Komisja Europejska > EJN > Roszczenia alimentacyjne > Portugalia

Ostatnia aktualizacja: 06-11-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Roszczenia alimentacyjne - Portugalia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Co obejmują pojęcia „alimenty” i „obowiązek alimentacyjny” według prawa portugalskiego? Jakie osoby muszą płacić alimenty na rzecz innych osób? 1.
2. Do jakiego wieku dziecko może korzystać ze świadczenia alimentacyjnego? 2.
3. W jakich przypadkach prawo portugalskie jest prawem właściwym? 3.
4. Jeżeli to prawo nie jest prawem właściwym, jakie prawo zastosują sądy portugalskie? 4.
5. Czy wnioskodawca powinien zwrócić się do konkretnej organizacji, departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) bądź sądu, aby uzyskać alimenty? 5.
6. Czy wniosek można złożyć do właściwego organu w imieniu jednego z rodziców, bliskiego krewnego lub małoletniego dziecka? 6.
7. Jeżeli wnioskodawca planuje wnieść sprawę do sądu, w jaki sposób może ustalić, który sąd sprawuje jurysdykcję? 7.
8. Czy wnioskodawca musi korzystać z pośrednika, aby wnieść sprawę do sądu (np. prawnika, konkretnej organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) itd.? Jeśli nie, jaką procedurę należy zastosować? 8.
9. Czy wnioskodawca musi uiścić opłaty, aby wnieść sprawę do sądu? Jeżeli tak, to ile prawdopodobnie one wyniosą? Jeżeli środki finansowe powoda są niewystarczające, czy może on uzyskać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania? 9.
10. Jakiego rodzaju alimenty prawdopodobnie przyzna sąd? W przypadku przyznania świadczenia, w jaki sposób zostanie oszacowane? Czy orzeczenie sądu można zrewidować, aby uwzględnić zmiany kosztów utrzymania lub warunków rodzinnych? 10.
11. W jaki sposób i komu wypłacone zostaną alimenty? 11.
12. Jeżeli dłużnik alimentacyjny nie płaci dobrowolnie, jakie działania można podjąć, aby zmusić go do zapłaty? 12.
13. Czy istnieje organizacja lub departament rządowy (na szczeblu centralnym lub lokalnym), które mogą pomóc w dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych? 13.
14. Czy mogą one zastąpić dłużnika i same zapłacić alimenty lub część alimentów zamiast dłużnika, w przypadku gdy wnioskodawca przebywa w Portugalii, a dłużnik alimentacyjny ma miejsce zamieszkania w innym kraju? 14.
15. Czy wnioskodawca może uzyskać pomoc od organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) w Portugalii? 15.
16. Jeżeli tak, to w jaki sposób można się skontaktować z taką organizacją lub departamentem rządowym (na szczeblu centralnym lub lokalnym)? 16.
17. Jakiego rodzaju pomoc może uzyskać wnioskodawca od takiej organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym)? 17.
18. Czy wnioskodawca może skierować wniosek bezpośrednio do organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) w Portugalii? 18.
19. Jeżeli tak, to w jaki sposób można się skontaktować z taką organizacją lub departamentem rządowym (na szczeblu centralnym lub lokalnym)? 19.
20. Jakiego rodzaju pomoc może uzyskać wnioskodawca od takiej organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym)? 20.

 

1. Co obejmują pojęcia „alimenty” i „obowiązek alimentacyjny” według prawa portugalskiego? Jakie osoby muszą płacić alimenty na rzecz innych osób?

W prawie portugalskim pojęcie „alimenty” obejmuje wszystko, co jest niezbędne dla wyżywienia, zapewnienia mieszkania i ubrania osoby. Alimenty obejmują również wykształcenie i wychowanie osoby pozostającej na utrzymaniu, jeżeli jest ona małoletnim dzieckiem.

Od następujących osób wymaga się zapłaty alimentów, we wskazanym porządku:

  1. małżonka lub byłego małżonka;
  2. zstępnych;
  3. wstępnych;
  4. rodzeństwa;
  5. stryjostwa/wujostwa w okresie małoletniosci osób pozostających na utrzymaniu;
  6. ojczyma i macochy w odniesieniu do małoletnich pasierbów, którzy są lub byli w momencie smierci małżonka pod jego opieką. Do osób wymienionych w lit. b) i c) obowiązek ma zastosowanie zgodnie z zasadami dziedziczenia. Jeżeli którakolwiek z osób podlegających temu obowiązkowi nie może płacić alimentów lub nie może całkowicie spełnić swojej powinnosci, ciężar spada na kolejne osoby podlegające temu obowiązkowi.

Rodzice muszą zawsze utrzymywać dzieci, jeżeli te ostatnie nie są w stanie utrzymać się samodzielnie.

Rodzice nie są zobowiązani utrzymywać dzieci ani ponosić kosztów ich bezpieczeństwa, zdrowia oraz wykształcenia, jeżeli są one w stanie ponosić te koszty ze srodków uzyskanych z własnej pracy lub z innego dochodu.

Jeżeli, w przypadku gdy dziecko osiągnęło pełnoletnosć lub nie podlega już władzy rodzicielskiej, dziecko nie ukończyło jeszcze kształcenia zawodowego, obowiązek alimentacyjny utrzymuje się, jeżeli można w uzasadniony sposób wymagać od rodziców wypełniania tego obowiązku oraz przez okres wymagany zwykle do ukończenia takiego kształcenia.

Do góryDo góry

Więcej informacji znajduje się na stronie „Władza rodzicielska”.

W okresie ważnosci związku małżeńskiego małżonkowie zobowiązani są utrzymywać się wzajemnie.

Obowiązek ten może utrzymać się po rozwodzie, separacji sądowej lub unieważnieniu małżeństwa.

Więcej informacji w dziale „Rozwód - Portugalia” na niniejszej stronie internetowej.

W przypadku smierci jednego z małżonków wdowiec lub wdowa ma prawo do utrzymywania się ze spadku po zmarłym. W tym przypadku spadkobiercy lub osoby, którym pozostawiono konkretny majątek proporcjonalnie do odpowiedniej wartosci, zobowiązani są płacić alimenty. Prawo do alimentów ustaje, gdy osoba utrzymywana ponownie wstąpi w związek małżeński lub przestanie zasługiwać na to swiadczenie z uwagi na niemoralne postępowanie.

W odniesieniu do konkubinatów prawo portugalskie stanowi, że każda osoba, która zamieszkiwała z osobą niepozostającą w związku małżeńskim lub pozostającą w separacji sądowej w momencie jej smierci przez ponad dwa lata na warunkach podobnych do warunków, w jakich żyją małżonkowie, jest uprawniona do ubiegania się o alimenty ze spadku po zmarłym, jeżeli nie da się tego uzyskać poprzez zasadę zobowiązującą kolejno małżonka lub byłego małżonka, zstępnych, wstępnych oraz rodzeństwo do wypłaty alimentów. Prawo to wygasa w razie nieskorzystania z niego w ciągu dwóch lat od dnia smierci osoby, której dotyczy dziedziczenie.

Osoby przysposobione lub ich zstępni są zobowiązani do płacenia alimentów osobom przysposabiającym w przypadku braku małżonka, zstępnych czy wstępnych, którzy byliby w stanie wypełnić ten obowiązek.

Do góryDo góry

Obowiązki alimentacyjne mogą również wynikać z aktów prawnych.

2. Do jakiego wieku dziecko może korzystać ze świadczenia alimentacyjnego?

Zasadniczo dziecko może korzystać z alimentów do momentu osiągnięcia pełnoletności, czyli do 18, roku życia. Jednakże jeżeli po osiągnięciu tego wieku dziecko nie ukończyło jeszcze kształcenia zawodowego, obowiązek alimentacyjny utrzymuje się, jeżeli można w uzasadniony sposób oczekiwać od rodziców wypełniania tego obowiązku oraz przez okres wymagany zwykle do ukończenia takiego kształcenia.

Obowiązek wygasa również, jeżeli dziecko, choć małoletnie, jest w stanie utrzymywać się samodzielnie, ze środków uzyskanych z własnej pracy lub z innego źródła dochodu. Osoba małoletnia w wieku od 16 lat może zgodnie z prawem wykonywać płatną pracę lub zawód.

3. W jakich przypadkach prawo portugalskie jest prawem właściwym?

Zasadniczo prawo portugalskie jest prawem właściwym w odniesieniu do obywateli i osób zamieszkujących w Portugalii.

Stosunki rodzinne reguluje prawo właściwe dla poszczególnych osób, tj. w zależności od ich obywatelstwa.

Stosunki pomiędzy małżonkami reguluje krajowe prawo zwyczajowe. Jeżeli małżonkowie nie mają takiego samego obywatelstwa, prawem właściwym jest prawo ich wspólnego zwyczajowego miejsca zamieszkania lub, w razie jego braku, prawo kraju, z którym ich życie rodzinne jest najściślej związane.

Stosunki pomiędzy rodzicami i dziećmi reguluje prawo zwyczajowe kraju rodziców lub, w razie jego braku, prawo ich wspólnego zwyczajowego miejsca zamieszkania. W przypadku gdy rodzice zwykle zamieszkują w różnych krajach, zastosowanie ma prawo właściwe dla miejsca zamieszkania dziecka. W przypadku ustalenia rodzicielstwa tylko w odniesieniu do jednego z rodziców zastosowanie ma prawo osobowe tego rodzica. W razie śmierci jednego z rodziców zastosowanie ma prawo osobowe żyjącego rodzica.

Do góryDo góry

4. Jeżeli to prawo nie jest prawem właściwym, jakie prawo zastosują sądy portugalskie?

Odpowiedź na poprzednie pytanie obowiązuje również dla niniejszego pytania.

Odesłanie do dowolnego systemu prawa obcego, zawarte w przepisach dotyczących kolizji prawa, dopuszcza jedynie zastosowanie wewnętrznego prawa tego systemu w razie braku przepisów nakazujących inne postępowanie.

Właściwość nadana systemowi prawa obejmuje tylko te przepisy, które z uwagi na swoją treść oraz funkcję pełnioną w tym systemie ustanawiają zasady dla przedmiotowej instytucji.

Jednakże w przypadku gdy prawo prywatne międzynarodowe systemu prawa obcego, o którym mowa w przepisach portugalskich dotyczących kolizji prawa, odnosi się do innego systemu prawa, który uznaje się za właściwy w danej sprawie, wówczas zastosować należy wewnętrzne prawo tego systemu. Sprawa będzie wyglądała inaczej, jeżeli systemem prawa, o którym mowa w przepisach portugalskich dotyczących kolizji prawa, jest prawo właściwe dla osoby zainteresowanej, która zwykle zamieszkuje w Portugalii lub w kraju, którego przepisy dotyczące kolizji prawa uznają wewnętrzne prawo kraju obywatelstwa tej osoby za właściwe. Pod tym względem wspomnianej zasadzie podlegają tylko sprawy związane ze stosunkami majątkowymi pomiędzy małżonkami, władzą rodzicielską, stosunkami pomiędzy przysposabiającym a przysposobionym oraz dziedziczeniem w wyniku śmierci, jeżeli system prawa krajowego wskazany przez przepisy dotyczące konfliktu prawa odnosi się do systemu prawa w miejscu położenia nieruchomości oraz w przypadku gdy ten system prawa uznaje się na właściwy.

Do góryDo góry

Jeżeli prawo prywatne międzynarodowe systemu prawa wyznaczonego przez przepisy dotyczące kolizji prawa odnosi się do portugalskiego prawa krajowego, zastosowanie ma to ostatnie.

Jednakże w przypadku gdy w grę wchodzi kwestia statusu osobistego, prawo portugalskie jest prawem właściwym tylko wówczas, gdy osoba zainteresowana posiada swoje zwyczajowe miejsce zamieszkania w Portugalii lub gdy w systemie prawa kraju zamieszkania prawo wewnętrzne Portugalii uznawane jest za mające równorzędną właściwość.

Odesłanie do prawa państwa trzeciego lub odesłanie do prawa Portugalii ustaje, jeżeli jego stosowanie prowadzi do nieważności lub nieskuteczności aktu prawnego, który byłby ważny lub skuteczny wedle zasady, zgodnie z którą odesłanie do dowolnego systemu prawa państwa obcego, zawarte w przepisach dotyczących kolizji prawa, dopuszcza jedynie, w razie braku przepisów nakazujących inne postępowanie, stosowanie prawa wewnętrznego tego systemu prawa lub bezprawność państwa, które w przeciwnym razie byłoby zgodne z prawem. Odesłanie do prawa państwa trzeciego lub odesłanie do prawa portugalskiego również nie ma zastosowania, jeżeli system prawa obcego został wyznaczony przez osoby zainteresowane w przypadkach, w których wyznaczenie takie jest dopuszczalne.

Jeżeli, z uwagi na obywatelstwo danej osoby właściwość ma system prawa państwa, w którym współistnieją różne lokalne systemy prawa, to wewnętrzne prawo tego państwa określa właściwy system w każdym przypadku.

Przy braku konkretnych zasad zastosowane zostanie prawo prywatne międzynarodowe tego samego państwa, a jeśli to nie wystarczy, system prawa zwyczajowego miejsca zamieszkania danej osoby będzie uważany za prawo właściwe.

Do góryDo góry

Jeżeli system prawa, który ma właściwość, stanowi terytorialnie jednolity porządek prawny, ale mają tam zastosowanie różne systemy prawa dla różnych kategorii osób, należy zawsze przestrzegać przepisów tego systemu prawa dotyczących przepisów w sprawie kolizji prawa.

Przy stosowaniu przepisów dotyczących kolizji prawa wszelkie sytuacje de facto lub de jure stworzone z oszukańczym zamiarem uniknięcia zastosowania systemu prawa, który w innych okolicznościach byłby właściwy, są nieważne.

Przepisy systemu prawa państwa obcego wskazanego przez przepisy dotyczące kolizji praw nie mają zastosowania, w przypadku gdy ich zastosowanie narusza podstawowe zasady międzynarodowego porządku publicznego państwa portugalskiego. W takim przypadku zastosowanie mają najodpowiedniejsze przepisy systemu prawa obcego, który ma właściwość lub ewentualnie przepisy wewnętrznego prawa Portugalii.

Prawo obce interpretuje się w ramach systemu, do którego należy oraz zgodnie z zasadami wykładni tego systemu. Jeżeli nie ma możliwości stwierdzenia treści właściwego prawa obcego, odsyła się do prawa, które alternatywnie ma właściwość. Tę samą procedurę należy przyjąć za każdym razem, gdy nie ma możliwości określenia elementów de facto bądź de jure, od których zależy określenie właściwego prawa.

5. Czy wnioskodawca powinien zwrócić się do konkretnej organizacji, departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) bądź sądu, aby uzyskać alimenty?

Aby uzyskać świadczenie alimentacyjne, osoba zainteresowana może skorzystać z pomocy sądu, egzekwując swoje prawa we właściwym sądzie, lub zaangażować się w negocjacje i zawrzeć akt prawny.

Do góryDo góry

W odniesieniu do obowiązków alimentacyjnych opartych na aktach prawnych przepisy dotyczące obowiązków alimentacyjnych określone przez sądy mają zastosowanie z niezbędnymi zmianami, pod warunkiem że nie są sprzeczne ze stwierdzonym zamiarem lub szczególnymi przepisami prawa.

Jeżeli osoba, od której wymaga się płacenia alimentów, nie uczyni tego dobrowolnie, wierzyciel alimentacyjny w celu wykonania swoich praw będzie musiał wytoczyć powództwo.

W odniesieniu do alimentów na dzieci, które osiągnęły pełnoletność lub nie są już objęte władzą rodzicielską, wniosek można złożyć do sądu lub do urzędu stanu cywilnego właściwego dla obszaru, w którym zamieszkuje wnioskodawca (w tym przypadku interwencja urzędnika jest ograniczona do sytuacji, w których pozwany nie wysuwa sprzeciwu wobec wniosku, a strony mogą osiągnąć porozumienie).

6. Czy wniosek można złożyć do właściwego organu w imieniu jednego z rodziców, bliskiego krewnego lub małoletniego dziecka?

Jeżeli alimenty przeznaczone są dla dziecka małoletniego, prokuratura może wytoczyć powództwo przed właściwym sądem, jeżeli sprawę do niej wniesiono. O potrzebie oszacowania lub zmiany wysokości alimentów może powiadomić prokuraturę dowolna osoba. Prokuratura ma biura we wszystkich sądach, a prokuratorzy mogą dostarczyć informacji prawnych każdej osobie, która się o nie zwróci.

Oprócz prokuratury o oszacowanie wysokości alimentów należnych dziecku małoletniemu lub zmianę wysokości alimentów może zwrócić się zastępca prawny dziecka, jego opiekun lub dyrektor placówki oświatowej lub opiekuńczej, której dziecko zostało powierzone.

Do góryDo góry

7. Jeżeli wnioskodawca planuje wnieść sprawę do sądu, w jaki sposób może ustalić, który sąd sprawuje jurysdykcję?

W Portugalii sądy rodzinne mają właściwość do szacowania wysokości alimentów należnych dzieciom małoletnim oraz dzieciom, które osiągnęły pełnoletność lub które nie są już objęte władzą rodzicielską, a nie ukończyły kształcenia zawodowego. Sądy te mają również właściwość do egzekucji alimentów. Na obszarach nieobjętych właściwością tych sądów jurysdykcję sprawują sądy rejonowe.

Pod względem terytorialnym sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby małoletniej w momencie wszczęcia postępowania jest właściwym do orzekania w tych sprawach. W przypadku gdy miejsce zamieszkania jest nieznane, jurysdykcję sprawuje sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osób sprawujących władzę rodzicielską. W przypadku gdy osoby sprawujące władzę rodzicielską zamieszkują w różnych miejscach, jurysdykcję sprawuje sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której powierzono opiekę nad dzieckiem lub, w przypadku wspólnej opieki, osoba, z którą dziecko małoletnie zamieszkuje. W przypadku gdy którekolwiek z postępowań dotyczy dwóch lub więcej osób małoletnich będących dziećmi tych samych rodziców i zamieszkujących w różnych okręgach, jurysdykcję sprawuje sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania największej liczby takich osób małoletnich. Jeżeli wszystkie inne elementy są jednakowe, jurysdykcję sprawuje sąd, do którego złożono wniosek o zasądzenie alimentów w pierwszej instancji. Jeżeli w momencie wszczęcia postępowania osoba małoletnia nie zamieszkuje w Portugalii, jurysdykcję sprawuje sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy lub pozwanego. W przypadku gdy ostatni z wymienionych również zamieszkuje za granicą, a sąd portugalski ma jurysdykcję międzynarodową, w sprawie orzeka sąd w Lizbonie.

Do góryDo góry

Sprawy mające na celu oszacowanie wysokości oraz egzekucję alimentów pomiędzy małżonkami oraz byłymi małżonkami są również rozpatrywane w sądzie rodzinnym, sprawy niewchodzące w zakres ich właściwości – w sądach rejonowych.

W odniesieniu do innych wniosków o alimenty jurysdykcję sprawują sądy rejonowe.

8. Czy wnioskodawca musi korzystać z pośrednika, aby wnieść sprawę do sądu (np. prawnika, konkretnej organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) itd.? Jeśli nie, jaką procedurę należy zastosować?

W przypadku powództw o oszacowanie alimentów należnych osobom małoletnim ustanowienie prawnika nie jest konieczne, jako że o interwencję sądu można się zwrócić bezpośrednio.

Wnioskodawca może osobiście złożyć wniosek, który krótko przedstawia fakty powodujące konieczność oszacowania wysokości alimentów lub zmiany wysokości alimentów oraz elementy, które należy uwzględnić przy ustalaniu kwoty alimentów. Jest to prosty wniosek, którego nie trzeba składać w formie przewodu sądowego, w którym określa się tożsamość stron, opisuje fakty oraz przedstawia dowody (w szczególności listę świadków).

Wnioskowi musi towarzyszyć zaświadczenie wydane przez urząd stanu cywilnego, dowodzące stopnia pokrewieństwa pomiędzy wnioskodawcą a pozwanym.

W przypadku wniosku o zmianę wysokości alimentów należy również dołączyć zaświadczenie o wcześniejszej decyzji ustalającej wysokość alimentów.

Jeżeli wnioskodawca nie może przedłożyć tych zaświadczeń na skutek braku środków, sąd sam może zwrócić się o wydanie takiego zaświadczenia do właściwych organów.

Do góryDo góry

Po złożeniu wniosku do sądu przez wnioskodawcę sędzia zorganizuje w terminie piętnastu dni spotkanie. Wnioskodawca i pozwany oraz osoba sprawująca opiekę nad małoletnim dzieckiem powinni być obecni na spotkaniu.

Jeżeli wnioskodawca i pozwany stawią się na spotkanie i dojdą do porozumienia, sędzia wyda wyrok zatwierdzający punkty porozumienia spełniające wymogi obowiązującego prawa.

W przypadku gdy nie można zorganizować spotkania (na przykład z powodu nieobecności pozwanego) lub w przypadku nieosiągnięcia porozumienia, sędzia zarządzi powiadomienie pozwanego o obowiązku dostarczenia przez niego odpowiedzi na piśmie (obrony w procesie).

Jeżeli pozwany złoży pisemną odpowiedź, odbędzie się proces, na końcu którego sędzia wyda wyrok.

Jeżeli pozwany nie dostarczy odpowiedzi na piśmie, sędzia podejmie działania uważane za niezbędne do oceny środków pozwanego oraz potrzeb wnioskodawcy i wyda wyrok.

W przypadku do innych działań potrzeba ustanowienia prawnika zależy od wartości przedmiotu sporu. Jeżeli kwota ta przewyższa 3 740,98 EUR, należy ustanowić prawnika. Jeżeli kwota jest niższa, nie ma takiego wymogu.

Jeżeli ustanowienie prawnika nie jest obowiązkowe, wnioskodawca może złożyć wniosek do sądu (zwany wnioskiem wstępnym) określający sąd, w którym wytacza się powództwo, strony, z podaniem ich imion i nazwisk, miejsca zamieszkania lub pracy, oraz w miarę możliwości zawodów i miejsc wykonywania pracy, a także określający formę postępowania, wyjaśniający fakty i powody prawne stanowiące podstawy powództwa, treść roszczenia i wartość przedmiotu sporu. Na końcu wniosku można wskazać listę świadków i zażądać innych dowodów. Do wniosku wstępnego należy dołączyć dokument potwierdzający uprzednie uiszczenie wstępnej opłaty sądowej lub przyznanie pomocy prawnej, w formie całkowitego lub częściowego zwolnienia z tej opłaty.

Do góryDo góry

W przypadku powództw tego rodzaju druga strona zawsze ma prawo składać oświadczenia. W trakcie wytaczania powództwa ustala się fakty, które należy ocenić w czasie procesu oraz przeprowadza się dochodzenie, w którym przedstawia się dowody, jakie należy dostarczyć i przedkłada drugiej stronie. W czasie tego postępowania odbywa się rozprawa, po której wydaje się ostateczny wyrok.

9. Czy wnioskodawca musi uiścić opłaty, aby wnieść sprawę do sądu? Jeżeli tak, to ile prawdopodobnie one wyniosą? Jeżeli środki finansowe powoda są niewystarczające, czy może on uzyskać pomoc prawną na pokrycie kosztów postępowania?

Aby wytoczyć powództwo, konieczne jest wniesienie wstępnej opłaty sądowej, która stanowi zaliczkę na poczet ostatecznych kosztów.

Na końcu postępowania sporządza się zestawienie kosztów uwzględniające opłatę sądową oraz koszty postępowania, na które składają się głównie:

  1. zwrot kosztów, za wyjątkiem tych związanych z kosztami kancelaryjnymi;
  2. płatnosci należne wszelkim organom za zaswiadczenia nieuzyskane przez sąd z własnej inicjatywy, dokumenty, opinie, plany, inne informacje lub dowody i usługi, o które wystąpił sąd, szczególnie związane z korzystaniem z telekonferencji;
  3. odszkodowanie należne osobom uczestniczącym w postępowaniu przez przypadek;
  4. koszty podróży i diety;
  5. zwrot opłat pocztowych, kosztów rozmów telefonicznych, telegramów, faksów oraz komunikacji telematycznej;
  6. zwrot kosztów zakupu nosników magnetycznych potrzebnych do nagrywania materiału dowodowego;
  7. zwrot stronie wygranej jej własnych kosztów i kosztów zastępstwa prawnego.

W celu ustalenia kwoty należnej do zapłaty należy znać kwotę będącą przedmiotem powództwa. To własnie na podstawie tej kwoty według specjalnej tabeli oszacowana zostanie kwota wstępnej płatnosci oraz opłata sądowa należna na końcu.

Do góryDo góry

Pod tym względem należy zauważyć, że powództwa o okresloną kwotę alimentów mają wartosć równą pięciokrotnosci rocznej renty zażądanej we wniosku, tj. kwoty otrzymanej poprzez pomnożenie żądanego miesięcznego swiadczenia przez szesćdziesiąt.

Osoby małoletnie reprezentowane przez prokuraturę są zwolnione z kosztów.

Jeżeli wnioskodawca nie posiada srodków na pokrycie kosztów postępowania, może uzyskać pomoc prawną. Portugalski system pomocy prawnej ma zastosowanie we wszystkich sądach oraz dla każdej formy postępowania, przy czym wnioskodawca korzysta z domniemania, że nie posiada on wystarczających srodków finansowych.

Więcej informacji znajduje się na stronie „Pomoc prawna - Portugalia”.

10. Jakiego rodzaju alimenty prawdopodobnie przyzna sąd? W przypadku przyznania świadczenia, w jaki sposób zostanie oszacowane? Czy orzeczenie sądu można zrewidować, aby uwzględnić zmiany kosztów utrzymania lub warunków rodzinnych?

Do momentu ostatecznego ustalenia wysokości alimentów sąd może, na wniosek osoby, której należne są alimenty, lub też z własnej inicjatywy, jeżeli osoba ta jest małoletnia, przyznać alimenty tymczasowe, ustalane wedle uznania sądu. Alimenty te, które nigdy nie zostaną zwrócone, będą otrzymywane w toku postępowania i do momentu ostatecznego ustalenia kwoty do zapłaty.

Z reguły alimenty należy oszacowywać w formie płatności miesięcznych za wyjątkiem przypadków, gdy istnieje umowa lub przepis prawa mówiący inaczej lub w przypadku, gdy istnieją powody uzasadniające zastosowanie środków wyjątkowych. Jednakże w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny pokaże, że nie może wypełnić obowiązku alimentacyjnego w formie świadczenia pieniężnego, a tylko w formie rzeczowej, w postaci domu i firmy, można wydać takie postanowienie.

Do góryDo góry

Alimenty będą proporcjonalne do środków dłużnika alimentacyjnego oraz do potrzeb wierzyciela alimentacyjnego. Przy oszacowywaniu alimentów zbadana zostanie również możliwość samodzielnego utrzymywania się przez tego ostatniego.

Przy określaniu kwoty alimentów należnych małżonkom sąd musi wziąć pod uwagę wiek, stan zdrowia małżonków, ich kwalifikacje zawodowe i możliwości zatrudnienia, czas, jaki prawdopodobnie będą musieli przeznaczyć na wychowanie wspólnych dzieci, ich zarobki i dochody, ogólnie wszelkie okoliczności wpływające na potrzeby małżonka otrzymującego alimenty oraz możliwości dłużnika alimentacyjnego.

Jeżeli po oszacowaniu wysokości alimentów przez sąd lub w drodze zatwierdzonego przez sąd porozumienia pomiędzy stronami okoliczności określające wysokość alimentów ulegną zmianie, alimenty mogą ulec zmniejszeniu lub zwiększeniu w zależności od sytuacji, lub inne osoby mogą zostać zobowiązane do ich zapłaty.

Zmiany oszacowanej uprzednio wysokości alimentów może żądać dłużnik alimentacyjny (jeżeli, przykładowo, jego środki finansowe ulegną zmniejszeniu) lub wierzyciel alimentacyjny (jeżeli, przykładowo, nie otrzymał dochodu, który brano pod uwagę przy oszacowaniu wysokości alimentów, jeżeli nastąpiła zmiana jego sytuacji rodzinnej lub jeżeli nastąpiła zmiana kosztów utrzymania).

11. W jaki sposób i komu wypłacone zostaną alimenty?

Alimenty zostaną wypłacone na warunkach określonych w orzeczeniu sądu lub w porozumieniu zatwierdzonym przez sąd oraz osobie wskazanej w takim orzeczeniu lub porozumieniu.

Do góryDo góry

Jak stwierdzono powyżej, alimenty należy oszacować jako płatności miesięczne, o ile nie istnieje porozumienie lub przepis prawa stanowiący inaczej lub o ile nie ma powodów uzasadniających zastosowanie środków wyjątkowych.

Jednakże w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny wykaże, że nie może wypełnić obowiązku alimentacyjnego w formie świadczenia pieniężnego, a tylko w formie rzeczowej, w postaci domu i firmy, można wydać takie postanowienie.

Z reguły w przypadku gdy beneficjentem jest osoba dorosła, mająca zdolność do czynności prawnych, alimenty zostaną jej wypłacone bezpośrednio. Jeżeli jest to osoba dorosła pozbawiona zdolności do czynności prawnych, alimenty zostaną wypłacone osobie, która ma prawny obowiązek wykonywania czynności finansowych w imieniu tejże osoby (opiekun, kurator lub zarządca masy spadkowej); alimenty może otrzymać nawet instytucja.

W przypadku gdy beneficjentem jest osoba małoletnia, świadczenie zostanie wypłacone rodzicowi sprawującemu opiekę lub w stosownych przypadkach innym wstępnym, bądź też dyrektorowi instytucji, której powierzono małoletniego.

Prawo nie ustala sposobów dokonywania płatności; kwestię tę mogą uzgodnić strony.

W przypadku braku takich uzgodnień sądy wybierają najbardziej praktyczny i najtańszy sposobu dla osoby płacącej albo dla osoby otrzymującej alimenty.

Zwykle świadczenie miesięczne należy uiścić na początku miesiąca, którego ono dotyczy i można je uiścić środkami zaproponowanymi przez beneficjenta oraz zgodnymi z prawem. Najpopularniejszym sposobem jest przelew bankowy lub wpłata na rachunek bankowy, ale płatności można również dokonać przekazem pieniężnym, czekiem lub doręczając gotówkę osobiście.

Do góryDo góry

12. Jeżeli dłużnik alimentacyjny nie płaci dobrowolnie, jakie działania można podjąć, aby zmusić go do zapłaty?

Prawo do alimentów wspiera bardzo silny i spójny system ochrony prawnej.

Do dostępnych srodków zawsze zalicza się wniesienie sprawy do sądu.

Istnieje zarówno karna, jak i cywilna ochrona prawa do alimentów.

Na poziomie karnym każdy, kto jest prawnie zobowiązany do zapłaty alimentów i jest w stanie to zrobić, ale nie wypełnia tego obowiązku, prawdopodobnie uniemożliwiając w ten sposób zaspokojenie podstawowych potrzeb wierzyciela alimentacyjnego bez pomocy osób trzecich, podlega karze pozbawienia wolnosci lub karze grzywny. Postępowanie karne wymaga wystąpienia z roszczeniem. W przypadku późniejszego spełnienia takiego obowiązku sąd może zniesć lub odroczyć w całosci lub w częsci nieodbytą karę.

Na poziomie cywilnym oraz w przypadku alimentów należnych osobom małoletnim, jeżeli osoba, na której spoczywa prawny obowiązek zapłaty alimentów, nie zapłaci należnych kwot w terminie dziesięciu dni od daty ich wymagalnosci, zastosowanie ma, co następuje:

  1. w przypadku urzędnika państwowego odpowiednie kwoty zostaną potrącone z jego pensji na wniosek sądu przesłany własciwemu organowi;
  2. w przypadku pracownika otrzymującego wynagrodzenie kwoty te zostaną potrącone z jego wynagrodzenia. W tym celu pracodawca zostanie powiadomiony i wyznaczony jako zatwierdzony depozytariusz;
  3. w przypadku osoby otrzymującej zyski, rentę, dotacje, prowizje, odsetki, opłaty, odprawy, udziały w zyskach czy inny dochód kwota zostanie potrącona z tych kwot po ich wypłacie bądź przekazaniu, przesłane zostaną stosowne wnioski lub powiadomienia, a organy powiadomione zostaną wyznaczone jako zatwierdzeni depozytariusze.

Potrącone kwoty będą również obejmowały alimenty, które mogą przypadać do zapłaty i zostaną wypłacone bezposrednio wierzycielowi alimentacyjnemu.

Do góryDo góry

W innych przypadkach istnieje możliwosć wszczęcia specjalnego postępowania egzekucyjnego.

Egzekucja ta obejmuje w szczególnosci, co następuje:

  1. prawo do wyznaczenia majątku, który ma być przedmiotem zajęcia (majątku, który zostanie sprzedany w celu uzyskania należnych kwot), należy wyłącznie do powoda (osoby wytaczającej powództwo o egzekucję), który skorzysta z tego prawa we wstępnym wniosku;
  2. osoba, przeciwko której wytacza się powództwo o egzekucję, zostaje wezwana dopiero po dokonaniu zajęcia;
  3. odwołanie (postępowanie odwoławcze od egzekucji) pod żadnym pozorem nie zawiesza egzekucji;
  4. powód może zwrócić się do sądu o zasądzenie (zasądzenie przez sąd) częsci kwot, wynagrodzeń lub rent, które otrzymuje druga strona lub o zastaw dochodu (sądowe zasądzenie dochodu) należącego do tej ostatniej w ramach zapłaty alimentów należnych i przypadających do zapłaty, przy czym zasądzenie lub zastaw są niezależne od zajęcia.

W przypadku zażądania przez powoda zasądzenia kwot lub rent sąd zarządzi, by organ odpowiedzialny za zapłatę tych kwot lub za wykonanie czynnosci odnosnie do stosownych list płac został powiadomiony, że ma zapłacić zasądzoną częsć bezposrednio powodowi. Jeżeli ten ostatni zażąda zastawu dochodu, wskaże majątek, którego ma to dotyczyć, a sędzia zarządzi zastaw majątku uważanego za wystarczający do wypełnienia obowiązku alimentacyjnego. W tym celu można przesłuchać drugą stronę.

Jeżeli po dokonaniu zastawu okaże się, że zastawiony dochód jest niewystarczający, powód może wskazać inny majątek.

Jeżeli z kolei okaże się, że dochód jest zbyt duży, powód zobowiązany jest do spłaty nadwyżki drugiej stronie po jej otrzymaniu. Druga strona może również wystąpić o ograniczenie zastawu do częsci majątku lub o jego przeniesienie na inny majątek. Powyższe ma również zastosowanie, w zależnosci od okolicznosci, w przypadku gdy kwota swiadczenia alimentacyjnego ulegnie zmianie podczas postępowania egzekucyjnego.

Do góryDo góry

W przypadku sprzedaży majątku w celu zapłaty alimentów zwrot nadwyżki z egzekucji dłużnikowi alimentacyjnemu zostanie zarządzony pod warunkiem zagwarantowania zapłaty należnych alimentów, do kwoty uznanej przez sędziego za słuszną, za wyjątkiem sytuacji, w których zapewnia się poręczenie lub inną odpowiednią gwarancję.

13. Czy istnieje organizacja lub departament rządowy (na szczeblu centralnym lub lokalnym), które mogą pomóc w dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych?

Jeżeli dłużnik alimentacyjny osoby małoletniej nie może dokonać zapłaty z uwagi na całkowity brak zdolności finansowej (na przykład w wyniku bezrobocia, choroby, niesprawności fizycznej lub uzależnienia od narkotyków), zapłatę alimentów może zapewnić, do momentu spełnienia przez dłużnika wszystkich warunków potrzebnych do przyjęcia zobowiązania, Fundo de Garantia dos Alimentos Devidos a Menores [Fundusz Gwarancyjny Alimentów należnych Małoletnim], zarządzany poprzez specjalne konto przez Instituto de Gestão Financeira da Segurança Social [Instytut Zarządzania Finansowego Ubezpieczeniami Społecznymi]. Fundusz wypłaci alimenty na podstawie zarządzenia właściwego sądu za pośrednictwem regionalnych urzędów ubezpieczeń społecznych w regionie zamieszkania osoby małoletniej.

W przypadku konieczności odzyskania alimentów za granicą istnieje możliwość uzyskania pomocy, zgodnie z odpowiednią konwencją, od Direcçao-Geral da Administraçao da Justiça (Departamentu Wymiaru Sprawiedliwości), który pełni rolę organu przekazującego i instytucji pośredniczącej.

Do góryDo góry

Konwencja ma na celu pomoc wierzycielowi alimentacyjnemu na terytorium jednej z umawiających się stron w uzyskaniu alimentów, do których uważa się, że ma prawo w stosunku do innej osoby (dłużnika) podlegającej jurysdykcji innej umawiającej się strony.

Portugalia zawarła również z Francją Konwencję o współpracy prawnej w zakresie ochrony małoletnich, dla której Instituto de Reinserçao Social [Instytut Reintegracji Społecznej] jest organem centralnym w Portugalii. Konwencja ta ma na celu ochronę małoletnich będących obywatelami jednego z dwóch krajów.

14. Czy mogą one zastąpić dłużnika i same zapłacić alimenty lub część alimentów zamiast dłużnika, w przypadku gdy wnioskodawca przebywa w Portugalii, a dłużnik alimentacyjny ma miejsce zamieszkania w innym kraju?

Fundo de Garantia dos Alimentos Devidos a Menores [Fundusz Gwarancyjny Alimentów należnych Małoletnim] zapewnia zapłatę alimentów zasądzonych na rzecz osób małoletnich zamieszkujących w Portugalii, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może zapłacić kwot należnych lub gdy nie ma możliwości wyegzekwowania płatności, a dochody netto osoby małoletniej nie przekraczają średniej płacy krajowej i osoba ta nie otrzymuje żadnego dochodu od innej osoby, która sprawuje nad nią opiekę.

Inne wskazane organizacje odgrywają ważną rolę w procesie odzyskiwania alimentów, ale nie mają możliwości zastąpienia dłużnika.

15. Czy wnioskodawca może uzyskać pomoc od organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) w Portugalii?

Odpowiedzi udzielone na poprzednie dwa pytania dotyczą również niniejszego pytania.

Do góryDo góry

16. Jeżeli tak, to w jaki sposób można się skontaktować z taką organizacją lub departamentem rządowym (na szczeblu centralnym lub lokalnym)?

Zgodnie z Konwencją o odzyskiwaniu alimentów za granicą organem przekazującym oraz instytucją posredniczącą w Portugalii jest:

Direcção-Geral da Administração da Justiça,
Av. 5 de Outubro, n.º 125,
P - 1069-044 Lizbona,
Telefon: +351 21 790 36 00,
Faks: + 351 21 790 36 98/9,
E-mail: correio@dgsj.pt.

Zgodnie z umową zawartą pomiędzy rządem Portugalii a rządem Francji organem centralnym jest:

Instituto de Reinserção Social,
Av. Almirante Reis, n.º 101,
P - 1150-013 Lizbona,
Telefon: + 351 21 317 61 00,
Faks: + 351 21 317 61 71
E-mail: irs@irsocial.mj.pt.

17. Jakiego rodzaju pomoc może uzyskać wnioskodawca od takiej organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym)?

W przypadku gdy wierzyciel alimentacyjny przebywa na terytorium umawiającej się strony Konwencji w sprawie odzyskiwania alimentów za granicą, a dłużnik alimentacyjny podlega jurysdykcji innej umawiającej się strony, ten pierwszy może przesłać wniosek do organu przekazującego kraju, w którym przebywa dłużnik w celu uzyskania od tego ostatniego alimentów.

Zatem w przypadku, gdy wierzyciel alimentacyjny przebywa w jednym z umawiających się państw, a dłużnik alimentacyjny - w Portugalii, Departament Wymiaru Sprawiedliwosci, jako instytucja posrednicząca, działając w ramach uprawnień nadanych przez wierzyciela alimentacyjnego, podejmuje wszystkie działania własciwe w celu odzyskania alimentów w imieniu tego ostatniego. Może wynegocjować oraz wytoczyć i kontynuować powództwo o alimenty oraz może zadbać o wykonanie wszelkich decyzji, postanowień czy innych aktów prawnych.

Zgodnie z Konwencją o współpracy prawnej w zakresie ochrony małoletnich zawartej pomiędzy Portugalią a Francją, Instituto de Reinserção Social (jako portugalski organ centralny) może zwrócić się do stosownych władz sądowych za posrednictwem prokuratury w sądzie sprawującym jurysdykcję o jak najszybszą interwencję oraz o ogłoszenie, że postanowienie w sprawie obowiązku alimentacyjnego jest wykonalne.

Zgodnie z przepisami prawa wewnętrznego władze centralne przekazują wnioski o wykonanie postanowień już uznanych za wykonalne, a stosowne własciwe organy proszone są o interwencję w tym zakresie.

18. Czy wnioskodawca może skierować wniosek bezpośrednio do organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym) w Portugalii?

Tak. Do określonych celów wnioskodawca nie potrzebuje pośrednika.

19. Jeżeli tak, to w jaki sposób można się skontaktować z taką organizacją lub departamentem rządowym (na szczeblu centralnym lub lokalnym)?

Zob. odpowiedź na pytanie nr 16.

20. Jakiego rodzaju pomoc może uzyskać wnioskodawca od takiej organizacji lub departamentu rządowego (na szczeblu centralnym lub lokalnym)?

Zob. odpowiedź na pytanie nr 17.

Dalsze informacje

Więcej informacji można uzyskać na następujących stronach internetowych:

  • Sąd Najwyższy English - français - português;
  • Trybunał Konstytucyjny português;
  • Ministerstwo Sprawiedliwosci English - português;
  • Sąd Apelacyjny w Lizbonie português;
  • Sąd Apelacyjny w Coimbra português;
  • Sąd Apelacyjny w Évora English - français - português;
  • Sąd Apelacyjny w Porto português;
  • Biuro Prokuratora Generalnego português;
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych English - português;
  • Instituto de Reinserção Social [Instytut Reintegracji Społecznej] English - português;
  • Departament Wymiaru Sprawiedliwosci (który dostarcza m.in. danych kontaktowych sądów i informacji o ich własciwosci terytorialnej oraz udziela dostępu do strony internetowej urzędników wymiaru sprawiedliwosci) português;
  • Biuro Polityki Prawnej i Planowania Ministerstwa Sprawiedliwosci English - português;
  • Wydział rejestrów publicznych i notariuszy português;
  • Stowarzyszenie Prokuratorów português;
  • Rada Adwokacka português;
  • Internetowa baza danych ustawodawczych (zawiera ustawy i akty prawne opublikowane w Serii I Dziennika Urzędowego od dnia 1 stycznia 1970 r.; umożliwia bezpłatny dostęp do aktów prawnych opublikowanych w Serii I od dnia 1 stycznia 2000 r.) português.

« Roszczenia alimentacyjne - Informacje ogólne | Portugalia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 06-11-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania