Ευρωπαϊκή Επιτροπή > EΔΔ > Αξιώσεις διατροφής > Πορτογαλία

Τελευταία ενημέρωση: 03-05-2005
Εκτυπώσιμη μορφή Δημιουργήστε σελιδοδείκτη

Αξιώσεις διατροφής - Πορτογαλία

EJN logo

Η σελίδα αυτή δεν χρησιμοποιείται πλέον. Αυτή τη στιγμή επικαιροποιείται και θα είναι διαθέσιμη στην ευρωπαϊκή πύλη "e-Justice".


 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Τι σημαίνουν οι έννοιες «διατροφή» και «υποχρέωση διατροφής» σύμφωνα με το πορτογαλικό δίκαιο; Ποια πρόσωπα υποχρεούνται να καταβάλλουν διατροφή σε άλλους; 1.
2. Μέχρι ποια ηλικία το τέκνο δικαιούται διατροφή; 2.
3. Σε ποιες περιπτώσεις είναι εφαρμοστέο το πορτογαλικό δίκαιο; 3.
4. Σε περίπτωση που δεν είναι εφαρμοστέο το πορτογαλικό δίκαιο, ποιο δίκαιο θα εφαρμόσουν τα δικαστήρια στην Πορτογαλία; 4.
5. Ο αιτών πρέπει να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό οργανισμό, σε κυβερνητική υπηρεσία ή στη δικαιοσύνη, προκειμένου να διεκδικήσει διατροφή; 5.
6. Είναι δυνατόν να υποβληθεί αίτηση για παρέμβαση του αρμόδιου οργανισμού για λογαριασμό ενός εκ των γονέων, στενού συγγενή ή του ανηλίκου; 6.
7. Εάν ο αιτών προτίθεται να προσφύγει στη δικαιοσύνη, πώς μπορεί να μάθει ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο; 7.
8. Πρέπει ο αιτών να ορίσει κάποιον ενδιάμεσο προκειμένου να προσφύγει στη δικαιοσύνη (δικηγόρο, ειδικό οργανισμό, κεντρική ή τοπική κυβερνητική υπηρεσία κλπ.) ; Εάν όχι, ποια διαδικασία ακολουθείται; 8.
9. Η διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων είναι επί πληρωμή; Σε καταφατική περίπτωση, ποιο θα μπορούσε να είναι το συνολικό ποσό των εξόδων; Εάν οι οικονομικές δυνατότητες του αιτούντος είναι ανεπαρκείς, μπορεί να λάβει δικαστική συνδρομή; 9.
10. Ποια μορφή μπορεί να έχει η επιδικασθείσα με δικαστική απόφαση διατροφή; Αν πρόκειται για χρηματικό ποσό, πώς μπορεί αυτό να αξιολογηθεί ή να καθορισθεί; Θα μπορούσε η σχετική απόφαση του δικαστηρίου να αναθεωρηθεί προκειμένου το ποσό να αναπροσαρμοσθεί σύμφωνα με τις εξελίξεις του κόστους ζωής ή τις αλλαγές των συνθηκών; 10.
11. Πώς και σε ποιον καταβάλλεται η διατροφή; 11.
12. Εάν ο υπόχρεος διατροφής δεν καταβάλλει οικειοθελώς τη διατροφή, τι μέσα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε προκειμένου να τον αναγκάσουμε να πληρώσει; 12.
13. Υπάρχει οργανισμός ή υπηρεσία της κεντρικής ή τοπικής διοίκησης που μπορούν να βοηθήσουν στη διεκδίκηση διατροφής; 13.
14. Μπορούν αυτοί οι οργανισμοί να υποκαταστήσουν τον υπόχρεο και να καταβάλλουν τη διατροφή, ή μέρος αυτής, σε περίπτωση που ο δικαιούχος βρίσκεται στην Πορτογαλία και ο υπόχρεος διατροφής διαμένει σε άλλη χώρα; 14.
15. Ο δικαιούχος μπορεί να τύχει βοήθειας από κάποιον κυβερνητικό οργανισμό ή υπηρεσία στην Πορτογαλία; 15.
16. Σε καταφατική περίπτωση, ποιο είναι το όνομα και η διεύθυνση αυτού του κυβερνητικού οργανισμού ή υπηρεσίας; Πώς μπορεί κάποιος να απευθυνθεί εκεί; 16.
17. Τι είδους βοήθεια μπορούν να προσφέρουν στον δικαιούχο οι συγκεκριμένοι κυβερνητικοί οργανισμοί ή υπηρεσίες; 17.
18. Ο αιτών μπορεί να αποταθεί απευθείας σε κάποιον κυβερνητικό οργανισμό ή υπηρεσία στην Πορτογαλία; 18.
19. Σε καταφατική περίπτωση, ποιο είναι το όνομα και η διεύθυνση αυτού του κυβερνητικού οργανισμού ή υπηρεσίας; Πώς μπορεί κάποιος να απευθυνθεί εκεί; 19.
20. Τι είδους βοήθεια μπορούν να προσφέρουν στον δικαιούχο οι συγκεκριμένοι κυβερνητικοί οργανισμοί ή υπηρεσίες; 20.

 

1. Τι σημαίνουν οι έννοιες «διατροφή» και «υποχρέωση διατροφής» σύμφωνα με το πορτογαλικό δίκαιο; Ποια πρόσωπα υποχρεούνται να καταβάλλουν διατροφή σε άλλους;

Σύμφωνα με την πορτογαλική έννομη τάξη, η έννοια «διατροφή» περιλαμβάνει οτιδήποτε είναι απαραίτητο για τη συντήρηση, τη στέγαση και την ένδυση ενός προσώπου. Στη διατροφή συμπεριλαμβάνονται επίσης η μόρφωση και η εκπαίδευση του δικαιούχου σε περίπτωση που αυτός είναι ανήλικος.

Υπόχρεοι διατροφής είναι, με την ακόλουθη σειρά:

α) ο/η σύζυγος ή ο/η πρώην σύζυγος·

β) οι κατιόντες·

γ) οι ανιόντες·

δ) οι αδελφοί ή οι αδελφές·

ε) οι θείοι ή οι θείες, μέχρις ότου ενηλικιωθεί ο δικαιούχος της διατροφής·

στ) ο θετός πατέρας και η θετή μητέρα σε σχέση με τα θετά τέκνα τους τα οποία, τη στιγμή του θανάτου του συζύγου, συντηρούνται ή συντηρούνταν από τον τελευταίο.

Τα πρόσωπα που αναφέρονται στα εδάφια β) και γ) , υπέχουν υποχρέωση διατροφής κατά σειρά που καλούνται στην εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή. Εάν κάποιος υπόχρεος δεν είναι σε θέση να καταβάλλει τη διατροφή ή αν δεν μπορεί να πληρώσει εξ ολοκλήρου το μερίδιο που του αναλογεί, το βάρος μεταφέρεται στο επόμενο πρόσωπο που υπέχει τη συγκεκριμένη υποχρέωση.

Οι γονείς έχουν πάντα υποχρέωση διατροφής απέναντι στα τέκνα τους, όταν αυτά δεν είναι σε θέση να συντηρηθούν με τα ίδια μέσα.

Εφόσον τα τέκνα έχουν τη δυνατότητα να αναλάβουν τη διατροφή τους με το προϊόν της εργασίας τους ή με άλλα εισοδήματα, οι γονείς απαλλάσσονται από την καταβολή των εξόδων για την ασφάλεια, την υγεία και την εκπαίδευσή τους.

Εάν το τέκνο δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της επαγγελματικής του κατάρτισης τη στιγμή της ενηλικίωσης ή της χειραφέτησής του, η υποχρέωση διατροφής διατηρείται εφόσον είναι εύλογο να επιβληθεί στους γονείς η συγκεκριμένη υποχρέωση και για το χρονικό διάστημα που απαιτείται συνήθως για την ολοκλήρωση αυτής της κατάρτισης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Για περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με το θέμα αυτό, μπορείτε να συμβουλευθείτε τη σελίδα «Γονική μέριμνα».

Κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης, οι σύζυγοι ενέχουν αμοιβαία υποχρέωση διατροφής.

Η υποχρέωση αυτή είναι δυνατό να διατηρείται και μετά το διαζύγιο, τον δικαστικό χωρισμό ή την ακύρωση του γάμου.

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να συμβουλευθείτε τη σελίδα «Διαζύγιο - Πορτογαλία» στην παρούσα ιστοθέση.

Μετά τον θάνατο ενός εκ των συζύγων, ο χήρος ή η χήρα δικαιούται διατροφής από το εισόδημα που προέρχεται από τα περιουσιακά στοιχεία του αποθανόντος συζύγου. Στην προκειμένη περίπτωση, υπόχρεοι διατροφής είναι οι κληρονόμοι ή τα πρόσωπα στα οποία διαβιβάσθηκαν συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία, σε αναλογία με την κληρονομική τους μερίδα. Το δικαίωμα στη διατροφή εκπίπτει εάν ο δικαιούχος αυτής ξαναπαντρευτεί ή φανεί ανάξιος του ευεργετήματος λόγω της ηθικής του στάσης.

Όσον αφορά την ελεύθερη ένωση, το πορτογαλικό δίκαιο ορίζει ότι οιοσδήποτε, τη στιγμή του θανάτου του προσώπου, που δεν ήταν έγγαμο ή τελούσε υπό δικαστικό χωρισμό, συμβίωνε με αυτό επί περισσότερα από δύο έτη σε συνθήκες ανάλογες με αυτές του γάμου δικαιούται να αξιώσει διατροφή από την κληρονομία του αποθανόντος, εάν αυτή δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω του κανόνα που επιβάλλει διαδοχικά τη συγκεκριμένη υποχρέωση στον σύζυγο ή στον πρώην σύζυγο, στους κατιόντες, στους ανιόντες και στα αδέλφια. Το δικαίωμα αυτό εκπίπτει εάν δεν ασκηθεί εντός δύο ετών από την ημερομηνία του θανάτου του προσώπου στο οποίο αναφέρεται η διαδοχή.

Τα υιοθετηθέντα τέκνα ή οι κατιόντες τους υπέχουν υποχρέωση καταβολής διατροφής στον θετό γονέα όταν δεν υπάρχουν σύζυγος, κατιόντες ή ανιόντες σε θέση να αναλάβουν αυτή την υποχρέωση.

Οι υποχρεώσεις διατροφής μπορούν επίσης να θεμελιωθούν με νομική πράξη.

2. Μέχρι ποια ηλικία το τέκνο δικαιούται διατροφή;

Ως γενική αρχή ορίζεται ότι το τέκνο δικαιούται διατροφή μέχρι την ενηλικίωσή του, δηλαδή μόλις συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του· ωστόσο, σε περίπτωση που το τέκνο δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την επαγγελματική του κατάρτιση όταν φθάσει σε αυτή την ηλικία, η υποχρέωση διατροφής διατηρείται στο βαθμό που είναι εύλογο να επιβάλλεται στους γονείς η συγκεκριμένη υποχρέωση και για το χρονικό διάστημα που απαιτείται συνήθως για την ολοκλήρωση αυτής της κατάρτισης.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η υποχρέωση διατροφής παύει επίσης εάν το τέκνο, μολονότι είναι ηλικίας κάτω των 18 ετών, είναι σε θέση να αυτοσυντηρηθεί με το προϊόν της εργασίας του ή με άλλα εισοδήματα. Οι ανήλικοι ηλικίας 16 ετών και πάνω έχουν ήδη το νόμιμο δικαίωμα να ασκήσουν αμειβόμενη εργασία ή επάγγελμα.

3. Σε ποιες περιπτώσεις είναι εφαρμοστέο το πορτογαλικό δίκαιο;

Κατά κανόνα, το πορτογαλικό δίκαιο εφαρμόζεται στους πορτογάλους υπηκόους και στα άτομα που διαμένουν στην Πορτογαλία.

Οι οικογενειακές σχέσεις διέπονται από το εφαρμοστέο δίκαιο για κάθε πρόσωπο, δηλαδή ανάλογα με την ιθαγένειά του.

Οι σχέσεις μεταξύ των συζύγων διέπονται από το εθνικό δίκαιο του κράτους κοινής ιθαγένειας των δύο συζύγων. Σε περίπτωση που οι σύζυγοι έχουν διαφορετικές ιθαγένειες, εφαρμόζεται το δίκαιο της συνήθους κοινής διαμονής τους και, ελλείψει αυτής, το δίκαιο της χώρας με την οποία ο συζυγικός βίος συνδέεται στενότερα.

Οι σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων διέπονται από το εθνικό δίκαιο του κράτους κοινής ιθαγένειας των γονέων και, ελλείψει αυτής, από το δίκαιο της συνήθους κοινής διαμονής τους· εάν οι γονείς διαμένουν συνήθως σε διαφορετικά κράτη, εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους ιθαγένειας του τέκνου. Σε περίπτωση που η γονική σχέση καθορίζεται σε σχέση με έναν μόνον γονέα, εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους ιθαγένειας του γονέα αυτού · εάν ένας από τους γονείς έχει πεθάνει, εφαρμόζεται το δίκαιο του κράτους ιθαγένειας του επιβιώσαντος.

4. Σε περίπτωση που δεν είναι εφαρμοστέο το πορτογαλικό δίκαιο, ποιο δίκαιο θα εφαρμόσουν τα δικαστήρια στην Πορτογαλία;

Σχετικά με το ζήτημα αυτό, ισχύουν όσα αναφέρονται στην απάντηση που δόθηκε στην προηγούμενη ερώτηση.

Η επίκληση των διατάξεων περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου με τη νομοθεσία άλλης χώρας συνεπάγεται απλώς και μόνον ότι, απουσία αντίθετης διάταξης, θα εφαρμόζονται οι κανόνες εσωτερικού δικαίου της εν λόγω νομοθεσίας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η δικαιοδοσία που αναγνωρίζεται σε κάποια νομοθεσία περιλαμβάνει μόνον τους κανόνες οι οποίοι, λόγω του περιεχομένου και της λειτουργίας τους στο πλαίσιο αυτής της νομοθεσίας, διαμορφώνουν το καθεστώς του εν λόγω θεσμού.

Εάν ωστόσο το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο, που διέπει την αλλοδαπή νομοθεσία για την οποία γίνεται επίκληση των πορτογαλικών διατάξεων περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου, παραπέμπει σε άλλη νομοθεσία που θα κριθεί αρμόδια για την εκδίκαση της υπόθεσης, πρέπει να εφαρμόζονται οι κανόνες εσωτερικού δικαίου αυτής της νομοθεσίας. Αυτό δεν συμβαίνει όταν η επικαλούμενη από τις πορτογαλικές διατάξεις περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου νομοθεσία είναι το δίκαιο του κράτους ιθαγένειας του ενδιαφερόμενου, και εάν αυτός διαμένει συνήθως στην πορτογαλική επικράτεια ή σε χώρα της οποίας οι διατάξεις περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου θεωρούν αρμόδιο το εσωτερικό δίκαιο του κράτους ιθαγένειας του ενδιαφερόμενου. Στην προκειμένη περίπτωση, ο συγκεκριμένος κανόνας εφαρμόζεται αποκλειστικά σε υποθέσεις που αφορούν τις περιουσιακές σχέσεις μεταξύ των συζύγων, τη γονική μέριμνα, τις σχέσεις μεταξύ θετών γονέων και θετών τέκνων και τη διαδοχή λόγω θανάτου, εάν η επικαλούμενη από τις διατάξεις περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου εθνική νομοθεσία παραπέμπει στη νομοθεσία περί ακίνητης περιουσίας και εφόσον αναγνωρισθεί η δικαιοδοσία της τελευταίας.

Εάν το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο που διέπει την επικαλούμενη από τις διατάξεις περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου νομοθεσία παραπέμπει στο πορτογαλικό εσωτερικό δίκαιο, το τελευταίο θα είναι εφαρμοστέο.

Εντούτοις, όταν πρόκειται για υποθέσεις που αφορούν την προσωπική κατάσταση, το πορτογαλικό δίκαιο είναι εφαρμοστέο μόνον εάν ο ενδιαφερόμενος διαμένει συνήθως στην πορτογαλική επικράτεια ή όταν η νομοθεσία της χώρας της συνήθους διαμονής του επίσης αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του εσωτερικού πορτογαλικού δικαίου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η διαδικασία παραπομπής στη νομοθεσία τρίτης χώρας ή αναπομπής στην πορτογαλική νομοθεσία παύει εάν η εφαρμογή της καθιστά άκυρη ή ανίσχυρη μια δικαιοπραξία, η οποία θα ήταν έγκυρη ή ισχυρή βάσει του κανόνος σύμφωνα με τον οποίο η επίκληση των διατάξεων περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου με οποιαδήποτε αλλοδαπή νομοθεσία συνεπάγεται απλώς και μόνον ότι, απουσία αντίθετης διάταξης, θα εφαρμόζονται οι κανόνες εσωτερικού δικαίου της εν λόγω νομοθεσίας, ή εάν καθιστά παράνομη μια κατάσταση που άλλως θα ήταν νόμιμη. Οι διατάξεις περί παραπομπής στη νομοθεσία τρίτης χώρας ή στην πορτογαλική νομοθεσία επίσης δεν εφαρμόζονται εάν οι ενδιαφερόμενοι προσφεύγουν σε δικαστήρια άλλης χώρας, όταν παρόμοια προσφυγή επιτρέπεται.

Εάν, λόγω της ιθαγένειας κάποιου προσώπου, είναι εφαρμοστέο το δίκαιο ενός κράτους στο οποίο συνυπάρχουν διαφορετικές τοπικές νομοθεσίες, το εσωτερικό δίκαιο αυτού του κράτους καθορίζει την εφαρμοστέα σε κάθε περίπτωση νομοθεσία.

Απουσία ειδικών κανόνων, εφαρμόζεται το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο του συγκεκριμένου κράτους και, εάν αυτό δεν επαρκεί, ως δίκαιο του κράτους ιθαγένειας του ενδιαφερόμενου θεωρείται το δίκαιο της συνήθους διαμονής του.

Εάν η εφαρμοστέα νομοθεσία συγκροτεί μια εδαφικά ενιαία έννομη τάξη στο πλαίσιο της οποίας ισχύουν διάφοροι κανόνες νομοθεσίας για διαφορετικές κατηγορίες ανθρώπων, εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση οι διατάξεις αυτής της νομοθεσίας περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου.

Κατά την εφαρμογή των διατάξεων περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου, δεν θα λαμβάνονται υπόψη οι νομικές ή πραγματικές καταστάσεις που δημιουργούνται με υπαιτιότητα προκειμένου να καταστεί μη εφαρμοστέα μια νομοθεσία η οποία υπό άλλες περιστάσεις θα ήταν εφαρμοστέα.

Οι κανόνες της επικαλούμενης από τις διατάξεις περί σύγκρουσης κανόνων δικαίου αλλοδαπής νομοθεσίας δεν εφαρμόζονται εάν η εφαρμογή τους συνεπάγεται καταστρατήγηση των θεμελιωδών αρχών της διεθνούς δημόσιας τάξης του πορτογαλικού κράτους. Στην περίπτωση αυτή, εφαρμόζονται οι καταλληλότεροι κανόνες της αρμόδιας αλλοδαπής νομοθεσίας ή, αλλιώς, οι κανόνες του εσωτερικού πορτογαλικού δικαίου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Η αλλοδαπή νομοθεσία ερμηνεύεται στο πλαίσιο του συστήματος δικαίου στο οποίο ανήκει, με βάση τους ερμηνευτικούς κανόνες που θεσπίζει το σύστημα αυτό. Εάν η εξακρίβωση του περιεχομένου της εφαρμοστέας αλλοδαπής νομοθεσίας είναι ανέφικτη, θα εφαρμόζεται η εναλλακτική εφαρμοστέα νομοθεσία, και η ίδια διαδικασία θα ακολουθείται σε κάθε περίπτωση όπου δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθούν τα νομικά ή πραγματικά περιστατικά βάσει των οποίων θα καθορίζεται η εφαρμοστέα νομοθεσία.

5. Ο αιτών πρέπει να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό οργανισμό, σε κυβερνητική υπηρεσία ή στη δικαιοσύνη, προκειμένου να διεκδικήσει διατροφή;

Προκειμένου να επιτύχει την καταβολή διατροφής, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη και να διεκδικήσει τα δικαιώματά του ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου ή να χρησιμοποιήσει τη διαπραγματευτική οδό, συνάπτοντας προς το σκοπό αυτό δικαιοπραξία.

Όσον αφορά την υποχρέωση διατροφής που θεμελιώνεται σε δικαιοπραξία, εφαρμόζονται, με τις αναγκαίες προσαρμογές, οι διατάξεις που αφορούν την υποχρέωση διατροφής που επιβάλλεται δικαστικά, εφόσον αυτές δεν προσκρούουν στη δεδηλωμένη πρόθεση ή δεν αντιβαίνουν σε ειδικές διατάξεις της νομοθεσίας.

Σε περίπτωση που ο υπόχρεος διατροφής δεν συναινεί εκουσίως στην εκπλήρωση της υποχρέωσής του, ο δικαιούχος της διατροφής οφείλει να εγείρει αγωγή προκειμένου να διεκδικήσει το δικαίωμά του.

Σχετικά με τη διατροφή που καταβάλλεται σε ενήλικα ή χειραφετημένα τέκνα, η αγωγή είναι δυνατό να κατατεθεί στο δικαστήριο ή στο ληξιαρχείο του τόπου διαμονής του καθ’ ου (στην προκειμένη περίπτωση, ο ληξίαρχος παρεμβαίνει μόνον όταν ο εναγόμενος δεν ασκεί ανταγωγή και όταν η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των διαδίκων είναι ανέφικτη).

6. Είναι δυνατόν να υποβληθεί αίτηση για παρέμβαση του αρμόδιου οργανισμού για λογαριασμό ενός εκ των γονέων, στενού συγγενή ή του ανηλίκου;

Εάν ο δικαιούχος της διατροφής είναι ανήλικο τέκνο, η εισαγγελική αρχή νομιμοποιείται να ασκήσει αυτοδικαίως αγωγή ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου, εφόσον της υποβληθεί η υπόθεση. Οποιοδήποτε πρόσωπο μπορεί να ανακοινώσει στον εισαγγελέα την ανάγκη καθορισμού ή μεταβολής του ύψους της διατροφής. Η συγκεκριμένη δικαστική αρχή διαθέτει γραφεία σε όλα τα δικαστήρια και οι δικαστικοί λειτουργοί της παρέχουν πληροφορίες νομικού περιεχομένου σε όποιον τις ζητήσει.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Εκτός από την εισαγγελική αρχή, δικαίωμα να εγείρουν αξιώσεις για καθορισμό ή μεταβολή του ύψους της οφειλόμενης στο ανήλικο τέκνο διατροφής έχουν ο νόμιμος εκπρόσωπός του, το πρόσωπο που ασκεί την επιμέλεια του ανηλίκου ή ο διευθυντής του εκπαιδευτικού ιδρύματος ή του κέντρου μέριμνας ανηλίκων στο οποίο έχει ανατεθεί.

7. Εάν ο αιτών προτίθεται να προσφύγει στη δικαιοσύνη, πώς μπορεί να μάθει ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο;

Στην Πορτογαλία, αρμόδια για την επιδίκαση της οφειλόμενης διατροφής σε ανήλικους ή σε ενήλικα ή χειραφετημένα τέκνα που δεν ολοκλήρωσαν τον κύκλο της επαγγελματικής τους κατάρτισης, όπως και για την εκτέλεση αποφάσεων καταβολής διατροφής, είναι τα οικογενειακά δικαστήρια ή, σε περιοχές που δεν υπάγονται στη δικαιοδοσία τους, τα κατά τόπους περιφερειακά δικαστήρια.

Από εδαφική άποψη, αρμόδιο για την εξέταση αυτών των αγωγών είναι το δικαστήριο του τόπου διαμονής του ανηλίκου τη στιγμή που κατατίθεται το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης. Εάν ο τόπος διαμονής του ανηλίκου είναι άγνωστος, αρμόδιο είναι το δικαστήριο του τόπου διαμονής των ασκούντων τη γονική μέριμνα. Εάν οι ασκούντες τη γονική μέριμνα διαμένουν σε διαφορετικούς τόπους, αρμόδιο είναι το δικαστήριο του τόπου διαμονής του γονέα που έχει την επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου ή, σε περίπτωση από κοινού επιμέλειας, του γονέα με τον οποίο κατοικεί ο ανήλικος. Εάν κάποιο από τα μέτρα αφορά δύο ή περισσότερα ανήλικα τέκνα γεννημένα από τους ίδιους γονείς που διαμένουν σε διαφορετικές περιοχές δικαιοδοσίας, αρμόδιο είναι το δικαστήριο του τόπου διαμονής των περισσοτέρων εξ αυτών· σε περίπτωση ίδιου αριθμού ανήλικων τέκνων, αρμόδιο είναι το δικαστήριο ενώπιον του οποίου η αξίωση για λήψη του συγκεκριμένου μέτρου κατατέθηκε πρώτη. Εάν ο ανήλικος δεν διαμένει στη χώρα τη στιγμή της κατάθεσης του εισαγωγικού εγγράφου της δίκης, αρμόδιο είναι το δικαστήριο του τόπου διαμονής του ενάγοντος ή του εναγόμενου· σε περίπτωση που και αυτοί διαμένουν στο εξωτερικό και το πορτογαλικό δικαστήριο διαθέτει διεθνή δικαιοδοσία, το δικαστήριο της Λισσαβόνας είναι αυτό που προβαίνει στην εξέταση επί της ουσίας.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Οι αγωγές και οι αξιώσεις εκτέλεσης αποφάσεων διατροφής μεταξύ συζύγων και πρώην συζύγων επίσης κρίνονται από τα οικογενειακά δικαστήρια και, σε περιοχές που δεν υπάγονται στη δικαιοδοσία τους, από τα κατά τόπους περιφερειακά δικαστήρια.

Όσον αφορά τις υπόλοιπες αξιώσεις διατροφής, αρμόδια είναι τα περιφερειακά δικαστήρια.

8. Πρέπει ο αιτών να ορίσει κάποιον ενδιάμεσο προκειμένου να προσφύγει στη δικαιοσύνη (δικηγόρο, ειδικό οργανισμό, κεντρική ή τοπική κυβερνητική υπηρεσία κλπ.) ; Εάν όχι, ποια διαδικασία ακολουθείται;

Σε αγωγές για τον καθορισμό του ύψους της διατροφής που οφείλεται σε ανηλίκους, η συνδρομή από δικηγόρο δεν είναι αναγκαία και ο αιτών δύναται να προσφύγει απευθείας στο δικαστήριο.

Ο προσφεύγων δύναται, με δικά του μέσα, να καταθέσει αίτηση με συνοπτική περιγραφή των πραγματικών περιστατικών που αιτιολογούν την ανάγκη καθορισμού ή μεταβολής του ύψους της διατροφής, καθώς και τα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό της. Πρόκειται για μια απλή αίτηση που δεν χρειάζεται να είναι ανεπτυγμένη σε παραγράφους, στην οποία προσδιορίζονται οι διάδικοι, παρατίθενται τα πραγματικά περιστατικά και παρουσιάζονται τα αποδεικτικά στοιχεία (ιδίως ο κατάλογος μαρτύρων).

Στην αίτηση πρέπει να επισυνάπτεται βεβαίωση του ληξιαρχείου όπου επιβεβαιώνεται ο βαθμός συγγένειας μεταξύ ενάγοντος και εναγόμενου.

Εάν πρόκειται για αίτηση μεταβολής του ύψους της διατροφής που έχει ήδη καθορισθεί, πρέπει επίσης να επισυνάπτεται βεβαίωση της προηγούμενης δικαστικής απόφασης με την οποία καθορίσθηκε το ύψος της διατροφής.

Εάν ο προσφεύγων δεν διαθέτει τα μέσα για να προσκομίσει τις αναγκαίες βεβαιώσεις, το δικαστήριο δύναται να τις ζητήσει από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Αφού κατατεθεί η αίτηση στο δικαστήριο, ο δικαστής ορίζει ημερομηνία συνάντησης εντός των επόμενων δεκαπέντε ημερών, στην οποία πρέπει να παρίστανται ο ενάγων και ο εναγόμενος, καθώς και το πρόσωπο που ανέλαβε την επιμέλεια του ανηλίκου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Εάν ο ενάγων και ο εναγόμενος παραστούν στη συνάντηση και καταλήξουν σε συμφωνία, ο δικαστής εκδίδει απόφαση σύμφωνη προς την ισχύουσα νομοθεσία με την οποία επικυρώνονται τα συμφωνηθέντα.

Εάν η συνάντηση δεν πραγματοποιηθεί (π.χ. λόγω μη προσέλευσης του εναγόμενου) , ή εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ο δικαστής κοινοποιεί κλήση στον εναγόμενο προκειμένου να προσκομίσει γραπτή απάντηση (υπόμνημα αντικρούσεως).

Εάν ο εναγόμενος καταθέσει υπόμνημα αντικρούσεως, ακολουθεί ακροαματική διαδικασία συζήτησης και εκδίκασης της υπόθεσης, που ολοκληρώνεται με την έκδοση απόφασης από τον δικαστή.

Απουσία υπομνήματος αντικρούσεως από τον εναγόμενο, ο δικαστής προβαίνει στις ενέργειες που κρίνει αναγκαίες προκειμένου να διαπιστώσει τις δυνατότητες του εναγόμενου και τις ανάγκες του ενάγοντος και, κατόπιν τούτου, εκδίδει απόφαση.

Όσον αφορά τις υπόλοιπες αγωγές, η ανάγκη συνδρομής από δικηγόρο συναρτάται από το αιτούμενο ποσό διατροφής. Εάν αυτό υπερβαίνει τα 3740,98 ευρώ, η συνδρομή από δικηγόρο είναι υποχρεωτική. Εάν το ποσό είναι χαμηλότερο, δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση.

Εάν ο ορισμός δικηγόρου δεν είναι υποχρεωτικός, ο προσφεύγων δύναται να υποβάλει στο δικαστήριο αίτηση (που ονομάζεται «εισαγωγικό έγγραφο») , στην οποία αναφέρει το δικαστήριο ενώπιον του οποίου ασκείται η αγωγή, προσδιορίζει τους διαδίκους, αναφέροντας το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση της κατοικίας ή της έδρας τους και, όταν είναι δυνατόν, το επάγγελμα και τον τόπο εργασίας τους, καθορίζει τη μορφή της διαδικασίας, παραθέτει τα πραγματικά περιστατικά και τις νομικές διατάξεις που θεμελιώνουν την αγωγή, διατυπώνει το αίτημα και δηλώνει το αιτούμενο ποσό διατροφής. Στο τέλος της αίτησης μπορεί ακόμη να καταθέσει τον κατάλογο μαρτύρων και να ζητήσει πρόσθετα αποδεικτικά μέσα. Στο εισαγωγικό έγγραφο πρέπει να επισυνάπτεται βεβαίωση προκαταβολής των αρχικών δικαστικών εξόδων ή ευεργετήματος νομικής συνδρομής που τον απαλλάσσει από το σύνολο ή μέρος των δικαστικών εξόδων.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Σε αυτού του είδους τις αγωγές, ο αντίδικος διατηρεί σε κάθε περίπτωση δικαίωμα άσκησης ανταγωγής. Στη σχετική διαδικασία, καθορίζονται τα περιστατικά που θα αξιολογηθούν κατά την εκδίκαση της υπόθεσης και διεξάγεται ανακριτική διαδικασία στο πλαίσιο της οποίας κατατίθενται τα αποδεικτικά στοιχεία με σεβασμό της αρχής της εκατέρωθεν ακροάσεως. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, διεξάγεται ακροαματική διαδικασία συζήτησης και εκδίκασης της υπόθεσης, που ολοκληρώνεται με την έκδοση οριστικής απόφασης.

9. Η διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων είναι επί πληρωμή; Σε καταφατική περίπτωση, ποιο θα μπορούσε να είναι το συνολικό ποσό των εξόδων; Εάν οι οικονομικές δυνατότητες του αιτούντος είναι ανεπαρκείς, μπορεί να λάβει δικαστική συνδρομή;

Προκειμένου να ασκήσει αγωγή, ο προσφεύγων πρέπει να καταβάλει ένα αρχικό ποσό δικαστικών εξόδων, που αντιστοιχεί σε προκαταβολή των τελικών οφειλόμενων εξόδων.

Μετά το πέρας της δίκης, καταρτίζεται μια κατάσταση δαπανών που περιλαμβάνει το ποσό για την εξόφληση των δικαστικών εξόδων, καθώς και τα έξοδα διαδικασίας που διαμορφώνονται συγκεκριμένα από τα εξής:

α) επιστροφές δαπανών που έχουν προκαταβληθεί, με εξαίρεση τα έξοδα χάρτου·

β) πληρωμές οφειλόμενες σε οποιαδήποτε υπηρεσία, που αντιστοιχούν στο κόστος έκδοσης βεβαιώσεων που δεν ζητούνται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, για έγγραφα, γνωμοδοτήσεις, σχεδιαγράμματα, άλλα ενημερωτικά ή αποδεικτικά στοιχεία, και για υπηρεσίες την παροχή των οποίων το δικαστήριο έχει ενδεχομένως ζητήσει, ιδίως όσες αφορούν τη χρήση της τηλεδιάσκεψης·

γ) αποζημιώσεις οφειλόμενες σε άτομα που παρενέβησαν παρεμπιπτόντως στη διαδικασία·

δ) μεταφορικά έξοδα και ημερήσιες αποζημιώσεις·

ε) επιστροφές δαπανών για ταχυδρομικά τέλη, τηλεφωνικές και τηλεγραφικές επικοινωνίες, αποστολή τηλεομοιοτυπιών και χρήση μέσων τηλεματικής·

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

στ) επιστροφή δαπανών για την αγορά των αναγκαίων μαγνητικών μέσων για την εγγραφή των αποδεικτικών στοιχείων·

ζ) επιστροφή των εξόδων που κατέβαλε ο νικήσας διάδικος υπό μορφή ιδίων δικαστικών εξόδων και δαπανών εκπροσώπησης από δικηγόρο.

Προκειμένου να καθορισθούν τα οφειλόμενα έξοδα, πρέπει να είναι γνωστό το αιτούμενο ποσό διατροφής, δεδομένου ότι αυτό χρησιμοποιείται ως βάση για τον υπολογισμό, σύμφωνα με ειδικό πίνακα, της προκαταβολής και των οφειλόμενων κατά το πέρας τη δίκης δικαστικών εξόδων.

Σχετικά με τα ανωτέρω, πρέπει να σημειωθεί ότι το κόστος αγωγών για την έκδοση οριστικής απόφασης περί διατροφής ανέρχεται στο πενταπλάσιο του ετήσιου διεκδικούμενο ποσού ή, αλλιώς, στο ύψος της διεκδικούμενης μηνιαίας καταβολής πολλαπλασιαζόμενο επί εξήντα.

Οι ανήλικοι που εκπροσωπούνται από την εισαγγελική αρχή απαλλάσσονται από την καταβολή εξόδων.

Εάν οι οικονομικές δυνατότητες του ενάγοντος είναι ανεπαρκείς προκειμένου να καλυφθούν τα έξοδα της διαδικασίας, αυτός μπορεί να λάβει νομική συνδρομή. Το σύστημα της νομικής συνδρομής εφαρμόζεται στην Πορτογαλία σε όλα τα δικαστήρια και για οιαδήποτε μορφή δίκης. Οι ενάγοντες που προβάλλουν αξιώσεις διατροφής απολαμβάνουν το τεκμήριο των ανεπαρκών οικονομικών δυνατοτήτων.

Για περαιτέρω διευκρινίσεις, μπορείτε να συμβουλευθείτε τη σελίδα «Νομική συνδρομή – Πορτογαλία».

10. Ποια μορφή μπορεί να έχει η επιδικασθείσα με δικαστική απόφαση διατροφή; Αν πρόκειται για χρηματικό ποσό, πώς μπορεί αυτό να αξιολογηθεί ή να καθορισθεί; Θα μπορούσε η σχετική απόφαση του δικαστηρίου να αναθεωρηθεί προκειμένου το ποσό να αναπροσαρμοσθεί σύμφωνα με τις εξελίξεις του κόστους ζωής ή τις αλλαγές των συνθηκών;

Εν αναμονή τελεσίδικης απόφασης για τον καθορισμό της διατροφής, το δικαστήριο, κατόπιν αιτήματος του δικαιούχου της διατροφής ή αυτεπαγγέλτως εάν ο τελευταίος είναι ανήλικος, δύναται να επιδικάσει προσωρινή διατροφή, της οποίας το ύψος καθορίζει κατά τη διακριτική του ευχέρεια. Η εν λόγω διατροφή, που σε καμία περίπτωση δεν επιστρέφεται, καταβάλλεται κατά το στάδιο της εκκρεμοδικίας και μέχρις ότου καθορισθεί το τελικό ποσό της οφειλόμενης στον δικαιούχο διατροφής.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Κατά κανόνα, ο καθορισμός της διατροφής γίνεται υπό μορφή χρηματικών ποσών που καταβάλλονται κάθε μήνα, εκτός εάν υπάρχει αντίθετη συμφωνία ή νομική διάταξη ή εάν συντρέχουν λόγοι που αιτιολογούν μέτρα παρέκκλισης. Εάν, ωστόσο, ο υπόχρεος της διατροφής αποδείξει ότι δεν είναι σε θέση να καταβάλλει τη διατροφή υπό μορφή χρηματικού ποσού αλλά μόνον στο σπίτι του και στην επιχείρησή του, τότε η διατροφή επιδικάζεται με αυτή τη μορφή.

Το ποσό της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις δυνατότητες του υπόχρεου και τις ανάγκες του δικαιούχου. Κατά τον καθορισμό της διατροφής θα λαμβάνεται επίσης υπόψη το ενδεχόμενο να είναι ο δικαιούχος σε θέση να αυτοσυντηρηθεί.

Κατά τον καθορισμό του ποσού της διατροφής που οφείλεται σε συζύγους, το δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ηλικία και την κατάσταση της υγείας των συζύγων, τα επαγγελματικά τους προσόντα και τις δυνατότητες εύρεσης εργασίας, τον χρόνο που πρέπει να αφιερώσουν, ενδεχομένως, στην ανατροφή των κοινών τέκνων, τα εισοδήματα και τις προσόδους τους και, γενικότερα, κάθε παράγοντα που επηρεάζει τις ανάγκες του συζύγου που δικαιούται τη διατροφή και τις δυνατότητες του υπόχρεου σε αυτήν.

Εάν, αφότου προσδιορίσθηκε το ποσό της διατροφής με απόφαση δικαστηρίου ή κατόπιν κυρωθείσας από το δικαστήριο συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων, μεταβληθούν οι περιστάσεις βάσει των οποίων καθορίσθηκε το εν λόγω ποσό, η επιδικασθείσα διατροφή μπορεί να ελαττωθεί ή να αυξηθεί, ανάλογα με την περίπτωση, ή να επιβαρυνθούν άλλα πρόσωπα με τη συγκεκριμένη υποχρέωση.

Η μεταβολή του προσδιορισθέντος ποσού της διατροφής μπορεί να γίνει κατόπιν αιτήματος του υπόχρεου σε διατροφή (εάν, για παράδειγμα, περιορισθούν οι οικονομικές του δυνατότητες) ή του δικαιούχου της διατροφής (εάν, για παράδειγμα, παύσει να λαμβάνει ένα εισόδημα που συνυπολογίσθηκε κατά τον προσδιορισμό της διατροφής ή έχουν μεταβληθεί οι οικογενειακές του συνθήκες ή ακόμη εάν μεσολάβησε ουσιαστική μεταβολή του κόστους ζωής).

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

11. Πώς και σε ποιον καταβάλλεται η διατροφή;

Η διατροφή καταβάλλεται υπό τους όρους και στο πρόσωπο που αναφέρονται στη δικαστική απόφαση ή στην κυρωθείσα από το δικαστήριο συμφωνία.

Όπως προαναφέρθηκε, ο καθορισμός της διατροφής γίνεται υπό μορφή χρηματικών ποσών που καταβάλλονται κάθε μήνα, εκτός εάν υπάρχει αντίθετη συμφωνία ή νομική διάταξη ή εάν συντρέχουν λόγοι που αιτιολογούν μέτρα παρέκκλισης.

Εάν, ωστόσο, ο υπόχρεος σε διατροφή αποδείξει ότι δεν είναι σε θέση να καταβάλλει τη διατροφή υπό μορφή χρηματικού ποσού αλλά μόνον στο σπίτι του και στην επιχείρησή του, τότε η διατροφή επιδικάζεται με αυτή τη μορφή.

Κατά κανόνα, εάν ο δικαιούχος είναι ικανός ενήλικος, η διατροφή καταβάλλεται απευθείας σε αυτόν. Εάν πρόκειται για ανίκανο ενήλικο, η διατροφή καταβάλλεται σε αυτόν που έχει νόμιμη υποχρέωση να ασκεί για λογαριασμό του τα οικονομικά του δικαιώματα (κηδεμόνα, επιμελητή ή νόμιμο διαχειριστή περιουσίας). Ένα ίδρυμα μπορεί επίσης να λαμβάνει το ποσό της διατροφής.

Εάν ο δικαιούχος είναι ανήλικος, η διατροφή καταβάλλεται στον γονέα που έχει την επιμέλειά του, ενδεχομένως σε άλλους ανιόντες ή στον διευθυντή ιδρύματος στο οποίο έχει ανατεθεί η μέριμνα του ανηλίκου.

Η νομοθεσία δεν επιβάλλει αυστηρά καθορισμένους τρόπους πληρωμής, και οι διάδικοι μπορούν να συμφωνήσουν με ποιον τρόπο θα ρυθμισθεί το θέμα αυτό.

Εάν δεν υπάρχει σχετική συμφωνία, τα δικαστήρια αποφασίζουν τον τρόπο πληρωμής που είναι πιο πρακτικός και λιγότερο δαπανηρός, τόσο για τον υπόχρεο όσο και για τον δικαιούχο της διατροφής.

Συνήθως, η μηνιαία καταβολή πρέπει να πραγματοποιείται τις πρώτες ημέρες του μήνα στον οποίο αναφέρεται, και η πληρωμή μπορεί να γίνεται με οιοδήποτε μέσο υποδείξει ο δικαιούχος, υπό τον όρο ότι θα είναι νόμιμο. Ο συνηθέστερος τρόπος πληρωμής είναι με τραπεζικό έμβασμα ή κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό, αλλά μπορεί επίσης να γίνεται με αποστολή ταχυδρομικής ή τραπεζικής επιταγής ή ακόμη με απευθείας καταβολή μετρητών στον δικαιούχο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

12. Εάν ο υπόχρεος διατροφής δεν καταβάλλει οικειοθελώς τη διατροφή, τι μέσα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε προκειμένου να τον αναγκάσουμε να πληρώσει;

Το δικαίωμα στη διατροφή κατοχυρώνεται από ένα ισχυρότατο και ιδιαίτερα σταθερό καθεστώς νομικών εγγυήσεων.

Τα διαθέσιμα μέσα περιλαμβάνουν πάντα την προσφυγή στα δικαστήρια.

Επί του προκειμένου, το δικαίωμα κατοχυρώνεται με διατάξεις του ποινικού και του αστικού δικαίου.

Από άποψη ποινικού δικαίου, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης ή με πρόστιμο όποιος, μολονότι είναι υποχρεωμένος διά νόμου να καταβάλει διατροφή και είναι σε θέση να το πράξει, αθετεί τη συγκεκριμένη υποχρέωση, θέτοντας σε κίνδυνο την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών του δικαιούχου της διατροφής, εάν δεν υπάρξει συνδρομή τρίτου προσώπου. Η ποινική διαδικασία κινείται κατόπιν μήνυσης. Σε περίπτωση εκπλήρωσης της υποχρέωσης, το δικαστήριο δύναται να μην επιβάλει ποινή ή να κηρύξει την ολική ή μερική έκπτωση της ποινής που ο υπόχρεος δεν έχει ακόμη εκτίσει.

Από άποψη αστικού δικαίου, όταν πρόκειται για διατροφή οφειλόμενη σε ανηλίκους και σε περίπτωση που ο υπόχρεος δεν καταβάλει το οφειλόμενο ποσό εντός δέκα ημερών από την εκπνοή της προθεσμίας πληρωμής, θα τηρούνται τα ακόλουθα:

α) εάν ο υπόχρεος είναι δημόσιος υπάλληλος, θα αφαιρούνται από το μισθό του τα αντίστοιχα ποσά κατόπιν αιτήματος του δικαστηρίου προς την αρμόδια υπηρεσία·

β) εάν ο υπόχρεος είναι ιδιωτικός υπάλληλος ή μισθωτός, τα ποσά θα εκπίπτουν από τις αποδοχές ή το μισθό του κατόπιν σχετικής κοινοποίησης προς τον εργοδότη του, που καθίσταται προς το σκοπό αυτό εγκεκριμένος καταπιστευματοδόχος·

γ) εάν ο υπόχρεος σε διατροφή είναι πρόσωπο που λαμβάνει εισοδήματα, συντάξεις, επιδόματα, προμήθειες, ποσοστά, αμοιβές, φιλοδωρήματα, απολαβές από συμμετοχές ή παρεμφερή έσοδα, η έκπτωση του ποσού της διατροφής θα γίνεται από τη στιγμή της πληρωμής ή της πίστωσης αυτών των παροχών. Προς το σκοπό αυτό θα απευθύνονται τα αναγκαία αιτήματα ή κοινοποιήσεις και οι κοινοποιηθέντες φορείς θα καθίστανται εγκεκριμένοι καταπιστευματοδόχοι.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Στα ποσά που εκπίπτουν θα περιλαμβάνονται και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές διατροφής, οι οποίες θα καταβάλλονται απευθείας στους δικαιούχους.

Στις λοιπές περιπτώσεις, υπάρχει δυνατότητα κίνησης ειδικής διαδικασίας για εκτέλεση αποφάσεων διατροφής.

Η εκτέλεση τέτοιου είδους αποφάσεων έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

α) το δικαίωμα κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων (περιουσιακά στοιχεία που θα εκποιούνται προκειμένου να εισπραχθούν τα οφειλόμενα ποσά) ασκείται αποκλειστικά από τον προσφεύγοντα (το πρόσωπο που κινεί τη διαδικασία εκτέλεσης) , ο οποίος προβάλλει την αξίωσή του με την κατάθεση του εισαγωγικού εγγράφου·

β) η κλήτευση του προσώπου κατά του οποίου κινείται η διαδικασία (κατά του οποίου στρέφεται η αξίωση για αναγκαστική εκτέλεση) γίνεται μόνον μετά την κατάσχεση των περιουσιακών του στοιχείων·

γ) οι ανακοπές (διαδικασίες προσβολής της εκτέλεσης) δεν αναστέλλουν σε καμία περίπτωση την εκτέλεση των αποφάσεων·

δ) ο προσφεύγων δύναται να αξιώσει την καταβολή στον ίδιο (με δικαστική απόφαση) μέρους των απολαβών, αποδοχών ή συντάξεων που λαμβάνει ο εναγόμενος ή την κατάσχεση εισοδημάτων (δικαστική κατακύρωση εισοδημάτων) του τελευταίου, προκειμένου να του καταβληθούν οι οφειλόμενες ή ληξιπρόθεσμες παροχές διατροφής. Η καταβολή στον προσφεύγοντα ή η κατάσχεση των εισοδημάτων γίνονται ανεξάρτητα από τη διαδικασία κατάσχεσης περιουσιακών στοιχείων.

Εάν ο προσφεύγων αξιώνει την καταβολή στον ίδιο χρηματικών ποσών ή συντάξεων, ο δικαστής επιδίδει απευθείας κοινοποίηση στον φορέα που επιφορτίζεται με την καταβολή τους ή τη διεκπεραίωση των αντίστοιχων μισθολογικών καταστάσεων, προκειμένου αυτός να πληρώσει απευθείας στον προσφεύγοντα το σχετικό χρηματικό ποσό. Εάν ο προσφεύγων αξιώνει την κατάσχεση εισοδημάτων, πρέπει εξαρχής να δηλώσει ποια περιουσιακά στοιχεία αφορά η κατάσχεση, και ο δικαστής διατάσσει την εκτέλεση της απόφασης αναφορικά με τα περιουσιακά στοιχεία που κρίνει επαρκή για την κάλυψη των οφειλόμενων ποσών της διατροφής. Προς το σκοπό αυτό δύναται να ακούσει τον διάδικο.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Εάν αποδειχθεί, αφού πραγματοποιηθεί η κατάσχεση εισοδημάτων, ότι τα σχετικά εισοδήματα δεν επαρκούν για την κάλυψη του ποσού της διατροφής, ο προσφεύγων δικαιούται να προτείνει την κατάσχεση άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Εάν, αντιθέτως, αποδειχθεί ότι τα κατασχεθέντα εισοδήματα είναι υπερβολικά, ο προσφεύγων υποχρεούται να επιστρέψει στον εναγόμενο το υπερβάλλον ποσό, εφόσον το έχει εισπράξει. Από την πλευρά του, ο εναγόμενος δικαιούται επίσης να αξιώσει την κατάσχεση τμήματος μόνον των περιουσιακών στοιχείων ή τη μεταφορά της σε άλλα περιουσιακά στοιχεία. Τα προαναφερθέντα είναι επίσης εφαρμοστέα, ανάλογα με τις περιστάσεις, εάν το ποσό της διατροφής μεταβληθεί κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εκτέλεσης της απόφασης.

Όταν εκποιούνται περιουσιακά στοιχεία για την καταβολή της οφειλόμενης διατροφής, η επιστροφή του υπερβάλλοντος ποσού στον εναγόμενο πραγματοποιείται μόνον εφόσον εξασφαλισθεί η καταβολή των ληξιπρόθεσμων παροχών διατροφής μέχρι το ποσό που ο δικαστής κρίνει ενδεδειγμένο με κριτήριο την επιεική μεταχείριση, εκτός εάν κατατεθεί εγγύηση ή άλλη επαρκής ασφάλεια.

13. Υπάρχει οργανισμός ή υπηρεσία της κεντρικής ή τοπικής διοίκησης που μπορούν να βοηθήσουν στη διεκδίκηση διατροφής;

Εάν ο υπόχρεος σε διατροφή ανηλίκου κατόπιν δικαστικής αποφάσεως δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στη συγκεκριμένη υποχρέωση λόγω απόλυτης έλλειψης οικονομικών δυνατοτήτων (π.χ. λόγω ανεργίας, ασθένειας, ανικανότητας ή εξάρτησης από ναρκωτικά) , η καταβολή της διατροφής μπορεί να διασφαλίζεται, μέχρις ότου ο υπόχρεος είναι σε θέση να αναλάβει τη συγκεκριμένη υποχρέωση, από το Ταμείο Εγγυήσεων Διατροφής σε Ανηλίκους, που διαχειρίζεται με ειδικό λογαριασμό το Ίδρυμα Οικονομικής Διαχείρισης του Οργανισμού Κοινωνικής Προστασίας, το οποίο προβαίνει στην πληρωμή των παροχών κατόπιν εντολής του αρμόδιου δικαστηρίου μέσω των περιφερειακών υπηρεσιών του οργανισμού κοινωνικής προστασίας του τόπου διαμονής του ανηλίκου.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Προκειμένου να εισπραχθεί διατροφή στην αλλοδαπή, υπάρχει η δυνατότητα συνδρομής, δυνάμει της σχετικής Σύμβασης, εκ μέρους της Γενικής Διεύθυνσης Διοικητικών Υπηρεσιών της Δικαιοσύνης, που λειτουργεί ως αρχή διεκπεραίωσης και ενδιάμεσος φορέας.

Σκοπός της προαναφερόμενης Σύμβασης είναι να διευκολύνει ένα πρόσωπο που δικαιούται διατροφή και βρίσκεται στο έδαφος ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη να λάβει τη διατροφή που εκτιμά ότι δικαιούται από άλλο πρόσωπο (τον υπόχρεο) , το οποίο βρίσκεται στην περιοχή δικαιοδοσίας άλλου συμβαλλόμενου μέρους.

Επιπλέον, η Πορτογαλία σύναψε Σύμβαση δικαστικής συνεργασίας στον τομέα της προστασίας ανηλίκων με τη Γαλλική Δημοκρατία, για την εφαρμογή της οποίας αρμόδια κεντρική αρχή στην Πορτογαλία είναι το Ίδρυμα Κοινωνικής Επανένταξης. Σκοπός της Σύμβασης αυτής είναι η προστασία των ανηλίκων υπηκόων οιουδήποτε εκ των δύο κρατών.

14. Μπορούν αυτοί οι οργανισμοί να υποκαταστήσουν τον υπόχρεο και να καταβάλλουν τη διατροφή, ή μέρος αυτής, σε περίπτωση που ο δικαιούχος βρίσκεται στην Πορτογαλία και ο υπόχρεος διατροφής διαμένει σε άλλη χώρα;

Το Ταμείο Εγγυήσεων Διατροφής σε Ανηλίκους εξασφαλίζει την καταβολή των παροχών διατροφής που οφείλονται σε ανηλίκους που διαμένουν στην εθνική επικράτεια, εάν ο υπόχρεος σε διατροφή κατόπιν δικαστικής αποφάσεως δεν καταβάλλει τα οφειλόμενα ποσά ή όταν δεν είναι δυνατή η εκτέλεση της απόφασης για παροχή διατροφής και το καθαρό εισόδημα του ανηλίκου είναι χαμηλότερο από τον εθνικό ελάχιστο μισθό, ενώ ο ανήλικος δεν διαθέτει εισοδήματα από άλλο πρόσωπο στο οποίο έχει ανατεθεί η επιμέλειά του.

Οι λοιποί οργανισμοί που αναφέρθηκαν διαδραματίζουν μεν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία είσπραξης των παροχών διατροφής, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον υπόχρεο.

15. Ο δικαιούχος μπορεί να τύχει βοήθειας από κάποιον κυβερνητικό οργανισμό ή υπηρεσία στην Πορτογαλία;

Ισχύουν εδώ όσα αναφέρονται στις απαντήσεις στις δύο προηγούμενες ερωτήσεις.

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

16. Σε καταφατική περίπτωση, ποιο είναι το όνομα και η διεύθυνση αυτού του κυβερνητικού οργανισμού ή υπηρεσίας; Πώς μπορεί κάποιος να απευθυνθεί εκεί;

Δυνάμει της Σύμβασης για την Είσπραξη Παροχών Διατροφής στην Αλλοδαπή, αρχή διεκπεραίωσης και ενδιάμεσος φορέας στην Πορτογαλία είναι ο εξής:

Direcção-Geral da Administração da Justiça,

Av. 5 de Outubro, n.º 125,

P - 1069-044 Λισσαβόνα,

Τηλέφωνο: +351 21 790 36 00,

Τηλεομοιοτυπία: + 351 21 790 36 98/9,

Ηλεκτρονική διεύθυνση: correio@dgsj.pt

Δυνάμει της Σύμβασης που συνήφθη μεταξύ της κυβέρνησης της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και της κυβέρνησης της Γαλλικής Δημοκρατίας, αρμόδια κεντρική αρχή, όπως προαναφέρθηκε, είναι η εξής:

Instituto de Reinserção Social,

Av. Almirante Reis, n.º 101,

P - 1150-013 Λισσαβόνα,

Τηλέφωνο: + 351 21 317 61 00,

Τηλεομοιοτυπία: + 351 21 317 61 71

Ηλεκτρονική διεύθυνση: irs@irsocial.mj.pt

17. Τι είδους βοήθεια μπορούν να προσφέρουν στον δικαιούχο οι συγκεκριμένοι κυβερνητικοί οργανισμοί ή υπηρεσίες;

Σε περίπτωση που ο δικαιούχος βρίσκεται στο έδαφος ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης για την Είσπραξη Παροχών Διατροφής στην Αλλοδαπή και ο υπόχρεος σε διατροφή βρίσκεται στην περιοχή δικαιοδοσίας άλλου συμβαλλόμενου μέρους της εν λόγω Σύμβασης, ο πρώτος μπορεί να υποβάλει αίτηση στην αρχή διεκπεραίωσης του κράτους όπου βρίσκεται, αξιώνοντας την καταβολή διατροφής από τον υπόχρεο σε αυτήν.

Έτσι, εάν ο δικαιούχος βρίσκεται σε μία από τις συμβαλλόμενες χώρες και ο υπόχρεος στην Πορτογαλία, η Γενική Διεύθυνση Διοικητικών Υπηρεσιών της Δικαιοσύνης, υπό την ιδιότητα του ενδιάμεσου φορέα και λειτουργώντας στο πλαίσιο των εξουσιών που της εκχωρεί ο δικαιούχος, λαμβάνει εξ ονόματος του τελευταίου όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να εξασφαλισθεί η είσπραξη της διατροφής. Ο προαναφερόμενος φορέας μπορεί να διεκπεραιώσει και, εν ανάγκη, να ασκήσει και να συνεχίσει μια αγωγή για παροχή διατροφής, καθώς επίσης και να εκτελέσει οιαδήποτε δικαστική απόφαση, εντολή ή άλλη πράξη.

Στο πλαίσιο της Σύμβασης Δικαστικής Συνεργασίας στον τομέα της προστασίας ανηλίκων, που συνήφθη μεταξύ της Πορτογαλίας και της Γαλλίας, το Ίδρυμα Κοινωνικής Επανένταξης (υπό την ιδιότητα της αρμόδιας κεντρικής αρχής) δικαιούται να ζητήσει την όσο το δυνατόν συντομότερη παρέμβαση των δικαστικών αρχών, μέσω της εισαγγελικής αρχής του αρμόδιου δικαστηρίου, προκειμένου να κηρύξει εκτελεστή μία απόφαση που αφορά την υποχρέωση παροχής διατροφής.

Οι κεντρικές αρχές διαβιβάζουν, σύμφωνα με τις διατάξεις του εσωτερικού τους κανονισμού, τις αιτήσεις που στοχεύουν στην αναγκαστική εκτέλεση των αποφάσεων που έχουν ήδη κηρυχθεί εκτελεστές, ζητώντας προς το σκοπό αυτό την παρέμβαση των αντίστοιχων αρμόδιων αρχών.

18. Ο αιτών μπορεί να αποταθεί απευθείας σε κάποιον κυβερνητικό οργανισμό ή υπηρεσία στην Πορτογαλία;

Ναι. Προς το σκοπό αυτό, ο προσφεύγων δεν χρειάζεται τη συνδρομή κανενός ενδιάμεσου.

19. Σε καταφατική περίπτωση, ποιο είναι το όνομα και η διεύθυνση αυτού του κυβερνητικού οργανισμού ή υπηρεσίας; Πώς μπορεί κάποιος να απευθυνθεί εκεί;

Βλέπε απάντηση στην ερώτηση αριθ. 16.

20. Τι είδους βοήθεια μπορούν να προσφέρουν στον δικαιούχο οι συγκεκριμένοι κυβερνητικοί οργανισμοί ή υπηρεσίες;

Βλέπε απάντηση στην ερώτηση αριθ.17.

Πρόσθετες πληροφορίες

Μπορείτε να αναζητήσετε περαιτέρω διευκρινίσεις στους ακόλουθους δικτυακούς τόπους:

« Αξιώσεις διατροφής - Γενικές Πληροφορίες | Πορτογαλία - Γενικές Πληροφορίες »

Αρχή σελίδαςΑρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 03-05-2005

 
  • Κοινοτικό δίκαιο
  • Διεθνές δίκαιο

  • Βέλγιο
  • Βουλγαρία
  • Τσεχία
  • Δανία
  • Γερµανία
  • Εσθονία
  • Ιρλανδία
  • Ελλάδα
  • Ισπανία
  • Γαλλία
  • Ιταλία
  • Κύπρος
  • Λεττονία
  • Λιθουανία
  • Λουξεµβούργο
  • Ουγγαρία
  • Μάλτα
  • Κάτω Χώρες
  • Αυστρία
  • Πολωνία
  • Πορτογαλία
  • Ρουμανία
  • Σλοβενία
  • Σλοβακία
  • Φινλανδία
  • Σουηδία
  • Ηνωµένο Βασίλειο