Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Γονική μέριμνα > Κύπρος

Τελευταία ενημέρωση: 24-03-2005
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Γονική μέριμνα - Κύπρος

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Τι σημαίνει πρακτικά η έννοια γονική μέριμνα; Ποια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του έχοντος τη γονική μέριμνα; 1.
2. Γενικώς ποιος έχει τη γονική μέριμνα ενός παιδιού; 2.
3. Εάν οι γονείς είναι ανίκανοι ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί κάποιος άλλος να την ασκεί; 3.
4. Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιό τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας; 4.
5. Aν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου αυτή τους η συμφωνία να είναι νόμιμα δεσμευτική; 5.
6. Αν οι γονείς δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν στο θέμα της άσκησης της γονικής μέριμνας, ποιοι είναι οι εναλλακτικοί τρόποι προκειμένου να ρυθμιστεί η διαφορά χωρίς προσφυγή στα Δικαστήρια; 6.
7. Αν οι γονείς προσφύγουν στο Δικαστήριο, επί ποίων θεμάτων μπορεί να αποφανθεί ο δικαστής όσον αφορά το ανήλικο τέκνο; 7.
8. Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι ο ένας από τους δύο γονείς θα έχει την αποκλειστική επιμέλεια του παιδιού, αυτό σημαίνει ότι αυτός ο γονιός μπορεί να αποφασίσει για οτιδήποτε αφορά το παιδί, χωρίς προηγουμένως να συμβουλευθεί τον άλλο γονιό; 8.
9. Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι οι γονείς ασκούν από κοινού την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου, τι σημαίνει αυτό πρακτικά; 9.
10. Ποιο είναι το αρμόδιο Δικαστήριο ( ή άλλη Αρχή) στο οποίο κατατίθεται η αγωγή για την άσκηση της γονικής μέριμνας. Ποιες είναι οι τυπικές διαδικασίες και ποια έγγραφα πρέπει να συνοδεύουν το αίτημα; 10.
11. Ποια διαδικασία ακολουθείται σ΄ αυτή την περίπτωση. Υπάρχει επείγουσα διαδικασία; 11.
12. Μπορώ να τύχω δωρεάν νομικής συνδρομής για τα έξοδα της δίκης; 12.
13. Μπορώ να ασκήσω έφεση κατά μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας; 13.
14. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσε να αποδειχθεί απαραίτητο να απευθυνθεί κάποιος σε ένα Δικαστήριο ή σε μία άλλη Αρχή, προκειμένου να εκτελέσει μια δικαστική απόφαση ανάθεσης γονικής μέριμνας. Ποια η διαδικασία, σ΄ αυτές τις περιπτώσεις; 14.
15. Τι πρέπει να κάνω για την αναγνώριση και εκτέλεση στην Κύπρο, μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας, η οποία εξεδόθη από το Δικαστήριο μιας άλλης χώρας της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης. Ποιά η διαδικασία που ακολουθείται σ΄ αυτές τις περιπτώσεις; 15.
16. Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο για την προσβολή της απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας, που αναγνώρισε την απόφαση δικαστηρίου ενός άλλου κράτους της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης. Ποια διαδικασία ακολουθείται σ΄ αυτή την περίπτωση; 16.
17. Ποιο το εφαρμοστέο δίκαιο στα πλαίσια της διαδικασίας ανάθεσης γονικής μέριμνας, όταν το παιδί ή οι γονείς δεν διαμένουν στην Κύπρο ή είναι διαφορετικών εθνικοτήτων; 17.

 

1. Τι σημαίνει πρακτικά η έννοια γονική μέριμνα; Ποια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του έχοντος τη γονική μέριμνα;

Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο («Γονική μέριμνα») είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων οι οποίοι το ασκούν από κοινού και περιλαμβάνει τον προσδιορισμό του ονόματος, την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία που αφορούν το πρόσωπό του ή την περιουσία του.

Οι γονείς του τέκνου έχουν γενικώς τη γονική μέριμνα αυτού, εφόσον αυτοί είναι σύζυγοι που συμβιώνουν και σε περίπτωση που ο ένας από αυτούς πεθάνει, κηρυχθεί σε αφάνεια ή εν απουσία του ενός γονέως, αυτή (γονική μέριμνα) ασκείται αποκλειστικά από τον άλλο γονέα. Εξάλλου αν ο ένας γονέας αδυνατεί να ασκήσει το γονική μέριμνα για πραγματικούς λόγους ή γιατί είναι ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για δικαιοπραξία, την ασκεί ο άλλος γονέας. Η επιμέλεια όμως του προσώπου του τέκνου ασκείται και από τον ανήλικο γονέα. Σε περίπτωση υιοθεσίας μετά την υιοθεσία την ασκούν οι θετοί γονείς. Προκειμένου για τέκνο που γεννήθηκε εκτός γάμου και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του, η γονική μέριμνα ανήκει στη μητέρα του εκτός αν αναγνωριστεί και από τον πατέρα τότε αποκτά και αυτός γονική μέριμνα του τέκνου.

Ναι. Σε περίπτωση που οι γονείς είτε είναι ανίκανοι, είτε δεν επιθυμούν να ασκήσουν τη γονική μέριμνα, είτε όταν παύσει η γονική μέριμνα το Οικογενειακό Δικαστήριο αναθέτει την άσκησή της σε Επίτροπο. Η ανάθεση της επιτροπείας γίνεται κατά προτίμηση σε συγγενικά πρόσωπα, περαιτέρω το δικαστήριο ορίζει την έκταση της γονικής μέριμνας που παραχωρεί στον Επίτροπο και τους όρους της άσκησης αυτής.

Σε περίπτωση διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή άκυρου γάμου και εφόσον ζουν και οι δύο γονείς η άσκηση της γονικής μέριμνας ρυθμίζεται από το δικαστήριο. Η άσκηση της γονικής μέριμνας μπορεί να ανατεθεί στον ένα από τους δύο γονείς ή, αν αυτοί συμφωνούν ορίζοντας συγχρόνως τον τόπο διαμονής του τέκνου, στους δύο από κοινού. Το Οικογενειακό Δικαστήριο μπορεί να κατανέμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων ή να την αναθέσει σε τρίτο. Στην απόφαση του το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τους δεσμούς του τέκνου με τους γονείς του και τα αδέλφια του, καθώς και τυχόν συμφωνίες των γονέων για την επιμέλεια και τη διοίκηση της περιουσίας του τέκνου έχοντας πάντα ως κριτήριο το συμφέρον του τέκνου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Δεν υπάρχει τέτοια δυνατότητα.

Δεν προβλέπονται από το νόμο, πλην της αίτησης στο δικαστήριο, άλλοι εναλλακτικοί τρόποι για να ρυθμιστεί η άσκηση της γονικής μέριμνας. Ετοιμάζεται νομοσχέδιο από τον Επίτροπο Νομοθεσίας για τη διαμεσολάβηση στις οικογενειακές υποθέσεις.

Αν οι γονείς προσφύγουν στο δικαστήριο ο δικαστής δύναται να αναθέσει τη γονική μέριμνα σ΄ έναν από αυτούς ή και στους δύο, να κατανείμει την άσκησή της μεταξύ τους ή να την αναθέσει σε τρίτο εν μέρει ή εξ ολοκλήρου. Σε περίπτωση διαζυγίου, διακοπής της έγγαμης συμβίωσης ή ακύρωσης του γάμου η επιμέλεια του προσώπου θα ανατεθεί σ΄ έναν από τους γονείς με τον οποίο και θα διαμένει το τέκνο και περιλαμβάνει ιδίως την ανατροφή και επίβλεψη, τη διαπαιδαγώγηση και εκπαίδευση του καθώς και τον τόπο της διαμονής του, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία που αφορούν το πρόσωπό του ή την περιουσία του. Επίσης θα καθορισθεί το ποσό της διατροφής και θα ρυθμιστεί και το δικαίωμα επικοινωνίας του τέκνου με τον γονέα που δεν έχει την επιμέλειά του.

2. Γενικώς ποιος έχει τη γονική μέριμνα ενός παιδιού;

3. Εάν οι γονείς είναι ανίκανοι ή δεν επιθυμούν να ασκούν τη γονική μέριμνα, μπορεί κάποιος άλλος να την ασκεί;

4. Σε περίπτωση διαζυγίου ή διακοπής της έγγαμης συμβίωσης, με ποιό τρόπο γίνεται η ρύθμιση της άσκησης της γονικής μέριμνας;

5. Aν οι γονείς συνάψουν συμφωνία σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας ποια τυπική διαδικασία πρέπει να ακολουθηθεί προκειμένου αυτή τους η συμφωνία να είναι νόμιμα δεσμευτική;

6. Αν οι γονείς δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν στο θέμα της άσκησης της γονικής μέριμνας, ποιοι είναι οι εναλλακτικοί τρόποι προκειμένου να ρυθμιστεί η διαφορά χωρίς προσφυγή στα Δικαστήρια;

7. Αν οι γονείς προσφύγουν στο Δικαστήριο, επί ποίων θεμάτων μπορεί να αποφανθεί ο δικαστής όσον αφορά το ανήλικο τέκνο;

8. Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι ο ένας από τους δύο γονείς θα έχει την αποκλειστική επιμέλεια του παιδιού, αυτό σημαίνει ότι αυτός ο γονιός μπορεί να αποφασίσει για οτιδήποτε αφορά το παιδί, χωρίς προηγουμένως να συμβουλευθεί τον άλλο γονιό;

Ο κανόνας είναι ότι και οι δύο γονείς πρέπει μαζί να αποφασίζουν για κάθε θέμα σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας. Αν το δικαστήριο όμως αποφασίσει ότι ο ένας από τους γονείς θα έχει αποκλειστικά την επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου τέκνου αυτός δύναται να ενεργεί τις συνήθεις πράξεις επιμέλειας του τέκνου ή να ασκεί την τρέχουσα διαχείριση της περιουσίας του ή να ενεργεί τις πράξεις που έχουν επείγοντα χαρακτήρα, καθώς και να λαμβάνει δήλωση βούλησης απευθυντέα στο τέκνο και μόνος του. Επίσης την αξίωση διατροφής του τέκνου έναντι του γονέα που δεν έχει την επιμέλειά του ασκεί ο γονέας στον οποίο αυτή (επιμέλεια) έχει ανατεθεί. Αν ο άλλος γονιός αντιτίθεται σε ενέργεια του γονέα αυτού, ισχυριζόμενος ότι η πράξη που διενεργήθηκε δεν ήταν ούτε της συνήθους επιμέλειας, ούτε της τρέχουσας διαχείρισης της περιουσίας του τέκνου, ούτε είχε επείγοντα χαρακτήρα ή ότι γενικά δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο λειτούργημά του, δύναται να προσφύγει στο Δικαστήριο και να επικαλεσθεί ότι η διενέργεια της πράξης συνιστά παράβαση καθήκοντος ή καταχρηστική άσκηση του λειτουργήματος της γονικής μέριμνας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

9. Αν το Δικαστήριο αποφασίσει ότι οι γονείς ασκούν από κοινού την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου, τι σημαίνει αυτό πρακτικά;

΄Οταν το Οικογενειακό Δικαστήριο αποφασίζει ότι την επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου τέκνου την έχουν από κοινού οι γονείς σημαίνει ότι αποφασίζουν από κοινού για την άσκηση αυτής και προς το συμφέρον του τέκνου.

10. Ποιο είναι το αρμόδιο Δικαστήριο ( ή άλλη Αρχή) στο οποίο κατατίθεται η αγωγή για την άσκηση της γονικής μέριμνας. Ποιες είναι οι τυπικές διαδικασίες και ποια έγγραφα πρέπει να συνοδεύουν το αίτημα;

Το καθ΄ ύλη δικαστήριο σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας είναι το Οικογενειακό Δικαστήριο. Η σχετική αίτηση κατατίθεται στη γραμματεία του Οικογενειακού Δικαστηρίου, προσδιορίζεται δικάσιμος και στη συνέχεια αντίγραφο αυτής με εντολή του πληρεξουσίου δικηγόρου του ενάγοντος προς επίδοση επιδίδεται στον εναγόμενο. Αν πρόκειται για επίδοση στην ημεδαπή το αντίγραφο επιδίδεται στον εναγόμενο με δικαστικό επιδότη, αν πρόκειται για επίδοση στην αλλοδαπή εφαρμόζεται η Σύμβαση της Χάγης της 15. 11. 1965 σχετικά με την επίδοση δικογράφων στο εξωτερικό, εφόσον πρόκειται για κράτος στο οποίο αυτή ισχύει.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης κατατίθενται έγγραφες προτάσεις με τους ισχυρισμούς των διαδίκων και εξετάζονται μάρτυρες προς απόδειξη των ισχυρισμών κάθε διάδικου μέρους. Εφόσον η κλήτευση του εναγόμενου είναι νόμιμη και εμπρόθεσμη, αν αυτός δεν παραστεί στο δικαστήριο η υπόθεση ορίζεται για απόδειξη και εξέταση στην απουσία του. Πριν την ακρόαση ετοιμάζεται έκθεση του Γραφείου Ευημερίας από λειτουργό στην περιοχή του οποίου διαμένει ο ανήλικος. Ανάλογα με την ωριμότητα του ανηλίκου και στο βαθμό που μπορεί να αντιληφθεί, το δικαστήριο ζητεί τη γνώμη του εφόσον αυτή αφορά τα συμφέροντα του. Μετά την ακρόαση εκδίδεται η απόφαση του δικαστηρίου η οποία εφεσιβάλλεται στο δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

11. Ποια διαδικασία ακολουθείται σ΄ αυτή την περίπτωση. Υπάρχει επείγουσα διαδικασία;

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου μετά την κατάθεση της κύριας αίτησης για γονική μέριμνα μπορεί να ακολουθήσουν μονομερής αιτήσεις, οι οποίες αφορούν θέματα για τα οποία επείγει να ρυθμιστουν άμεσα, παραδείγματος χάρη σε αίτηση για προσωρινή διατροφή του ανηλίκου ή σε αίτηση για αφαίρεση της γονικής μέριμνας μπορεί να καταχωρηθεί ενδιάμεση αίτηση για προσωρινή απομάκρυνση του ανηλίκου.

12. Μπορώ να τύχω δωρεάν νομικής συνδρομής για τα έξοδα της δίκης;

Ναι, κατόπιν αίτησης στο Οικογενειακό Δικαστήριο.

13. Μπορώ να ασκήσω έφεση κατά μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας;

Ναι, ενώπιον του δευτεροβάθμιου οικογενειακού δικαστηρίου.

14. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσε να αποδειχθεί απαραίτητο να απευθυνθεί κάποιος σε ένα Δικαστήριο ή σε μία άλλη Αρχή, προκειμένου να εκτελέσει μια δικαστική απόφαση ανάθεσης γονικής μέριμνας. Ποια η διαδικασία, σ΄ αυτές τις περιπτώσεις;

Αυτό είναι δυνατό να γίνει με αίτηση στο Οικογενειακό Δικαστήριο νοουμένου ότι υπάρχει σε ισχύ σχετική Σύμβαση για Νομική Συνεργασία με το συγκεκριμένο κράτος.

15. Τι πρέπει να κάνω για την αναγνώριση και εκτέλεση στην Κύπρο, μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας, η οποία εξεδόθη από το Δικαστήριο μιας άλλης χώρας της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης. Ποιά η διαδικασία που ακολουθείται σ΄ αυτές τις περιπτώσεις;

Για να καταστεί δυνατή η αναγνώριση και εκτέλεση μιας απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας η οποία εξεδόθη από δικαστήριο κράτους μέλους της Ε. Ε. θα πρέπει, νοουμένου ότι υπάρχει σε ισχύ σχετική σύμβαση μεταξύ των δύο χωρών δηλαδή της Κυπριακής Δημοκρατίας και του κράτους μέλους της Ε. Ε. , να κατατεθεί αίτηση στο Οικογενειακό Δικαστήριο για εγγραφή, αναγνώριση ή εκτέλεση της απόφασης του αλλοδαπού δικαστηρίου. Οι προϋποθέσεις εγγραφής τίθενται από τη σχετική σύμβαση. Η διαδικασία αρχίζει με την καταχώρηση στο δικαστήριο της αίτησης δια κλήσεως που συνοδεύεται με ένορκη δήλωση, σύμφωνα με τους Κανονισμούς της Πολιτικής Δικονομίας. ΄Οπου στη διαδικασία κατά την οποία έχει εκδοθεί η απόφαση δεν υπήρχε αντίδικος, η διαδικασία αρχίζει με μονομερή αίτηση που συνοδεύεται με ένορκη δήλωση. Κατά την καταχώριση της αίτησης ορίζεται ημερομηνία ακρόασης η οποία δεν υπερβαίνει τις τέσσερις εβδομάδες από την ημερομηνία καταχώρησής της.

16. Ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο για την προσβολή της απόφασης ανάθεσης γονικής μέριμνας, που αναγνώρισε την απόφαση δικαστηρίου ενός άλλου κράτους της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης. Ποια διαδικασία ακολουθείται σ΄ αυτή την περίπτωση;

Το αρμόδιο δικαστήριο για την προσβολή της απόφασης ανάθεσης της γονικής μέριμνας είναι το Οικογενειακό Δικαστήριο.

Μετά την καταχώρηση της αίτησης, όπως περιγράφεται στο σημείο 15 πιο πάνω, επιδίδεται χωρίς καθυστέρηση στον καθ΄ ου η αίτηση ο οποίος έχει το δικαίωμα αν επιθυμεί να υποβάλει γραπτή ένσταση τουλάχιστον δύο μέρες πριν από την ημερομηνία της ακρόασης της αίτησης.

17. Ποιο το εφαρμοστέο δίκαιο στα πλαίσια της διαδικασίας ανάθεσης γονικής μέριμνας, όταν το παιδί ή οι γονείς δεν διαμένουν στην Κύπρο ή είναι διαφορετικών εθνικοτήτων;

Για να έχει δικαιοδοσία το Οικογενειακό Δικαστήριο να επιληφθεί υπόθεσης που αφορά θέματα γονικής μέριμνας, πρέπει οι διάδικοι να διαμένουν στην Κύπρο για τουλάχιστον 3 μήνες. Το δίκαιο που ισχύει, νοουμένου ότι υπάρχει δικαιοδοσία είναι το Κυπριακό δίκαιο.



« Γονική μέριμνα - Γενικές Πληροφορίες | Κύπρος - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 24-03-2005

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο