Europese Commissie > EJN > Ouderlijke verantwoordelijkheid > Frankrijk

Laatste aanpassing: 20-10-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Ouderlijke verantwoordelijkheid - Frankrijk

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat betekent de juridische uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van de persoon die de ouderlijke verantwoordelijkheid draagt? 1.
2. Wie heeft over het algemeen de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind? 2.
3. Als de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan dan in hun plaats een andere persoon worden aangewezen? 3.
4. Hoe wordt de kwestie van de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de toekomst geregeld wanneer de ouders hun huwelijk laten ontbinden of uit elkaar gaan? 4.
5. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan om een overeenkomst tussen de ouders over de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken? 5.
6. Wat zijn, naast de gang naar de rechter, de overige mogelijkheden om conflicten op te lossen wanneer de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen over de ouderlijke verantwoordelijkheid? 6.
7. Over welke kwesties met betrekking tot het kind kan het gerecht beslissen wanneer de ouders naar de rechter stappen? 7.
8. Wanneer het gerecht beslist dat een van de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind heeft, betekent dat dan ook dat hij of zij kan beslissen over alle kwesties met betrekking tot het kind, zonder eerst te overleggen met de andere ouder? 8.
9. Wat betekent het in de praktijk wanneer het gerecht beslist dat de ouders de gemeenschappelijke ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind hebben? 9.
10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik me wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke stukken moet ik bijvoegen bij mijn verzoek? 10.
11. Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? Is er ook een spoedprocedure? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken? 12.
13. Is het mogelijk in beroep te gaan tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? 13.
14. In bepaalde gevallen kan het noodzakelijk zijn dat men zich richt tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 14.
15. Wat moet ik doen om te bewerkstelligen dat een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat is gegeven, in Frankrijk wordt erkend en ten uitvoer wordt gelegd? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 15.
16. Tot welk gerecht moet ik mij wenden om in beroep te gaan tegen de erkenning van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die door een gerecht in een andere lidstaat is gegeven? Wat is de toepasselijke procedure? 16.
17. Welk recht is in een procedure over de ouderlijke verantwoordelijkheid van toepassing wanneer het kind of de partijen niet in Frankrijk wonen of een verschillende nationaliteit hebben? 17.

 

1. Wat betekent de juridische uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van de persoon die de ouderlijke verantwoordelijkheid draagt?

De regels betreffende de verantwoordelijkheden van de ouders, ongeacht hun situatie, staan in het burgerlijk wetboek bij elkaar vermeld onder eenzelfde titel betreffende het ouderlijk gezag. Dit wordt omschreven als een geheel van rechten en plichten van de vader en de moeder tijdens de minderjarigheid van het kind die het belang van het kind als doel hebben.

De ouders hebben de plicht het kind te beschermen op het gebied van veiligheid, gezondheid en zeden, te zorgen voor zijn opvoeding en ontwikkeling met respect voor het kind als persoon. Beiden moeten bijdragen aan het onderhoud en de opvoeding van het kind naar verhouding van zijn of haar inkomsten en die van de andere ouder.

2. Wie heeft over het algemeen de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind?

Het ouderlijk gezag wordt door beide ouders gezamenlijk uitgeoefend, of ze nu gehuwd zijn of niet, of ze samenwonen of gescheiden leven, zodra de verwantschap van beiden is aangetoond voor de eerste verjaardag van het kind.

In de overige gevallen oefent de ouder van wie de verwantschap is vastgesteld alleen het ouderlijk gezag uit. Het ouderlijk gezag kan echter gezamenlijk worden uitgeoefend door een gezamenlijke verklaring van de ouders voor de griffier van de Tribunal de Grande Instance [vergelijkbaar met Arrondissementsrechtbank] of door een beslissing van de familierechter.

3. Als de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan dan in hun plaats een andere persoon worden aangewezen?

De rechter kan, als het belang van het kind dit vereist, bij uitzondering besluiten het kind aan een derde toe te vertrouwen, bij voorkeur iemand van de familie.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als het kind in gevaar is, kan een maatregel voor opvoedkundige hulp worden opgelegd. Hoewel het kind, voorzover mogelijk, binnen het gezin moet worden gehouden, kan het indien nodig ook worden toevertrouwd aan de andere ouder, aan een familielid of een derde die het vertrouwen waard is, of aan een gespecialiseerde instelling.

Als een van de ouders overlijdt of uit het ouderlijk gezag wordt ontzet, oefent de andere dit gezag in principe alleen uit. Als er geen vader of moeder meer is om het ouderlijk gezag uit te oefenen, kan voogdij worden ingesteld.

4. Hoe wordt de kwestie van de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de toekomst geregeld wanneer de ouders hun huwelijk laten ontbinden of uit elkaar gaan?

De scheiding van de ouders heeft geen gevolgen voor de regels inzake het overgaan van het ouderlijk gezag. De ouders blijven het ouderlijk gezag gezamenlijk uitoefenen behalve als het belang van het kind vereist dat het uitoefenen van dit gezag aan een van beide ouders wordt toevertrouwd.

De wijze waarop het ouderlijk gezag wordt uitgeoefend, de woonplaats van het kind (afwisselend op het adres van een van beide ouders of op het adres van een van beiden) evenals het bedrag en de vorm van de bijdrage aan het onderhoud en de opvoeding van het kind kunnen voorwerp zijn van een convenant tussen de ouders, of, als dit niet bestaat, van een gerechtelijke beslissing.

5. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan om een overeenkomst tussen de ouders over de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken?

Bij een feitelijke scheiding tussen echtgenoten of partners is tussenkomst van de rechter niet verplicht. Ouders kunnen de gevolgen van hun scheiding voor hun kinderen regelen met een eenvoudige overeenkomst of deze voorleggen aan de rechter om te laten bekrachtigen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bij echtscheiding kunnen de ouders eveneens een convenant voorleggen om deze door de rechter te laten bekrachtigen.

In beide gevallen bekrachtigt de rechter dit convenant behalve als hij constateert dat het belang van het kind niet voldoende wordt beschermd of dat de instemming van de ouders niet vrijwillig is gegeven.

6. Wat zijn, naast de gang naar de rechter, de overige mogelijkheden om conflicten op te lossen wanneer de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen over de ouderlijke verantwoordelijkheid?

Bij een meningsverschil tussen partijen probeert de rechter hen met elkaar te verzoenen. Hij kan bemiddeling opleggen om ervoor te zorgen dat de ouders gemakkelijker consensus bereiken over het uitoefenen van het ouderlijk gezag, onder voorbehoud dat de ouders het hiermee eens zijn.

Hij kan eveneens partijen gelasten een gesprek met een gezinsbemiddelaar te hebben voor informatie over het doel en het verloop van deze maatregel.

7. Over welke kwesties met betrekking tot het kind kan het gerecht beslissen wanneer de ouders naar de rechter stappen?

De familierechter is bevoegd alle zaken te regelen betreffende de woonplaats van het kind, de bijdrage aan het onderhoud en de opvoeding van het kind en in het algemeen betreffende ieder geschil tussen de ouders met betrekking tot het uitoefenen van het ouderlijk gezag (inschrijving bij een school, geloofskeuze, gezondheid van het kind, enz.).

Hij kan eveneens maatregelen nemen waarmee handhaving van de banden van het kind met beide ouders wordt gegarandeerd en met name bevelen dat in het paspoort van de ouders wordt vermeld dat het kind het Franse grondgebied niet mag verlaten zonder toestemming van beide ouders.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Voor natuurlijke kinderen beslist de rechter over het veranderen van achternaam als de ouders het niet eens zijn.

8. Wanneer het gerecht beslist dat een van de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind heeft, betekent dat dan ook dat hij of zij kan beslissen over alle kwesties met betrekking tot het kind, zonder eerst te overleggen met de andere ouder?

Als de rechter het ouderlijk gezag uitsluitend aan een van de ouders toevertrouwt, krijgt de andere bezoekrecht en recht op onderdak, behoudens ernstige gronden. Hij behoudt bovendien het recht en de plicht toe te zien op het onderhoud en de opvoeding van het kind en moet worden ingelicht over belangrijke keuzen betreffende het leven van het kind, zoals schoolkeuze, geloofskeuze, aanvraag voor verandering van de achternaam van het kind, enz.

Bij verhuizing van een van de ouders waardoor de regelingen van uitoefening van het ouderlijk gezag veranderen, moet deze ouder de andere tevoren en tijdig hiervan op de hoogte brengen.

9. Wat betekent het in de praktijk wanneer het gerecht beslist dat de ouders de gemeenschappelijke ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind hebben?

Het gezamenlijk uitoefenen van het ouderlijk gezag veronderstelt dat de ouders samen de beslissingen met betrekking tot hun kind nemen. Om hun dagelijks leven echter te vergemakkelijken veronderstelt de wet dat indien een van de ouders een gewone handeling uit hoofde van het ouderlijk gezag alleen uitvoert, hij handelt met instemming van de andere. De definitie van gewone handeling volgt uit de jurisprudentie. Zo kan als een dergelijke handeling worden beschouwd een eenvoudige chirurgische ingreep, het bijschrijven van het kind op het paspoort van een van de ouders, enz.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Voor belangrijke handelingen is daarentegen de uitdrukkelijke instemming van beide ouders nodig.

10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik me wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke stukken moet ik bijvoegen bij mijn verzoek?

Verzoeken met betrekking tot het ouderlijk gezag vallen onder de bevoegdheid van de familierechter, een magistraat van de Tribunal de Grande Instance die voor deze functie gevolmachtigd is.

Deze rechter wordt in principe en buiten de echtscheidingsprocedure om ingeschakeld middels een eenvoudig verzoekschrift en zonder verplichte advocaat. In het verzoekschrift dient het onderwerp van het verzoek te worden vermeld en dienen in het kort de redenen te worden uiteengezet die het verzoekschrift motiveren. Bij het verzoek worden bewijsstukken gevoegd zoals verklaringen of andere documenten betreffende het verzoekschrift.

11. Welke procedure is in deze gevallen van toepassing? Is er ook een spoedprocedure?

De rechter doet zonder formaliteiten uitspraak over de respectieve verzoeken van partijen.

De familierechter kan eveneens worden ingeschakeld zoals dat bij een kort geding gebeurt met een dagvaarding, hetgeen tussenkomst van een gerechtsdeurwaarder veronderstelt.

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken?

Rechtsbijstand kan worden toegekend als de inkomsten van degene die het verzoek daartoe indient lager zijn dan een bepaald maximum (zie “Rechtsbijstand – Frankrijk”).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

13. Is het mogelijk in beroep te gaan tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid?

Beroep is mogelijk binnen een termijn van vijftien dagen vanaf de betekening van de beslissing.

14. In bepaalde gevallen kan het noodzakelijk zijn dat men zich richt tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

  • Voor problemen betreffende de betaling van de bijdrage aan het onderhoud en de opvoeding van het kind, zie het onderwerp met betrekking tot de alimentatievorderingen (§ 12 en volgende).
  • Als niet-nakoming de wijze van huisvesting van het kind betreft, zoals bijvoorbeeld het niet naleven van het bezoekrecht dat is vastgesteld in het convenant of de gerechtelijke beslissing, kan de ouder bij de politie of de gendarmerie een klacht indienen voor het niet aanbieden van het kind of zich direct richten tot de officier van justitie van de de Tribunal de Grande Instance.

15. Wat moet ik doen om te bewerkstelligen dat een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat is gegeven, in Frankrijk wordt erkend en ten uitvoer wordt gelegd? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

Deze beslissingen worden in principe van rechtswege erkend, maar zodra een maatregel voor gedwongen tenuitvoerlegging nodig is, is het raadzaam een vordering in te stellen bij de de Tribunal de Grande Instance om de beslissing die is gewezen door een rechtbank in een andere lidstaat in Frankrijk uitvoerbaar te laten verklaren (vordering tot uitvoerbaarverklaring). De procedure verschilt afhankelijk van de datum van de betrokken beslissing.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als deze beslissing volgt uit een rechtsvordering die is ingesteld vóór 1 maart 2001 en is gewezen in het kader van een echtscheidingsprocedure, is de zogenoemde verordening Brussel II van 27 november 2003 van toepassing. De procedure voor uitvoerbaarverklaring is vereenvoudigd. Het betreft een procedure op verzoekschrift dat voor de president van de Tribunal de Grande Instance wordt gepresenteerd: deze procedure is snel omdat hij niet op tegenspraak hoeft plaats te vinden.

Als de beslissing volgt uit een rechtsvordering in verband met echtscheiding die is ingesteld vóór 1 maart 2001, of als de procedure niet binnen het kader van een vordering tot echtscheiding valt, is de klassieke procedure voor uitvoerbaarverklaring van toepassing. Deze wordt aanhangig gemaakt middels een dagvaarding voor de president van de de Tribunal de Grande Instance.

De territoriaal bevoegde rechtbank is de rechtbank van de plaats waar de gedaagde woont. Als deze geen adres of woonplaats in Frankrijk heeft, mag de eiser de zaak aanhangig maken bij de rechtbank van zijn keuze, mits deze de regels van een goede rechtsbedeling respecteert.

16. Tot welk gerecht moet ik mij wenden om in beroep te gaan tegen de erkenning van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die door een gerecht in een andere lidstaat is gegeven? Wat is de toepasselijke procedure?

Om beroep in te stellen tegen de erkenning van een dergelijke beslissing kan een vordering tot niet-tegenwerpbaarheid worden ingesteld bij de Tribunal de Grande Instance. Op grond van de beslissing inzake niet-tegenwerpbaarheid kan beroep worden ingesteld tegen een later verzoek van de andere partij tot tenuitvoerlegging in Frankrijk van een beslissing van een rechtbank van een andere lidstaat (verzoek om uitvoerbaarverklaring) (een afwijzende beslissing heeft daarentegen uitvoerbaarverklaring tot gevolg).

De procedure is dezelfde als die welke van toepassing is op verzoeken om een beslissing van een andere lidstaat uitvoerbaar te verklaren (vordering tot uitvoerbaarverklaring).

17. Welk recht is in een procedure over de ouderlijke verantwoordelijkheid van toepassing wanneer het kind of de partijen niet in Frankrijk wonen of een verschillende nationaliteit hebben?

Het Verdrag van Den Haag van 5 oktober 1961 is van toepassing op alle kinderen die in Frankrijk wonen of in een staat die dit verdrag mede heeft ondertekend. Het bepaalt dat de toepasselijke wet betreffende gezagsverhoudingen van rechtswege de wet van de nationaliteit van de minderjarige is. Aangezien het beschermende maatregelen betreft, is de toepasselijke wet hetzij die van de gebruikelijke woonplaats, hetzij die van de nationaliteit van de minderjarige.

Behalve de gevallen waarin het Verdrag van Den Haag wordt toegepast, is de toepasselijke wet normaal gesproken die van de wet van het huwelijk als het kind afkomstig is uit een wettig gezin en die van de nationaliteit van het kind als het afkomstig is uit een natuurlijk gezin.

Nadere inlichtingen

« Ouderlijke verantwoordelijkheid - Algemene informatie | Frankrijk - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 20-10-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk