Komisja Europejska > EJN > Władza rodzicielska > Finlandia

Ostatnia aktualizacja: 30-10-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Władza rodzicielska - Finlandia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co w praktyce oznacza termin „opieka nad dzieckiem”? Jakie prawa i obowiązki przysługują opiekunowi? 1.
2. Kto, według ogólnych zasad, uważany jest zwykle za opiekuna dziecka? 2.
3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować opieki nad dzieckiem, na opiekuna prawnego dziecka można wyznaczyć inną osobę? 3.
4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia opieki? 4.
5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii opieki, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną? 5.
6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii opieki? 6.
7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd? 7.
8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem? 8.
9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przydzieleniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem? 9.
10. Do jakiego sądu lub organu należy kierować wnioski o przyznanie opieki? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku? 10.
11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje procedura nadzwyczajna? 11.
12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów prawnych? 12.
13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o opiece? 13.
14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu lub innego urzędu prawnego wniosku o wyegzekwowanie decyzji o opiece. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 14.
15. Co muszę zrobić, aby Finlandia uznała i wykonała orzeczenie o opiece wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 15.
16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w Finlandii w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o opiece wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach? 16.
17. Jakie przepisy prawa stosuje sąd w postępowaniu w sprawie opieki, w sytuacji gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Finlandii, lub są oni obywatelami różnych państw? 17.

 

1. Co w praktyce oznacza termin „opieka nad dzieckiem”? Jakie prawa i obowiązki przysługują opiekunowi?

Celem dbania i opieki nad dzieckiem jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju i dobrobytu dziecka zgodnie z jego indywidualnymi potrzebami i pragnieniami. Powinno to zapewnić pozytywne i bliskie relacje, szczególnie pomiędzy dzieckiem a jego rodzicami.

Dziecko powinno mieć zagwarantowaną właściwą opiekę i wychowanie, oraz nadzór i wsparcie, odpowiednie dla wieku i etapu rozwoju dziecka. Dziecku powinno się zapewnić bezpieczne i stymulujące środowisko oraz wykształcenie odpowiednie dla talentów i pragnień dziecka.

Dziecko powinno być wychowywane ze zrozumieniem, w poczuciu bezpieczeństwa i współczucia. Dziecko nie powinno być karane fizycznie i traktowane w inny, obraźliwy sposób. Dziecko powinno otrzymywać wsparcie i zachętę do osiągnięcia niezależności, odpowiedzialności i dojrzałości (część 1, Ustawa o Opiece nad Dzieckiem i Prawie Dostępu).

Opiekun musi zapewnić dziecku opisany powyżej rozwój i dobrobyt. W tym celu opiekun ma prawo podejmować decyzje dotyczące opieki nad dzieckiem, jego wychowania, miejsca pobytu i innych spraw osobistych. Przy podejmowaniu decyzji należy brać pod uwagę pragnienia dziecka.

2. Kto, według ogólnych zasad, uważany jest zwykle za opiekuna dziecka?

Rodzice będący małżeństwem w momencie narodzin dziecka oboje są opiekunami. Jeżeli w momencie narodzin dziecka rodzice nie są małżeństwem, opiekunem dziecka jest matka. Jeśli jedno z rodziców jest jedynym opiekunem dziecka a następnie rodzice pobierają się, oboje rodzice zostają opiekunami dziecka.

Do góryDo góry

3. Czy w sytuacji, gdy rodzice nie są w stanie lub nie chcą sprawować opieki nad dzieckiem, na opiekuna prawnego dziecka można wyznaczyć inną osobę?

Sąd może orzec o wyznaczeniu innej osoby / innych osób na opiekuna dziecka, dodatkowo lub oprócz rodziców, za zgodą takiej osoby. Decyzję należy zawsze podejmować na podstawie najlepszego interesu dziecka i wyłącznie, jeśli istnieje istotny powód dla wyznaczenia na opiekuna osoby innej niż rodzic/e. Jeżeli rodzice zmarli, działania mające na celu wyznaczenie opiekuna dla dziecka podejmuje rada opieki społecznej.

4. Jak w przypadku rozwodu lub separacji rodziców rozwiązywana jest kwestia opieki?

Kwestie opieki nad dzieckiem i prawa do odwiedzin należy rozstrzygać, mając na uwadze najlepszy interes dziecka, oraz możliwość ich realistycznego wykonania w przyszłości. Rodzice mogą uzgodnić kwestię opieki. Jeśli nie są w stanie osiągnąć porozumienia, sprawę należy skierować do sądu.

5. W przypadku zawarcia porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii opieki, jakich formalności należy dopełnić, aby porozumienie miało wiążącą moc prawną?

Porozumienie w kwestii opieki należy sporządzić w formie pisemnej, a rodzice mogą zwrócić się do miejscowego organu opieki społecznej o uprawomocnienie porozumienia. Organ opieki społecznej musi zapewnić, że porozumienie sprzyja najlepszym interesom dziecka. Porozumienie uprawomocnione przez radę opieki społecznej jest ważne i wykonalne tak samo, jak prawnie wiążąca decyzja wydana przez sąd.

Do góryDo góry

6. Jakie alternatywne środki rozwiązywania konfliktów, poza drogą sądową, dostępne są w sytuacjach, gdy nie jest możliwe porozumienie pomiędzy rodzicami w kwestii opieki?

Jeżeli małżonkowie nie mogą osiągnąć porozumienia, mogą zwrócić się o pomoc do mediatorów rodzinnych przy radzie opieki społecznej. Mediator próbuje pomóc parze osiągnąć wzajemne zrozumienie odnośnie do sposobu rozwiązania nieporozumień rodzinnych w sposób zadowalający wszystkich członków rodziny. Mediator służy pomocą w zakresie sporządzania porozumienia i innych procedur przewidzianych do pomocy w rozwiązywaniu sporów. Musi on podkreślać bezpieczeństwo małoletnich członków rodziny.

7. Jeżeli rodzice wstąpią na drogę sądową, o jakich kwestiach dotyczących dziecka może zadecydować sąd?

Sąd ma prawo podejmować decyzje dotyczące opieki nad dzieckiem, uzgodnień dotyczących miejsca zamieszkania i praw do odwiedzin. W razie konieczności, sąd może wydać orzeczenie dotyczące zadań opiekuna, jego praw i obowiązków oraz podziału obowiązków między opiekunami. Podejmując decyzję na temat praw do odwiedzin, sąd musi zapewnić szczegółowe postanowienia dotyczące warunków odwiedzin oraz miejsca zamieszkania dziecka. Wraz z ustaleniem opieki można określić również płatności alimentacyjne.

8. Czy powierzenie przez sąd opieki nad dzieckiem tylko jednemu z rodziców oznacza, że może on podejmować wszelkie decyzje względem dziecka bez potrzeby uprzedniego konsultowania ich z drugim rodzicem?

W przypadku jednego opiekuna, to on samodzielnie podejmuje wszystkie decyzje związane z opieką nad dzieckiem. Jednakże, postanowienie sądu może zawierać klauzule dotyczące praw i obowiązków jednego opiekuna, na przykład prawa do zmiany miejsca zamieszkania dziecka.

Do góryDo góry

9. Co w praktyce oznacza decyzja sądu o przydzieleniu rodzicom prawa do wspólnego sprawowania opieki nad dzieckiem?

Osoby wspólnie sprawujące opiekę nad dzieckiem dzielą odpowiedzialność za wszystkie kwestie związane z dzieckiem. W przypadku separacji opiekunów, podejmują oni codzienne decyzje związane z dzieckiem w zależności od tego, z którym rodzicem mieszka dziecko. Jednakże, w przypadku ważniejszych decyzji wymagana jest zgoda obojga opiekunów. Sprawy takie obejmują na przykład zmianę kościoła lub miejsca pobytu dziecka, wydanie paszportu, decyzje dotyczące wykształcenia i opieki zdrowotnej oraz szpitalnej.

10. Do jakiego sądu lub organu należy kierować wnioski o przyznanie opieki? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku?

Pisemny wniosek o przyznanie opieki i praw do odwiedzin należy złożyć w Sądzie Rejonowym miejsca zamieszkania dziecka. Wniosek może sporządzić jeden lub oboje rodziców, opiekun lub rada opieki społecznej. Roszczenie i podstawy roszczenia należy przedstawić we wniosku. Należy załączyć wszystkie dokumenty, które mają zostać wykorzystane jako dowody. Wniosek należy podpisać i dostarczyć do Sądu Rejonowego osobiście lub za pośrednictwem umocowanego zastępcy. W przeciwnym razie, wniosek można przesłać pocztą lub faksem. Postępowanie zaczyna toczyć się w momencie otrzymania wniosku przez Sąd Rejonowy.

11. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sprawach? Czy istnieje procedura nadzwyczajna?

W sprawach o opiekę stosuje się Ustawę o Opiece nad Dzieckiem i Prawie Dostępu. Zgodnie ze wspomnianą ustawą, sąd musi stworzyć rodzicom i opiekunom możliwość wypowiedzenia się podczas rozpoznawania sprawy o opiekę lub prawa do odwiedzin. Samo dziecko może zeznawać w sądzie, jeśli zostanie to uznane za konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zwykle uzyskuje sprawozdanie dotyczące sytuacji dziecka od rady opieki społecznej.

Do góryDo góry

Kiedy sprawa toczy się, sąd może wydać tymczasową decyzję odnośnie do tego, z kim powinno mieszkać dziecko oraz w kwestii praw do odwiedzin i warunków odwiedzin. W specjalnych okolicznościach sąd może wyznaczyć opiekuna do momentu podjęcia ostatecznej decyzji. Od decyzji tymczasowej nie ma odwołania. Jest ona ważna do momentu podjęcia przez sąd decyzji ostatecznej.

12. Czy istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w zakresie pokrycia kosztów prawnych?

Istnieje możliwość uzyskania pomocy prawnej w sprawach o opiekę. (Patrz strona: „Pomoc prawna - Finlandia”)

13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o opiece?

Od orzeczenia sądu można odwołać się do Sądu Apelacyjnego.

14. W niektórych sytuacjach może okazać się konieczne złożenie do sądu lub innego urzędu prawnego wniosku o wyegzekwowanie decyzji o opiece. Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

W wykonaniu orzeczenia o opiece stosuje się Ustawę o Opiece nad Dzieckiem i Prawach Dostępu. O wykonanie wnioskuje się w formie pisemnej do Sądu Rejonowego miejsca zamieszkania dziecka. Wykonania orzeczenia o opiece można jednakże zażądać również od urzędnika sądowego, jeśli orzeczenie zostało wydane mniej niż trzy miesiące wcześniej. Decyzję dotyczącą opieki należy załączyć do wniosku.

Po otrzymaniu wniosku i oświadczenia strony przeciwnej, sąd zwykle wskaże mediatora z ramienia rady opieki społecznej do zajęcia się sprawą. Mediator kontaktuje się z rodzicami i omawia sprawę z nimi, oraz, jeśli to możliwe, z dzieckiem. Mediator sporządza sprawozdanie dla sądu, po czym sąd wydaje decyzję w sprawie. Sąd może również polecić, aby dziecko zbadał lekarz.

Do góryDo góry

Jeżeli sąd zdecyduje o wykonaniu orzeczenia o opiece, strona przeciwna jest zobowiązana oddać dziecko. Jeżeli strona ta odmówi wykonania, zostanie na nią nałożona kara. Ostatecznie, dziecko można siłą zabrać od strony, która nie wypełnia polecenia sądu.

15. Co muszę zrobić, aby Finlandia uznała i wykonała orzeczenie o opiece wydane przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 znajduje zastosowanie do uznawania orzeczeń o opiece wydanych w innym Państwie Członkowskim, jeżeli wyrok podlega zakresowi rzeczonego rozporządzenia. (Patrz strona „Opieka nad Dzieckiem - prawodawstwo wspólnotowe”). Rozporządzenie to nie ma zastosowania w Danii.

Zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem, orzeczenie wydane w sprawie o rozwiązanie małżeństwa jest uznawane w innych państwach członkowskich bez specjalnego postępowania. Wszystkie strony, których interes naruszyło orzeczenie mogą jednakże zwrócić się z wnioskiem o uznanie lub nieuznanie orzeczenia. Wniosek o uznanie składa się w Finlandii, w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania dziecka.

Decyzje o opiece podejmowane w Danii oraz decyzje o opiece podejmowane w Szwecji, oprócz decyzji podejmowanych z mocy wspomnianego wyżej rozporządzenia, wykonuje się na podstawie Ustawy z 1977 r. o Orzeczeniach w Państwach Skandynawskich. Oddzielne potwierdzenie uznania wyroku nie jest dostępne. Wniosek o wykonanie można złożyć w Sądzie Rejonowym.

Wszystkie pozostałe zagraniczne orzeczenia o opiece uznaje się w Finlandii bez szczególnego potwierdzenia. Na wniosek, Sąd Apelacyjny w Helsinkach może jednakże potwierdzić uznanie lub nieuznanie orzeczenia w Finlandii.

Wniosek o wykonanie wykonalnego orzeczenia o opiece składa się w Sądzie Rejonowym miejsca zamieszkania lub tymczasowego miejsca zamieszkania dziecka lub wnioskodawcy. (Patrz pytanie 14 ee item 14 powyypopowyy powyżej dotyczące procedur wykonania.)

16. Do jakiego sądu należy zwrócić się w Finlandii w celu zakwestionowania uznania orzeczenia o opiece wydanego przez sąd innego Państwa Członkowskiego? Jaka procedura ma zastosowanie w takich sytuacjach?

Obowiązuje ta sama procedura jak w pytaniu 15.

17. Jakie przepisy prawa stosuje sąd w postępowaniu w sprawie opieki, w sytuacji gdy dziecko lub strony nie mieszkają w Finlandii, lub są oni obywatelami różnych państw?

W sprawach o opiekę nad dzieckiem stosuje się prawodawstwo fińskie.

Dalsze informacje

  • Opieka nad Dzieckiem i Prawo Dostępu (Sądy) suomi
  • Alimenty, Opieka nad Dzieckiem i Prawo Dostępu (Ministerstwo Sprawiedliwości) English - suomi - svenska
  • Rodzinne Postępowanie Pojednawcze (Ministerstwo Sprawiedliwości) suomi - svenska

« Władza rodzicielska - Informacje ogólne | Finlandia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 30-10-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania