Europese Commissie > EJN > Alimentatievorderingen > Portugal

Laatste aanpassing: 03-05-2005
Printversie Voeg toe aan favorieten

Alimentatievorderingen - Portugal

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat betekenen de begrippen "onderhoud" en "onderhoudsverplichtingen" in het Portugese recht? Welke personen zijn onderhoudsplichtig ten opzichte van anderen? 1.
2. Tot welk moment blijft een kind onderhoudsgerechtigd? 2.
3. In welke gevallen is het Portugese recht van toepassing? 3.
4. Indien dit recht niet van toepassing is, welk recht moeten de Portugese rechtbanken dan toepassen? 4.
5. Moet de onderhoudsgerechtigde zich om onderhoud te verkrijgen tot een specifiek orgaan, een overheidsinstelling of de rechter wenden? 5.
6. Kan uit naam van een van de ouders, een naast familielid of een minderjarige een verzoek tot een bevoegde instantie worden gericht? 6.
7. Indien de onderhoudsgerechtigde voornemens is een rechtszaak aanhangig te maken, hoe kan hij dan weten welke rechtbank bevoegd is? 7.
8. Moet de onderhoudsgerechtigde gebruikmaken van een tussenpersoon (advocaat, specifiek orgaan of instelling van de centrale of plaatselijke overheid) om een beroep te doen op de rechtbank? Zo nee, welke procedures dienen dan te worden gevolgd? 8.
9. Brengt een rechtszaak kosten met zich mee? Zo ja, welk bedrag is dan verschuldigd? Kan de onderhoudsgerechtigde rechtsbijstand krijgen als hij niet over de nodige financiële middelen beschikt? 9.
10. Welk soort onderhoudsverplichtingen zal de rechtbank waarschijnlijk opleggen? Indien een bepaald bedrag wordt toegekend, op welke gronden gebeurt dat? Kan een beslissing van de rechtbank worden herzien om met wijzigingen in de kosten van levensonderhoud of gezinsomstandigheden rekening te houden? 10.
11. Hoe en aan wie wordt de onderhoudsbijdrage betaald? 11.
12. Welke maatregelen kunnen genomen worden om een onderhoudsplichtige die niet vrijwillig aan zijn verplichtingen voldoet tot betaling te dwingen? 12.
13. Bestaat er een overheidsorgaan of -instelling (centraal of lokaal) om mij te helpen onderhoudsbijdragen te ontvangen? 13.
14. Kunnen deze organen in de plaats treden van de onderhoudsplichtige en zelf zorgen voor de betaling of een deel daarvan, indien de onderhoudsgerechtigde in Portugal verblijft en de onderhoudsplichtige in een ander land? 14.
15. Kan de onderhoudsgerechtigde steun krijgen van een orgaan of instelling van de Portugese overheid? 15.
16. Zo ja, wat zijn de namen en adressen van deze overheidsorganen of -instellingen? Hoe kan men daarmee in contact komen? 16.
17. Wat voor bijstand kunnen deze overheidsorganen of –instellingen de onderhoudsgerechtigde verlenen? 17.
18. Kan de onderhoudsgerechtigde zich rechtstreeks tot een orgaan of instelling van de Portugese overheid wenden? 18.
19. Zo ja, wat zijn de namen en adressen van deze overheidsorganen of -instellingen? Hoe kan men daarmee in contact komen? 19.
20. Wat voor bijstand kunnen deze overheidsorganen of –instellingen de onderhoudsgerechtigde verlenen? 20.

 

1. Wat betekenen de begrippen "onderhoud" en "onderhoudsverplichtingen" in het Portugese recht? Welke personen zijn onderhoudsplichtig ten opzichte van anderen?

In het Portugese recht wordt onder het woord "onderhoud" alles verstaan wat onontbeerlijk is voor iemands levensonderhoud, huisvesting en kleding. In het geval van een minderjarige omvat onderhoud ook onderwijs en opvoeding.

In onderstaande volgorde hebben de volgende personen onderhoudsverplichtingen:

  1. echtgenoot of ex-echtgenoot;
  2. bloedverwanten in neergaande lijn;
  3. bloedverwanten in opgaande lijn;
  4. broers en zusters;
  5. ooms en tantes, zolang de onderhoudsgerechtigde minderjarig is;
  6. stiefvader en stiefmoeder ten aanzien van minderjarige stiefkinderen die op het ogenblik van het overlijden van de echtgenoot ten laste van deze persoon zijn of kwamen. Voor de hierboven onder b) en c) bedoelde personen is de verplichting afhankelijk van de regels van het erfrecht. Indien personen voor wie deze verplichting geldt de onderhoudsbijdrage niet kunnen betalen of hun taken niet ten volle kunnen vervullen, komt de last te rusten op de volgende personen voor wie deze verplichting geldt.

Ouders zijn altijd onderhoudsplichtig ten opzichte van hun kinderen, wanneer deze niet in staat zijn in hun eigen levensonderhoud te voorzien.

Ouders zijn niet verplicht hun kinderen te onderhouden en de kosten van hun veiligheid, gezondheid en opvoeding te betalen, wanneer die kinderen deze kosten kunnen dragen uit hun arbeidsinkomen of uit andere inkomsten.

Indien het kind op het moment dat het meerderjarig wordt of niet meer onder het ouderlijk gezag valt zijn of haar beroepsopleiding nog niet heeft voltooid, blijft de onderhoudsverplichting bestaan als het redelijk is dat de ouders voor deze kosten opkomen en wel gedurende de tijd die normaliter voor het voltooien van deze opleiding benodigd is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Zie voor nadere informatie het document "Ouderlijke verantwoordelijkheid".

Zolang de huwelijksgemeenschap voortduurt, zijn de echtelieden ten opzichte van elkaar onderhoudsplichtig.

Deze verplichting kan na echtscheiding, scheiding van tafel en bed of annulering van het huwelijk blijven bestaan.

Voor nadere informatie hierover wordt verwezen naar het onderwerp «Divórcio - Portugal» (echtscheiding - Portugal) , op deze website.

Na het overlijden van een van de echtelieden, heeft de overlevende het recht op onderhoud uit de nalatenschap van de overledene. In dit geval zijn de erfgenamen of de personen aan wie bepaalde goederen zijn overgedragen, onderhoudsplichtig in verhouding tot de desbetreffende waarde. Het onderhoudsrecht vervalt indien de onderhoudsgerechtigde een nieuw huwelijk sluit of zich door zijn of haar zedelijk gedrag dit onderhoud onwaardig betoont.

Ten aanzien van het ongehuwd samenwonen bepaalt het Portugese recht het volgende: de persoon die op het moment van overlijden van de niet gehuwde of wettelijke gescheiden persoon met hem/haar meer dan twee jaar heeft samengewoond onder omstandigheden die analoog zijn aan een huwelijk, is deze onderhoudsgerechtigd ten opzichte van de nalatenschap van de overledene, indien hij of zij dit onderhoud niet kan verkrijgen krachtens de wet die achtereenvolgens de echtgenoot of gewezen echtgenoot, bloedverwanten in neergaande lijn, bloedverwanten in opgaande lijn en broers en zusters onderhoudsplichtig maakt. Dit recht vervalt als daar twee jaar na de dood van eerderbedoelde persoon geen gebruik van is gemaakt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Adoptiefkinderen of hun bloedverwanten in neergaande lijn zijn onderhoudsplichtig ten opzichte van hun adoptiefouders, wanneer er geen echtgenoot, nakomelingen of bloedverwanten in opgaande lijn zijn die in staat zijn deze last op zich te nemen.

Onderhoudsverplichtingen kunnen ook als gevolg van een rechtsgeding worden opgelegd.

2. Tot welk moment blijft een kind onderhoudsgerechtigd?

Als algemene regel geldt dat een kind onderhoudsgerechtigd blijft tot zijn meerderjarigheid, die het bereikt wanneer het de 18-jarige leeftijd bereikt; indien het kind echter op die datum zijn beroepsopleiding nog niet heeft voltooid, blijft het onderhoudsgerechtigd, zolang redelijkerwijs van de ouders kan worden verlangd dat zij in het onderhoud blijven voorzien en wel gedurende de tijd die normaal vereist is om bedoelde opleiding te voltooien.

De verplichting eindigt eveneens indien het kind, hoewel het nog geen 18 jaar oud is, uit arbeid of uit andere inkomsten zelf in zijn levensonderhoud kan voorzien. Een minderjarige van 16 jaar of ouder mag volgens de wet betaalde arbeid verrichten of een beroep uitoefenen.

3. In welke gevallen is het Portugese recht van toepassing?

Doorgaans is op onderdanen en ingezetenen van Portugal het Portugese recht van toepassing.

De familieverhoudingen worden geregeld volgens het recht dat op de respectieve individuele personen van toepassing is, dat wil zeggen volgens hun nationaliteit.

De verhoudingen tussen echtelieden worden geregeld volgens het gemeenschappelijk nationaal recht. Als de echtelieden niet dezelfde nationaliteit bezitten, is het recht van hun gebruikelijke woonplaats van toepassing en bij gebreke daarvan, het recht van het land waarmee hun gezinsleven het nauwst verbonden is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De verhoudingen tussen ouders en kinderen worden geregeld volgens het gemeenschappelijk nationaal recht van de ouders en, bij gebreke daarvan, het recht van hun gebruikelijke woonplaats; indien de ouders gewoonlijk in verschillende staten wonen is het persoonlijk recht van het kind van toepassing. Indien met slechts één van de ouders filiatie vaststaat, is het persoonlijk recht van deze laatste van toepassing; indien één van de ouders is overleden, is het recht van de overlevende van toepassing.

4. Indien dit recht niet van toepassing is, welk recht moeten de Portugese rechtbanken dan toepassen?

Het antwoord op de vorige vraag geldt ook voor deze.

Ten aanzien van de bepalingen van strijdigheid van recht met enig ander buitenlands recht is, in afwezigheid van andersluidende bepalingen, slechts de toepassing van het interne recht van dat rechtsstelsel toegestaan.

De jurisdictie die aan een rechtsstelsel wordt toegekend, blijft afhankelijk van de wetten die, vanwege hun inhoud en functie in dat stelsel, de regels voor de instelling in kwestie vormen.

Indien echter het internationale privaatrecht van het buitenlands rechtsstelsel waarnaar in de Portugese bepalingen terzake van strijdigheid van wetten wordt verwezen, verwijst naar een ander rechtsstelsel en dit voor het regelen van de zaak geacht wordt jurisdictie te hebben, is het interne recht van dit rechtsstelsel van toepassing. Dit geldt niet als het rechtsstelsel waarnaar in de Portugese bepalingen terzake van strijdigheid van wetten wordt verwezen, het recht is dat van toepassing is op de persoon en de persoon in kwestie gewoonlijk in Portugal verblijft of in een land waarin de bepalingen terzake van strijdigheid van wetten uitgaan van de jurisdictie van het interne recht van het land van zijn of haar nationaliteit. Op het terrein dat ons hier bezighoudt, vallen echter alleen vermogenskwesties tussen echtelieden, ouderlijke verantwoordelijkheid, verhoudingen tussen adoptiefouder en adoptiefkind en opvolging als gevolg van overlijden onder deze regel, indien het nationaal recht dat wordt genoemd in de bepalingen terzake van strijdigheid van wetten, verwijst naar het recht op de plaats waar de onroerende goederen zich bevinden en als dit recht geacht wordt bevoegd te zijn.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien het internationaal privaatrecht van het rechtsstelsel dat in de bepalingen terzake van strijdigheid van wetten wordt genoemd naar het interne Portugese recht verwijst, is dit laatste van toepassing.

Wanneer het echter gaat om een kwestie van persoonlijke status, is de Portugese wet alleen van toepassing indien de belanghebbende zijn gebruikelijke woonplaats op Portugese grondgebied heeft of indien het rechtsstelsel van het land van diens gebruikelijke woonplaats het interne Portugese recht in gelijke mate bevoegd acht.

Verwijzing naar het recht van een derde land of naar het Portugese recht houdt op, wanneer de toepassing daarvan leidt tot de ongeldigheid of ondoeltreffendheid van een rechtszaak die wel geldig of doeltreffend zou zijn volgens de regel krachtens welke de verwijzing naar een buitenlands rechtsstelsel in de bepalingen terzake van strijdigheid van wetten, in afwezigheid van andersluidende bepalingen, alleen de toepassing toestaat van het interne recht van dat stelsel of de onwettigheid van een status die anders wel wettig zou zijn. Verwijzing naar het recht van een derde land of naar het Portugese recht houdt ook op als het buitenlands rechtsstelsel door de betrokkenen is aangewezen en wel in de gevallen waarin een dergelijke aanwijzing is toegestaan.

Wanneer vanwege de nationaliteit van een bepaald persoon het rechtsstelsel van een land waarin verschillende plaatselijke rechtsstelsels bestaan bevoegd is, bepaalt het interne recht van dat land geval voor geval welk stelsel van toepassing is.

Bij afwezigheid van specifieke regels wordt het internationale privaatrecht van dat land gebruikt en als dat ontoereikend is, wordt het recht van de gebruikelijke woonplaats van betrokkene op hem van toepassing geacht.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als het bevoegde rechtsstelsel een territoriaal unitaire rechtsorde vormt, maar daarin voor verschillende categorieën personen verschillende rechtsstelsels gelden, wordt altijd het bepaalde in de wetgeving terzake van de strijdigheid van wetten in acht genomen.

Bij toepassing van de bepalingen inzake strijdigheid van wetten, zijn de facto- of de jure-situaties, die met frauduleuze bedoelingen geschapen zijn om de toepassing te voorkomen van het rechtsstelsel dat in andere omstandigheden bevoegd zou zijn, irrelevant.

De bepalingen van het buitenlands recht die in de bepalingen van strijdigheid van wetten worden aangeduid, zijn niet van toepassing wanneer een dergelijke toepassing indruist tegen de fundamentele principes van de internationale openbare orde van de Portugese staat. In dat geval zijn de meest passende bepalingen van de geldende buitenlandse wetgeving of anders de regels van het Portugese intern recht van toepassing.

De buitenlandse wet wordt geïnterpreteerd in het rechtsstelsel waartoe het behoort en in overeenstemming met de daarin vastgestelde interpretatieregels. Wanneer het niet mogelijk is de inhoud van de toepasselijke buitenlandse wet vast te stellen, wordt verwezen naar de wet die subsidiair bevoegd is. Deze procedure moet eveneens steeds worden toegepast wanneer het onmogelijk is de de facto- of de jure- elementen vast te stellen waarvan de toepasbare wet afhankelijk is.

5. Moet de onderhoudsgerechtigde zich om onderhoud te verkrijgen tot een specifiek orgaan, een overheidsinstelling of de rechter wenden?

Om in het bezit te komen van onderhoudsbijdragen kan belanghebbende de gerechtelijke weg bewandelen en zijn recht afdwingen via de bevoegde rechtbank, of onderhandelingen aangaan en een overeenkomst sluiten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Wat de onderhoudsverplichtingen betreft die op een overeenkomst zijn gebaseerd, zijn de bepalingen met betrekking tot de onderhoudsverplichting die langs juridische weg worden vastgesteld - met de nodige aanpassingen - van toepassing, mits deze niet in strijd zijn met de tot uitdrukking gebrachte wil of met bijzondere wetsbepalingen.

Indien de onderhoudsplichtige zijn verplichtingen niet vrijwillig nakomt, moet de onderhoudsgerechtigde zich tot de rechtbank wenden om zijn aanspraak geldig te maken.

Wat de onderhoudsverplichtingen ten opzichte van meerderjarige kinderen of kinderen die niet meer onder de ouderlijke verantwoordelijkheid vallen betreft, kan het verzoek worden ingediend bij de rechtbank of bij de burgerlijke stand van de woonplaats van aanvrager (in dit geval beperkt de inschakeling van de ambtenaar van de burgerlijke stand zich tot de situaties waarin de verweerder zich niet verzet tegen het verzoek en en het onmogelijk is dat tussen partijen overeenstemming wordt bereikt).

6. Kan uit naam van een van de ouders, een naast familielid of een minderjarige een verzoek tot een bevoegde instantie worden gericht?

Indien de onderhoudsbijdrage bestemd is voor een minderjarige, heeft het Openbaar Ministerie het recht om; als het wordt ingeschakeld, de zaak bij de bevoegde rechtbank aanhangig te maken. Iedereen kan de noodzaak de onderhoudsbijdrage vast te stellen of te wijzigen mededelen aan de officier van justitie. Het Openbaar Ministerie heeft kantoren bij elke rechtbank en de officieren van justitie kunnen iedereen die daarom vraagt juridische adviezen geven.

Naast het Openbaar Ministerie kunnen om vaststelling van de aan de minderjarige verschuldigde onderhoudsbijdrage of om wijziging van eerder vastgestelde bedragen vragen: diens wettelijke vertegenwoordiger, zijn of haar voogd of het hoofd van de onderwijs- of zorginstelling waaraan de minderjarige is toevertrouwd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

7. Indien de onderhoudsgerechtigde voornemens is een rechtszaak aanhangig te maken, hoe kan hij dan weten welke rechtbank bevoegd is?

In Portugal zijn de gezinsrechtbanken bevoegd om vast te stellen welke onderhoudsbijdrage verschuldigd is aan minderjarigen en meerderjarige kinderen of aan kinderen die niet meer onder de ouderlijke verantwoordelijkheid vallen en die nadat zij meerderjarig zijn geworden of niet meer onder de ouderlijke verantwoordelijkheid vallen, hun beroepsopleiding nog niet hebben voltooid. Zij zijn tevens bevoegd voor de tenuitvoerlegging van de onderhoudsverplichting. In de delen van het land die niet onder bovenbedoelde rechtbanken vallen, zijn de “tribunais de comarca” (districtsrechtbanken) bevoegd.

De rechtbank die bevoegd is voor de plaats waar de minderjarige woont, is bevoegd op het moment dat het proces een aanvang neemt. Als deze woonplaats niet bekend is, is de rechtbank van de woonplaats van de personen die de ouderlijke macht uitoefenen bevoegd. Indien de personen die de ouderlijke macht uitoefenen verschillende woonplaatsen hebben, is de rechtbank bevoegd van de woonplaats van de persoon die tot voogd over de minderjarige is benoemd of, ingeval van gezamenlijke voogdij, de rechtbank van de woonplaats van de persoon bij wie de minderjarige woont. Indien een van de rechtszaken betrekking heeft op twee of meer minderjarigen die kinderen van dezelfde ouders zijn en woonachtig in verschillende districten, is de rechtbank bevoegd van de woonplaats van het grootste aantal van hen; bij gelijke omstandigheden is de rechtbank bevoegd bij wie de zaak in de eerste plaats aanhangig is gemaakt. Indien op het moment dat het proces begint de minderjarige in het buitenland verblijft, is de rechtbank van de woonplaats van de onderhoudsgerechtigde of van de onderhoudsplichtige bevoegd; wanneer beiden niet in Portugal wonen en de Portugese rechtbank internationaal bevoegd is, moet de zaak dienen bij de rechtbank van Lissabon.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Voor zaken betreffende de raming en tenuitvoerlegging van onderhoudsverplichtingen tussen echtelieden en gewezen echtelieden zijn de gezinsrechtbanken eveneens bevoegd en in delen van het land die daar niet onder vallen, de districtsrechtbanken.

Voor de overige verzoeken om onderhoud zijn de districtsrechtbanken bevoegd.

8. Moet de onderhoudsgerechtigde gebruikmaken van een tussenpersoon (advocaat, specifiek orgaan of instelling van de centrale of plaatselijke overheid) om een beroep te doen op de rechtbank? Zo nee, welke procedures dienen dan te worden gevolgd?

Met betrekking tot acties voor het vaststellen van aan minderjarige kinderen verschuldigde onderhoudsbijdragen behoeft men geen advocaat in de arm te nemen; men kan zich rechtstreeks tot de rechtbank wenden.

De onderhoudsgerechtigde kan zelf een verzoek opstellen en indienen, waarin hij of zij in het kort de feiten vermeldt waarom het noodzakelijk is om onderhoudsbijdragen vast te stellen, of onderhoudsbijdragen die eerder waren vastgesteld te wijzigen, en de elementen opsomt waarmee bij het nemen van een beslissing rekening moet worden gehouden. Het is een eenvoudig verzoek dat niet behoeft te worden gespecificeerd, waarin de partijen worden genoemd, de feiten worden opgesomd en de bewijsmiddelen worden uiteengezet (met name de lijst met getuigen).

Bij het verzoek moet een door de burgerlijke stand afgegeven bewijs worden gevoegd, waaruit de graad van bloedverwantschap tussen de onderhoudsgerechtigde en de onderhoudsplichtige blijkt.

Wanneer het om wijziging van een eerder vastgestelde onderhoudsbijdrage gaat, moet bovendien een exemplaar van de desbetreffende beslissing worden bijgevoegd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien de onderhoudsplichtige bij gebrek aan financiële middelen geen bewijsstukken kan overleggen, kan de rechtbank deze zelf bij de bevoegde instanties opvragen.

Nadat het verzoek aan de rechtbank is voorgelegd, belegt de rechter een bijeenkomst die binnen 15 dagen daarna moet plaatsvinden en waar de onderhoudsgerechtigde en de onderhoudsplichtige aanwezig moeten zijn, tezamen met de persoon die de voogdij over de minderjarige uitoefent.

Als de onderhoudsgerechtigde en de onderhoudsplichtige ter vergadering verschijnen en tot overeenstemming komen, keurt de rechter in zijn vonnis de overeenkomst goed als die in overeenstemming is met de wet.

Indien de bijeenkomst niet kan plaatsvinden (bijvoorbeeld omdat de onderhoudsplichtige niet aanwezig is) of geen overeenstemming kan worden bereikt, beveelt de rechter dat de onderhoudsplichtige zich schriftelijk moet uiten (verweerschrift).

Indien de onderhoudsplichtige een verweerschrift indient, volgt een proces aan het slot waarvan de rechter uitspraak doet.

Indien de onderhoudsplichtige geen verweerschrift indient, neemt de rechter de stappen die hij nodig acht om te ramen wat de financiële middelen van de onderhoudsplichtige en de behoeften van onderhoudsgerechtigde zijn, en doet uitspraak.

Ten aanzien van de overige zaken hangt de vraag of een advocaat moet worden benoemd, af van de waarde van de zaak. Indien deze hoger is dan EUR 3740,98 is dit noodzakelijk. Bij een geringere waarde bestaat deze verplichting niet.

Indien benoeming van een advocaat niet verplicht is, kan de onderhoudsgerechtigde bij de rechtbank een verzoek indienen (genaamd initieel verzoek) , waarin de rechtbank wordt genoemd waar het proces moet plaatsvinden; de partijen - met naam, domicilie of vestigingsplaats en, zoveel mogelijk, het beroep en de werkplek - worden vermeld; de vorm van de procedure wordt aangegeven; de feiten en de juridische redenen die de aanleiding voor de rechtszaak vormen worden uiteengezet; de eis wordt gesteld; en de waarde van de zaak wordt opgegeven. Aan het eind van het verzoek kan vervolgens de lijst met getuigen worden opgenomen en het overige vereiste bewijsmateriaal. Aan het initiële verzoek moet een bewijs worden toegevoegd, waaruit blijkt dat de griffierechten zijn voldaan of dat rechtsbijstand, in de vorm van gehele of gedeeltelijk vrijstelling van betaling van deze kosten, is verleend.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bij een zaak als deze heeft de tegenpartij altijd de mogelijkheid verweer te voeren. In het verloop van de zaak worden de feiten vastgesteld waarover tijdens het proces zekerheid moet worden verschaft en heeft een onderzoek plaats waarbij de over te leggen bewijzen worden gepresenteerd en ook aan onderhoudsplichtige worden overhandigd. Tijdens dit proces vindt een hoorzitting plaats, aan het eind waarvan de definitieve uitspraak wordt gedaan.

9. Brengt een rechtszaak kosten met zich mee? Zo ja, welk bedrag is dan verschuldigd? Kan de onderhoudsgerechtigde rechtsbijstand krijgen als hij niet over de nodige financiële middelen beschikt?

Om een rechtszaak aanhangig te maken moeten eerst griffierechten worden betaald, die later met de uiteindelijk verschuldigde kosten worden verrekend.

Aan het eind van het proces wordt een kostenberekening gemaakt, waarin de griffierechten zijn opgenomen en de proceskosten, die met name bestaan uit:

  1. vergoeding van uitgaven, behalve die in verband met papier;
  2. betalingen die verschuldigd zijn aan instanties voor certificaten die door de rechtbank niet op eigen initiatief zijn verkregen, documenten, adviezen, plattegronden, overige inlichtingen of bewijsstukken en diensten die de rechtbank heeft verlangd, met name die in verband met het gebruik van teleconferenties;
  3. compensatie voor personen die toevalligerwijs bij het proces zijn betrokken;
  4. reis- en verblijfkosten;
  5. vergoeding van postzegels, telefoongesprekken, telegrammen, faxen of communicatie met telematische middelen;
  6. vergoeding van de aankoop van magneetbanden die voor het opnemen van bewijsmiddelen noodzakelijk waren;
  7. vergoeding aan de winnende partij van diens eigen kosten en diens advocaatkosten.

Om te bepalen welk bedrag moet worden betaald, is het noodzakelijk te weten om welk bedrag het proces wordt gevoerd. Op basis daarvan wordt, volgens een bepaalde tabel, het bedrag van de eerste betaling en van de griffierechten die aan het eind van het proces verschuldigd zijn, berekend.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

In dit verband dient erop te worden gewezen dat processen om definitief onderhoud, een waarde hebben die gelijk staat aan vijfmaal het gevraagde bedrag per jaar, of het bedrag dat verkregen wordt door het gevraagde maandelijks bedrag met zestig te vermenigvuldigen.

Minderjarigen die door het openbaar ministerie worden vertegenwoordigd zijn vrijgesteld van kosten.

Indien de onderhoudsgerechtigde niet over middelen beschikt om het proces te bekostigen, kan deze rechtsbijstand krijgen. Het Portugese systeem voor rechtsbijstand geldt voor alle rechtbanken en alle vormen van proces, waarbij de onderhoudsgerechtigde profiteert van de veronderstelling van financieel onvermogen.

Zie voor nadere informatie de pagina «Assistência judiciária – Portugal» (rechtsbijstand - Portugal).

10. Welk soort onderhoudsverplichtingen zal de rechtbank waarschijnlijk opleggen? Indien een bepaald bedrag wordt toegekend, op welke gronden gebeurt dat? Kan een beslissing van de rechtbank worden herzien om met wijzigingen in de kosten van levensonderhoud of gezinsomstandigheden rekening te houden?

Totdat de onderhoudsverplichtingen definitief zijn vastgesteld kan de rechtbank, op verzoek van de onderhoudsgerechtigde of indien het om een minderjarige gaat, van ambtswege, met de allergrootste zorgvuldigheid een voorlopige onderhoudsbijdrage vaststellen. Een dergelijke onderhoudsbijdrage, die nooit zal worden gerestitueerd, wordt ontvangen zolang het proces loopt en totdat het definitieve bedrag is vastgesteld.

Doorgaans moet de onderhoudsbijdrage worden vastgesteld in maandelijkse bedragen, behalve wanneer er een overeenkomst of wettelijke bepaling bestaat die daarmee in tegenspraak is of wanneer er redenen zijn om uitzonderingsmaatregelen te rechtvaardigen. Indien de onderhoudsplichtige echter kan aantonen dat hij of zij de onderhoudsverplichtingen niet op de aangegeven wijze kan nakomen, maar alleen in de vorm van zijn of haar huis of onderneming, kan aldus worden besloten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bij de vaststelling van de onderhoudsverplichtingen wordt rekening gehouden met de middelen van de onderhoudsplichtige en de behoeften van de onderhoudsgerechtigde. Bij de vaststelling van de onderhoudsverplichtingen wordt ook gekeken naar de mogelijkheid of de onderhoudsgerechtigde zelf in zijn of haar levensonderhoud kan voorzien.

Bij de vaststelling van het bedrag van de onderhoudsverplichtingen ten opzichte van echtelieden onderling, wordt rekening gehouden met de gezondheidstoestand van de echtelieden, hun beroepskwalificaties en mogelijkheden om werk te vinden, de tijd die zij eventueel aan de opvoeding van hun gezamenlijke kinderen moeten besteden, hun inkomen en arbeidsinkomsten en, algemeen gesproken, alle omstandigheden die van invloed zijn op de behoeften van de echtgenoot die de alimentatie ontvangt en die van de echtgenoot die deze moet betalen.

Indien, nadat door de rechtbank of in een overeenkomst tussen belanghebbenden die judicieel daarmee is gelijkgesteld de onderhoudsverplichtingen zijn vastgesteld, wijzigingen optreden in de omstandigheden die voor het vaststellen bepalend waren, kan de onderhoudsbijdrage al naar gelang het geval worden verlaagd of verhoogd, of kunnen andere personen verplicht worden deze te betalen.

Om wijziging in de vastgestelde onderhoudsverplichtingen kan worden verzocht door de onderhoudsplichtige (indien bijvoorbeeld diens financiële middelen kleiner worden) of door de onderhoudsgerechtigde (indien deze bijvoorbeeld geen inkomen ontvangt waarmee bij de vaststelling van de onderhoudsbijdrage rekening werd gehouden, verandering is gekomen in zijn of haar gezinsomstandigheden of indien zich een aanzienlijke wijziging in de kosten van levensonderhoud heeft voorgedaan).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

11. Hoe en aan wie wordt de onderhoudsbijdrage betaald?

Betaling zal geschieden onder de voorwaarden en aan de persoon die in de beslissing van de rechtbank of in de daarmee judicieel gelijkgestelde overeenkomst zijn vastgesteld.

Zoals hierboven is gezegd, moet de onderhoudsbijdrage worden vastgesteld in maandelijkse bedragen, behalve wanneer er een overeenkomst of wettelijke bepaling bestaat die daarmee in tegenspraak is of wanneer er redenen zijn om uitzonderingsmaatregelen te rechtvaardigen.

Indien de onderhoudsplichtige echter kan aantonen dat hij of zij de onderhoudsbijdrage niet op de aangegeven wijze kan betalen, maar alleen in de vorm van zijn of haar huis of onderneming, kan aldus worden besloten.

Als de onderhoudsgerechtigde een niet-onbekwame volwassene is, wordt doorgaans rechtstreeks aan hem of haar betaald. Indien de onderhoudsgerechtigde een onbekwame volwassene is, geschiedt de betaling aan de persoon die wettelijk verplicht is diens financiële rechten uit te oefenen (voogd, curator of wettelijke vermogensbeheerder) ; ook een instelling kan de betalingen in ontvangst nemen.

Indien de onderhoudsgerechtigde een minderjarig kind is, geschiedt de betaling aan de ouder die voor deze minderjarige zorgt of eventueel aan andere bloedverwanten in opgaande lijn, of aan het hoofd van een instelling aan wiens zorgen hij of zij is toevertrouwd.

De wet legt geen strikte betalingsregels op, zodat het aan de partijen is om hierover overeenstemming te bereiken.

Indien geen overeenkomst kan worden bereikt, besluiten de rechtbanken over de meest praktische en minst kostbare manier voor degene die moet betalen of degene die moet ontvangen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Normaliter moet de maandelijkse betaling in de eerste dagen van de maand waarop zij betrekking heeft geschieden en wel op iedere manier die de begunstigde voorstelt en die wettig is. Meestal geschiedt betaling via een overschrijving of storting op een bankrekening, maar ook verzending van een postwissel of cheque, of betaling in contanten is mogelijk.

12. Welke maatregelen kunnen genomen worden om een onderhoudsplichtige die niet vrijwillig aan zijn verplichtingen voldoet tot betaling te dwingen?

Het recht op onderhoud wordt ondersteund door een zeer krachtig en consequent stelsel van wettelijke bescherming.

Bij alle beschikbare middelen is inschakeling van de rechtbank noodzakelijk.

Er is in dit verband sprake van een strafrechtelijke en een civiele rechtsbescherming.

Op strafrechtelijk niveau wordt hij die wettelijk verplicht is onderhoudsbijdragen te betalen en daartoe in staat is, maar niet aan die verplichting voldoet - waardoor zonder hulp van derden niet in de fundamentele behoeften van de onderhoudsgerechtigde kan worden voorzien - gestraft met gevangenisstraf of een boete. Voor de strafrechtelijke procedure is het noodzakelijk dat een klacht wordt ingediend. Indien dan wel aan de verplichting wordt voldaan, kan de rechtbank de straf geheel of voor een deel van de nog niet uitgevoerde straf, kwijtschelden.

Wanneer de onderhoudsbijdrage aan minderjarigen verschuldigd is geworden en de onderhoudsplichtige de verschuldigde bedragen niet binnen tien dagen na de vervaldatum betaalt, gebeurt op civiel niveau het volgende:

  1. indien het een ambtenaar betreft, worden op verzoek van de rechtbank aan de bevoegde dienst de desbetreffende bedragen op zijn/haar salaris in mindering gebracht;
  2. Indien het een werknemer/werkneemster betreft, worden de bedragen op zijn/haar loon of salaris in mindering gebracht. Hiertoe wordt de werkgever als gerechtelijk bewaarder aangewezen;
  3. Indien het om iemand gaat die renten, pensioenen, uitkeringen, commissies, percentages, honoraria, gratificaties, aandelen in de winst of soortgelijke betalingen ontvangt, zal het verschuldigde bedrag op deze betalingen in mindering worden gebracht wanneer deze betaald of gecrediteerd worden; hiertoe zullen de nodige vereisten of aanzeggingen worden gedaan en de personen in kwestie worden benoemd tot gerechtelijk bewaarder.

De in mindering gebrachte bedragen zullen tevens de onderhoudsbijdragen omvatten die op korte termijn verschuldigd worden en zij zullen rechtstreeks aan de onderhoudsgerechtigde worden uitbetaald.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

In andere situaties is het mogelijk een speciale rechtszaak aan te spannen om door beslaglegging uitbetaling van onderhoudsbijdragen af te dwingen.

Een dergelijke beslaglegging behelst in het bijzonder:

  1. het recht om goederen aan te wijzen waarop beslag moet worden gelegd (goederen die verkocht zullen worden om de verschuldigde bedragen te innen) is voorbehouden aan de eiser (degene die de inbeslaglegging afdwingt) , die dit recht in het initiële verzoek uitoefent;
  2. pas nadat beslag is gelegd, wordt de persoon opgeroepen op wiens goederen beslag is gelegd (de onderhoudsplichtige) ;
  3. onder geen enkele omstandigheid kan de beslaglegging door verweer (proces als verweer tegen de uitvoering) worden opgeschort;
  4. de eiser kan verzoeken om toewijzing (door de rechtbank) van een deel van de bedragen, salarissen of pensioenen die de onderhoudsplichtige ontvangt of de bewaargeving van diens inkomen (gerechtelijke toewijzing van inkomen) , een en ander als betaling van de verschuldigde onderhoudsbijdragen; de toewijzing of de bewaargeving vindt onafhankelijk van de beslaglegging plaats.

Indien de eiser verzoekt om toewijzing van bedragen of pensioen, zal de rechter de instelling die met de uitbetaling of verwerking van de desbetreffende salarissen is belast, bevelen het toegewezen deel rechtstreeks aan de eiser uit te betalen. Indien de eiser verzoekt om bewaargeving van inkomen, moet hij of zij de goederen aanwijzen waarop dit van toepassing moet zijn en zal de rechter beoordelen of deze goederen voldoende kunnen worden geacht om de verschuldigde bedragen te voldoen. Hiertoe kan de tegenpartij worden gehoord.

Wanneer na uitvoering van de bewaargeving blijkt dat het in bewaring gegeven inkomen niet voldoende is, kan de eiser andere goederen aanwijzen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien daarentegen mocht blijken dat het inkomen te hoog is, moet de eiser het overschot op het moment van ontvangst afdragen aan de onderhoudsplichtige, terwijl de onderhoudsplichtige kan verzoeken de bewaargeving tot een deel van de goederen te beperken of over te dragen op andere goederen. Het bovenstaande is, afhankelijk van de omstandigheden, ook van toepassing indien tijdens het verloop van de beslaglegging de onderhoudsverplichtingen gewijzigd worden.

Wanneer in verband met de betaling van een onderhoudsschuld eigendommen zijn verkocht, mag teruggave van het overschot aan de onderhoudsplichtige alleen worden bevolen, indien de betaling van de verschuldigde onderhoudsbijdrage tot een zodanig bedrag is gewaarborgd als de rechter uit billijkheidsoverwegingen voldoende acht, behalve wanneer een borg wordt gesteld of een andere passende garantie wordt gegeven.

13. Bestaat er een overheidsorgaan of -instelling (centraal of lokaal) om mij te helpen onderhoudsbijdragen te ontvangen?

Indien de persoon die wettelijk tot betaling van onderhoudsbijdragen aan een minderjarige is verplicht, door volledige financieel onvermogen (bijvoorbeeld wegens werkloosheid, ziekte, invaliditeit of afhankelijkheid van verdovende middelen) niet tot betaling in staat is kan, tot de onderhoudsplichtige aan de voorwaarden voldoet die nodig zijn om aan zijn verplichtingen te voldoen, betaling worden gewaarborgd door het garantiefonds voor onderhoudsverplichtingen aan minderjarigen (Fundo de Garantia dos Alimentos Devidos a Menores). Dit geld wordt op een speciale rekening beheerd door het instituut voor financieel beheer van de sociale zekerheid (Instituto de Gestão Financeira da Segurança Social) , dat op aanwijzing van de bevoegde rechtbank, via de regionale centra voor sociale zekerheid in het gebied waar de woonplaats van de minderjarige ligt, de bedragen uitbetaalt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Voor het invorderen van onderhoudsbijdragen in het buitenland is het mogelijk in het kader van het op dit gebied gesloten verdrag steun te verkrijgen van het directoraat-generaal van de gerechtelijke administratie (Direccaô-Geral da Administração da Justiça) , dat als uitvoerder en bemiddelaar fungeert.

Bedoeld verdrag heeft tot doel, een onderhoudsplichtige die zich op het grondgebied van een van de verdragsluitende partijen bevindt, te helpen van een onderhoudsplichtige die onder de jurisdictie van een andere verdragsluitende partij valt, betaling te verkrijgen van de onderhoudsbijdrage waarop hij of zij recht heeft.

Portugal heeft ook met Frankrijk een verdrag gesloten voor gerechtelijke samenwerking op het gebied van de bescherming van minderjarigen; in het kader daarvan is in Portugal het instituut voor maatschappelijke reïntegratie (Instituto de Reinserção Social) de centrale autoriteit. Genoemd verdrag heeft tot doel de minderjarigen van elk van beide landen te beschermen.

14. Kunnen deze organen in de plaats treden van de onderhoudsplichtige en zelf zorgen voor de betaling of een deel daarvan, indien de onderhoudsgerechtigde in Portugal verblijft en de onderhoudsplichtige in een ander land?

Het garantiefonds voor onderhoudsverplichtingen aan minderjarigen zorgt voor de betaling van de onderhoudsbijdragen waarop minderjarigen die op Portugese grondgebied verblijven recht hebben, wanneer de persoon die wettelijk verplicht is onderhoudsbijdragen te betalen hiertoe niet in staat is, of wanneer het niet mogelijk is betaling van de onderhoudsbijdrage af te dwingen en de minderjarige geen netto-inkomen geniet dat hoger is dan het Portugese minimumloon en in dit opzicht geen inkomen krijgt van een andere persoon die met de voogdij over hem of haar is belast.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De overige genoemde instellingen spelen een belangrijke rol bij het invorderen van onderhoudsbijdragen, maar kunnen niet in de plaats van de onderhoudsplichtige treden.

15. Kan de onderhoudsgerechtigde steun krijgen van een orgaan of instelling van de Portugese overheid?

Zie voor het antwoord op deze vraag de beantwoording van de twee vorige vragen.

16. Zo ja, wat zijn de namen en adressen van deze overheidsorganen of -instellingen? Hoe kan men daarmee in contact komen?

Ten aanzien van het verdrag inzake het invorderen van onderhoudsbijdragen in het buitenland (Convenção sobre Cobrança de Alimentos no Estrangeiro) is het uitvoerend orgaan en de bemiddelingsinstantie in Portugal:

Direcção-Geral da Administração da Justiça,

Av. 5 de Outubro, n.º 125,

P - 1069-044 Lissabon,

Telefoon: +351 21 790 36 00,

Fax: +351 21 790 36 98/9,

«e-mail»: correio@dgsj.pt.

Ten aanzien van het verdrag tussen de regering van de Portugese Republiek en de regering van de Franse Republiek is de centrale autoriteit, zoals reeds gezegd:

Instituto de Reinserção Social,

Av. Almirante Reis, n.º 101,

P - 1150-013 Lisboa,

Telefoon: + 351 21 317 61 00,

Fax: + 351 21 317 61 71

«e-mail»: irs@irsocial.mj.pt

17. Wat voor bijstand kunnen deze overheidsorganen of –instellingen de onderhoudsgerechtigde verlenen?

Wanneer een onderhoudsgerechtigde zich op het grondgebied van een verslagsluitende partij bij het verdrag inzake het invorderen van onderhoudsbijdragen in het buitenland bevindt en de onderhoudsplichtige zich onder de jurisdictie van een andere verdragsluitende partij bevindt, kan eerstgenoemde tot de bemiddelende dienst van het land waar hij/zij zich bevindt een verzoek richten om bij de onderhoudsplichtige onderhoudsbijdragen in te vorderen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Als de onderhoudsgerechtigde zich dus in een van de verdragsluitende partijen van bedoeld verdrag bevindt en de onderhoudsplichtige in Portugal woont, neemt het directoraat-generaal van de gerechtelijke administratie als bemiddelende dienst, binnen de grenzen van de hem door de onderhoudsgerechtigde toegekende bevoegdheden, namens deze alle stappen die nodig zijn om voor de invordering van de onderhoudsbijdragen te zorgen. Deze dienst kan trachten tot een vergelijk te komen en zo nodig een proces wegens onderhoudsbijdragen inleiden en tevens elke beslissing, bevel of een door de rechtbank goedgekeurde overeenkomst doen uitvoeren.

Krachtens het verdrag inzake juridische samenwerking met betrekking tot de bescherming van minderjarigen (Convenção de Cooperação Judiciária Relativa à Protecção de Menores) tussen Portugal en Frankrijk, kan het instituut voor maatschappelijke reïntegratie (als instelling van de Portugese centrale overheid) de desbetreffende instanties op zo kort mogelijke termijn, door tussenkomst van het openbaar ministerie bij de bevoegde rechtbank laten interveniëren en laten verklaren dat een besluit inzake onderhoudsbijdragen moet worden uitgevoerd.

De instellingen van de centrale overheid verzenden, overeenkomstig de bepalingen van hun interne recht, de verzoeken om executie van besluiten ten aanzien waarvan reeds is verklaard dat zij uitvoerbaar zijn en verzoeken de desbetreffende bevoegde diensten hiertoe de nodige maatregelen te treffen.

18. Kan de onderhoudsgerechtigde zich rechtstreeks tot een orgaan of instelling van de Portugese overheid wenden?

Ja, voor doelen als deze heeft de onderhoudsgerechtigde geen enkele tussenpersoon nodig.

19. Zo ja, wat zijn de namen en adressen van deze overheidsorganen of -instellingen? Hoe kan men daarmee in contact komen?

Zie het antwoord op vraag 16.

20. Wat voor bijstand kunnen deze overheidsorganen of –instellingen de onderhoudsgerechtigde verlenen?

Zie het antwoord op vraag 17.

Nadere inlichtingen

Nadere informatie kan op onderstaande websites worden ingewonnen:

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk