Europese Commissie > EJN > Ouderlijke verantwoordelijkheid > Tsjechië

Laatste aanpassing: 06-11-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Ouderlijke verantwoordelijkheid - Tsjechië

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat betekent de juridische uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van degene die de ouderlijke verantwoordelijkheid draagt? 1.
2. Wie heeft over het algemeen de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind? 2.
3. Als de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan dan in hun plaats een andere persoon worden aangewezen? 3.
4. Hoe wordt de kwestie van de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de toekomst geregeld wanneer de ouders hun huwelijk laten ontbinden of uit elkaar gaan? 4.
5. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan om een overeenkomst tussen de ouders over de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken? 5.
6. Wat zijn, naast de gang naar de rechter, de overige mogelijkheden om conflicten op te lossen wanneer de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen over de ouderlijke verantwoordelijkheid? 6.
7. Over welke kwesties met betrekking tot het kind kan het gerecht beslissen wanneer de ouders naar de rechter stappen? 7.
8. Wanneer het gerecht beslist dat een van de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind heeft, betekent dat dan ook dat hij of zij kan beslissen over alle kwesties met betrekking tot het kind, zonder eerst te overleggen met de andere ouder? 8.
9. Wat betekent het in de praktijk wanneer het gerecht beslist dat de ouders de gemeenschappelijke ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind hebben? 9.
10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik me wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke stukken moet ik bijvoegen bij mijn verzoek? 10.
11. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? Is er ook een spoedprocedure? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken? 12.
13. Is het mogelijk beroep in te stellen tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? 13.
14. In bepaalde gevallen kan het noodzakelijk zijn dat men zich richt tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 14.
15. Wat moet ik doen om te bewerkstelligen dat een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat is gegeven, in Tsjechië wordt erkend en ten uitvoer gelegd? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 15.
16. Tot welk gerecht in Tsjechië moet ik mij wenden om beroep in te stellen tegen de erkenning van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die door een gerecht in een andere lidstaat is gegeven? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? 16.
17. Welk recht is in een procedure over de ouderlijke verantwoordelijkheid van toepassing wanneer het kind of de partijen niet in Tsjechië wonen of een verschillende nationaliteit hebben? 17.

 

1. Wat betekent de juridische uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” in de praktijk? Wat zijn de rechten en plichten van degene die de ouderlijke verantwoordelijkheid draagt?

De uitdrukking “ouderlijke verantwoordelijkheid” is verankerd in de Tsjechische wet op het familierecht. De uitdrukking is een samenvatting van de rechten en plichten:

  1. indien voor een minderjarig kind wordt gezorgd, met name de zorg voor de gezondheid van het kind en diens fysieke, emotionele, intellectuele en morele ontwikkeling,
  2. indien een minderjarig kind wordt vertegenwoordigd,
  3. indien de bezittingen van het kind worden beheerd.

Indien de rechten en plichten binnen het kader van de ouderlijke verantwoordelijkheid worden uitgeoefend, zijn ouders met name verplicht om de belangen van het kind te beschermen, het gedrag van het kind te sturen en het toezicht op het kind uit te oefenen in overeenstemming met het niveau van ontwikkeling van het kind. Zij hebben het recht om redelijke straffen op te leggen zolang daardoor de waardigheid van het kind niet wordt aangetast en er geen dreiging is voor de gezondheid van het kind of diens fysieke, emotionele, intellectuele of morele ontwikkeling. Ouders zijn verplicht om een kind, dat in staat is om zijn eigen mening te vormen en om de reikwijdte van de op hem betrekking hebbende maatregelen in te schatten te voorzien van alle noodzakelijke informatie en de mogelijkheid om zijn mening vrij te uiten voor wat betreft beslissingen die essentiële zaken betrokken het kind aangaan. De ouders vertegenwoordigen het kind in alle rechtshandelingen waarvoor het kind wettelijk minderjarig is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2. Wie heeft over het algemeen de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind?

Over het algemeen hebben de biologische ouders van een kind de ouderlijke verantwoordelijkheid voor dat kind. Als het kind is geadopteerd, gaat de verantwoordelijkheid over op de adoptiefouders. Het is niet relevant of het paar is getrouwd of niet, of dat het kind binnen het huwelijk is geboren of buitenechtelijk is. Ouderlijke verantwoordelijkheid ontstaat met de geboorte van het kind. Als het een relatie betreft die ontstaat als gevolg van adoptie, ontstaat de ouderlijke verantwoordelijkheid als de rechterlijke beslissing over de adoptie van het kind van kracht wordt.

Ouderlijke verantwoordelijkheid is van toepassing op ouders, mits zij volledig bekwaam zijn om rechtshandelingen te verrichten. De rechtbank kan echter ook de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind erkennen wanneer het gaat om een minderjarige ouder die zestien jaar of ouder is, mits die ouder voldoet aan de eerste vereisten voor het dragen van de rechten en plichten die voortvloeien uit de ouderlijke verantwoordelijkheid.

Als een van de ouders niet langer in leven is, onbekend is of niet volledig bekwaam is om rechtshandelingen te verrichten, zal de ouderlijke verantwoordelijkheid aan de tweede ouder toevallen.

Als voldaan is aan de wettelijke vereisten kan de rechtbank beslissen over de opschorting van de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid, de beperking van de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid of het ontnemen van de ouderlijke verantwoordelijkheid.

De rechtbank kan de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid opschorten als er een belangrijke beletsel is dat een ouder verhindert om zijn of haar ouderlijke verantwoordelijkheid uit te oefenen en als dat in het belang van het kind is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De rechtbank kan de ouderlijke verantwoordelijkheid van een ouder beperken als die ouder zich niet goed kwijt van zijn of haar ouderlijke verantwoordelijkheid en als dat in het belang van het kind is. Als een ouder zijn of haar ouderlijke verantwoordelijkheid misbruikt of ernstig veronachtzaamt, kan de rechtbank die ouder uit zijn of haar ouderlijke verantwoordelijkheid ontzetten.

Als de ouders van het kind zijn overleden, uit hun ouderlijke verantwoordelijkheid zijn ontzet, niet volledig bekwaam zijn om rechtshandelingen te verrichten of als de uitoefening van hun ouderlijke verantwoordelijkheid opgeschort is, stelt de rechtbank een voogd aan voor het kind, die het kind opvoedt, het vertegenwoordigt en diens bezittingen beheert in de plaats van de ouders van het kind.

Als de ouder een opzettelijk misdrijf pleegt tegen zijn of haar kind, en als die ouder een kind jonger dan vijftien jaar gebruikt voor het plegen van een misdrijf of een misdrijf pleegt als medeplichtige of handlanger, beoordeelt de rechtbank altijd of dit al dan niet een reden is om een procedure te starten om die ouder uit de ouderlijke verantwoordelijkheid te ontzetten.

Bovengenoemde rechterlijke beslissingen leiden niet tot het ophouden van de ouderlijke verplichting om in het onderhoud van het kind te voorzien.

3. Als de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor hun kinderen niet kunnen of willen uitoefenen, kan dan in hun plaats een andere persoon worden aangewezen?

De ouders vertegenwoordigen het kind bij alle rechtshandelingen waarvoor het kind niet volledig wettelijk bevoegd is. Geen van beide ouders mag hun kind vertegenwoordigen als het gaat om rechtshandelingen in zaken waar er een tegenstrijdig belang kan ontstaan tussen de ouders en het kind of tussen verscheidene kinderen van dezelfde ouders. Als geen van beide ouders in staat is het kind te vertegenwoordigen, stelt de rechtbank een beheerder aan voor het kind, die het kind vertegenwoordigt in de procedure of bij het verrichten van een specifieke rechtshandeling. Deze beheerder wordt gewoonlijk voorgedragen door een instantie van de kinderbescherming of jeugdzorg.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als de ouders van het kind zijn overleden, uit hun ouderlijke verantwoordelijkheid zijn ontzet, niet volledig bekwaam zijn om rechtshandelingen te verrichten of als de uitoefening van hun ouderlijke verantwoordelijkheid opgeschort is, stelt de rechtbank een voogd aan voor het kind, die de minderjarige opvoedt, hem vertegenwoordigt en diens bezittingen beheert in de plaats van de ouders van het kind. De voogd dient bij voorkeur een persoon te zijn die wordt aangewezen door de ouders. Als die niemand aanwijzen, kiest de rechter een voogd uit de familieleden van het kind of uit personen in de nabijheid van het kind of diens familie of kiest hij een andere natuurlijke persoon. Als er geen natuurlijke persoon kan worden aangesteld als voogd van het kind stelt de rechtbank een instantie van de kinderbescherming of jeugdzorg aan. De voogd is verantwoording verschuldigd aan de rechtbank over de uitvoering van deze taak en is verplicht om de rechtbank te voorzien van rapporten over het kind onder voogdij en van financiële verslagen inzake het beheer van de bezittingen van het kind. De voogd heeft echter geen onderhoudsverplichtingen jegens het kind. Daarnaast heeft de voogd geen ouderlijke verantwoordelijkheid; desalniettemin wordt de relatie tussen de voogd en een kind beheerst door de bepalingen in de Tsjechische wet op het familierecht inzake de rechten en plichten van kinderen en ouders. Alle beslissingen van de voogd in belangrijke zaken aangaande het kind vereisen goedkeuring van de rechtbank.

De Tsjechische wet op het familierecht maakt het verder mogelijk dat enkele van de gedeeltelijke rechten en plichten in verband met de ouderlijke verantwoordelijkheid worden uitgeoefend door een andere geschikte persoon. Zo is het de rechtbank bijvoorbeeld toegestaan om het kind aan de zorg van een andere natuurlijke persoon toe te vertrouwen als die persoon een garantie geeft voor een goede opvoeding en ermee instemt dat hem of haar de zorg voor het kind wordt toevertrouwd. Als dat het geval is, bepaalt de rechtbank de reikwijdte van de rechten en verplichtingen van die persoon in verband met het betrokken kind.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Een andere mogelijkheid is het kind toe te vertrouwen aan pleegzorg. Als de pleegouder voor het kind zorgt, oefent deze dezelfde rechten en plichten uit als de ouders van het kind. De pleegouder heeft echter geen onderhoudsverplichtingen jegens het kind, en hij of zij mag het kind alleen vertegenwoordigen en diens zaken behartigen in reguliere zaken.

In gevallen waarin de eigendomsrechten van het kind bedreigd worden, stelt de rechtbank een beheerder aan om de bescherming van de bezittingen van het kind te versterken. Daarnaast dient een beheerder te worden aangesteld als de rechtbank een beslissing heeft genomen over de beperking van de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid en kan hij of zij worden aangesteld als dat in het belang van het kind is. Een beheerder kan een natuurlijke persoon zijn die volledig bekwaam is om rechtshandelingen te verrichten, mits diens levenswijze de juiste uitvoering van deze taak garandeert en hij ermee instemt om aangesteld te worden als beheerder. Als er geen natuurlijke persoon kan worden aangesteld, stelt de rechtbank over het algemeen een instantie van de kinderbescherming of jeugdzorg aan als beheerder.

Als er enige serieuze reden is waarom de ouders niet voor de opvoeding van het kind kunnen zorgen, of als de opvoeding van het kind onvoldoende gegarandeerd kan worden vanwege die serieuze reden of als de opvoeding ernstig in het gedrang komt, kan de rechtbank het kind onder institutionele zorg plaatsen of het kind plaatsen in een instituut voor noodhulp aan kinderen.

4. Hoe wordt de kwestie van de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de toekomst geregeld wanneer de ouders hun huwelijk laten ontbinden of uit elkaar gaan?

In die gevallen wordt altijd de voorkeur gegeven aan een overeenkomst die tussen de ouders wordt bereikt. In het geval van een overeenkomst is het noodzakelijk dat bepaald is aan wie het kind wordt toevertrouwd en hoe iedere ouder zal bijdragen aan het onderhoud van het kind. Deze overeenkomst behoeft echter goedkeuring van de rechtbank om van kracht te worden. Een overeenkomst kan ook worden gebruikt om het contact van het kind met de ouders te regelen; deze overeenkomst behoeft echter geen rechterlijke goedkeuring. Als de ouders geen overeenstemming bereiken over de belangrijke zaken in verband met de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid, neemt de rechtbank een beslissing. De rechtbank kan ook in deze zaken beslissen zonder daartoe een voorstel te ontvangen indien het gaat om een minderjarig kind wiens ouders niet samenwonen en die geen overeenstemming hebben bereikt over de vraag van het onderhoud en de opvoeding van het kind. In het geval van een scheiding is het een essentieel vereiste voor de scheiding dat beslist is aan wie de opvoeding van het kind wordt toevertrouwd en hoe iedere ouder bijdraagt aan het onderhoud van het kind (of dit nu in onderlinge overeenstemming of via een rechterlijke beslissing geschiedt).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

5. Aan welke formaliteiten moet worden voldaan om een overeenkomst tussen de ouders over de ouderlijke verantwoordelijkheid juridisch bindend te maken?

Als een overeenkomst die de uitoefening van de ouderlijke verantwoordelijkheid regelt in de plaats dient te treden van een rechterlijke beslissing over de rechten en plichten van de ouders met betrekking tot een minderjarig kind in de periode na een echtscheiding (met name de beslissing aan wie de opvoeding van het kind wordt toevertrouwd en hoe iedere ouder dient bij te dragen aan het onderhoud van het kind), moet deze door de rechtbank worden bekrachtigd om geldig te zijn. De afspraak over het contact tussen de ouders en het kind behoeft een dergelijke goedkeuring echter niet.

6. Wat zijn, naast de gang naar de rechter, de overige mogelijkheden om conflicten op te lossen wanneer de ouders niet tot overeenstemming kunnen komen over de ouderlijke verantwoordelijkheid?

In die gevallen is het mogelijk om gebruik te maken van de diensten van mediators die aan elke districtsrechtbank verbonden zijn. Het is hun taak om te proberen tot een wederzijds bevredigende regeling tussen de twee partijen te komen; zij vervullen de rol van tussenpersoon in dit proces.

Daarnaast is het mogelijk om gebruik te maken van zogenaamde huwelijks-, familie- en relatietherapeuten, die de hulp van gekwalificeerde psychologen en maatschappelijk werk(st)ers vereisen. Er zijn ook vele non-profitorganisaties in Tsjechië waarmee in dit verband contact kan worden opgenomen.

Wat betreft de ouderlijke verantwoordelijkheid kunnen de ouders zich ook nog wenden tot de kinderbescherming of jeugdzorg.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

7. Over welke kwesties met betrekking tot het kind kan het gerecht beslissen wanneer de ouders naar de rechter stappen?

In het algemeen kan gesteld worden dat de rechtbank mag beslissen over de volgende zaken in verband met de zorg voor het kind:

  1. onderwijskundige maatregelen,
  2. adoptie,
  3. voogdijschap en beheerderschap,
  4. onderhoud.

De meest gangbare zaak waarover de rechtbank zich moet buigen is aan wie de opvoeding van het kind wordt toevertrouwd. Deze vraag wordt gewoonlijk beantwoord in het geval van een echtscheiding van de ouders. Vaak wordt het kind toevertrouwd aan de zorg van een van de ouders. De rechtbank houdt bovenal rekening met de belangen van het kind wat betreft diens persoonlijkheid, de opvoedkundige capaciteiten van diens ouders en andere relevante factoren. Als beide ouders echter in staat zijn om voor het kind te zorgen en als zij beiden geïnteresseerd zijn om het kind op te voeden, kan de rechtbank het kind aan de gezamenlijke of afwisselende zorg van beide ouders toevertrouwen, als dat in het belang van het kind is en als dit beter tegemoet komt aan de behoeften van het kind. De rechtbank is ook bevoegd om te beslissen over het bedrag dat iedere ouder moet bijdragen aan het onderhoud van het kind. Bij de bepaling van de hoogte van het onderhoudsbijdrage is het noodzakelijk om rekening te houden met bezittingen, vermogens en mogelijkheden van de ouders, de gerechtvaardigde behoeften van het kind en het bedrag waarmee iedere ouder persoonlijk zorgt voor het kind.

De rechtbank mag ook beslissen in zaken aangaande de opvoeding en het onderhoud van het kind zonder een verzoek in die zin te hebben ontvangen, mits het betrokken kind minderjarig is. Naast alle hierboven genoemde zaken mag de rechtbank ook een beslissing nemen die het contact regelt tussen het kind en de ouders (dit kan beperkt of verboden worden als dat in het belang van het kind is), de grootouders of broers en zussen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

8. Wanneer het gerecht beslist dat een van de ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind heeft, betekent dat dan ook dat hij of zij kan beslissen over alle kwesties met betrekking tot het kind, zonder eerst te overleggen met de andere ouder?

De opvoeding van en de zorg voor het kind zijn slechts twee van de ouderlijke rechten en plichten die onder de ouderlijke verantwoordelijkheid vallen. Als de ouder aan wie de opvoeding van het kind niet is toevertrouwd, de ouderlijke verantwoordelijkheid niet (gedeeltelijk) is ontnomen, heeft die ouder verder het recht om beslissingen te nemen in fundamentele zaken aangaande het kind.

9. Wat betekent het in de praktijk wanneer het gerecht beslist dat de ouders de gemeenschappelijke ouderlijke verantwoordelijkheid voor een kind hebben?

De Tsjechische wet op het familierecht maakt, in het kader van de echtscheiding, onderscheid tussen gezamenlijke zorg en co-ouderschap, voorzover dit in het belang van het kind is en de behoeften van het kind op die manier beter worden gewaarborgd. Een dergelijke beslissing kan worden genomen als de ouders in staat zijn om met elkaar te communiceren en samen te werken wat de opvoeding van het kind betreft.

Gezamenlijke zorg

De rechtbank beslist om het kind aan de gezamenlijke zorg van de ouders toe te vertrouwen als de ouders van het kind samenwonen en gezamenlijk betalen voor een deel van hun verplichtingen en als aan andere voorwaarden is voldaan. In de praktijk kan de gezamenlijke zorg de vorm aannemen waarbij de ene ouder voorziet in de schoolbehoeften van het kind en de andere ouder in de sportactiviteiten van het kind, of de ene zorgt voor talenstudie, terwijl de ander voor buitenschoolse activiteiten zorgt. Beide ouders zorgen er dan samen voor dat wordt voorzien in medische zorg en de materiële behoeften van het kind, zoals voeding, schoonmaken, kledij, enz.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Co-ouderschap

Co-ouderschap betekent dat het kind wordt toevertrouwd aan de zorg van de ene ouder en dan de andere ouder gedurende een exact omschreven periode. Tegelijkertijd bepaalt de rechtbank de rechten en verplichtingen in deze afwisselende perioden. De afwisseling tussen de ouders vindt meestal elke maand plaats. In het geval van co-ouderschap van het kind is het uitermate belangrijk dat de ouders dicht bij elkaar wonen, zeker met het oog op het naar school gaan.

10. Tot welk gerecht of welke instantie moet ik me wenden om een verzoek in te dienen met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke stukken moet ik bijvoegen bij mijn verzoek?

Het is noodzakelijk om contact op te nemen met de districtsrechtbank (in Brno de gemeentelijke rechtbank) die bevoegd is in het district waar het kind woont, voor verzoeken betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid. De rechtbank mag ook beslissen in zaken over de zorg voor een minderjarige zonder dat een dergelijk verzoek is ingediend.

De formaliteiten en bijlagen voor het verzoek hangen af van het specifieke soort verzoek dat wordt gedaan. Als regel geldt dat het noodzakelijk is om duidelijk te vermelden wie het verzoek indient, om welk kind het gaat en wie de verweerder is. Verder is het noodzakelijk om te vermelden wat de eis van de verzoeker is, waarom deze eis wordt ingediend en wat het voorgestelde bewijs is dat de eis ondersteunt. Het verzoek moet vergezeld gaan van alle belangrijke documenten in dit soort zaken, zoals het geboortebewijs, de huwelijksakte, de eerdere rechterlijke beslissing in de kwestie over het kind enzovoorts. Het verzoek dient in een dusdanig veelvoud te worden ingediend dat elke partij een kopie ontvangt en dat er één exemplaar voor de rechtbank is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als het verzoek niet aan de voorgeschreven vereisten voldoet of als een bijlage ontbreekt, zal de rechtbank de eiser verzoeken om dit te verhelpen.

11. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing? Is er ook een spoedprocedure?

De rechtbank kan de procedure over de zorg voor een minderjarig kind starten zonder de noodzaak van het indienen van een verzoek, maar het is natuurlijk ook mogelijk om een dergelijk verzoek in te dienen om een procedure te starten.

Voordat een definitieve beslissing wordt genomen, mag de rechtbank de verweerder de verplichting opleggen om onderhoud te betalen, of om het kind over te dragen aan de zorg van de tweede ouder of aan een persoon aangesteld door de rechtbank in een voorlopig vonnis.

Het Tsjechische wetboek van burgerlijke rechtsvordering voorziet ook in de specifieke procedure voor zaken waarbij een minderjarige zich in een situatie bevindt zonder enige zorg of waarbij diens leven of goede ontwikkeling ernstig wordt bedreigd of geschonden. In een dergelijk geval neemt de rechtbank, op grond van een voorstel van een bevoegde instantie van de kinderbescherming of jeugdzorg, een voorlopige beslissing, op grond waarvan het kind wordt toevertrouwd aan de in die beslissing aangewezen persoon. De beslissing op het verzoek om een dergelijke voorlopige beslissing moet zonder uitstel worden genomen of uiterlijk 24 uur nadat het is ingediend. De voorlopige beslissing blijft van kracht voor een periode van drie maanden vanaf het moment dat deze uitvoerbaar is; als de procedure in de hoofdzaak is begonnen voordat deze periode afloopt, blijft de voorlopige beslissing van kracht totdat een eindbeslissing in de hoofdzaak uitvoerbaar wordt. Als zo’n beslissing eenmaal genomen is, is deze direct uitvoerbaar, waarbij de rechtbank samenwerkt met de juiste instanties om de minderjarige te plaatsen in de zorg van de aangewezen persoon. Als het kind op dat moment bij een andere persoon verblijft, wordt het weggehaald bij die persoon.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te dekken?

Op grond van de Tsjechische wet inzake griffierechten zijn procedures over voogdijzaken en de zorg van de rechtbank voor minderjarigen vrijgesteld van alle griffierechten. Daarom is een eiser niet verplicht om griffierechten te betalen als hij een verzoek indient betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid.

Dit geldt echter niet voor de honoraria van een advocaat. In dat geval is het mogelijk dat de rechtbank op grond van het Tsjechische wetboek van burgerlijke rechtsvordering beslist over de verlening van gratis rechtsbijstand. De verlening van gratis rechtsbijstand vindt plaats als dat gerechtvaardigd is op grond van iemands situatie, wat betekent dat de betrokkene niet in staat is de honoraria van de advocaat te betalen. In de praktijk duidt dit op een moeilijke economische of sociale situatie. De moeilijke economische of sociale situatie wordt gedefinieerd onder verwijzing naar de omstandigheden die in het algemeen gelden voor een vrijstelling van griffierechten (werkloosheid, arbeidsongeschiktheidsuitkering, ouderschapsverlof), maar het is altijd noodzakelijk om de specifieke omstandigheden van de zaak in ogenschouw te nemen.

Verder is het mogelijk om de orde van advocaten te verzoeken een gratis raadsman of –vrouw aan te stellen, mits is voldaan aan de vereisten in de Tsjechische advocatenwet.

13. Is het mogelijk beroep in te stellen tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid?

Ja, het is mogelijk beroep in te stellen tegen een beslissing met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid. De districtsrechtbanken zijn de bevoegde rechtbanken in eerste aanleg voor procedures over de ouderlijke verantwoordelijkheid. Daarom worden beroepen door de regionale rechtbanken (of de gemeenterechtbank in Praag) behandeld. Het is mogelijk beroep in te stellen tegen een rechterlijke beslissing binnen vijftien dagen na ontvangst van een schriftelijke kopie van de betrokken rechterlijke beslissing. Als een correctieve beslissing is uitgevaardigd met betrekking tot overwegingen van de beslissing, gaat de beroepstermijn opnieuw in op het ogenblik dat de betrokken correctieve beslissing van kracht wordt. Een beroep wordt ook geacht tijdig te zijn ingesteld als het is ingediend na de termijn van vijftien dagen, maar de appellant verkeerde instructies van de rechtbank heeft opgevolgd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verder moet worden benadrukt dat de beslissing uitvoerbaar is bij voorraad, wat betekent dat deze afgedwongen kan worden, ook als is zij nog niet in kracht van gewijsde gegaan als gevolg van een ingesteld beroep.

14. In bepaalde gevallen kan het noodzakelijk zijn dat men zich richt tot een gerecht of een andere instantie om een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid ten uitvoer te leggen. Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

In Tsjechië moet met het oog op de tenuitvoerlegging van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid een verzoek worden ingediend bij de rechtbank; de procedure tijdens de tenuitvoerlegging van de beslissing wordt geregeld in het Tsjechische wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

In dat geval is het noodzakelijk om het verzoek om tenuitvoerlegging in te dienen bij de districtsrechtbank die bevoegd is in het district waar het kind woont. Een dergelijk verzoek, dat alle relevante informatie dient te bevatten (de vermelding van de onderhoudsplichtige partij, de bevoegde partij, de bepaling van de reikwijdte en inhoud van de verplichting, de bepaling van de uiterste datum voor het nakomen van de betrokken verplichting en de specificatie van de zogenaamde uitvoerbare titel – de beslissing die ten uitvoer gelegd dient te worden), moet vergezeld gaan van een kopie van de beslissing (of de door de rechtbank goedgekeurde overeenkomst over de opvoeding van een minderjarige of de omgangsregeling met een minderjarige), inclusief een verklaring van uitvoerbaarheid. Voor het bevel tot tenuitvoerlegging van de beslissing zal de rechtbank de partij die weigert zich te onderwerpen aan de rechterlijke beslissing of zich niet houdt aan de door de rechtbank goedgekeurde overeenkomst over de opvoeding van een minderjarige of de overeenkomst die het contact met de minderjarige regelt, verzoeken om zich te onderwerpen aan de rechterlijke beslissing of de door de rechtbank goedgekeurde overeenkomst. Op het moment dat de rechter de betrokken partij daartoe oproept, brengt hij de consequenties van het niet-nakomen van de verantwoordelijkheden als omschreven in de beslissing of de overeenkomst onder de aandacht van de betrokken partij. Onder speciale omstandigheden kan de rechtbank echter de tenuitvoerlegging bevelen door onttrekking van het kind, zelfs zonder dit verzoek. In deze fase van de procedure mag de rechtbank ook verzoeken om deelname van de juiste instantie van de kinderbescherming of jeugdzorg. Als het verzoek om naleving zonder gevolg blijft, legt de rechtbank een boete op aan de partij die zich niet vrijwillig houdt aan de beslissing of de door de rechtbank bekrachtigde overeenkomst over de ouderlijke verantwoordelijkheid; de boete kan meerdere malen worden opgelegd, waarbij de afzonderlijke boetes niet hoger mogen zijn dan CZK 50 000. Bovendien mag de rechtbank bevelen dat het kind wordt ontrokken aan de partij bij wie het kind niet geacht wordt te zijn volgens de beslissing of de overeenkomst, en het kind toevertrouwen aan de partij aan wie de opvoeding van het kind is toevertrouwd op basis van de beslissing of de overeenkomst of aan wie het kind teruggegeven dient te worden, of aan de partij die ingevolge de beslissing of overeenkomst het omgangsrecht met het kind heeft.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

15. Wat moet ik doen om te bewerkstelligen dat een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in een andere lidstaat is gegeven, in Tsjechië wordt erkend en ten uitvoer gelegd? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

Rechterlijke beslissingen over de ouderlijke verantwoordelijkheid die in andere landen worden genomen, worden in Tsjechië van kracht overeenkomstig de Tsjechische wet op het internationaal privaat- en procesrecht, mits zij van kracht zijn geworden overeenkomstig de verklaring van de bevoegde buitenlandse instantie en erkend worden door Tsjechische instanties, met de uitzonderingen die nader zijn vermeld in deze wet. Als aan deze voorwaarden is voldaan, geldt dezelfde procedure als voor de tenuitvoerlegging van een beslissing van een Tsjechische rechtbank – zie het antwoord op de vorige vraag. Alle dergelijke buitenlandse beslissingen worden in Tsjechië erkend nadat is gecontroleerd of deze aan de erkenningsvoorwaarden voldoen; daarbij wordt een beslissing erkend door de uitgifte van een speciale verklaring die waarborgt dat de betrokken beslissing zal worden behandeld alsof het gaat om beslissing die door een Tsjechische instantie is gegeven.

Internationale verdragen die deze kwestie regelen en die bindend zijn voor Tsjechië, moeten in acht worden genomen en hebben voorrang boven nationale wetten.

16. Tot welk gerecht in Tsjechië moet ik mij wenden om beroep in te stellen tegen de erkenning van een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid die door een gerecht in een andere lidstaat is gegeven? Welke procedure is in dergelijke gevallen van toepassing?

Zoals hierboven al is vermeld, is voor de erkenning van een buitenlandse beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid geen speciale verklaring van de betrokken Tsjechische instantie vereist en wordt deze erkenning van de buitenlandse beslissing niet voorafgegaan door een speciale erkenningsprocedure.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De Tsjechische wet op het internationaal privaat- en procesrecht bepaalt dat de buitenlandse beslissing niet kan worden erkend of ten uitvoer gelegd indien die in strijd is met de Tsjechische openbare orde. In een dergelijk geval is het noodzakelijk om een verzoek daartoe in te dienen bij de bevoegde rechtbank (zie hierboven – vraag nr. 10 en 14).

17. Welk recht is in een procedure over de ouderlijke verantwoordelijkheid van toepassing wanneer het kind of de partijen niet in Tsjechië wonen of een verschillende nationaliteit hebben?

De Tsjechische wet op het internationaal privaat- en procesrecht bepaalt dat de relatie tussen ouders en kinderen, inclusief opvoeding en onderhoud, wordt beheerst door het recht van de staat waar het kind ingezetene is. Als het kind in Tsjechië woont, mag deze relatie worden beoordeeld overeenkomstig Tsjechisch recht, als dat in het belang van het kind is.

Deze wet bepaalt verder dat Tsjechische rechtbanken bevoegd zijn in alle zaken die de opvoeding of het onderhoud van minderjarigen aangaan en alle daarmee verbonden kwesties, mits de betrokken minderjarigen Tsjechisch onderdaan zijn en ook al wonen zij in het buitenland. Het Tsjechisch consulaat mag ook de zorg voor Tsjechische minderjarigen op zich nemen die in het buitenland wonen en geen ouderlijke zorg krijgen. Het mag dit doen binnen de grenzen van de bevoegdheid van de rechtbank, mits de staat waar het kind woont een dergelijke bevoegdheid erkent. Ten aanzien van minderjarigen van buitenlandse afkomst die in Tsjechië wonen, nemen Tsjechische rechtbanken alleen de maatregelen die noodzakelijk zijn ter bescherming van de persoon van de minderjarige en diens bezittingen, en brengen zij vervolgens de instanties in het land van herkomst van de minderjarige op de hoogte van deze maatregelen. Als de instantie van het land van herkomst van de minderjarige de omstandigheden van de minderjarige niet binnen een redelijke termijn aanpast, zal de Tsjechische rechter daartoe overgaan. In het geval van een beslissing tot ontbinding van het huwelijk van de ouders van een minderjarige die in Tsjechië woont, regelt de rechtbank de rechten en plichten van de ouders jegens het kind voor de periode na de echtscheiding, mits de minderjarige binnen de landsgrenzen blijft en het land van herkomst van de minderjarige geen andere maatregelen treft.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Ten aanzien van deze vraag moet echter worden gewezen op het feit dat de hierboven genoemde bepalingen van de Tsjechische wet op het internationaal privaat- en procesrecht alleen worden gebruikt als zij niet in strijd zijn met internationale verdragen waaraan Tsjechië gebonden is. Op 4 maart 1999 ondertekende Tsjechië het Verdrag van ’s-Gravenhage inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning, de tenuitvoerlegging en de samenwerking op het gebied van ouderlijke verantwoordelijkheid en maatregelen ter bescherming van kinderen. Dit Verdrag bepaalt dat de rechtbank of een administratieve instantie van de verdragsluitende staat waar het kind gewoonlijk woont, de bevoegdheid heeft om maatregelen te treffen ter bescherming van de persoon of de bezittingen van het kind. Deze verdragsbepalingen zijn van toepassing met uitzondering van artikel 7, dat betrekking heeft op een overbrenging van de gewone verblijfplaats van het kind naar een andere verdragsluitende staat (dit betekent dat de instanties van de verdragsluitende staat waarheen het kind is overgebracht de bevoegdheid over dat kind overnemen). De instanties van de verdragsluitende staten passen bij de uitoefening van hun bevoegdheid inzake de bescherming van het kind en diens bezittingen hun interne recht toe. Als de bescherming van de persoon of de bezittingen van het kind echter anders vereisen, mogen zij bij wijze van uitzondering rekening houden met het recht van een ander land waarmee de situatie nauw is verbonden. Als de gewone verblijfplaats van het kind wijzigt en als het kind verhuist naar een andere verdragsluitende staat, zijn de voorwaarden voor de maatregelen genomen in het land waar het kind oorspronkelijk woonde, onderworpen aan het recht van de nieuwe staat vanaf het moment van woonplaatswijziging. De erkenning of vernietiging van de wettelijke ouderlijke verantwoordelijkheid (zonder tussenkomst van een rechtbank of administratieve instantie) is onderworpen aan het recht van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft. De erkenning of vernietiging van de wettelijke ouderlijke verantwoordelijkheid op grond van een overeenkomst of een eenzijdige rechtshandeling (zonder tussenkomst van een rechtbank of administratieve instantie) is onderworpen aan het recht van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft op het moment dat de overeenkomst of de eenzijdige rechtshandeling van kracht zijn geworden. Ouderlijke verantwoordelijkheden die bestaan op grond van de wet van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft, blijven van kracht na een wijziging van de gewone verblijfplaats van het kind naar een ander land. Als de gewone verblijfplaats van het kind verandert, zijn de wettelijke toekenning van ouderlijke verantwoordelijkheden aan een persoon die tot dat moment dergelijke verantwoordelijkheden niet heeft gehad, onderworpen aan het recht van het land van de nieuwe gewone verblijfplaats van het kind. De uitvoering van de ouderlijke verantwoordelijkheden is onderworpen aan het recht van het land van de gewone verblijfplaats van het kind. Als de gewone verblijfplaats van het kind verandert, geldt dan het recht van het land van de nieuwe gewone verblijfplaats van het kind.

Bindend zijn voorts ook het Verdrag van 2 oktober 1973 inzake de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen over onderhoudsverplichtingen en het Europees Verdrag van 20 mei 1980 inzake de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen inzake het gezag over kinderen en het herstel van het gezag over kinderen.

Nadere inlichtingen

Hyperlinks:

Rechtbanken in Tsjechië ceština - English

Het Europees Justitieel Netwerk in burgerlijke en handelszaken – informatie over de ouderlijke verantwoordelijkheid

Adviesdiensten over huwelijk, families en interpersoonlijke relaties ceština

« Ouderlijke verantwoordelijkheid - Algemene informatie | Tsjechië - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 06-11-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk