł 107 ZZZDR określa zasady zastępstwa prawnego dzieci, podejmowania w ich imieniu działań w relacji z otoczeniem oraz administrowania ich majątkiem. Osoby niepełnoletnie reprezentowane są przez swoich rodziców. W przypadku gdy osobie niepełnoletniej doręczane jest powiadomienie, może ono również zostać skutecznie doręczone jednemu z rodziców, a w przypadku gdy rodzice nie mieszkają razem – rodzicowi mieszkającemu z dzieckiem.

Jeżeli opiekę nad dzieckiem sprawują obydwoje rodzice, mają oni obowiązek uzgodnić miejsce stałego pobytu dziecka oraz wyznaczyć spośród siebie osobę uprawnioną do odbioru powiadomień dotyczących dziecka. Rodzice obowiązani są administrować majątkiem dziecka w jego interesie do momentu uzyskania przez nie pełnoletniości (art. 109 ZZZDR).

Prawa i obowiązki rodziców i dzieci:

Rodzice obowiązani są zapewnić swoim dzieciom warunki do zdrowego rozwoju fizycznego, harmonijnego rozwoju osobistego oraz osiągnięcia niezależności życiowej i zawodowej. Mają obowiązek utrzymania dzieci, dbałości o ich warunki bytowe, stan zdrowia i wychowanie. Muszą podejmować starania w celu zapewnienia dzieciom wykształcenia i przygotowania zawodowego. Dziecko ma prawo do kontaktów z obydwojgiem rodziców, a obydwoje rodzice mają prawo do kontaktów z dzieckiem (art. 102, 103 i 106 ZZZDR).

2. Komu z zasady przysługuje władza rodzicielska?

Rodzice muszą wykonywać swoje prawa rodzicielskie za obopólną zgodą i w interesie dziecka. W przypadku gdy rodzice mieszkają osobno i nie sprawują wspólnej opieki nad dzieckiem, muszą wspólnie i w interesie dziecka decydować o sprawach, które mają istotny wpływ na jego rozwój.

Do góryDo góry

To z rodziców, które sprawuje opiekę nad dzieckiem, ma obowiązek decydowania o sprawach, które mają wpływ na życie codzienne dziecka. Jeżeli jedno z rodziców nie ma możliwości wykonywania władzy rodzicielskiej, drugie z rodziców musi wykonywać ją samodzielnie. Jeżeli rodzice mieszkają osobno, władzę rodzicielską musi wykonywać to z nich, które mieszka z dzieckiem. W przypadku rozwodu lub unieważnienia małżeństwa, władzę rodzicielską wykonuje to z rodziców, któremu przyznano opiekę nad dzieckiem (art. 113 i 115 ZZZDR).

3. Czy w przypadku gdy rodzice nie mogą lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć w tym celu inną osobę?

Opiekę nad dzieckiem mogą sprawować inne osoby lub instytucje. Dziecko może zostać odebrane rodzicom i oddane pod opiekę osobie trzeciej lub instytucji przez Ośrodek Świadczeń Społecznych w przypadku, gdy zaniedbują oni dziecko lub gdy jest to w interesie dziecka z innych przyczyn (art. 120 ZZZDR).

Opiekę nad dzieckiem może sprawować rodzic przybrany. Dziecko kwalifikuje się do przysposobienia wyłącznie w przypadkach gdy jego rodzice są nieznani lub ich miejsce pobytu pozostaje nieznane przez okres jednego roku, gdy jego rodzice wobec uprawnionego organu wyrazili zgodę na oddanie dziecka do przysposobienia lub gdy rodzice dziecka nie żyją (art. 141 ZZZDR). Dziecko może również zostać oddane pod opiekę zastępczą (rodzic zastępczy to osoba, która nie jest faktycznym rodzicem dziecka (art. 154–159 i 176 ZZZDR, a w szczególności ustawa o opiece zastępczej, Ur. 1 RS nr 10/2002)) lub opiekunowi (art. 178, 182, 201 i 202). Opiekun ma obowiązek dbać o dziecko jak rodzic, i może być z dzieckiem spokrewniony.

Do góryDo góry

4. Jak rozwiązywana jest kwestia sprawowania władzy rodzicielskiej w przypadku, gdy rodzice decydują się na separację lub rozwód?

Jeżeli rodzice mieszkają osobno lub decydują się na separację, muszą uzgodnić między sobą kwestię utrzymania wspólnych dzieci oraz kontaktów dzieci z rodzicami, kierując się dobrem dzieci (art. 105 i 105(a) ZZZDR).

W przypadku gdy rodzice mieszkają osobno i nie sprawują wspólnej opieki nad dzieckiem, muszą wspólnie i w interesie dziecka decydować o sprawach, które mają istotny wpływ na jego rozwój. Jeżeli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, może im w tym pomóc Ośrodek Świadczeń Społecznych. To z rodziców, które sprawuje opiekę nad dzieckiem, ma obowiązek decydowania o sprawach, które mają wpływ na życie codzienne dziecka. Jeżeli w takich przypadkach pomimo pomocy Ośrodka Świadczeń Społecznych rodzice nie są w stanie osiągnąć porozumienia w kwestiach mających istotny wpływ na rozwój dziecka, decyzję podejmuje sąd, na wniosek jednego lub obydwojga rodziców, w ramach postępowania niespornego (art. 113 ZZZDR).

5. Jakich formalności muszą dopełnić rodzice zawierający umowę w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej, aby była ona prawnie wiążąca?

Jeżeli rodzice mieszkają osobno lub decydują się na separację, muszą uzgodnić między sobą kwestię utrzymania wspólnych dzieci oraz kontaktów dzieci z rodzicami, kierując się dobrem dzieci.

W przypadku osiągnięcia porozumienia w kwestii opieki nad dziećmi rodzice mogą wystąpić do sądu o wydanie stosownego nakazu w toku postępowania niespornego. Jeżeli w uznaniu sądu porozumienie takie nie leży w interesie dziecka, może on wniosek odrzucić. Jeżeli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, może im w tym pomóc Ośrodek Świadczeń Społecznych. Jeżeli pomimo pomocy Ośrodka Świadczeń Społecznych rodzicom nie udaje się osiągnąć porozumienia, sprawę rozstrzyga sąd na wniosek jednego lub obydwojga rodziców.

Do góryDo góry

Przed wydaniem wyroku sąd musi, kierując się interesem dziecka, zwrócić się o wydanie opinii do Ośrodka Świadczeń Społecznych. Sąd musi również uwzględnić zdanie dziecka, wyrażone przez samo dziecko lub wyznaczoną przez nie zaufaną osobę, o ile dziecko jest zdolne do zrozumienia znaczenia i konsekwencji takiej czynności. Do wniosku rodziców kierowanego do sądu należy załączyć zaświadczenie wydane przez właściwy Ośrodek Świadczeń Społecznych, z którego wynika że rodzice podjęli z jego pomocą próbę osiągnięcia porozumienia w sprawie opieki nad wspólnymi dziećmi (art. 105, 105(a) i 106 ZZZDR).

6. Jakie inne sposoby rozwiązywania sporu przewidziano w sytuacjach, gdy rodzice nie mogą się porozumieć?

Jeżeli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, może im w tym pomóc Ośrodek Świadczeń Społecznych. Jeżeli pomimo pomocy Ośrodka Świadczeń Społecznych rodzicom nie udaje się osiągnąć porozumienia, sprawę rozstrzyga sąd (art. 105, 105(a) i 106 ZZZDR).

7. O jakich kwestiach może rozstrzygnąć sąd w przypadku gdy rodzice występują na drogę sądową

Sąd może zdecydować, czy wszystkie dzieci należy oddać pod opiekę jednemu z rodziców lub które z dzieci należy oddać jednemu, a które drugiemu z rodziców. Sąd może również zdecydować ex officio o oddaniu wszystkich lub niektórych dzieci pod opiekę osobie trzeciej.

Przed wydaniem wyroku sąd musi, kierując się interesem dziecka, zwrócić się o wydanie opinii do Ośrodka Świadczeń Społecznych. Sąd musi również uwzględnić zdanie dziecka, wyrażone przez samo dziecko lub wyznaczoną przez nie zaufaną osobę, o ile dziecko jest zdolne do zrozumienia znaczenia i konsekwencji takiej czynności.

Do góryDo góry

Sąd orzeka również o kwestii alimentacji dziecka oraz kontaktów z nim. Dziecko ma prawo do kontaktów z obydwojgiem rodziców, a obydwoje rodzice mają prawo do kontaktów z dzieckiem. Sąd może uchylić lub ograniczyć prawo do kontaktów, wyłącznie jeśli wymaga tego interes dziecka. Kontakty nie leżą w interesie dziecka, jeżeli są one dla dziecka uciążliwe bądź jeśli zagrażają jego rozwojowi fizycznemu lub umysłowemu. Sąd może nakazać, by kontakty odbywały się pod nadzorem osoby trzeciej lub w inny sposób niewymagający spotykania się lub wspólnego przebywania, chyba że inna forma kontaktu byłaby sprzeczna z interesem dziecka. Przed wydaniem wyroku sąd musi, kierując się interesem dziecka, zasięgnąć opinii Ośrodka Świadczeń Społecznych. Sąd musi również uwzględnić zdanie dziecka, wyrażone przez samo dziecko lub wyznaczoną przez nie zaufaną osobę, o ile dziecko jest zdolne do zrozumienia znaczenia i konsekwencji takiej czynności. Dziecko ma prawo do osobistych kontaktów z krewnymi i powinowatymi oraz innymi bliskimi osobami, (dziadkami, rodzeństwem, przybranym rodzeństwem, byłymi rodzicami zastępczymi, byłym lub obecnym małżonkiem lub konkubentem jednego lub drugiego z rodziców), o ile nie jest to sprzeczne z jego interesem (art. 105, 105(a), 106 i 106(a) ZZZDR).

8. Czy przyznanie przez sąd wyłącznej władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców daje temu rodzicowi prawo do podejmowania wszelkich decyzji względem dziecka bez konieczności uprzedniego konsultowania ich z drugim z rodziców?

Nie. W przypadku gdy rodzice mieszkają osobno i nie sprawują wspólnej opieki nad dzieckiem, muszą wspólnie i w interesie dziecka decydować o sprawach, które mają istotny wpływ na jego rozwój. Jeżeli rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, może im w tym pomóc Ośrodek Świadczeń Społecznych. To z rodziców, które sprawuje opiekę nad dzieckiem, ma obowiązek decydowania o sprawach, które mają wpływ na życie codzienne dziecka. Jeżeli pomimo pomocy Ośrodka Świadczeń Społecznych rodzice nie są w stanie osiągnąć porozumienia w kwestiach mających istotny wpływ na rozwój dziecka, decyzję podejmuje sąd, na wniosek jednego lub obydwojga rodziców, w ramach postępowania niespornego.

Do góryDo góry

9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przyznaniu rodzicom wspólnej władzy rodzicielskiej nad dzieckiem?

Oznacza to, że obydwoje rodzice w równym stopniu odpowiadają za opiekę nad dzieckiem i w dalszym ciągu winni ją sprawować.

10. Jaki sąd lub organ jest uprawniony do wydania decyzji? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty są wymagane?

Sąd rejonowy (art. 32 ustawy o postępowaniu cywilnym (Zakon o pravdnem postopku - ZPP)), który posiada ogólną własciwosć miejscową dla pozwanego, tj. sąd, w którego obszarze własciwosci pozwany posiada miejsce czasowego lub stałego pobytu (art. 47 ZPP). W sporach dotyczących alimentacji, gdzie powodem jest osoba wnosząca o alimenty (art. 50 ZPP), sądem własciwym jest jednak nie tylko sąd posiadający ogólną własciwosć miejscową, ale także sąd własciwy w miejscu czasowego lub stałego pobytu powoda.

Wymagane jest stosowanie się do przepisów ZPP, a w szczególnosci: art. 104, który stanowi, do sądu należy kierować wnioski sporządzane w języku słoweńskim; art. 105, który okresla, iż wnioski należy składać w formie pisemnej i z uwzględnieniem obowiązkowej tresci; art. 106, który okresla liczbę egzemplarzy wniosku; art. 107, który okresla dokumentację uzupełniającą, jaką należy załączyć do wniosku; oraz art. 180, który okresla tresć skargi.

11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? Czy istnieje możliwość zastosowania specjalnej procedury w sytuacjach nadzwyczajnych?

Procedurę w sporach małżeńskich oraz sporach wynikających z relacji pomiędzy rodzicami a dziećmi określa rozdział 27 ZPP (art. 406–414). W ramach tej procedury sąd może wydawać, na wniosek strony lub z urzędu, nakazy tymczasowe dotyczące opieki i alimentacji wspólnych dzieci oraz nakazy tymczasowe uchylające lub ograniczające prawa do kontaktów lub dotyczące sposobu, w jaki mają się one odbywać.

Do góryDo góry

Nakazy tymczasowe wydawane są zgodnie z przepisami ustawy o zabezpieczeniu roszczeń (Zakon o izvršbi in zavarovanju – ZIZ).

12. Czy można uzyskać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania?

Kwestia bezpłatnej pomocy prawnej podlega ustawie o bezpłatnej pomocy prawnej (Zakon o brezplačni pravni pomoči – ZBPP), która określa warunki przyznawania pomocy oraz jej zakres (prawo do środków na pokrycie całości lub części kosztów pomocy prawnej oraz zwolnienie z kosztów postępowania).

Możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłat sądowych lub kosztów postępowania przewidziano również w toku samego postępowania; odnośne warunki określono w art. 168 i 169 ZPP.

13. Czy przewidziano możliwość odwołania się od orzeczenia w sprawie władzy rodzicielskiej?

Tak, wyrok sądu może zostać zaskarżony do sądu wyższej instancji. Odwołanie należy złożyć w sądzie, który wydał wyrok w pierwszej instancji, w liczbie egzemplarzy wystarczającej dla potrzeb sądu i strony przeciwnej (art. 342 ZPP).

14. W niektórych przypadkach może zachodzić konieczność wystąpienia do sądu o wykonanie orzeczenia. Jaka procedura ma tu zastosowanie?

Procedura wykonawcza określona w ustawie o wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych i zabezpieczeniu roszczeń (ZIZ), a szczególnie odnośna procedura określona w rozdziale 20: wykonywanie orzeczeń w sprawach dotyczących opieki nad dziećmi i osobistych kontaktów z dziećmi (art. 238(a)–238(g) ZIZ).

Do góryDo góry

15. Co należy zrobić w celu uzyskania uznania decyzji wydanej przez sąd za granicą i jaka procedura ma tu zastosowanie?

Warunki uznawania i wykonywania orzeczeń sądów zagranicznych i innych aktów urzędowych określa rozdział 4 ustawy o prawie i postępowaniu prywatnym międzynarodowym (Zakon o mednarodnem zasebnem pravu in postopku – ZMZPP, art. 94–111).

Orzeczenie sądu zagranicznego uznaje się za równoważne z orzeczeniem sądu słoweńskiego, i rodzi ono na terenie Słowenii te same skutki prawne, co orzeczenie krajowe, o ile zostanie ono uznane przez sąd w Republice Słowenii. Osoba występująca o uznanie orzeczenia dołącza do wniosku orzeczenie sądu zagranicznego lub jego uwierzytelnioną kopię oraz zaświadczenie właściwego sądu zagranicznego lub innego organu dotyczące mocy prawnej takiego orzeczenia w świetle prawa państwa, w którym zostało wydane. W przypadku gdy orzeczenie zagraniczne nie jest sporządzone w języku urzędowym sądu, wnioskodawca składa również uwierzytelnione tłumaczenie orzeczenia zagranicznego na język urzędowy sądu.

Powyższe przepisy stosuje się również w odniesieniu do wykonywania orzeczeń zagranicznych. Oprócz zaświadczenia dotyczącego mocy prawnej orzeczenia zagranicznego, wnioskodawca składa również zaświadczenie stwierdzające jego wykonalność w świetle prawa państwa, w którym zostało wydane.

Uznawanie orzeczeń należy do właściwości sądu rejonowego (art. 32 ust. 2 ZPP, art. 101 ustawy o sądach (Zakon o sodiščih)). Decyzja sądu w kwestii uznania orzeczenia zagranicznego wydana zostaje w trybie postępowania niespornego (art. 1 ust. 2 ustawy o postępowaniu nieprocesowym (Zakon o nepravdnem postopku – ZNP)).

16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w celu zaskarżenia uznania orzeczenia wydanego przez sąd w innym państwie członkowskim? Jaka procedura ma zastosowanie w takich przypadkach?

Decyzje w sprawie uznawania orzeczeń zagranicznych należą do właściwości sądu rejonowego. Stosuje się tu tryb postępowania niespornego.

17. Przepisy którego państwa stosuje sąd w postępowaniu w sprawie władzy rodzicielskiej w sytuacji, gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Słowenii lub są obywatelami różnych państw?

Stosunki pomiędzy rodzicami a dziećmi podlegają osądowi prawnemu zgodnie z prawem państwa, którego są oni obywatelami. Jeżeli rodzice i dzieci są obywatelami różnych państw, stosuje się prawo państwa, w którym wszyscy posiadają miejsce stałego pobytu. Jeżeli rodzice i dzieci są obywatelami różnych państw i nie posiadają miejsca stałego pobytu w tym samym państwie, stosuje się prawo państwa, którego obywatelem jest dziecko (art. 42 ZMZPP).

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Słowenia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 06-04-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania