Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Γονική μέριμνα > Πολωνία

Τελευταία ενημέρωση: 23-02-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Γονική μέριμνα - Πολωνία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Τι σημαίνει στην πράξη η έννοια «γονική μέριμνα»; Ποια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του ασκούντος τη γονική μέριμνα; 1.
2. Γενικώς ποιος έχει τη γονική μέριμνα ενός παιδιού; 2.
3. Εάν οι γονείς είναι ανίκανοι ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί κάποιος άλλος να την ασκεί; 3.
4. Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιο τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας; 4.
5. Aν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου η συμφωνία τους να είναι νόμιμα δεσμευτική; 5.
6. Αν οι γονείς δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν στο θέμα της άσκησης της γονικής μέριμνας, ποιοι είναι οι εναλλακτικοί τρόποι προκειμένου να ρυθμιστεί η διαφορά εξωδίκως; 6.
7. Αν οι γονείς προσφύγουν στο δικαστήριο, επί ποίων θεμάτων μπορεί να αποφανθεί ο δικαστής όσον αφορά το ανήλικο τέκνο; 7.
8. Αν το δικαστήριο αναθέσει την επιμέλεια του τέκνου αποκλειστικά στον ένα γονέα, σημαίνει αυτό ότι ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια μπορεί να αποφασίζει για όλα τα θέματα που αφορούν το τέκνο, χωρίς να ζητά προηγουμένως τη γνώμη του άλλου γονέα; 8.
9. Αν το δικαστήριο αναθέσει την επιμέλεια τέκνου και στους δύο γονείς από κοινού, τι σημαίνει αυτό στην πράξη; 9.
10. Σε ποιο δικαστήριο ή αρχή πρέπει να απευθυνθώ αν θέλω να καταθέσω αίτηση σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας; Ποιες διατυπώσεις πρέπει να τηρηθούν και ποια έγγραφα πρέπει να επισυνάψω στην αίτησή μου; 10.
11. Ποια διαδικασία ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις; Προβλέπεται κάποια επείγουσα διαδικασία; 11.
12. Μπορώ να τύχω του ευεργετήματος πενίας για την κάλυψη της δαπάνης της διαδικασίας; 12.
13. Είναι δυνατόν να ασκηθεί ένδικο μέσο κατά απόφασης για τη γονική μέριμνα; 13.
14. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να απαιτηθεί προσφυγή σε δικαστήριο για την εκτέλεση απόφασης σχετικά με τη γονική μέριμνα. Σε ποιο δικαστήριο πρέπει να προσφύγω στην περίπτωση αυτή και ποια διαδικασία ακολουθείται; 14.
15. Τι πρέπει να κάνω για να επιτύχω την αναγνώριση και εκτέλεση στην Πολωνία απόφασης για τη γονική μέριμνα που έχει εκδοθεί από δικαστήριο άλλου κράτους μέλους; 15.
16. Σε ποιο δικαστήριο πρέπει να προσφύγω για την προσβολή απόφασης για τη γονική μέριμνα που έχει εκδοθεί από δικαστήριο χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε άλλο κράτος μέλος; Ποια διαδικασία ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις; 16.
17. Ποιο δίκαιο εφαρμόζει το δικαστήριο κατά την εκδίκαση υποθέσεων γονικής μέριμνας όταν το τέκνο ή οι διάδικοι δεν κατοικούν στην Πολωνία ή έχουν διαφορετικές εθνικότητες; 17.

 

1. Τι σημαίνει στην πράξη η έννοια «γονική μέριμνα»; Ποια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του ασκούντος τη γονική μέριμνα;

Στον πολωνικό οικογενειακό κώδικα δεν περιλαμβάνεται ορισμός της γονικής εξουσίας (μέριμνας). Εν γένει, η γονική εξουσία (μέριμνα) μπορεί να οριστεί ως σύνολο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των γονέων έναντι ανηλίκου τέκνου με σκοπό την παροχή σε αυτό της κατάλληλης φροντίδας και προστασίας των συμφερόντων του.

Η γονική μέριμνα γεννάται ex lege κατά τη γέννηση του τέκνου και διαρκεί έως την ενηλικίωση του, δηλαδή έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους ηλικίας (με ορισμένες εξαιρέσεις).

Υποχρέωση του ασκούντος τη γονική μέριμνα αποτελεί η φροντίδα και η ανατροφή του τέκνου, η μέριμνα για τη σωματική και την πνευματική του ανάπτυξη, η εκπαίδευση, καθώς και η νόμιμη αντιπροσώπευσή του και η διοίκηση της περιουσίας του (γονική διοίκηση).

2. Γενικώς ποιος έχει τη γονική μέριμνα ενός παιδιού;

Η γονική μέριμνα ασκείται και από τους δύο γονείς, είτε έχουν συνάψει γάμο μεταξύ τους ή συζούν είτε όχι, κ.λπ.

Μόνο σε περίπτωση κατά την οποία η πατρότητα του τέκνου έχει αναγνωριστεί δικαστικά, η γονική μέριμνα μπορεί να ασκείται από τον πατέρα, αποκλειστικά εφόσον το δικαστήριο του την αναθέσει με σχετική απόφαση. Εάν ένας από τους γονείς δεν βρίσκεται εν ζωή ή δεν έχει πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα ή έχει εκπέσει της γονικής μέριμνας ή έχει παύσει η άσκηση της γονικής μέριμνας εκ μέρους του, φορέας της γονικής μέριμνας καθίσταται ο άλλος γονέας. Εάν η πατρότητα του τέκνου δεν έχει αναγνωριστεί, τη γονική μέριμνα αναλαμβάνει αποκλειστικά η μητέρα.

3. Εάν οι γονείς είναι ανίκανοι ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί κάποιος άλλος να την ασκεί;

Εάν κανείς από τους γονείς δεν μπορεί να ασκήσει γονική μέριμνα (π.χ. διότι εξέπεσε της γονικής μέριμνας λόγω πλημμελούς άσκησής της ή μη άσκησης αυτής), το δικαστήριο αναθέτει την άσκησή της σε επίτροπο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

4. Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιο τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας;

Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, το ζήτημα της γονικής μέριμνας ρυθμίζεται με απόφαση του δικαστηρίου.

5. Aν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου η συμφωνία τους να είναι νόμιμα δεσμευτική;

Η πολωνική νομοθεσία δεν προβλέπει τη δυνατότητα σύναψης συμφωνίας για ζητήματα γονικής μέριμνας.

6. Αν οι γονείς δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν στο θέμα της άσκησης της γονικής μέριμνας, ποιοι είναι οι εναλλακτικοί τρόποι προκειμένου να ρυθμιστεί η διαφορά εξωδίκως;

Είναι δυνατόν να υπάρξει διαμεσολάβηση, την οποία όμως πρέπει να αναλάβει δικαστήριο επιτροπείας. Το δικαστήριο μπορεί, μεταξύ άλλων, να παραπέμψει τους γονείς σε διάφορες κοινωνικές ή μη κυβερνητικές οργανώσεις για να ζητήσουν τη βοήθεια οικογενειακού συμβούλου.

7. Αν οι γονείς προσφύγουν στο δικαστήριο, επί ποίων θεμάτων μπορεί να αποφανθεί ο δικαστής όσον αφορά το ανήλικο τέκνο;

Υπάρχει μια διάταξη η οποία προβλέπει ότι για ζητήματα ζωτικής σημασίας για το τέκνο, οι δύο γονείς αποφασίζουν από κοινού. Εάν δεν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία, τα ζητήματα αυτά αποφασίζονται από δικαστήριο επιτροπείας. Δεν υπάρχει κατάλογος ζητημάτων που θεωρούνται ζωτικής σημασίας. Από τη νομολογία προκύπτει ότι ως ζωτικά ζητήματα θεωρούνται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: η κατοικία του τέκνου, η επιλογή του σχολείου του, η επιλογή του ονόματος και του επωνύμου του, οι αποφάσεις ιατρικής φύσεως, οι μεταβάσεις του στο εξωτερικό.

Τα ζητήματα διατροφής δεν αποτελούν ζητήματα γονικής μέριμνας. Βέβαια, εάν ένας από τους γονείς δεν συνεισφέρει τα αναγκαία για τα προς το ζην του τέκνου, ο έτερος των γονέων δικαιούται να προσφύγει στη δικαιοσύνη για να εγείρει αξίωση διατροφής.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

8. Αν το δικαστήριο αναθέσει την επιμέλεια του τέκνου αποκλειστικά στον ένα γονέα, σημαίνει αυτό ότι ο γονέας που ασκεί την επιμέλεια μπορεί να αποφασίζει για όλα τα θέματα που αφορούν το τέκνο, χωρίς να ζητά προηγουμένως τη γνώμη του άλλου γονέα;

Όχι, το γεγονός ότι η γονική μέριμνα ασκείται αποκλειστικά από τον ένα γονέα, δεν αφαιρεί από τον άλλο γονέα το δικαίωμα συναπόφασης για τα ζητήματα ζωτικής σημασίας για το τέκνο.

9. Αν το δικαστήριο αναθέσει την επιμέλεια τέκνου και στους δύο γονείς από κοινού, τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Την άσκηση της γονικής μέριμνας επί του τέκνου μπορούν να αναλάβουν από κοινού μόνον γονείς οι οποίοι συγκατοικούν. Σε αντίθετη περίπτωση, τη γονική μέριμνα αναλαμβάνει ο ένας από τους γονείς. Ο άλλος γονέας διατηρεί στο ακέραιο τη γονική εξουσία και το δικαίωμα απρόσκοπτης επικοινωνίας με το τέκνο. Η έννοια της γονικής μέριμνας πρέπει να διακρίνεται από την έννοια της γονικής εξουσίας.

10. Σε ποιο δικαστήριο ή αρχή πρέπει να απευθυνθώ αν θέλω να καταθέσω αίτηση σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας; Ποιες διατυπώσεις πρέπει να τηρηθούν και ποια έγγραφα πρέπει να επισυνάψω στην αίτησή μου;

Τα ζητήματα που αφορούν τη γονική μέριμνα εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των πρωτοδικείων («sąd rejonowy») – τμήματα οικογενειακών υποθέσεων και υποθέσεων ανηλίκων (δικαστήρια επιτροπείας), τα οποία είναι κατά τόπον αρμόδια ανάλογα με τον τόπο κατοικίας του τέκνου.

Προς το σκοπό αυτό, χρειάζεται να κατατεθεί αγωγή και να επισυναφθούν σε αυτή το πιστοποιητικό γέννησης του νόμου, το πιστοποιητικό γάμου των γονέων (εφόσον έχουν συνάψει γάμο μεταξύ τους), άλλα υποστηρικτικά της αίτησης έγγραφα, όπως π.χ. ιατρικά ή σχολικά πιστοποιητικά, παρατηρήσεις παιδαγωγών κ.λπ.

11. Ποια διαδικασία ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις; Προβλέπεται κάποια επείγουσα διαδικασία;

Για τα ζητήματα που αφορούν τη γονική μέριμνα ακολουθείται η λεγόμενη εξώδικος διαδικασία, η οποία είναι περισσότερο άτυπη σε σχέση με τη δικαστική διαδικασία.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, π.χ. εάν διακυβεύεται το συμφέρον του τέκνου, το δικαστήριο επιτροπείας μπορεί να αναλάβει δράση αυτεπαγγέλτως και να εκδώσει επείγουσα απόφαση. Τέτοιες αποφάσεις είναι αμέσως εκτελεστές.

12. Μπορώ να τύχω του ευεργετήματος πενίας για την κάλυψη της δαπάνης της διαδικασίας;

Η προσφυγή σε δικαστήριο επιτροπείας για υπόθεση που αφορά γονική μέριμνα είναι δωρεάν. Εξάλλου, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις οι γονείς μπορούν να τύχουν δωρεάν νομικής εκπροσώπησης από δικηγόρο.

13. Είναι δυνατόν να ασκηθεί ένδικο μέσο κατά απόφασης για τη γονική μέριμνα;

Ναι, έφεση είναι δυνατόν να ασκηθεί κατά οιασδήποτε απόφασης ενώπιον του αρμοδίου εφετείου.

14. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να απαιτηθεί προσφυγή σε δικαστήριο για την εκτέλεση απόφασης σχετικά με τη γονική μέριμνα. Σε ποιο δικαστήριο πρέπει να προσφύγω στην περίπτωση αυτή και ποια διαδικασία ακολουθείται;

Η δικαστική διαδικασία για την αναγκαστική εκτέλεση απόφασης που αφορά υπόθεση γονικής μέριμνας πραγματοποιείται στο δικαστηρίου που εξέδωσε την εν λόγω απόφαση. Το ενδιαφερόμενο μέρος πρέπει να υποβάλει σχετική αίτηση στο δικαστήριο. Η διαδικασία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις του πολωνικού κώδικα πολιτικής δικονομίας.

15. Τι πρέπει να κάνω για να επιτύχω την αναγνώριση και εκτέλεση στην Πολωνία απόφασης για τη γονική μέριμνα που έχει εκδοθεί από δικαστήριο άλλου κράτους μέλους;

Η Πολωνία αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της ευρωπαϊκής σύμβασης για την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε θέματα επιμέλειας των τέκνων και για την αποκατάσταση της επιμέλειάς τους, η οποία υπεγράφη στο Λουξεμβούργο στις 20 Μαΐου 1980.

Ως εκ τούτου, χρειάζεται να κατατεθεί σχετική αίτηση στο δικαστήριο. Μετά από την ένταξη της Πολωνίας στην Ε.Ε., εφαρμόζονται στις περιπτώσεις αυτές οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.

16. Σε ποιο δικαστήριο πρέπει να προσφύγω για την προσβολή απόφασης για τη γονική μέριμνα που έχει εκδοθεί από δικαστήριο χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε άλλο κράτος μέλος; Ποια διαδικασία ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις;

Τέτοιες υποθέσεις εξετάζονται ενώπιον του εφετείου στο οποίο υπάγεται το δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση αναγνώρισης της απόφασης του αλλοδαπού δικαστηρίου.

Η διαδικασία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις του πολωνικού κώδικα πολιτικής δικονομίας.

17. Ποιο δίκαιο εφαρμόζει το δικαστήριο κατά την εκδίκαση υποθέσεων γονικής μέριμνας όταν το τέκνο ή οι διάδικοι δεν κατοικούν στην Πολωνία ή έχουν διαφορετικές εθνικότητες;

Εφαρμοστέο ουσιαστικό δίκαιο είναι το δίκαιο της πατρίδας του τέκνου, σύμφωνα με το άρθρο 19 του νόμου της 12ης Νοεμβρίου 1965 περί διεθνούς ιδιωτικού δικαίου.

Εξάλλου, η Πολωνία αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης της Χάγης, της 5ης Οκτωβρίου 1961, σχετικά με την αρμοδιότητα των αρχών και το εφαρμοστέο δίκαιο όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων, η οποία επιτρέπει την εφαρμογή του δικαίου του κράτους μόνιμης κατοικίας του ανήλικου.

« Γονική μέριμνα - Γενικές Πληροφορίες | Πολωνία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 23-02-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο