Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Rumunia

Ostatnia aktualizacja: 30-04-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Rumunia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza termin prawny „władza rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki ma osoba sprawująca władzę rodzicielską? 1.
2. Kto z reguły sprawuje władzę rodzicielską nad dzieckiem? 2.
3. Jeżeli rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, czy można wyznaczyć inną osobę w ich zastępstwie? 3.
4. Jak rozwiązana jest kwestia przyszłej władzy rodzicielskiej w przypadku rozwodu lub separacji rodziców? 4.
5. Jeżeli rodzice zawrą porozumienie w sprawie władzy rodzicielskiej, jakie formalności należy spełnić, aby było ono prawnie wiążące? 5.
6. Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sprawie władzy rodzicielskiej, jakie są inne środki rozwiązania sporu bez konieczności oddawania sprawy do sądu? 6.
7. Jeśli rodzice udadzą się do sądu, w jakich sprawach dotyczących dziecka może decydować sędzia? 7.
8. Jeśli sąd powierzy wyłączną władzę rodzicielską jednemu z rodziców, czy oznacza to, że rodzic ten może decydować we wszystkich sprawach dotyczących dziecka bez wcześniejszego porozumienia z drugim rodzicem? 8.
9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o powierzeniu rodzicom wspólnej opieki nad dzieckiem? 9.
10. Do jakiego sądu lub organu należy się zwrócić z wnioskiem w sprawie władzy rodzicielskiej? Jakie formalności należy spełnić i jakie dokumenty dołączyć do wniosku? 10.
11. Jaką procedurę stosuje się w takim przypadku? Czy można zastosować procedurę nadzwyczajną? 11.
12. Czy można uzyskać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania? 12.
13. Czy od decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej przysługuje odwołanie? 13.
14. W niektórych przypadkach może zachodzić konieczność wystąpienia do sądu lub innego organu o wykonanie decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej. Jaka procedura ma zastosowanie w takim przypadku? 14.
15. Co należy zrobić, aby decyzja w sprawie władzy rodzicielskiej wydana przez sąd w innym państwie członkowskim została uznana i wykonana w Rumunii? Jaka procedura ma zastosowanie w takim przypadku? 15.
16. W jakim sądzie w Rumunii należy wnieść sprzeciw wobec uznania decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej wydanej przez sąd w innym państwie członkowskim? Jaka procedura ma zastosowanie w takim przypadku? 16.
17. Jakie prawo stosuje się w postępowaniu w sprawie władzy rodzicielskiej, w przypadku gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Rumunii lub są obywatelami innego kraju? 17.

 

1. Co w praktyce oznacza termin prawny „władza rodzicielska”? Jakie prawa i obowiązki ma osoba sprawująca władzę rodzicielską?

„Władza rodzicielska” oznacza wszelkie prawa i obowiązki rodziców względem małoletniego dziecka. Zgodnie z art. 97 kodeksu rodzinnego oboje rodzice posiadają takie same prawa i obowiązki wobec małoletnich dzieci bez względu na to, czy urodziły się one w związku małżeńskim czy poza nim, bądź zostały przysposobione. Oboje rodzice sprawują prawa rodzicielskie wyłącznie w interesie dziecka.

Ochrona rodzicielska zakłada istnienie osoby, która nie ukończyła 18 roku życia i nie posiada pełnej zdolnosci do czynnosci prawnych.

Jako że ochrona rodzicielska istnieje ze względu na interes małoletniego dziecka, dotyczy ona głównie obowiązków, a nie praw rodzicielskich. Obejmują one:

  • prawo i obowiązek rodziców do wychowania dziecka (art. 101 ust. 1 i 2 kodeksu rodzinnego): obowiązek dbania o zdrowie dziecka, obowiązek wykształcenia dziecka, obowiązek nadzorowania edukacji szkolnej i szkolenia zawodowego dziecka,
  • prawo zażądania wydania dziecka bezprawnie przetrzymywanego przez kogokolwiek (art. 103 ust. 1 kodeksu rodzinnego), czy to osobę obcą, czy też rodzica, który nie ma prawa opieki nad dzieckiem w przypadku rozwodu lub unieważnienia małżeństwa, bądź w przypadku gdy dziecko urodziło się poza związkiem małżeńskim; prawo rodzica do żądania zwrotu dziecka jest niezbywalne,
  • prawo wyrażenia zgody na przysposobienie dziecka lub złożenia wniosku o unieważnienie przysposobienia (zob. ustawa nr 273/2004 w sprawie uwarunkowań prawnych przysposobienia),
  • prawo osobistej stycznosci z dzieckiem: problem ten pojawia się w przypadku, gdy małoletnie dziecko nie mieszka wspólnie z jednym z rodziców. „Osobista stycznosć” z dzieckiem może mieć następującą postać: odwiedziny u dziecka w miejscu jego zamieszkania, odwiedziny u dziecka w szkole, spędzanie z dzieckiem wakacji przez każdego z rodziców,
  • prawo czuwania nad wychowaniem, edukacją, wykształceniem i szkoleniem zawodowym dziecka,
  • prawo decydowania o miejscu zamieszkania dziecka. Rodzice, którzy nie mieszkają razem, mogą uzgodnić, u którego z nich zamieszka dziecko; w przypadku nieosiągnięcia porozumienia w tej sprawie, decyzję podejmuje sąd po wysłuchaniu organu opiekuńczego i samego dziecka, jesli ukończyło 10 rok życia, biorąc pod uwagę interes dziecka,
  • prawo i obowiązek zarządzania majątkiem dziecka (czynnosci administracyjne, czynnosci zabezpieczające, czynnosci zbycia),
  • prawo i obowiązek reprezentowania małoletniego przy sporządzaniu dokumentów cywilnych lub zatwierdzania takich dokumentów w imieniu małoletniego. Przy sporządzaniu dokumentów cywilnych dziecko do 14 roku życia reprezentowane jest przez rodziców, jako że nie posiada pełnej zdolnosci do czynnosci prawnych; od 14 do 18 roku życia dziecko, które posiada ograniczoną zdolnosć do czynnosci prawnych, wykonuje osobiscie swoje prawa i obowiązki, ale w tym celu potrzebuje uprzedniej zgody rodziców.

2. Kto z reguły sprawuje władzę rodzicielską nad dzieckiem?

(Władza rodzicielska z reguły przysługuje obojgu rodzicom, dopóki mieszkają razem, lecz może być przyznana matce, jesli rodzice nie zawarli związku małżeńskiego).

Do góryDo góry

Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom bez względu na to, czy dziecko urodziło się w związku małżeńskim lub poza nim bądź zostało przysposobione (art. 97 kodeksu rodzinnego). Zgodnie z art. 42 ust. 1 kodeksu rodzinnego sąd po orzeczeniu rozwodu decyduje o powierzeniu opieki nad małoletnimi dziećmi jednemu z rodziców. Rozwiedziony rodzic, któremu powierzono opiekę nad dzieckiem, wykonuje prawa rodzicielskie względem tego dziecka. Rozwiedziony rodzic, któremu nie powierzono opieki nad dzieckiem, zachowuje prawo do osobistej stycznosci z dzieckiem oraz do sprawowania kontroli nad jego wychowaniem, edukacją, wykształceniem i wyszkoleniem zawodowym.

Jesli dziecko urodziło się poza związkiem małżeńskim, a oboje rodzice są znani, o przyznaniu opieki decyduje sąd (art. 65 kodeksu rodzinnego).

3. Jeżeli rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, czy można wyznaczyć inną osobę w ich zastępstwie?

(Bądź czy można wyznaczyć opiekuna w przypadku smierci rodziców lub braku zdolnosci do sprawowania opieki nad dzieckiem?).

Przepisy art. 113 kodeksu rodzinnego stanowią, że w przypadku gdy oboje rodzice nie żyją, nie są znani, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, posiadają ograniczone prawa rodzicielskie, zaginęli lub zostali uznani za zmarłych, ustanawiany jest opiekun dziecka.

4. Jak rozwiązana jest kwestia przyszłej władzy rodzicielskiej w przypadku rozwodu lub separacji rodziców?

(Za porozumieniem czy za posrednictwem sądu).

W przypadku rozwodu sąd wydaje decyzję potwierdzającą porozumienie pomiędzy stronami, a w razie braku takiego porozumienia, wydaje niezależny werdykt.

Do góryDo góry

Spór pomiędzy małżonkami podczas trwania małżeństwa w sprawie wykonywania praw rodzicielskich rozstrzyga organ opiekuńczy po wysłuchaniu rodziców i z uwzględnieniem interesu małoletniego dziecka (art. 99 kodeksu rodzinnego).

5. Jeżeli rodzice zawrą porozumienie w sprawie władzy rodzicielskiej, jakie formalności należy spełnić, aby było ono prawnie wiążące?

(Np. zatwierdzenie przez organ lub sąd).

Jesli porozumienie rodziców dotyczy dziecka urodzonego w związku małżeńskim, nie obowiązują żadne formalnosci, jako że kodeks rodzinny w art. 98 ust. 1 stanowi, iż czynnosci dotyczące osoby i majątku dziecka podejmują rodzice za obopólną zgodą.

Jesli małżeństwo zakończyło się rozwodem lub sprawa dotyczy dziecka urodzonego poza związkiem małżeńskim, sąd decyduje w sprawie porozumienia pomiędzy rodzicami.

6. Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sprawie władzy rodzicielskiej, jakie są inne środki rozwiązania sporu bez konieczności oddawania sprawy do sądu?

(Np. mediacja).

Złożenie wniosku o decyzję organu opiekuńczego (podczas trwania małżeństwa).

Mediacja - ustawa nr 192/2006 w sprawie mediacji i organizacji zawodu mediatora.

7. Jeśli rodzice udadzą się do sądu, w jakich sprawach dotyczących dziecka może decydować sędzia?

(Np. w sprawie miejsca zamieszkania dziecka, powierzenia rodzicom wspólnej opieki lub wyłącznej opieki jednemu z rodziców, prawa rodziców w zakresie odwiedzin/dostępu, obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania dziecka, wyboru szkoły, imienia dziecka itd.).

Do góryDo góry

Sędzia może decydować o:

  • opiece nad małoletnim dzieckiem (w przypadku rozwodu lub jesli dziecko urodziło się poza związkiem małżeńskim),
  • udziału każdego z rodziców w kosztach wychowania, edukacji, wykształcenia i szkolenia zawodowego małoletniego dziecka,
  • przyznaniu rodzicowi, któremu nie została powierzona opieka nad małoletnim dzieckiem, prawa do odwiedzin,
  • sporach dotyczących zakresu obowiązku utrzymania małoletniego dziecka, srodków wykonania tego obowiązku lub udziału każdego z rodziców w kosztach utrzymania dziecka, w przypadku gdy rodzice nie są rozwiedzeni (art. 107 ust. 3 kodeksu rodzinnego).

8. Jeśli sąd powierzy wyłączną władzę rodzicielską jednemu z rodziców, czy oznacza to, że rodzic ten może decydować we wszystkich sprawach dotyczących dziecka bez wcześniejszego porozumienia z drugim rodzicem?

(Np. o przeniesieniu się wraz z dzieckiem do innego miejsca zamieszkania w tym samym kraju, przeniesieniu się wraz z dzieckiem do innego kraju, wyborze szkoły dla dziecka).

Sąd decyduje o przyznaniu wyłącznej opieki przy orzekaniu o rozwodzie (jesli dziecko urodziło się w związku małżeńskim) lub po rozpatrzeniu wniosku w sprawie opieki nad dzieckiem (jesli dziecko urodziło się poza związkiem małżeńskim i oboje rodzice są znani).

Rodzic, któremu powierzono opiekę nad dzieckiem, wykonuje przysługujące mu prawa rodzicielskie wobec dziecka i jego majątku, a także obowiązki rodzicielskie.

Rodzic, któremu nie powierzono opieki nad dzieckiem, nie odpowiada za opiekę i nadzór nad dzieckiem; zachowuje jedynie prawo do czuwania nad wychowaniem, edukacją, wykształceniem oraz szkoleniem zawodowym dziecka. Rodzicowi temu przysługuje prawo osobistej stycznosci z dzieckiem, natomiast nie może on decydować o miejscu zamieszkania dziecka lub żądać, na warunkach okreslonych w art. 103 kodeksu rodzinnego, zwrotu dziecka bezprawnie przetrzymywanego przez jakąkolwiek osobę.

Do góryDo góry

9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o powierzeniu rodzicom wspólnej opieki nad dzieckiem?

Podczas trwania małżeństwa rodzice mają z mocy prawa równe prawa i obowiązki rodzicielskie.

Interwencja sądu ogranicza się jedynie do przyznania wyłącznej opieki nad dzieckiem jednemu z rodziców przy orzekaniu rozwodu (jeśli dziecko urodziło się w związku małżeńskim) lub przy rozstrzyganiu wniosku w sprawie opieki nad małoletnim dzieckiem (jeśli dziecko urodziło się poza związkiem małżeńskim).

10. Do jakiego sądu lub organu należy się zwrócić z wnioskiem w sprawie władzy rodzicielskiej? Jakie formalności należy spełnić i jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

Spory pomiędzy małżonkami podczas trwania małżeństwa w sprawie wykonywania praw rodzicielskich rozstrzyga organ opiekuńczy lub organ wykonawczy władz gminnych, miejskich bądź municypalnych, a w przypadku Bukaresztu – władz okręgowych. W niektórych przypadkach określonych ustawą spory pomiędzy rodzicami w sprawie czynności dotyczących dziecka rozstrzyga sąd zgodnie z prawem powszechnym. Ma to miejsce w przypadku sporów dotyczących zakresu obowiązku alimentacyjnego, kwot płatności z tytułu kosztów utrzymania, opieki, praw do odwiedzin i miejsca zamieszkania dziecka.

11. Jaką procedurę stosuje się w takim przypadku? Czy można zastosować procedurę nadzwyczajną?

Zastosowanie ma (co do zasady) procedura przewidziana prawem powszechnym.

Wyjątek: na dowolnym etapie postępowania rozwodowego sąd może orzec o zastosowaniu środków tymczasowych dotyczących opieki nad małoletnimi, obowiązków alimentacyjnych, utrzymania dziecka i korzystania z lokalu (art. 613 kodeksu postępowania cywilnego).

Do góryDo góry

12. Czy można uzyskać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania?

Pomoc prawna przysługuje na warunkach określonych w art. 74–81 kodeksu postępowania cywilnego. Udzielana jest w całości lub w części na dowolnym etapie postępowania.

13. Czy od decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej przysługuje odwołanie?

Od decyzji organu opiekuńczego przysługuje odwołanie do instytucji nadrzędnej wobec tego organu. Od decyzji sądu przysługuje odwołanie za pośrednictwem kanałów określonych w kodeksie postępowania cywilnego (odwołanie w pierwszej instancji, odwołanie do sądu wyższej instancji). Jeśli decyzja o władzy rodzicielskiej była głównym przedmiotem sprawy, odwołanie do sądu pierwszej instancji/sądu wyższej instancji wnosi się w terminie 15 dni od otrzymania zawiadomienia o decyzji; jeśli decyzja stanowiła uboczny przedmiot sprawy, na przykład w przypadku rozwodu, termin na wniesienie odwołania wynosi 30 dni od daty powiadomienia o decyzji.

14. W niektórych przypadkach może zachodzić konieczność wystąpienia do sądu lub innego organu o wykonanie decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej. Jaka procedura ma zastosowanie w takim przypadku?

W przypadku gdy decyzja sądu nie została wykonana w dobrej wierze, istnieje możliwość ubiegania się o interwencję ze strony komornika sądowego zgodnie z procedurą określoną w części V kodeksu postępowania cywilnego (art. 371 i dalsze).

15. Co należy zrobić, aby decyzja w sprawie władzy rodzicielskiej wydana przez sąd w innym państwie członkowskim została uznana i wykonana w Rumunii? Jaka procedura ma zastosowanie w takim przypadku?

Do uznawania i wykonywania decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej zastosowanie mogą mieć przepisy rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 (II rozporządzenie brukselskie).

Do góryDo góry

Wniosek należy przesłać do sądu miejsca zamieszkania lub pobytu pozwanego w Rumunii. Jeśli miejsce zamieszkania lub pobytu pozwanego nie jest znane, wniosek składany jest w sądzie miejsca zamieszkania/pobytu powoda.

16. W jakim sądzie w Rumunii należy wnieść sprzeciw wobec uznania decyzji w sprawie władzy rodzicielskiej wydanej przez sąd w innym państwie członkowskim? Jaka procedura ma zastosowanie w takim przypadku?

W celu wniesienia sprzeciwu zainteresowana strona powinna zwrócić się do sądu, w którym rozpatrywany jest wniosek o uznanie. Zastosowanie mają zwykłe przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

17. Jakie prawo stosuje się w postępowaniu w sprawie władzy rodzicielskiej, w przypadku gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Rumunii lub są obywatelami innego kraju?

(Należy wyjasnić zasady wyboru własciwego prawa dla każdego państwa członkowskiego).

Prawo własciwe w odniesieniu do stosunków prawa prywatnego międzynarodowego ustala się w oparciu o ustawę nr 105/1992 w sprawie stosunków prawa prywatnego międzynarodowego. Stosunki pomiędzy rodzicami a dzieckiem, w tym obowiązki rodziców w zakresie utrzymania i wykształcenia dziecka oraz zarządzania jego majątkiem, podlegają powszechnemu prawu krajowemu, a jesli sprawa dotyczy obywateli innego kraju - prawu wspólnego miejsca zamieszkania.

Powszechne prawo krajowe lub prawo wspólnego miejsca zamieszkania reguluje stosunki pomiędzy rodzicami a dzieckiem również w przypadku zmiany obywatelstwa jednego z nich.

W przypadku braku wspólnego obywatelstwa lub wspólnego miejsca zamieszkania stosunki pomiędzy rodzicami a dzieckiem podlegają przepisom prawa terytorium, w którym mają lub mieli wspólne miejsce zamieszkania lub z którym utrzymują scisłe związki.

Dalsze informacje

Dalsze informacje (linki do stron internetowych).

www.just.ro română

międzynarodowa współpraca sądowa.

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Rumunia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 30-04-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania