Europese Commissie > EJN > Organisatie van de rechtspraak > Letland

Laatste aanpassing: 20-02-2008
Printversie Voeg toe aan favorieten

Organisatie van de rechtspraak - Letland

 

INHOUDSOPGAVE

1. Algemene informatie 1.
2. Het rechtssysteem 2.
2.a) Districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) 2.a)
2.b) Regionale rechtbanken 2.b)
2.c) Hooggerechtshof 2.c)
2.d) Administratieve rechtbanken 2.d)
2.e) Kadasterafdelingen 2.e)
3. Conferentie voor zelfregulering 3.
4. De Administratie rechtbanken 4.
5. Het Grondwettelijk Hof 5.

 

1. Algemene informatie

Het rechtssysteem van Letland kent drie niveaus. Conform de Grondwet van de Republiek Letland worden vonnissen uitgesproken door districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en het Hooggerechtshof; in tijden van oorlog of bij noodtoestand worden ook militaire rechtbanken ingeschakeld.

Districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) zijn de rechtbanken die in eerste aanleg uitspraak doen in civiele, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken.

Regionale rechtbanken doen uitspraak in eerste aanleg én op beroep. Een regionale rechtbank doet uitspraak in eerste aanleg wanneer in het procesrecht is bepaald dat een specifieke zaak in eerste aanleg moet worden behandeld door een regionale rechtbank. Dit is meestal het geval voor complexe of omvangrijke zaken.

Regionale rechtbanken doen uitspraak op beroep in civiele, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken die zijn behandeld door een districtsrechtbank (gemeentelijke rechtbank) of door een alleensprekende rechter.

Het Hooggerechtshof van de Republiek Letland bestaat uit (1) de Senaat en (2) twee kamers: de Kamer voor civiele zaken en de Kamer voor strafzaken. De kamers doen uitspraak op beroep voor zaken die in eerste aanleg zijn behandeld door de regionale rechtbanken.

De Senaat is de cassatierechter voor alle zaken die zijn behandeld door districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) en regionale rechtbanken. Voorts doet de Senaat in eerste aanleg uitspraak over beslissingen van de Staatsauditdienst (artikel 55 van de Wet inzake de Staatsauditdienst). De Senaat bestaat uit vier afdelingen: de Afdeling civiele zaken, de Afdeling strafzaken, de Afdeling bestuursrechtelijke zaken en de Afdeling tuchtzaken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Het Grondwettelijk Hof is een onafhankelijke rechterlijke instantie.

Rechters zijn onafhankelijk en uitsluitend gebonden door de wet.

De Senaat van het Hooggerechtshof latviešu valoda PDF File (PDF File 89 KB)

Momenteel is de rechterlijke organisatie in Letland geregeld in de Wet inzake de rechterlijke bevoegdheid. Het Parlement (Saeima) behandelt momenteel evenwel een wetsontwerp betreffende de rechterlijke organisatie, dat zodra het zal zijn aangenomen de rechterlijke organisatie in Letland zal regelen.

De beginselen en procedures voor de rechterlijke behandeling van zaken zijn neergelegd in de Grondwet latviešu valoda, de Wet op de burgerlijke rechtsvordering latviešu valoda, de Wet op de strafvordering en de Wet inzake bestuursrechtelijke procedures latviešu valoda.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De Wet inzake de rechterlijke bevoegdheid regelt ook de werkzaamheden van de kadasterafdelingen van de regionale rechtbanken, die belast zijn met de registratie van onroerende goederen en van de daarmee samenhangende rechten in het kadaster.

De werkzaamheden van het Grondwettelijk Hof worden geregeld in de Wet betreffende het Grondwettelijk Hof latviešu valoda.

De werkzaamheden van de militaire rechtbanken worden geregeld in de Wet betreffende de militaire rechtbanken latviešu valoda.

Symbolen van de rechterlijke macht

Symbolen van de rechterlijke macht zijn: de eed van de rechters, de eed van de assessoren, de toga en de aanstellingsbadge. Bij het vervullen van hun taken dragen rechters toga's en aanstellingsbadges. Rechters krijgen hun aanstellingsbadge wanneer zij in dienst treden; zij leggen dan ook de eed af bij de President.

Bij kadasterafdelingen werkzame rechters dragen geen toga's maar krijgen bij hun indiensttreding wel een aanstellingsbadge.

Bij alle rechtbanken en kadasterafdelingen is een grote plaat aangebracht met het wapen van de staat en de naam van de betrokken rechtbank of kadasterafdeling.

2. Het rechtssysteem

2.a) Districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken)

In de Wet op de burgerlijke rechtsvordering latviešu valoda, de Wet op de strafvordering latviešu valoda en de Wet inzake bestuursrechtelijke procedures latviešu valoda zijn de bevoegdheden geregeld van de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) op het gebied van civiele, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) zijn de rechtbanken van eerste aanleg voor civiele, strafrechtelijke en bestuursrechtrechtelijke zaken, tenzij in de wet anders is bepaald (zie de rubriek over de regionale rechtbanken).

In districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) worden civiele en bestuursrechtelijke zaken behandeld door een alleensprekende rechter. Wanneer de voorzitter van een rechtbank van mening is dat een bestuursrechtelijke zaak bijzonder complex is, dan kan deze zaak door een college van drie rechters worden behandeld. In districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) worden strafzaken collegiaal behandeld door één rechter en twee assessoren. Bepaalde in de wet omschreven zaken worden behandeld door een enkele rechter.

De Letse districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) zijn:

Binnen het rechtsgebied van de Regionale Rechtbank Kurzeme:
  1. de Districtsrechtbank Kuldīga,
  2. de Rechtbank Liepāja,
  3. de Districtsrechtbank Saldus,
  4. de Districtsrechtbank Talsi,
  5. de Rechtbank Ventspils.
Binnen het rechtsgebied van de Regionale Rechtbank Latgale:
  1. de Districtsrechtbank Balvi,
  2. de Rechtbank Daugavpils,
  3. de Districtsrechtbank Krāslava,
  4. de Districtsrechtbank Ludza,
  5. de Districtsrechtbank Preiļi,
  6. de Rechtbank Rēzekne.
Binnen het rechtsgebied van de Regionale Rechtbank Riga:
  1. de Gemeentelijke Rechtbank Jūrmala,
  2. de Districtsrechtbank Ogre,
  3. de Districtsrechtbank Riga-stad (centrum),
  4. de Districtsrechtbank Riga-stad (Kurzeme),
  5. de Districtsrechtbank Riga-stad (voorstad Latgale),
  6. de Districtsrechtbank Riga-stad (voorstad Vidzeme),
  7. de Districtsrechtbank Riga-stad (voorstad Zemgale),
  8. de Districtsrechtbank Riga-stad (noord),
  9. de Districtsrechtbank Riga,
  10. de Rechtbank Sigulda.
Binnen het rechtsgebied van de Regionale Rechtbank Vidzeme:
  1. de Districtsrechtbank Alūksne,
  2. de Districtsrechtbank Cēsis,
  3. de Districtsrechtbank Gulbene,
  4. de Districtsrechtbank Limbaži,
  5. de Districtsrechtbank Madona,
  6. de Districtsrechtbank Valka,
  7. de Districtsrechtbank Valmiera.
Binnen het rechtsgebied van de Regionale Rechtbank Zemgale:
  1. de Districtsrechtbank Aizkraukle,
  2. de Districtsrechtbank Bauska,
  3. de Districtsrechtbank Dobele,
  4. de Rechtbank Jelgava,
  5. de Districtsrechtbank Jēkabpils,
  6. de Districtsrechtbank Tukums.
Binnen het rechtsgebied van de Regionale Administratieve Rechtbank:

De Districts-Administratieve-rechtbank (zie de rubriek over de administratieve rechtbanken).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.b) Regionale rechtbanken

Er zijn in Letland zes regionale rechtbanken: die van Riga, Kurzeme, Latgale, Vidzeme, Zemgale en de Regionale Administratieve Rechtbank.

De regionale rechtbanken doen in eerste aanleg uitspraak in civiele en strafzaken die krachtens de wet onder hun bevoegdheid vallen. Regionale rechtbanken doen uitspraak op beroep in civiele, strafrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken die reeds zijn behandeld door districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) of door een alleensprekende rechter. Civiele en strafzaken worden door de regionale rechtbanken in eerste aanleg collegiaal behandeld door één rechter en twee assessoren. Bestuursrechtelijke zaken worden in de regionale rechtbanken behandeld door een college van drie rechters.

Het college van rechters in een regionale rechtbank wordt voorgezeten door een voorzitter die tegelijk kan optreden als de plaatsvervangende voorzitter van de regionale rechtbank. Een college bestaat uit rechters; wanneer een college meer dan vijftien rechters telt, kunnen in een rechtbank twee afzonderlijke colleges worden opgericht.

2.c) Hooggerechtshof

Het Hooggerechtshof van Letland bestaat uit:

  1. de Senaat;
  2. twee kamers: de Kamer voor civiele zaken en de Kamer voor strafzaken.

Elke kamer bestaat uit een voorzitter en de rechters van het Hooggerechtshof van die kamer. Een kamer doet uitspraak op beroep in zaken die in eerste aanleg door een regionale rechtbank zijn behandeld.

Procedures in een kamer worden collegiaal behandeld door drie rechters.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Alle rechters van het Hooggerechtshof vormen de plenaire vergadering (algemene vergadering van rechters).

De Senaat van het Hooggerechtshof is de cassatierechter voor alle zaken die zijn behandeld door districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken) en regionale rechtbanken.

De Senaat doet voorts in eerste aanleg uitspraak over beslissingen van de Staatsauditdienst (artikel 55 van de Wet inzake de Staatsauditdienst) latviešu valoda.

De Senaat bestaat uit een voorzitter van het Hooggerechtshof en senatoren (rechters van de Senaat).

De Senaat bestaat uit vier afdelingen: de Afdeling civiele zaken, de Afdeling strafzaken, de Afdeling bestuursrechtelijke zaken en de Afdeling tuchtzaken. In de Senaat van het Hooggerechtshof worden zaken collegiaal behandeld door drie senatoren. Overeenkomstig de wet worden bepaalde zaken behandeld door een groter aantal senatoren.

De plenaire vergadering en haar bevoegdheden

De plenaire vergadering is de algemene vergadering van de rechters van de kamers en van de Senaat van het Hooggerechtshof. Op de plenaire vergadering worden actuele kwesties besproken betreffende de uitlegging van wetsbepalingen.

Op de plenaire vergadering worden de afdelingen van de kamers en de Senaat samengesteld en worden in voorkomend geval verklaringen afgelegd omtrent de redenen voor de schorsing van de Voorzitter van het Hooggerechtshof of het ontslag van de Procureur-Generaal.

2.d) Administratieve rechtbanken

In de Wet inzake bestuursrechtelijke procedures wordt bepaald dat de administratieve rechtbanken een bijzondere discretionaire bevoegdheid hebben om de rechtmatigheid en doelmatigheid van overheidshandelingen en –maatregelen te controleren teneinde te waarborgen dat overheidsinstanties hun wettelijke verplichtingen nakomen en de rechten van burgers eerbiedigen. Administratieve rechtbanken zijn ook bevoegd om geschillen tussen burgers en de overheid te beslechten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De Regionale Administratieve Rechtbank en de Districts-Administratieve-Rechtbank zijn bevoegd voor het volledige Letse grondgebied.

In bepaalde in de Wet inzake bestuursrechtelijke procedures vermelde gevallen, behandelen administratieve rechtbanken ook andere dan bestuursrechtelijke zaken.

Administratieve rechtbanken stellen in het kader van mondelinge en schriftelijke procedures de omstandigheden van een zaak vast.

In beginsel doen regionale rechtbanken in eerste aanleg uitspraak over administratieve zaken, maar wanneer een partij beroep instelt tegen de beslissing van de regionale rechtbank, behandelt de Regionale Administratieve Rechtbank de beroepszaak.

Een partij kan tegen een op beroep gewezen beslissing cassatieberoep instellen bij de Afdeling bestuursrechtelijke zaken van de Senaat van het Hooggerechtshof.

2.e) Kadasterafdelingen

Kadasterafdelingen maken deel uit van de regionale rechtbanken; het is hun taak het kadaster te beheren. Kadasterafdelingen zijn rechterlijke autoriteiten.

De rechters van kadasterafdelingen zijn belast met de registratie van onroerende goederen en van de daarmee samenhangende rechten in het kadaster. Wat hun juridisch statuut betreft, zijn rechters van kadasterafdelingen gelijkgesteld met rechters van districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken). Kadasterafdelingen maken deel uit van het rechtssysteem en zijn opgericht om onroerende goederen en daarmee samenhangende rechten in het kadaster te registreren. Kadasterafdelingen vallen onder de bevoegdheid van de regionale rechtbanken maar het beheer ervan wordt verricht door de Administratie rechtbanken (ministerie van Justitie).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Kadasterafdelingen bestaan uit rechters van kadasterafdelingen.

3. Conferentie voor zelfregulering

Conferentie van rechters
  1. De Conferentie van rechters is een instantie voor zelfregulering. Alle rechters van Letland nemen deel aan de werkzaamheden van de Conferentie.

De Conferentie van rechters:

  1. onderzoekt actuele kwesties in verband met de rechtspraak;
  2. dient bij de Voorzitter van het Hooggerechtshof verzoeken in betreffende de uitlegging van wetgeving met het oog op de bespreking ervan op de plenaire vergadering van het Hooggerechtshof;
  3. bespreekt kwesties over de materiële en sociale zekerheid van rechters alsook andere belangrijke kwesties betreffende het werk van rechters;
  4. verkiest bij geheime stemming voor een termijn van vier jaar een college beroepsrechters en een voorzitter van dat college;
  5. kiest voor een termijn van vier jaar een tuchtcollege voor rechters.

Met het oog op het onderzoek van actuele kwesties betreffende de registratie van onroerende goederen en van de daarmee samenhangende rechten kan een conferentie van in kadasterafdelingen werkzame rechters worden bijeengeroepen.

4. De Administratie rechtbanken

Bevoegdheid van het ministerie van Justitie

Het is in de eerste plaats het ministerie van Justitie dat belast is met het beheer van de rechtbanken. Overeenkomstig de wet heeft dat ministerie de volgende taken:

  1. methodologische instructies aannemen betreffende de organisatie van de administratieve werkzaamheden van de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en kadasterafdelingen;
  2. informatie inwinnen bij de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en kadasterafdelingen om de in de wetgeving vermelde taken te kunnen uitoefenen;
  3. toezien op het organisatorische beheer van de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en kadasterafdelingen.
De Administratie rechtbanken

De Administratie rechtbanken organiseert en beheert de administratieve werkzaamheden van de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en kadasterafdelingen en ressorteert onder het ministerie van Justitie.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De taken van de minister van Justitie op het gebied van het organisatorische beheer van de rechtbanken

Het ministerie van Justitie:

  1. vraagt adviezen van de rechters die werken bij de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en kadasterafdelingen;
  2. gelast de Administratie rechtbanken controles te verrichten bij de districtsrechtbanken (gemeentelijke rechtbanken), regionale rechtbanken en kadasterafdelingen, zo nodig met bijstand van rechters van het Hooggerechtshof of een regionale rechtbank en met de instemming van de voorzitter van de betrokken rechtbank;
  3. stelt tuchtprocedures in tegen rechters.

5. Het Grondwettelijk Hof

Het Grondwettelijk Hof is een onafhankelijke rechterlijke autoriteit die nagaat of wetten en andere rechtsvoorschriften grondwettig zijn. Daarnaast heeft het Hof conform de Grondwet van de Republiek Letland en de Wet betreffende het Grondwettelijk Hof nog andere wettelijke bevoegdheden.

Overeenkomstig artikel 16 van de Wet betreffende het Grondwettelijk Hof onderzoekt het Hof de volgende zaken:

  1. de grondwettigheid van wetten;
  2. de grondwettigheid van door Letland ondertekende of gesloten internationale overeenkomsten (ook voordat dergelijke overeenkomsten door de Saeima zijn goedgekeurd);
  3. de overeenstemming van (delen van) besluiten met rechtsvoorschriften (wetgeving) die hogere rechtskracht hebben;
  4. de wettigheid van andere besluiten (met uitzondering van administratieve besluiten) van de Saeima, het Kabinet, de President, de Voorzitter van de Saeima en de Minister-President;
  5. de wettigheid van een besluit waarbij een minister met instemming van het Kabinet een besluit van een lokale overheid (gemeenteraad) heeft geschorst;
  6. de overeenstemming met Letse nationale wetgeving van door Letland gesloten internationale overeenkomsten die niet in strijd zijn met de Grondwet.

Het Grondwettelijk Hof kan niet op eigen initiatief zaken aanhangig maken; het behandelt alleen zaken die door de in de wet vermelde personen worden aangebracht.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Conform de huidige wetgeving kunnen verzoeken bij het Grondwettelijk Hof worden ingesteld door de President, de Saeima, ten minste twintig parlementsleden, het Kabinet, de Procureur-Generaal, de Staatsauditdienst, het Letse Nationaal Mensenrechtenbureau en lokale overheden (gemeenteraden); verzoeken kunnen ook worden ingediend door gewone rechtbanken die een civiele, strafrechtelijke of bestuursrechtelijke zaak behandelen, door rechters van kadasterafdelingen die onroerende goederen of daarmee samenhangende rechten in het kadaster registreren, en door elke natuurlijke of rechtspersoon van wie/waarvan de in de Grondwet neergelegde grondrechten zijn geschonden.

Zaken betreffende de grondwettigheid van wetten en kabinetsbesluiten worden door het Grondwettelijk Hof slechts behandeld in aanwezigheid van alle rechters.

Alle andere zaken worden behandeld door kamers van drie rechters, tenzij het Grondwettelijk Hof zelf anders beslist.

Arresten van het Grondwettelijk Hof zijn definitief. Zij treden na hun afkondiging in werking en zijn bindend voor alle centrale en lokale overheidsinstanties, autoriteiten en ambtenaren, waaronder de rechtbanken, alsook voor natuurlijke en rechtspersonen.

Wanneer het Grondwettelijk Hof van oordeel is dat een rechtsvoorschrift in strijd is met een ander rechtsvoorschrift dat hogere rechtskracht heeft, dan is eerstbedoeld rechtsvoorschrift ongeldig vanaf de dag waarop het arrest van het Grondwettelijk Hof is gepubliceerd, tenzij het Grondwettelijk Hof anders beslist. Wanneer het Grondwettelijk Hof een door Letland ondertekende of gesloten internationale overeenkomst ongrondwettig heeft verklaard, moet het Kabinet onverwijld de betrokken overeenkomst wijzigen of opzeggen, dan wel de toepassing ervan opschorten of de toetreding van Letland tot die overeenkomst intrekken.

In het Reglement van de procesvoering van het Grondwettelijk Hof is conform de Wet betreffende het Grondwettelijk Hof het volgende geregeld: de structuur van het Grondwettelijk Hof, de organisatie van zijn werkzaamheden, juridische procedures en de tuchtrechtelijke aansprakelijkheid van de rechters.

« Organisatie van de rechtspraak - Algemene informatie | Letland - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 20-02-2008

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk