Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Γονική μέριμνα > Ιταλία

Τελευταία ενημέρωση: 02-04-2007
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Γονική μέριμνα - Ιταλία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


Για την τελευταία ενημέρωση του κειμένου βλ. italiano
 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Tι σημαίνει πρακτικά η έννοια «γονική μέριμνα»; Ποια είναι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του έχοντος τη γονική μέριμνα; 1.
2. Γενικώς, ποιος έχει τη γονική μέριμνα του παιδιού; 2.
3. Αν οι γονείς είναι ανίκανοι ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί κάποιος άλλος να την ασκεί; 3.
4. Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιο τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας; 4.
5. Εάν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας, ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου αυτή τους η συμφωνία να είναι νομικά δεσμευτική; 5.
6. Εάν οι γονείς δεν συμφωνήσουν στο θέμα της άσκησης της γονικής μέριμνας, ποιοι είναι οι εναλλακτικοί τρόποι προκειμένου να ρυθμιστεί η διαφορά χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια; 6.
7. Εάν οι γονείς προσφύγουν στο δικαστήριο, επί ποίων θεμάτων μπορεί να αποφανθεί ο δικαστής όσον αφορά το παιδί; 7.
8. Εάν το δικαστήριο αποφασίσει ότι ο ένας από τους δύο γονείς έχει την αποκλειστική επιμέλεια του παιδιού, αυτό σημαίνει ότι αυτός μπορεί να αποφασίσει για οτιδήποτε αφορά το παιδί, χωρίς προηγουμένως να συμβουλευθεί τον άλλο; 8.
9. Εάν το δικαστήριο αποφασίσει ότι οι γονείς ασκούν από κοινού την επιμέλεια του ανήλικου τέκνου, τι σημαίνει αυτό πρακτικά; 9.
10. Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο ή άλλη αρχή στο οποίο κατατίθεται η αίτηση για την άσκηση της γονικής μέριμνας; Ποιες είναι οι τυπικές διαδικασίες και ποια έγγραφα πρέπει να συνοδεύουν την αίτηση; 10.
11. Ποια διαδικασία ακολουθείται σ’ αυτή την περίπτωση; Υπάρχει επείγουσα διαδικασία; 11.
12. Μπορώ να τύχω νομικής συνδρομής για τα έξοδα της δίκης; 12.
13. Μπορώ να ασκήσω έφεση κατά μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας; 13.
14. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσε να αποδειχθεί απαραίτητο να απευθυνθεί κάποιος σε ένα δικαστήριο ή σε μια άλλη αρχή, προκειμένου να εκτελέσει μια δικαστική απόφαση ανάθεσης γονικής μέριμνας. Ποια είναι η διαδικασία σ’ αυτές τις περιπτώσεις; 14.
15. Τι πρέπει να κάνω για την αναγνώριση και εκτέλεση στην Ιταλία, μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας η οποία εκδόθηκε από το δικαστήριο μιας άλλης χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείται σ’ αυτές τις περιπτώσεις; 15.
16. Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο στην Ιταλία για την προσβολή της απόφασης γονικής μέριμνας που αναγνώρισε την απόφαση δικαστηρίου ενός άλλου κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ποια διαδικασία ακολουθείται σ' αυτή την περίπτωση; 16.
17. Ποιο είναι το εφαρμοστέο δίκαιο στα πλαίσια της διαδικασίας ανάθεσης γονικής μέριμνας, όταν το παιδί ή οι γονείς δεν διαμένουν στην Ιταλία ή είναι διαφορετικών εθνικοτήτων; 17.

 

1. Tι σημαίνει πρακτικά η έννοια «γονική μέριμνα»; Ποια είναι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του έχοντος τη γονική μέριμνα;

Η γονική μέριμνα είναι το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που προβλέπει η νομοθεσία για τους γονείς σε σχέση με τα ανήλικα παιδιά τους, προς το αποκλειστικό συμφέρον των τελευταίων.

Οι γονείς που ασκούν τη γονική μέριμνα αποφασίζουν σχετικά με τη φροντίδα, την ανατροφή και την εκπαίδευση των ανήλικων παιδιών τους· έχουν εξουσία νομικής εκπροσώπησης - για την σύναψη δικαιοπραξιών και την παράσταση σε δικαστήριο - του παιδιού ή του κυοφορούμενου· έχουν εξουσία διαχείρισης των οικονομικών συμφερόντων του ανήλικου παιδιού, εκτός από τις περιπτώσεις που απαιτείται άδεια από το αρμόδιο για την κηδεμονία δικαστήριο σχετικά με πράξεις που υπερβαίνουν την τακτική διαχείριση· έχουν νόμιμη επικαρπία επί των περιουσιακών στοιχείων του ανήλικου παιδιού, με ορισμένες εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία για συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία.

Η άσκηση της γονικής μέριμνας περιλαμβάνει και τη διατροφή, ανατροφή και εκπαίδευση των παιδιών.

2. Γενικώς, ποιος έχει τη γονική μέριμνα του παιδιού;

Τη γονική μέριμνα έχουν και οι δύο γονείς και την ασκούν από κοινού σε συμφωνία μεταξύ τους μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού ή τη χειραφέτησή του· σε περίπτωση διαφωνίας για θέματα ιδιαίτερης σημασίας, καθένας από τους γονείς μπορεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη (δικαστήριο ανηλίκων), που αναθέτει τη λήψη απόφασης στον γονέα ο οποίος θεωρείται καταλληλότερος, στη συγκεκριμένη περίπτωση, να μεριμνήσει για το συμφέρον του παιδιού.

Σε περίπτωση φυσικών τέκνων, η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς που έχουν αναγνωρίσει το παιδί και συμβιώνουν. Εφόσον δεν συμβιώνουν, η γονική μέριμνα ασκείται από τον γονέα με τον οποίο ζει το παιδί και, αν δεν ζει με κανένα από τους δύο γονείς, από εκείνον ο οποίος αναγνώρισε πρώτος το παιδί.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σε κάθε περίπτωση, ο γονέας που δεν ασκεί τη γονική μέριμνα διατηρεί το δικαίωμα εποπτείας της ανατροφής, της εκπαίδευσης και των συνθηκών διαβίωσης του ανήλικου παιδιού.

3. Αν οι γονείς είναι ανίκανοι ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί κάποιος άλλος να την ασκεί;

Εφόσον και οι δύο γονείς έχουν να πεθάνει ή δεν είναι σε θέση για άλλους λόγους να ασκήσουν τη γονική μέριμνα, κινείται η διαδικασία για τον διορισμό κηδεμόνα από το δικαστήριο της περιφέρειας όπου βρίσκονται τα συμφέροντα του παιδιού.

Εάν οι γονείς δεν ασκούν τα δικαιώματά τους και δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, η εν λόγω συμπεριφορά λαμβάνεται υπόψη για να εκτιμηθεί κατά πόσο θα πρέπει να τους αφαιρεθεί η γονική μέριμνα ή κατά πόσο συντρέχουν λόγοι να δοθεί το παιδί για υιοθεσία λόγω εγκατάλειψής του. Τη λήψη των μέτρων αυτών ακολουθεί ο διορισμός κηδεμόνα, εκτός αν δεν έχει ήδη διοριστεί προσωρινός κηδεμόνας στο πλαίσιο της δίκης για την αφαίρεση της γονικής μέριμνας.

4. Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιο τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας;

Σε περίπτωση δικαστικού χωρισμού ή διαζυγίου, ο τρόπος άσκησης της γονικής μέριμνας καθορίζεται από το δικαστήριο.

Σε περίπτωση συναινετικού χωρισμού ή διαζυγίου, το δικαστήριο εξετάζει τη θέση του παιδιού, κατά την επικύρωση του χωρισμού ή κατά την έκδοση της απόφασης διαζυγίου.

 Η σύζυγοι έχουν δικαίωμα να ζητήσουν ανά πάσα στιγμή την αναθεώρηση των ρυθμίσεων σχετικά με το παιδί, με βάση τη ρήτρα “rebus sic stantibus”.

5. Εάν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας, ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου αυτή τους η συμφωνία να είναι νομικά δεσμευτική;

Σε περίπτωση δικαστικού χωρισμού ή διαζυγίου, η ρύθμιση του τρόπου άσκησης της γονικής μέριμνας περιλαμβάνεται στη σχετική απόφαση. Το δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη του τυχόν συμφωνία μεταξύ των μερών, χωρίς να δεσμεύεται, με δυνατότητα να προβλέψει διάφορα μέτρα κατόπιν σχετικής έρευνας που διατάσσει είτε αυτεπάγγελτα είτε κατόπιν αιτήσεως ενός εκ των μερών (άρθρο 155 του Κ.Πολ.Δ. και άρθρο 6 του νόμου 1970/898).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σε περίπτωση συναινετικού χωρισμού, εάν η συμφωνία των μερών σχετικά με την επιμέλεια και τη διατροφή είναι αντίθετη προς τα συμφέροντα των παιδιών, το δικαστήριο υποδεικνύει στους γονείς τις τροποποιήσεις που πρέπει να επιφέρουν στη συμφωνία τους, και εάν η λύση δεν είναι η κατάλληλη, μπορεί να απορρίψει τη συμφωνία κατά την έκδοση της απόφασής του (άρθρο 158 Κ.Πολ.Δ).

Σε περίπτωση διαζυγίου με κοινή συναίνεση, εφόσον το δικαστήριο διαπιστώσει ότι οι όροι που αφορούν τα παιδιά είναι αντίθετοι με τα συμφέροντα των τελευταίων, η υπόθεση εκδικάζεται κατά την τακτική διαδικασία, με εμφάνιση των μερών ενώπιον του δικαστή (άρθρο 4 του νόμου 1970/898).

6. Εάν οι γονείς δεν συμφωνήσουν στο θέμα της άσκησης της γονικής μέριμνας, ποιοι είναι οι εναλλακτικοί τρόποι προκειμένου να ρυθμιστεί η διαφορά χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια;

Δεν προβλέπονται εναλλακτικά μέσα επίλυσης των διαφορών (ΕΕΔ). Τα δικαστήρια (ιδιαίτερα τα δικαστήρια ανηλίκων) μπορούν να ζητήσουν την παρέμβαση των κοινωνικών υπηρεσιών, ενδεχομένως για την άσκηση διαμεσολάβησης, προκειμένου να εξευρεθεί λύση από κοινού, η οποία θα υποβληθεί στο δικαστήριο.

7. Εάν οι γονείς προσφύγουν στο δικαστήριο, επί ποίων θεμάτων μπορεί να αποφανθεί ο δικαστής όσον αφορά το παιδί;

Το δικαστήριο που εκδίδει την απόφαση χωρισμού ή διαζυγίου:

  • αποφαίνεται ποιος από τους δύο συζύγους θα αναλάβει την επιμέλεια του παιδιού και υπό ποιους όρους θα ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας με το παιδί ο γονέας ο οποίος δεν έχει την επιμέλεια· μπορεί επίσης να διατάξει την από κοινού ή εναλλάξ επιμέλεια, που προβλέπονται ρητά από τη νομοθεσία περί διαζυγίου, αλλά μπορεί να εφαρμοσθούν και στις περιπτώσεις χωρισμού·
  • καθορίζει τον βαθμό και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να συμβάλλει ο άλλος σύζυγος στη διατροφή, την ανατροφή και την εκπαίδευση των παιδιών·
  • προβαίνει σε ρυθμίσεις σχετικά με το δικαίωμα παραμονής στην οικογενειακή στέγη, παρέχοντας δικαίωμα προτιμήσεως στο γονέα που έχει την επιμέλεια του παιδιού·
  • προβαίνει στις κατάλληλες ρυθμίσεις για τη διοίκηση της περιουσίας του παιδιού και, σε περίπτωση από κοινού επιμέλειας, καθορίζει τον βαθμό συμμετοχής των γονέων στη νόμιμη επικαρπία της·
  • λαμβάνει κάθε άλλο πρόσφορο μέτρο σχετικά με τα παιδιά (για παράδειγμα, κατά τη νομολογία θεωρείται ότι ανταποκρίνεται στα συμφέροντα του ανήλικου η διατήρηση συναισθηματικών σχέσεων με τους παππούδες και ρυθμίζονται οι σχετικές συναντήσεις).

8. Εάν το δικαστήριο αποφασίσει ότι ο ένας από τους δύο γονείς έχει την αποκλειστική επιμέλεια του παιδιού, αυτό σημαίνει ότι αυτός μπορεί να αποφασίσει για οτιδήποτε αφορά το παιδί, χωρίς προηγουμένως να συμβουλευθεί τον άλλο;

Ο γενικός κανόνας είναι ότι ο γονέας που έχει την επιμέλεια, ασκεί αποκλειστικά τη γονική μέριμνα, εκτός αν αποφασίσει διαφορετικά το δικαστήριο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Ωστόσο, οι αποφάσεις μείζονος σημασίας για τα παιδιά λαμβάνονται από αμφότερους τους γονείς, εκτός εάν το δικαστήριο έχει προβεί σε διαφορετική ρύθμιση.

Σύμφωνα με τη νομολογία, μεταξύ των αποφάσεων μείζονος σημασίας συμπεριλαμβάνονται οπωσδήποτε η επιλογή του σχολείου και της εκπαιδευτικής κατεύθυνσης· η επιλογή του επαγγελματικού προσανατολισμού του παιδιού· η απόφαση σχετικά με επείγουσες χειρουργικές επεμβάσεις (δεν τίθεται ζήτημα ευθύνης για ενημέρωση σε περίπτωση μη ύπαρξης επιλογής)· η μεταφορά της κατοικίας του παιδιού σε άλλη χώρα (σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιλογή του γονέα που έχει την επιμέλεια θεωρήθηκε ότι ανταποκρίνεται στα συμφέροντα του ανήλικου, παρόλο που θα πρέπει να επαναπροσδιορίζονται τα δικαιώματα επικοινωνίας μαζί του, βλ. Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο 1995/1732).

9. Εάν το δικαστήριο αποφασίσει ότι οι γονείς ασκούν από κοινού την επιμέλεια του ανήλικου τέκνου, τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

Το δικαστήριο μπορεί να αναθέσει από κοινού επιμέλεια, εφόσον κρίνεται σκόπιμο για τα συμφέροντα του ανήλικου, ιδίως σε σχέση με την ηλικία του.

Στη σχετική διάταξη (άρθρο 6 του νόμου 1970/898, όπως τροποποιήθηκε) δεν περιέχεται κανένας ειδικότερος κανόνας, και οι σχετικές ρυθμίσεις επαφίενται στην κρίση του δικαστηρίου.

Στην πράξη, εφόσον το δικαστήριο αναθέσει από κοινού επιμέλεια, ο ανήλικος διαμένει με ένα από τους δύο γονείς (κατά κανόνα τη μητέρα), ενώ ο άλλος γονέας έχει σημαντική παρουσία στη ζωή του· παρόλο που σκοπός της εν λόγω νομοθετικής διάταξης είναι να περιορισθούν οι συγκρούσεις και να προωθηθεί ένα πνεύμα συνεργασίας μεταξύ των γονέων, στην πραγματικότητα εφαρμόζεται σπανιότατα από τα δικαστήρια.

Ακόμη πιο σπάνια εφαρμόζεται η εναλλάξ επιμέλεια, η οποία θεωρείται κατά πάγια νομολογία ότι δεν συμβάλλει στη σταθερότητα της ζωής των παιδιών και των γονέων τους.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Οι διατάξεις περί από κοινού επιμέλειας αποτελούν αντικείμενο νομοσχεδίου το οποίο βρίσκεται στην τελική φάση ψήφισής του από το Κοινοβούλιο.

10. Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο ή άλλη αρχή στο οποίο κατατίθεται η αίτηση για την άσκηση της γονικής μέριμνας; Ποιες είναι οι τυπικές διαδικασίες και ποια έγγραφα πρέπει να συνοδεύουν την αίτηση;

  1. Για την ανάθεση της επιμέλειας των ανήλικων παιδιών κατόπιν χωρισμού ή διαζυγίου, αρμόδιο είναι το δικαστήριο που εκδίδει την απόφαση περί χωρισμού ή διαζυγίου (βλ. "Διαζύγιο"). Η σχετική αίτηση πρέπει να περιέχει περιγραφή των πραγματικών δεδομένων επί των οποίων βασίζεται και να αναφέρει την ύπαρξη νόμιμων, αναγνωρισμένων ή υιοθετημένων παιδιών και από τους δύο συζύγους στη διάρκεια του γάμου· στην αίτηση ή στην απάντηση του αντιδίκου πρέπει να επισυνάπτονται αποδεικτικά των τελευταίων δηλώσεων εισοδήματος. (βλ. άρθρο 4 του νόμου 1970/898, όπως τροποποιήθηκε).
  2. Σε περίπτωση επιβλαβούς συμπεριφοράς ενός ή αμφοτέρων των γονέων, αρμόδιο να ρυθμίσει τη γονική μέριμνα είναι το δικαστήριο του τόπου συνήθους διαμονής του παιδιού κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Το δικαστήριο ανηλίκων μπορεί να διατάξει κατάλληλα μέτρα, ακόμη και την απομάκρυνση από την οικογενειακή κατοικία, του γονέα που προέβη στην κακοποίηση ή την κακομεταχείριση, καθώς και την αφαίρεση της γονικής μέριμνας· τα εν λόγω μέτρα μπορούν να ανακληθούν ανά πάσα στιγμή.
  3. Σε περίπτωση που οι γονείς δεν έχουν παντρευτεί, τα ζητήματα σχετικά με τη γονική μέριμνα ρυθμίζονται από το δικαστήριο του τόπου συνήθους διαμονής του παιδιού.

11. Ποια διαδικασία ακολουθείται σ’ αυτή την περίπτωση; Υπάρχει επείγουσα διαδικασία;

  1. Για την ανάθεση της επιμέλειας κατόπιν έκδοσης απόφασης περί χωρισμού ή διαζυγίου, η διαδικασία είναι εκείνη της δίκης χωρισμού ή διαζυγίου (βλ. "Διαζύγιο"). Εφόσον αποτύχει η απόπειρα συμφιλίωσης, κατά την εμφάνιση των ενώπιον του προέδρου του δικαστηρίου, γίνονται ορισμένες προσωρινές ρυθμίσεις και λαμβάνονται επείγοντα μέτρα προς το συμφέρον του παιδιού, που είναι αναγκαστικώς εκτελεστά, εφόσον δεν υπάρξει συμμόρφωση. Δεν προβλέπεται (ούτε κρίνεται αναγκαία) ειδική επείγουσα διαδικασία. Εφόσον η συμπεριφορά ενός από τους γονείς απέναντι στα παιδιά είναι επιβλαβής, το δικαστήριο ανηλίκων μπορεί να λάβει οποιοδήποτε επείγον μέτρο κρίνει πρόσφορο.
  2. Τα ζητήματα σχετικά με τη γονική μέριμνα υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστηρίου ανηλίκων (και κατά συνέπεια οι περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία Β) και Γ) του σημείου 10). Οι σχετικές διαδικασίες διέπονται από το άρθρο 336 του Αστικού Κώδικα, σε συνδυασμό με τις γενικές διατάξεις σχετικά με τα δικαστικά συμβούλια (άρθρα 737 και επόμενα). Το δικαστήριο, κατόπιν αιτήσεως του άλλου γονέα, των συγγενών ή του εισαγγελέα, εξετάζει ορισμένες συνοπτικές πληροφορίες και συνεδριάζει σε συμβούλιο, αφού ακούσει τη γνώμη του εισαγγελέα και του γονέα έναντι του οποίου ζητείται η λήψη του σχετικού μέτρου· σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης, το δικαστήριο μπορεί να λάβει αυτεπαγγέλτως προσωρινά μέτρα προς το συμφέρον του παιδιού. Επί του παρόντος δεν υπάρχει ανάγκη παράστασης δικαστικού πληρεξούσιου· το Κοινοβούλιο εξετάζει ένα σχέδιο νόμου σχετικά με την ανάγκη παρουσίας τεχνικού συμβούλου υπεράσπισης ακόμη και στις εν λόγω διαδικασίες.

12. Μπορώ να τύχω νομικής συνδρομής για τα έξοδα της δίκης;

Είναι δυνατή η παροχή νομικής συνδρομής για την κάλυψη των δικαστικών εξόδων (περιλαμβανομένων των εξόδων πραγματογνώμονα) και της αμοιβής του δικηγόρου. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι στις διαδικασίες χωρισμού και διαζυγίου, καθώς και στις δίκες σχετικά με τη γονική μέριμνα, δεν απαιτείται η καταβολή του πάγιου τέλους για την εγγραφή των υποθέσεων στο πινάκιο των πολιτικών δικών και για τις διαδικασίες εκούσιας δικαιοδοσίας σε οποιοδήποτε βαθμό (βλ. άρθρο 10 του ενιαίου νόμου αριθ.115/2002).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

13. Μπορώ να ασκήσω έφεση κατά μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας;

  • Η προσβολή των ρυθμίσεων όσον αφορά τη γονική μέριμνα που έγιναν στο πλαίσιο αποφάσεων χωρισμού ή διαζυγίου είναι δυνατή υπό τους συνήθεις όρους. Κατά της απόφασης που εκδόθηκε σε δεύτερο βαθμό είναι δυνατή η άσκηση αναιρέσεως.
  • Κατά των αποφάσεων με τις οποίες τροποποιούνται οι όροι που προβλέπονται στην απόφαση περί χωρισμού ή διαζυγίου, είναι δυνατή η προσφυγή στο Εφετείο εντός προθεσμίας δέκα ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής απόφασης (άρθρα 710 και 737 του Κ.Πολ.Δ.· άρθρο 9 του νόμου 1970/898, όπως τροποποιήθηκε). Κατά των αποφάσεων του Εφετείου επιτρέπεται η άσκηση αναιρέσεως (μόνο για παράβαση κανόνων δικαίου, Cass. 2004, n. 24265).
  • Κατά των αποφάσεων περί γονικής μέριμνας που εκδόθηκαν από δικαστήριο ανηλίκων (το οποίο, σε περίπτωση που έχει εκδοθεί ήδη απόφαση περί διαζυγίου ή χωρισμού των συζύγων, είναι το μόνο αρμόδιο, εφόσον ζητείται περιορισμός ή αφαίρεση της γονικής μέριμνας), επιτρέπεται προσφυγή στο Εφετείο εντός προθεσμίας δέκα ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης· κατά των αποφάσεων του Εφετείου δεν επιτρέπεται η άσκηση αναιρέσεως.

14. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσε να αποδειχθεί απαραίτητο να απευθυνθεί κάποιος σε ένα δικαστήριο ή σε μια άλλη αρχή, προκειμένου να εκτελέσει μια δικαστική απόφαση ανάθεσης γονικής μέριμνας. Ποια είναι η διαδικασία σ’ αυτές τις περιπτώσεις;

Οι αποφάσεις και οι άλλες ρυθμίσεις εκ μέρους των δικαστικών αρχών, για να είναι εκτελεστές, πρέπει να περιέχουν σχετική ρήτρα, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά.

Ο εκτελεστήριος τύπος (βλ. άρθρο 475 Κ.Πολ.Δ) τίθεται από τον δικαστικό επιμελητή, αφού διαπιστώσει ότι έχουν εξαντληθεί οι προθεσμίες για την άσκηση τακτικών ή έκτακτων ενδίκων μέσων σύμφωνα με το άρθρο 395 παράγραφοι 4 και 5 του Κ.Πολ.Δ.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η αναγκαστική εκτέλεση μπορεί να ζητηθεί μόνο από τον διάδικο υπέρ του οποίου εκδόθηκε η σχετική απόφαση, με την έκδοση ενός μόνο απογράφου συνοδευόμενου από τη σφραγίδα του δικαστικού επιμελητή· ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει και άλλα αντίγραφα από τον προϊστάμενο της υπηρεσίας που έλαβε τη σχετική απόφαση, ο οποίος εκδίδει την αναγκαία διαταγή (άρθρα 475 του Κ.Πολ.Δ, 124 και 153 των εκτελεστικών κανόνων).

15. Τι πρέπει να κάνω για την αναγνώριση και εκτέλεση στην Ιταλία, μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας η οποία εκδόθηκε από το δικαστήριο μιας άλλης χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείται σ’ αυτές τις περιπτώσεις;

  • Σύμφωνα με τον νόμο 1995/218, με τον οποίο τροποποιείται το ιταλικό σύστημα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, το κριτήριο που ακολουθείται σχετικά με την αναγνώριση των αλλοδαπών αποφάσεων είναι η αυτόματη αναγνώριση, υπό την έννοια ότι ο έλεγχός τους μπορεί να γίνει μόνο εκ των υστέρων, κατόπιν αμφισβητήσεώς τους ή εφόσον πρέπει να γίνει αναγκαστική εκτέλεσή τους. Αρμόδιο είναι το Εφετείο του τόπου της εκτέλεσης· ελλείψει ειδικών διατάξεων, η διαδικασία που ακολουθείται είναι η τακτική πρωτοβάθμια διαδικασία, ακόμη και αν η υπόθεση πρέπει να εξετασθεί από πολυμελές δικαστήριο· η τελική απόφαση πρέπει να έχει τη μορφή τυπικής δικαστικής απόφασης.
  • Για τις αποφάσεις περί γονικής μέριμνας (ανάθεση, άσκηση, εξουσιοδότηση, πλήρης ή μερική ανάκληση της μέριμνας, καθώς και τα μέτρα προστασίας σχετικά με τη διοίκηση, τη διαφύλαξη ή τη διάθεση των περιουσιακών στοιχείων του ανηλίκου) που έχουν ληφθεί σε άλλη χώρα της Ε.Ε. (με εξαίρεση τη Δανία) ισχύει ο κανονισμός (ΕΕ), αριθ.2201/2003 (Βρυξέλλες ΙΙα), ο οποίος υπερισχύει έναντι των πολυμερών συμφωνιών για το ίδιο θέμα και, εκτός από την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του προηγούμενου κανονισμού αριθ. 1347/200 (Βρυξέλλες ΙΙ) - τον οποίο καταργεί ρητά, προβλέπει επίσης την αυτόματη αναγνώριση και εκτελεστότητα των αποφάσεων που αφορούν τα δικαιώματα επικοινωνίας και την επιστροφή του παιδιού, σε όλα τα κράτη μέλη χωρίς να απαιτείται η τήρηση οποιασδήποτε διαδικασίας.

Για όλες τις άλλες αποφάσεις σχετικά με τη γονική μέριμνα, προβλέπεται αυτόματη αναγνώριση· ωστόσο, κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει την αναγνώριση τη μη αναγνώριση μιας απόφασης για οποιονδήποτε από τους λόγους που αναφέρονται στον κανονισμό (άρθρα 21 και 23).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Προβλέπεται μια διαδικασία σε δύο φάσεις, η οποία διέπεται εν μέρει από τον κανονισμό (άρθρο 30): Η πρώτη φάση καταλήγει στη λήψη μέτρων χωρίς να κληθεί ο αντίδικος· η δεύτερη φάση αρχίζει με τη διατύπωση αντιρρήσεων και διεξάγεται σύμφωνα με την αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως.

Το ενδιαφερόμενο μέρος νομιμοποιείται να ζητήσει την αναγνώριση με τη μορφή προσφυγής· η κατά τόπον αρμοδιότητα καθορίζεται με βάση τη συνήθη διαμονή του διαδίκου κατά του οποίου ζητείται η εκτέλεση ή τη συνήθη διαμονή του ανηλίκου στον οποίο αναφέρεται η απόφαση· αν κανείς από τους τόπους αυτούς δεν βρίσκεται στο κράτος μέλος της εκτέλεσης, η αρμοδιότητα καθορίζεται με βάση τον τόπο της εκτέλεσης.

Η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από αντίγραφο της σχετικής απόφασης και το έντυπο πιστοποιητικό που αναφέρεται στο άρθρο 39 του κανονισμού· το δικαστήριο μπορεί να ορίσει προθεσμία για την υποβολή τους ή να αποδεχθεί ισότιμα έγγραφα είτε να απαλλάξει τον υπόχρεο από την υποβολή τους, εφόσον δεν τα θεωρεί αναγκαία.

  • Για την αναγκαστική εκτέλεση των εν λόγω αποφάσεων, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ζητήσει να κηρυχθούν εκτελεστές· η κατά τόπον αρμοδιότητα και η διαδικασία καθορίζονται με βάση τους ίδιους κανόνες που ισχύουν για την αναγνώριση.
  • Τα ζητήματα τα σχετικά με την υποχρέωση διατροφής διέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001.

16. Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο στην Ιταλία για την προσβολή της απόφασης γονικής μέριμνας που αναγνώρισε την απόφαση δικαστηρίου ενός άλλου κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ποια διαδικασία ακολουθείται σ' αυτή την περίπτωση;

Η προσφυγή ασκείται στο κατά τόπον αρμόδιο Εφετείο, το οποίο καθορίζεται με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται στον κανονισμό.

Εν συνεχεία, η διαδικασία διεξάγεται σύμφωνα με τη διαδικασία της αμφισβητουμένης δικαιοδοσίας και καταλήγει στην έκδοση αναγνωριστικής αποφάσεως, κατά της οποίας επιτρέπεται η άσκηση αναίρεσης.

17. Ποιο είναι το εφαρμοστέο δίκαιο στα πλαίσια της διαδικασίας ανάθεσης γονικής μέριμνας, όταν το παιδί ή οι γονείς δεν διαμένουν στην Ιταλία ή είναι διαφορετικών εθνικοτήτων;

Το άρθρο 36 του νόμου 1995/218 προβλέπει ότι οι προσωπικές και περιουσιακές σχέσεις μεταξύ γονέων και παιδιών, περιλαμβανομένης της γονικής μέριμνας, διέπονται από την εθνική νομοθεσία της πατρίδας του παιδιού. Εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά, λαμβάνεται υπόψη η ιθαγένεια που έχει το παιδί κατά τον χρόνο της προσφυγής στο δικαστήριο. Εφόσον το παιδί έχει περισσότερες τις μίας ιθαγένειες, εφαρμόζεται η νομοθεσία του κράτους με το οποίο ο ανήλικος έχει τον στενότερο δεσμό. Σύμφωνα με το άρθρο 19 του νόμου, εάν το παιδί έχει περισσότερες ιθαγένειες, εκ των οποίων η μία είναι η ιταλική, υπερισχύει η τελευταία.

Σχετικά με τα μέτρα προστασίας των ανηλίκων (περιλαμβανομένων εκείνων που προβλέπονται στα άρθρα 330 και 333 του Αστικού Κώδικα), το άρθρο 42 του νόμου 1995/218 παραπέμπει στη σύμβαση της Χάγης του 1961, η οποία στο άρθρο 3 υιοθετεί για τις σχέσεις ex lege (στις οποίες υπάγεται και η γονική μέριμνα), το ίδιο συνδετικό στοιχείο του άρθρου 36 και επομένως εφαρμόζεται η εθνική νομοθεσία της πατρίδας του παιδιού· ωστόσο, σε περιπτώσεις σοβαρού κινδύνου για το πρόσωπο ή την περιουσία του ανήλικου, οι αρχές του κράτους στο οποίο έχει τη συνήθη διαμονή του ο ανήλικος και, σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης, ακόμη και οι αρχές του κράτους στο οποίο βρίσκεται ο ανήλικος ή ένα από τα περιουσιακά του στοιχεία, μπορούν να λάβουν μέτρα προστασίας με βάση την εσωτερική τους νομοθεσία (άρθρα 8 και 9 της σύμβασης).

Ενημερώθηκε στις 31.12.2005

« Γονική μέριμνα - Γενικές Πληροφορίες | Ιταλία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 02-04-2007

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο