Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Francja

Ostatnia aktualizacja: 20-10-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Francja

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza termin „odpowiedzialność rodzicielska”? Jakie są prawa i obowiązki przysługujące osobie sprawującej odpowiedzialność rodzicielską? 1.
2. Kto, według ogólnych zasad, sprawuje odpowiedzialność rodzicielską nad dzieckiem? 2.
3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować odpowiedzialności rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę? 3.
4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia dalszej odpowiedzialności rodzicielskiej? 4.
5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną? 5.
6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej? 6.
7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd? 7.
8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem? 8.
9. Co oznacza w praktyce decyzja sądu o przydzieleniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem? 9.
10. Do jakiego sądu (lub innej instytucji) należy kierować wnioski o przyznanie odpowiedzialności rodzicielskiej? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku? 10.
11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje możliwość zastosowania specjalnej procedury w sytuacjach wyjątkowych? 11.
12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów procedury? 12.
13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej? 13.
14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu wniosku o wyegzekwowanie decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej. Do jakiego sądu należy się zwrócić i jaka procedura powinna być zastosowana w takich sytuacjach? 14.
15. Jakie kroki należy podjąć, aby Francja uznała i wykonała orzeczenie o odpowiedzialności rodzicielskiej wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej? Jaka procedura ma tu zastosowanie? 15.
16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o odpowiedzialności rodzicielskiej wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 16.
17. Jakie przepisy mają zastosowanie w postępowaniu o prawo do opieki nad dzieckiem w przypadku, gdy dziecko bądź też strony postępowania nie posiadają miejsca zamieszkania we Francji lub są różnej narodowości? 17.

 

1. Co w praktyce oznacza termin „odpowiedzialność rodzicielska”? Jakie są prawa i obowiązki przysługujące osobie sprawującej odpowiedzialność rodzicielską?

Zasady dotyczące opieki rodziców nad dziećmi, niezależnie od sytuacji rodziców, zebrane są w przepisach kodeksu cywilnego w rozdziale dotyczącym władzy rodzicielskiej. Tę ostatnią kodeks określa jako zespół praw i obowiązków ojca i matki w okresie małoletniości dziecka, mających za zadanie chronić interes dziecka.

Rodzice mają obowiązek chronić swoje dziecko, zapewniając mu bezpieczeństwo, ochronę zdrowia i ochronę moralności, wychowanie oraz umożliwiając mu indywidualny rozwój przy poszanowaniu dziecka jako osoby. Każdy z rodziców powinien wnosić swój wkład w utrzymanie i wychowanie dziecka w proporcji odpowiadającej swoim dochodom oraz dochodom drugiego rodzica.

2. Kto, według ogólnych zasad, sprawuje odpowiedzialność rodzicielską nad dzieckiem?

Władza rodzicielska jest sprawowana wspólnie przez obojga małżonków, niezależnie czy pozostają oni w związku małżeńskim czy nie, czy mieszkają razem czy oddzielnie, od chwili ustanowienia pochodzenia dziecka od każdego z nich przed ukończeniem pierwszego roku życia dziecka.

W pozostałych przypadkach, małżonek, któremu przypisano pochodzenie dziecka sprawuje władzę rodzicielską sam. Opieka ta może być jednak sprawowana wspólnie na podstawie deklaracji obojga rodziców złożonej przed kierownikiem kancelarii sądowej sądu pierwszej instancji, bądź na podstawie decyzji sędziego sądu rodzinnego.

Do góryDo góry

3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować odpowiedzialności rodzicielskiej nad swoimi dziećmi, można wyznaczyć do tego inną osobę?

Sędzia może, w wyjątkowych przypadkach, o ile interes dziecka tego wymaga, zdecydować o powierzeniu dziecka osobie trzeciej, wybranej najlepiej spośród jego krewnych.

W przypadku, gdy dziecko narażone jest na niebezpieczeństwo, można zalecić środek opieki wychowawczej. Jeśli dziecko w żaden sposób nie może zostać oderwane od swojego środowiska rodzinnego, może zostać powierzone, w razie konieczności, drugiemu z rodziców, innemu członkowi rodziny, godnej zaufania osobie trzeciej, bądź instytucji wyspecjalizowanej w zakresie opieki.

W przypadku, gdy jedno z rodziców umiera lub zostaje pozbawione prawa do sprawowania władzy rodzicielskiej, na ogół, władzę rodzicielską nad dzieckiem wykonuje drugi rodzic sam. Jeśli dziecko traci oboje rodziców sprawujących nad nim władzę rodzicielską, sąd wszczyna postępowanie w sprawie ustanowienia opieki nad dzieckiem.

4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia dalszej odpowiedzialności rodzicielskiej?

Separacja rodziców pozostaje bez wpływu na zasady przenoszenia praw do władzy rodzicielskiej. Po separacji władza rodzicielska nadal sprawowana jest wspólnie przez oboje rodziców, chyba, że interes dziecka wymaga powierzenia władzy rodzicielskiej tylko jednemu z nich.

Warunki sprawowania władzy rodzicielskiej, miejsce zamieszkania dziecka (na przemian, w domu każdego z rodziców lub wyłącznie w domu jednego z nich), jak również wysokość i forma wkładu na utrzymanie i wychowanie dziecka mogą być przedmiotem ugody między rodzicami, bądź, w razie jej braku, orzeczenia sądowego.

Do góryDo góry

5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną?

W przypadku faktycznej separacji małżonków lub konkubentów, nie jest konieczna interwencja ze strony sądu. Rodzice mają prawo między sobą ustalić konsekwencje ich separacji dla dzieci w drodze porozumienia zwykłego, bądź poprzez przedłożenie go do zatwierdzenia sądowego.

Również w przypadku rozwodu istnieje możliwość przedłożenia przez rodziców umowy do zatwierdzenia przez sąd.

W obydwu przypadkach, sąd zatwierdza umowę, chyba, że uzna, iż nie chroni ona w dostateczny sposób interesu dziecka lub, że nie została zawarta przez oboje rodziców dobrowolnie.

6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii odpowiedzialności rodzicielskiej?

W razie braku porozumienia stron, sąd dąży do ich pogodzenia. W celu ułatwienia znalezienia rozwiązania w sprawie wykonywania opieki rodzicielskiej przy obopólnej zgodzie, sąd może zalecić, pod warunkiem, że strony wyrażą na to zgodę, środek zaradczy w postaci mediacji.

Może również nakazać stronom odbycie spotkania z mediatorem rodzinnym w celu poinformowania ich o celu i przebiegu mediacji.

7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd?

Sędzia sądu rodzinnego posiada kompetencje orzekania we wszystkich kwestiach związanych z miejscem zamieszkania dziecka, z wkładem na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz, ogólnie rzecz biorąc, w przypadku wszelkich sporów między rodzicami związanych ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem (zapisanie dziecka do szkoły, wybór wyznania, zdrowie dziecka…).

Do góryDo góry

Sąd może również przedsięwziąć środki zapewniające podtrzymanie więzi dziecka z każdym z rodziców i nakazać wpisanie do paszportu każdego z nich zakazu opuszczania przez dziecko terytorium Francji bez uprzedniej zgody obojga rodziców.

W przypadku dzieci nieślubnych, w razie braku porozumienia ze strony rodziców, właściwość sądu obejmuje zmianę nazwiska dziecka.

8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem?

Jeśli, z wyłączeniem poważnych przypadków, sąd przyzna sprawowanie opieki nad dzieckiem wyłącznie jednemu z rodziców, drugi rodzic ma prawo widywania i przyjmowania dziecka w swoim domu. Ponadto, zachowuje prawo i obowiązek związane z utrzymaniem i wychowaniem dziecka i musi być informowany o ważnych decyzjach dotyczących życia tego ostatniego, takich jak rodzaj szkoły, wybór wyznania, wniosek o zmianę nazwiska dziecka itd…

Poza tym, w przypadku przeprowadzki jednego z małżonków skutkującej zmianą warunków sprawowania władzy rodzicielskiej, małżonek ten ma obowiązek odpowiednio wczesnego poinformowania o tym drugiego małżonka.

9. Co oznacza w praktyce decyzja sądu o przydzieleniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem?

Wspólne prawo do opieki nad dzieckiem zakłada, że rodzice wspólnie podejmują decyzje dotyczące ich dziecka. Jednakże, w celu ułatwienia im życia codziennego, prawo zakłada, że, gdy jedno z rodziców wykonuje czynność zwyczajową związaną z władzą rodzicielską, to działa za zgodą drugiej strony. Orzecznictwo definiuje czynność zwyczajową. W ten sposób, za czynność taką można uznać lekką operację chirurgiczną, wpis dziecka do paszportu jednego z rodziców itp.

Do góryDo góry

Natomiast, czynności ważne dla dziecka wymagają wyraźnej zgody obojga rodziców.

10. Do jakiego sądu (lub innej instytucji) należy kierować wnioski o przyznanie odpowiedzialności rodzicielskiej? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku?

Powództwa w sprawie władzy rodzicielskiej należą do właściwości sądu rodzinnego, do oddelegowanego do tej funkcji sędziego sądu pierwszej instancji.

Z zasady i z wyłączeniem postępowania rozwodowego sędzia ten przyjmuje zwykłe pozwy bez obowiązku ich składania za pośrednictwem adwokata. Pozew powinien zawierać przedmiot wniosku wraz z jego krótkim uzasadnieniem. Do wniosku należy dołączyć dowody rzeczowe, takie jak zaświadczenia, lub wszystkie inne dokumenty dotyczące pozwu.

11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje możliwość zastosowania specjalnej procedury w sytuacjach wyjątkowych?

Na odpowiednią prośbę każdej ze stron, sąd orzeka bez zbędnych formalności.

Sąd rodzinny może również orzekać w trybie uproszczonym w drodze wezwania sądowego, które zakłada interwencję komornika.

12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów procedury?

Zwolnienie od kosztów sądowych można uzyskać wtedy, gdy środki wnioskującego o zwolnienie nie przekraczają określonego limitu (« Pomoc prawna - Francja »).

Do góryDo góry

13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej?

Istnieje możliwość złożenia apelacji w terminie czternastu dni od dnia zawiadomienia o decyzji sądu.

14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu wniosku o wyegzekwowanie decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej. Do jakiego sądu należy się zwrócić i jaka procedura powinna być zastosowana w takich sytuacjach?

  • Jeśli trudności z wykonaniem orzeczenia dotyczą płatności na utrzymanie i wychowanie dziecka, prosimy o zapoznanie się z tematem pod adresem internetowym wierzytelności alimentacyjne (§ 12 i następne).
  • Jeśli niewykonanie orzeczenia dotyczy miejsca zamieszkania dziecka, przykładowo nieprzestrzeganie ustalonego umową lub orzeczeniem sądowym prawa do odwiedzania, rodzic może złożyć skargę w sprawie bezprawnego zatrzymania dziecka lub utrudniania odwiedzania dziecka na policji, bądź żandarmerii, bądź też zwrócić się bezpośrednio do prokuratora Republiki przy sądzie pierwszej instancji.

15. Jakie kroki należy podjąć, aby Francja uznała i wykonała orzeczenie o odpowiedzialności rodzicielskiej wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej? Jaka procedura ma tu zastosowanie?

Powyższe orzeczenia są na ogół uznawane z mocy prawa, jednakże w przypadku, gdy konieczne jest wykonanie przymusowe, należy wnieść sprawę do sądu pierwszej instancji, aby uzyskać prawomocną decyzję uznającą we Francji orzeczenie wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego (procedura exequatur - postanowienie sądu o wykonaniu wyroku sądu zagranicznego). Procedura różni się w zależności od daty wydanego orzeczenia.

Do góryDo góry

Jeśli orzeczenie wynika z powództwa wszczętego przed 1 marca 2001 roku i zostało wydane w ramach postępowania rozwodowego, ma zastosowanie rozporządzenie zwane „Bruksela II” z dnia 27 listopada 2003 roku. Procedura exequatur ma charakter uproszczony. Chodzi tu o procedurę na wniosek przedłożony przewodniczącemu sądu pierwszej instancji: procedura odbywa się w trybie przyspieszonym, gdyż nie jest procedurą sporną.

Jeśli orzeczenie zostało wydane w drodze powództwa o rozwód wszczętego wcześniej niż w dniu 1 marca 2001 roku, lub, jeśli postępowanie nie miało charakteru rozwodowego, zastosowanie znajduje klasyczna procedura exequatur. Procedurę wszczyna się w drodze pozwu składanego do przewodniczącego sądu pierwszej instancji.

Sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego. Jeśli pozwany nie mieszka lub nie przebywa we Francji, powód ma prawo wnieść sprawę do wybranego przez siebie sądu pod warunkiem, że ten ostatni spełnia wymogi rzetelnej administracji wymiaru sprawiedliwości (bonne administration de la justice).

16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o odpowiedzialności rodzicielskiej wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

W celu wniesienia sprzeciwu wobec uznania takiego orzeczenia druga strona może wytoczyć powództwo w sprawie niemożności wniesienia sprzeciwu do sądu pierwszej instancji. Decyzja o niemożności wniesienia sprzeciwu umożliwia wniesienie sprzeciwu wobec późniejszego wniosku drugiej strony dążącej do uznania orzeczenia sądu innego Państwa Członkowskiego za prawomocne we Francji (wniosku o exequatur - postanowienie sądu o wykonaniu wyroku zagranicznego) (w przypadku przeciwnym, przy odrzuceniu sprzeciwu ma zastosowanie postanowienie o exequatur).

Stosuje się tu taką samą procedurę, jak w przypadku wniosków o uznanie za prawomocne orzeczenia sądu innego Państwa Członkowskiego (powództwa o wykonanie wyroku zagranicznego).

17. Jakie przepisy mają zastosowanie w postępowaniu o prawo do opieki nad dzieckiem w przypadku, gdy dziecko bądź też strony postępowania nie posiadają miejsca zamieszkania we Francji lub są różnej narodowości?

Konwencja haska z dnia 5 października 1961 English - français roku obejmuje swymi przepisami każde dziecko zamieszkałe we Francji lub w Państwie Członkowskim, będącym jedną ze stron Konwencji. Przewiduje ona, że prawem mającym zastosowanie, jeśli chodzi o relacje pełnoprawnej władzy rodzicielskiej, jest prawo narodowości małoletniego. Natomiast, jeśli chodzi o środki ochronne, stosuje się prawo zwykłego miejsca pobytu, bądź prawo narodowości małoletniego.

Poza przypadkami, w których zastosowanie ma Konwencja haska, prawem zwykle stosowanym jest, jeśli dziecko pochodzi ze związku małżeńskiego, prawo małżeńskie, a, jeśli dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego, prawo narodowości dziecka.

Dalsze informacje

  • Strona internetowa Ministerstwa Sprawiedliwości français
  • Légifrance français: podstawowe przepisy prawa francuskiego

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Francja - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 20-10-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania