Europese Commissie > EJN > Ouderlijke verantwoordelijkheid > Litouwen

Laatste aanpassing: 08-02-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Ouderlijke verantwoordelijkheid - Litouwen

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat betekent het begrip “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van degene die de ouderlijke verantwoordelijkheid uitoefent? 1.
2. Wie heeft normaal gesproken de ouderlijke verantwoordelijkheid over een kind? 2.
3. Kan een andere persoon in plaats van de ouders worden aangewezen als de ouders de verantwoordelijkheid over hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen? 3.
4. Hoe wordt de ouderlijke verantwoordelijkheid geregeld als de ouders van echt scheiden of uit elkaar gaan? 4.
5. Welke formaliteiten moeten in acht genomen worden om onderlinge overeenstemming van de ouders betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken? 5.
6. Als de ouders het niet eens worden over de ouderlijke verantwoordelijkheid, wat voor mogelijkheden zijn er dan om het conflict buiten het gerecht om op te lossen? 6.
7. Over welke zaken betreffende het kind kan de rechter beslissen als de ouders de zaak aan de rechter voorleggen? 7.
8. Als het gerecht beslist dat slechts één ouder belast zal worden met de ouderlijke verantwoordelijkheid, betekent dit dan dat deze ouder over alle zaken betreffende het kind kan beslissen zonder eerst de andere ouder te raadplegen? 8.
9. Wat betekent het in de praktijk als het gerecht beslist dat de ouders gezamenlijk de ouderlijke verantwoordelijkheid hebben? 9.
10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik mij wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Aan welke formaliteiten moet ik voldoen en welke documenten moet ik bij mijn verzoek voegen? 10.
11. Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? Is er een spoedprocedure mogelijk? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken? 12.
13. Is het mogelijk in beroep te gaan tegen een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid? 13.
14. Als het nodig is zich te wenden tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen, welke procedure is dan van toepassing? 14.
15. Wat moet ik doen om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat van de EU is gegeven, in Litouwen te laten erkennen en ten uitvoer te laten leggen? Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? 15.
16. Tot welk gerecht in Litouwen moet ik mij wenden om mij te verzetten tegen een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die is genomen door een gerecht in een andere lidstaat? Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? 16.
17. Welk recht (van welk land) is van toepassing in een proces over ouderlijke verantwoordelijkheid waarbij het kind of de partijen niet in Litouwen wonen of verschillende nationaliteiten hebben? 17.

 

1. Wat betekent het begrip “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van degene die de ouderlijke verantwoordelijkheid uitoefent?

De rechten en plichten van kinderen en ouders zijn geregeld in deel IV van boek III van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 3.155 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat kinderen door hun ouders moeten worden verzorgd tot zij meerderjarig of mondig zijn. Ouders hebben het recht en de plicht om hun kinderen goed op te voeden en goed voor hen te zorgen in een omgeving die bevorderend is voor hun fysieke en geestelijke ontwikkeling, zodat de kinderen worden voorbereid op een zelfstandig leven in de maatschappij. Hoofdstuk XI van boek III van het Burgerlijk Wetboek gaat over de ouderlijke rechten en plichten ten aanzien van hun kinderen, en hoofdstuk XII behandelt de eigendomsrechten en -plichten van ouders en kinderen.

Artikel 3.227, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de adoptieouders moeten worden behandeld als de wettelijke ouders vanaf het moment waarop de rechterlijke beslissing over de adoptie in kracht van gewijsde is gegaan, met uitzondering van het bepaalde in Artikel 3.222, vierde lid, van het Burgerlijk Wetboek.

2. Wie heeft normaal gesproken de ouderlijke verantwoordelijkheid over een kind?

Artikel 3.156 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de vader en de moeder dezelfde rechten en plichten ten aanzien van hun kinderen hebben. Na een echtscheiding, nietigverklaring van het huwelijk of scheiding van tafel en bed hebben de ouders dezelfde rechten en plichten ten aanzien van hun kinderen, ongeacht of ze wel of niet gehuwd waren toen de kinderen werden geboren.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

3. Kan een andere persoon in plaats van de ouders worden aangewezen als de ouders de verantwoordelijkheid over hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen?

Als de ouders de verantwoordelijkheid over hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan een andere persoon in hun plaats worden aangewezen. Daartoe is in het Burgerlijk Wetboek het beginsel voogdij en curatele ten aanzien van minderjarigen opgenomen. De grondbeginselen voor het plaatsen van een kind onder tijdelijke en permanente voogdij/curatele zijn vastgelegd in Artikel 3.254 en 3.257.

4. Hoe wordt de ouderlijke verantwoordelijkheid geregeld als de ouders van echt scheiden of uit elkaar gaan?

Als de ouders van echt scheiden, is de regeling van de ouderlijke verantwoordelijkheid afhankelijk van de wijze waarop ze scheiden.

Als een huwelijk wordt ontbonden met wederzijdse instemming van de echtgenoten, moeten zij aan de rechter een overeenkomst over de gevolgen van hun scheiding overleggen (verdeling van goederen, alimentatie voor de kinderen, etc.). Artikel 3.53, derde lid, van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de rechter de overeenkomst van de echtgenoten, die voorziet in de alimentatieregeling voor minderjarige kinderen en voor de partner, de verblijfsregeling voor minderjarige kinderen, de bijdrage van de ouders aan de opvoeding van de kinderen en hun overige eigendomsrechten en -plichten, moet goedkeuren om het verzoek tot echtscheiding te kunnen toewijzen. De inhoud van de overeenkomst moet bij de echtscheidingsuitspraak worden gevoegd. In geval van een belangrijke verandering in de omstandigheden (ziekte van een van de ex-echtgenoten, arbeidsongeschiktheid, etc.) kunnen de ex-echtgenoten, of een van hen, de rechter verzoeken de bepalingen in hun overeenkomst over de gevolgen van de echtscheiding opnieuw te bekijken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als een huwelijk op verzoek van een van de echtgenoten wordt ontbonden, moet in het verzoekschrift aan de rechter ook worden aangegeven hoe de verzoeker zijn of haar verplichtingen jegens de andere echtgenoot en hun minderjarige kinderen gaat nakomen. Alvorens een verzoek tot echtscheiding te kunnen toewijzen, moet de rechter beslissen over kwesties rond de verblijfsregeling en de alimentatieregeling voor minderjarige kinderen, de alimentatieregeling voor de andere echtgenoot en de verdeling van de gemeenschappelijke goederen van de echtgenoten, tenzij de verdeling van de goederen met wederzijdse instemming van de echtgenoten notarieel is vastgelegd (Artikel 3.59).

Een huwelijk kan ook worden ontbonden op basis van schuld van beide of een van beide echtgenoten. Een echtscheiding op basis van schuld van beide echtgenoten heeft dezelfde gevolgen als een ontbinding van het huwelijk met wederzijdse instemming van de echtgenoten (Artikel 3.51 tot 3.54). Bij een echtscheiding op basis van schuld van een van de echtgenoten is de procedure, mutatis mutandis, onderworpen aan Artikel 3.59 van het Burgerlijk Wetboek.

In geval van een scheiding van tafel en bed kan een van de echtgenoten een verzoek tot scheiding van tafel en bed bij de rechter indienen als samenwonen wegens bepaalde omstandigheden die niet alleen te wijten zijn aan de andere echtgenoot, ondraaglijk is geworden (niet langer mogelijk is) of schadelijk is voor de belangen van hun minderjarige kinderen, of als de echtgenoten niet langer samen willen wonen. Bij het toewijzen van een verzoek tot scheiding van tafel en bed moet de rechter een ouder aanwijzen bij wie de kinderen komen te wonen en een beslissing nemen over de alimentatie voor de kinderen en over de bijdrage van de gescheiden wonende vader/moeder aan de opvoeding van de kinderen. Als de echtgenoten een overeenkomst hebben getroffen over het verblijf, de alimentatie en de opvoeding van hun minderjarige kinderen en over de verdeling van de boedel en de alimentatie voor de partner, kunnen de echtgenoten gezamenlijk een verzoek tot scheiding van tafel en bed indienen bij de rechter. Als de echtgenoten een overeenkomst hebben getroffen over de gevolgen van de scheiding van tafel en bed, moet de rechter met die overeenkomst instemmen mits deze niet in strijd is met de openbare orde of de rechten en wettige belangen van hun minderjarige kinderen of een van de echtgenoten. Nadat de overeenkomst is goedgekeurd, moet de rechter de inhoud ervan opnemen in de beslissing over de scheiding.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

5. Welke formaliteiten moeten in acht genomen worden om onderlinge overeenstemming van de ouders betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken?

Als de ouders samenwonen, moeten zij samen een afspraak maken over het onderhoud van hun kinderen. De vorm waarin een dergelijke afspraak wordt gemaakt, is niet wettelijk vastgelegd. Artikel 3.193 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat echtgenoten in geval van echtscheiding met wederzijdse instemming (Artikel 3.51 van het Burgerlijk Wetboek) of scheiding van tafel en bed (Artikel 3.73 van het Burgerlijk Wetboek) een overeenkomst moeten sluiten over hun wederzijdse verplichtingen ten aanzien van het onderhoud van hun minderjarige kinderen en over de alimentatie en de hoogte daarvan. De overeenkomst moet door de rechter worden goedgekeurd (Artikel 3.53 van het Burgerlijk Wetboek). Ouders van minderjarige kinderen kunnen ook een overeenkomst over het onderhoud van hun kinderen sluiten wanneer hun echtscheiding op andere gronden is gebaseerd. Als een van de ouders zich niet houdt aan de door de rechter goedgekeurde overeenkomst over het onderhoud van hun minderjarige kinderen, heeft de andere ouder het recht om de rechter te verzoeken een rechterlijk dwangbevel uit te vaardigen.

6. Als de ouders het niet eens worden over de ouderlijke verantwoordelijkheid, wat voor mogelijkheden zijn er dan om het conflict buiten het gerecht om op te lossen?

In Litouwen zijn er geen andere mogelijkheden om een conflict over de ouderlijke verantwoordelijkheid op te lossen. De ouders kunnen hun conflict uitsluitend via de rechter oplossen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

7. Over welke zaken betreffende het kind kan de rechter beslissen als de ouders de zaak aan de rechter voorleggen?

Als de ouders de zaak aan de rechter voorleggen, kan de rechter beslissen over alle kwesties betreffende het kind, waaronder de vraag waar het kind zou moeten wonen, de omgangsregeling, de alimentatie voor de minderjarige kinderen en andere kwesties die in het verzoekschrift aan de rechter staan vermeld.

8. Als het gerecht beslist dat slechts één ouder belast zal worden met de ouderlijke verantwoordelijkheid, betekent dit dan dat deze ouder over alle zaken betreffende het kind kan beslissen zonder eerst de andere ouder te raadplegen?

Artikel 3.156 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de vader en de moeder dezelfde rechten en plichten ten aanzien van hun kinderen hebben. Na een echtscheiding, nietigverklaring van het huwelijk of scheiding van tafel en bed hebben de ouders dezelfde rechten en plichten ten aanzien van hun kinderen, ongeacht of ze wel of niet gehuwd waren toen de kinderen werden geboren. Ouders hebben het recht en de plicht om hun kinderen groot te brengen; ze zijn verantwoordelijk voor de opvoeding, de ontwikkeling en de gezondheid van hun kinderen en moeten hun geestelijke en morele steun bieden. Bij het vervullen van die plichten gaan de rechten van de ouders vóór de rechten van anderen. Ouders moeten zorgen voor omstandigheden waarbinnen hun kinderen kunnen leren zolang ze leerplichtig zijn.

De ouderlijke verantwoordelijkheid kan alleen dan bij één ouder liggen wanneer de ouderlijke verantwoordelijkheid van de andere ouder beperkt is. Als de ouders (de vader of de moeder) hun plicht om hun kinderen op te voeden niet nakomen, misbruik maken van hun ouderlijke verantwoordelijkheid, hun kinderen wreed behandelen, een slechte invloed op hun kinderen hebben vanwege onzedelijk gedrag of niet voor hun kinderen zorgen, kan de rechter de ouderlijke verantwoordelijkheid van de vader of de moeder tijdelijk of voor onbepaalde tijd beperken. Onder een dergelijke beperking valt het opschorten van de persoonlijke en eigendomsrechten van de ouders op grond van bloedverwantschap en op grond van de wet. De ouders behouden echter hun bezoekrecht, tenzij dit schadelijk is voor de belangen van het kind. Als de ouderlijke verantwoordelijkheid voor onbepaalde tijd wordt beperkt, kan het kind worden geadopteerd zonder toestemming van de ouders.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

9. Wat betekent het in de praktijk als het gerecht beslist dat de ouders gezamenlijk de ouderlijke verantwoordelijkheid hebben?

Ouders beslissen gezamenlijk over alle kwesties omtrent de opvoeding van hun kinderen en andere zaken met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid. Als de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen, zal het conflict via de rechter worden opgelost.

Een verzoek tot omgang met het kind of tot betrokkenheid bij de opvoeding van het kind kan worden ingediend door de vader of de moeder van het kind of door de ouders (voogden/curators) van de handelingsonbekwame minderjarige ouders van het kind. De rechter bepaalt hoe de omgang met het kind voor de gescheiden ouder wordt geregeld, waarbij hij rekening houdt met de belangen van het kind en de gescheiden ouder de mogelijkheid biedt om zoveel mogelijk betrokken te zijn bij de opvoeding van het kind. Minimale omgang met het kind kan uitsluitend worden gelast indien constant maximaal contact schadelijk is voor de belangen van het kind.

10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik mij wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Aan welke formaliteiten moet ik voldoen en welke documenten moet ik bij mijn verzoek voegen?

Als iemand een verzoek wil indienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid, moet hij of zij zich wenden tot de arrondissementsrechtbank. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan en welke documenten bij het verzoek moeten worden gevoegd, is afhankelijk van de vorderingen die in het verzoek staan vermeld en van de rechten en plichten (met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid) die worden aangevochten of moeten worden vastgesteld of waarover duidelijkheid moet worden geschept.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

11. Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? Is er een spoedprocedure mogelijk?

De belangrijkste geschillen en kwesties met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid worden in een vereenvoudigde procedure behandeld.

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken?

Het is mogelijk om rechtsbijstand te krijgen op grond van de Wet op de rechtsbijstand (Wet op de rechtsbijstand gegarandeerd door de Staat). De mogelijkheid om rechtsbijstand te krijgen, is afhankelijk van de financiële situatie van de betreffende persoon.

13. Is het mogelijk in beroep te gaan tegen een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid?

Dit is mogelijk.

14. Als het nodig is zich te wenden tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen, welke procedure is dan van toepassing?

De rechterlijke beslissingen worden ten uitvoer gelegd door de gerechtsdeurwaarders.

15. Wat moet ik doen om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat van de EU is gegeven, in Litouwen te laten erkennen en ten uitvoer te laten leggen? Welke procedure is in deze gevallen van toepassing?

De erkenning van beslissingen van rechters in het buitenland is geregeld in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Een verzoek om erkenning van een buitenlandse rechterlijke beslissing moet worden ingediend bij het Gerechtshof van Litouwen. De partij die om erkenning verzoekt, moet de uitspraak overleggen, alsmede de vertaling daarvan in de Litouwse taal, een bevestiging dat de beslissing in kracht van gewijsde is gegaan en bewijsmateriaal dat de niet-verschenen partij op de juiste wijze op de hoogte was gesteld van de plaats en tijd van de terechtzitting.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

16. Tot welk gerecht in Litouwen moet ik mij wenden om mij te verzetten tegen een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die is genomen door een gerecht in een andere lidstaat? Welke procedure is in deze gevallen van toepassing?

Het bezwaar moet worden ingediend bij het Hooggerechtshof van Litouwen. Dit bezwaar wordt behandeld volgens de cassatieprocedure als geregeld in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

17. Welk recht (van welk land) is van toepassing in een proces over ouderlijke verantwoordelijkheid waarbij het kind of de partijen niet in Litouwen wonen of verschillende nationaliteiten hebben?

Het recht dat van toepassing is bij het vaststellen van de afstamming van een kind (legitimatie) is geregeld in Artikel 1.31 van het Burgerlijk Wetboek. De afstamming van een kind (vaststelling of betwisting van vaderschap of moederschap) moet worden vastgesteld volgens het recht van de staat waarin het kind bij zijn geboorte staatsburgerschap heeft gekregen, ofwel volgens het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van het kind ten tijde van zijn geboorte, ofwel volgens het recht van de staat waarin een van de ouders van het kind zijn of haar gewone verblijfplaats heeft, ofwel volgens het recht van de staat waarvan een van de ouders staatsburger was ten tijde van de geboorte van het kind; van toepassing is het recht dat het gunstigst is voor het kind. De gevolgen van legitimatie zijn geregeld volgens het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van het kind. Als het kind of een van de ouders in Litouwen woont, worden de legitimatiekwesties behandeld door de rechtbanken of andere rijksinstanties in Litouwen. De actieve legitimatie van de ouders (van de vader of van de moeder) bij de erkenning van het ouderschap is geregeld volgens het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van de vader of de moeder ten tijde van de erkenning. De vorm van de erkenning van het ouderschap is geregeld volgens het recht van de staat waarin de erkenning plaatsvindt of volgens het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van het kind. Dezelfde bepalingen gelden voor de legitimatie van een kind dat buiten het huwelijk is geboren.

Het recht dat toepasselijk is op de verhoudingen tussen de ouders en het kind, is geregeld in Artikel 1.32. Persoonlijke en eigendomsverhoudingen tussen de ouders en het kind zijn geregeld volgens het recht van de staat van de gewone verblijfplaats van het kind. Als geen van beide ouders in de staat van de gewone verblijfplaats van het kind woont, maar het kind en de ouders staatsburgers van dezelfde staat zijn, is het recht van de staat waarvan zij staatsburger zijn, van toepassing.

Het recht dat van toepassing is op de bescherming van minderjarigen, alsmede op de voogdij en de curatele over hen, is geregeld krachtens het Verdrag van Den Haag van 5 oktober 1961 betreffende de bevoegdheid van de autoriteiten en de toepasselijke wet inzake de bescherming van minderjarigen.

Onderhoudsverplichtingen (alimentatie) binnen het gezin zijn geregeld krachtens het Verdrag van Den Haag van 2 oktober 1973 inzake de wet die van toepassing is op onderhoudsverplichtingen.

« Ouderlijke verantwoordelijkheid - Algemene informatie | Litouwen - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 08-02-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk