Roszczenia alimentacyjne - Francja

SPIS TRESCI 1. Co obejmują pojęcia „alimentów” i „obowiązku alimentacyjnego” według prawa francuskiego?  Które osoby mają względem innych „obowiązek alimentacyjny”:  - rodzice wobec swoich dzieci?  - dzieci wobec swoich rodziców?  - rozwiedziony małżonek wobec swego byłego współmałżonka?  - Inne?  W jakich przypadkach?  2. Do kiedy dziecko może otrzymywać „alimenty”?  3. W jakich przypadkach prawo francuskie jest obowiązujące?  4. Jeżeli to prawo nie jest obowiązujące, jakie prawo zastosują sądy francuskie?  5. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie powinna zwrócić się do konkretnego organu, do władz administracyjnych, czy do organów sprawiedliwości w celu uzyskania „alimentów”?  6. Czy można wnieść sprawę do właściwego organu administracji lub sprawiedliwości w imieniu krewnego, osoby bliskiej, małoletniego dziecka?  7. Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie zamierza wnieść sprawę do sądu, skąd ma wiedzieć, który sąd będzie sądem właściwym?  8. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie powinna wnieść sprawę do sądu za pośrednictwem adwokata, powołanego w tym celu organu, innego pośrednika? Jeżeli nie, to jaką procedurę powinna zastosować?  9. Czy postępowanie sądowe jest płatne? Jeżeli tak, to jakie koszty trzeba brać pod uwagę? Jeżeli środki osoby ubiegającej się o świadczenie są niewystarczające, to czy może ona otrzymać zwrot kosztów postępowania w postaci pomocy prawnej?  10. Jaka może być forma pomocy, którą można uzyskać na mocy decyzji sądu? Jeżeli byłoby to świadczenie pieniężne, to w jaki sposób zostałoby ono oszacowane? Jak może zostać zrewaloryzowane, by dostosować się do kosztów życia codziennego lub do zmian zachodzących w otoczeniu?  11. W jaki sposób i komu będzie wypłacane świadczenie?  12. Jeżeli dłużnik alimentacyjny specjalnie nie wypłaca świadczenia, jakich środków należy użyć, by zmusić go do płacenia?  13. Czy jakiś organ lub administracja mogą pomóc w ściągnięciu świadczenia?  14. Czy mogą one zastąpić dłużnika i zamiast niego wypłacić świadczenie lub jego część?  Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie przebywa we Francji, a osoba obciążona „obowiązkiem alimentacyjnym” mieszka w innym kraju:  15. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie może otrzymać pomoc ze strony francuskiego organu lub administracji?  16. Jeżeli tak, to jak brzmi nazwa i adres tego organu lub tej administracji? W jaki sposób się do nich zwracać?  Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie znajduje się w innym kraju, a osoba obciążona „obowiązkiem alimentacyjnym” przebywa we Francji:  17. Jaką postać może przybrać pomoc świadczona przez ten organ lub tę administrację na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie?  18. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie może zwrócić się bezpośrednio do francuskiego organu lub administracji?  19. Jeżeli tak, to jak brzmi nazwa i adres tego organu lub tej administracji? W jaki sposób się do nich zwracać?  20. Jaką postać może przybrać pomoc świadczona przez ten organ lub tę administrację na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie?

 

1. Co obejmują pojęcia „alimentów” i „obowiązku alimentacyjnego” według prawa francuskiego?

Obowiązek alimentacyjny jest wyrazem solidarności rodzinnej. Jest to prawnie narzucony obowiązek udzielania pomocy materialnej niektórym bliskim.

Które osoby mają względem innych „obowiązek alimentacyjny”:

- rodzice wobec swoich dzieci?

Rodzice mają obowiązek żywić i utrzymywać swoje dzieci.

- dzieci wobec swoich rodziców?

Dzieci powinny wypłacać alimenty swojemu ojcu i swojej matce.

- rozwiedziony małżonek wobec swego byłego współmałżonka?

Jedynie wówczas, gdy rozwód został orzeczony wskutek ustania wspólnego pożycia, małżonek, który wniósł sprawę o rozwód zobowiązany jest do wypłacania świadczenia alimentacyjnego na rzecz pozwanego.

- Inne?

• Małżonkowie w trakcie trwania małżeństwa, w tym również w razie separacji;
• wszyscy wstępni i zstępni w linii bezpośredniej;
• zięciowie i synowe wobec swoich teściów i teściowych i wzajemnie.

W jakich przypadkach?

Alimenty przyznawane są z uwzględnieniem dwóch elementów: potrzeb uprawnionego do alimentów i majątku dłużnika.

2. Do kiedy dziecko może otrzymywać „alimenty”?

Należy rozróżnić dwa okresy:

Do góry

• Dopóki dziecko jest małoletnie lub, po osiągnięciu pełnoletności, dopóki nie osiągnie niezależności finansowej, w szczególności z powodu kontynuowania nauki, rodzice mają wobec niego obowiązek utrzymywania i edukacji. O szerszym znaczeniu niż zwykły obowiązek alimentacyjny, opiera się on na więzi pokrewieństwa i ma na celu zapewnienie dziecku warunków niezbędnych do rozwoju i wykształcenia.
• Po ustaniu obowiązku utrzymywania i wykształcenia stosuje się ogólny system obowiązku alimentacyjnego, zakładający udowodnienie przez osobę ubiegającą się o świadczenie, że jest rzeczywiście w potrzebie.

3. W jakich przypadkach prawo francuskie jest obowiązujące?

Od wejścia w życie we Francji Konwencji haskiej z dnia 2 października 1973 r.  -  o uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń odnoszących się do obowiązków alimentacyjnych, obowiązującym prawem jest w zasadzie prawo stałego miejsca zamieszkania uprawnionego do alimentów. Uprawniony do alimentów może również zwrócić się z wnioskiem o zastosowanie wspólnego prawa krajowego, jeżeli prawo miejsca jego zamieszkania uniemożliwia mu pobieranie alimentów lub prawa właściwego dla organu, do którego złożył wniosek, jeżeli oba wyżej wymienione prawa nie umożliwiają mu otrzymywania alimentów.

Do góry

Konwencja haska z dnia 24 października 1956 r.  -  o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci pozostaje obowiązująca pomiędzy Francją a państwami, które do niej przystąpiły i które nie ratyfikowały Konwencji haskiej z 1973 r. Na mocy tej Konwencji to miejsce stałego zamieszkania dziecka określa, w jakim stopniu i od kogo dziecko może zażądać alimentów.

Prawo francuskie może więc być obowiązujące:

• jeżeli uprawniony do alimentów ma stałe miejsce zamieszkania we Francji,
• lub jeżeli oboje, uprawniony do alimentów i dłużnik, mają obywatelstwo francuskie, a uprawniony do alimentów życzy sobie zastosowania prawa francuskiego,
• lub jeżeli sprawa została wniesiona do sądu francuskiego, a prawo miejsca zamieszkania uprawnionego do alimentów lub prawo wspólnego obywatelstwa nie pozwala mu na uzyskanie alimentów.

4. Jeżeli to prawo nie jest obowiązujące, jakie prawo zastosują sądy francuskie?

Jeżeli osoba ubiegająca się o „alimenty” i osoba, która powinna je płacić, znajdują się na terytorium Francji:

Na ogół, w razie zamieszkiwania we Francji i dłużnika, i uprawnionego do alimentów, prawem obowiązującym jest prawo francuskie, chyba że, zgodnie z wyżej wymienioną Konwencją haską z 1973 r.  - , uprawniony do alimentów powoła się na prawo wspólnego obywatelstwa, jeżeli obydwoje mają zagraniczne obywatelstwo. Wówczas prawem obowiązującym będzie to wspólne prawo zagraniczne.

Do góry

5. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie powinna zwrócić się do konkretnego organu, do władz administracyjnych, czy do organów sprawiedliwości w celu uzyskania „alimentów”?

Osoba ubiegająca się o świadczenie powinna zwrócić się do sędziego do spraw rodzinnych w sądzie wielkiej instancji.

6. Czy można wnieść sprawę do właściwego organu administracji lub sprawiedliwości w imieniu krewnego, osoby bliskiej, małoletniego dziecka?

Krewny, który utrzymuje dziecko, małoletnie lub pełnoletnie, może zwrócić się o wkład w jego utrzymanie i edukację.

Jeżeli uprawniony do alimentów jest pod opieką, jedynie jego opiekun może działać w jego imieniu.

7. Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie zamierza wnieść sprawę do sądu, skąd ma wiedzieć, który sąd będzie sądem właściwym?

Osoba ubiegająca się o świadczenie może wnieść sprawę albo do sądu właściwego dla swojego miejsca zamieszkania, albo do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego.

8. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie powinna wnieść sprawę do sądu za pośrednictwem adwokata, powołanego w tym celu organu, innego pośrednika? Jeżeli nie, to jaką procedurę powinna zastosować?

Jeżeli sprawa nie dotyczy postępowania rozwodowego ani o separację, osoba ubiegająca się o świadczenie może sama wnieść sprawę do sądu za pomocą zwykłego pisma lub za pomocą pozwu, co zakłada interwencję urzędnika sądowego. Adwokat nie jest konieczny.

Do góry

Osoba ubiegająca się o świadczenie powinna dostarczyć sędziemu wszelkie dokumenty świadczące o tym, że jest w potrzebie, takie jak paski płac, zaświadczenia o zwolnieniu z opodatkowania, zaświadczenie o posiadaniu statusu bezrobotnego lub o przebywaniu na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, czynsze, dzieci na utrzymaniu, koszty utrzymania i edukacji, kredyty….

9. Czy postępowanie sądowe jest płatne? Jeżeli tak, to jakie koszty trzeba brać pod uwagę? Jeżeli środki osoby ubiegającej się o świadczenie są niewystarczające, to czy może ona otrzymać zwrot kosztów postępowania w postaci pomocy prawnej?

Postępowanie jest bezpłatne.

Jeżeli środki osoby ubiegającej się o świadczenie są niższe od pewnego progu, ustalonego dekretem, może ona otrzymać całkowitą lub częściową pomoc prawną (por. temat „Pomoc prawna - Francja”).

10. Jaka może być forma pomocy, którą można uzyskać na mocy decyzji sądu? Jeżeli byłoby to świadczenie pieniężne, to w jaki sposób zostałoby ono oszacowane? Jak może zostać zrewaloryzowane, by dostosować się do kosztów życia codziennego lub do zmian zachodzących w otoczeniu?

- Na temat formy pomocy.

• pomoc przybiera formę świadczenia alimentacyjnego, wypłacanego miesięcznie:
  • w ramach obowiązku pomocy pomiędzy małżonkami lub byłymi małżonkami, rozwiedzionymi w wyniku rozpadu pożycia małżeńskiego lub w separacji. Może ona jednak przybrać formę kapitału. Kapitał taki może być kwotą pieniężną lub polegać na odstąpieniu majątku w naturze.
  • w przypadku udziału w utrzymaniu i edukacji dziecka. Pomoc może również, w całości lub w części, przybrać formę bezpośredniego pokrywania pewnych kosztów na rzecz dziecka. Może ona również polegać na prawie użytkowania i zamieszkania.
• pomoc przybiera formę świadczenia wyrównawczego we wszystkich przypadkach rozwodu, za wyjątkiem rozwodu w wyniku ustania pożycia małżeńskiego.

Jedno z małżonków może wnieść wniosek o świadczenie wyrównawcze. Jest to odszkodowanie, przeznaczone do wyrównania różnic, jakie rozwiązanie małżeństwa wywoła w warunkach życiowych poszczególnych osób. Przybiera ono formę kapitału, wypłacanego ewentualnie w ciągu 8 lat. Kwotę świadczenia wyrównawczego ustala wyrok rozwodowy. W przypadku rozwodu za porozumieniem stron, kwota ta ustalana jest w ostatecznej umowie rozwodowej, sporządzanej przez małżonków i zatwierdzanej przez sędziego.

Do góry

W drodze wyjątku może zostać ustanowiona renta dożywotnia, jeżeli wiek lub stan zdrowia uprawnionego do alimentów stanowią właściwe uzasadnienie.

- Na temat oszacowania pomocy.

Nie istnieje tabela odniesienia. Kwota szacowana jest w zależności od środków dłużnika i potrzeb uprawnionego do alimentów.

- Na temat indeksacji

W celu dostosowania pomocy do kosztów życia codziennego sędzia może, nawet z urzędu, podjąć decyzję o indeksacji świadczenia alimentacyjnego na podstawie zgodnej z prawem klauzuli zmiany.

Świadczenie wyrównawcze w formie renty jest indeksowane tak jak w sprawie świadczeń alimentacyjnych.

- Na temat rewaloryzacji

• Na temat rewaloryzacji świadczenia alimentacyjnego

  W razie zaistniałych zmian, ustalone świadczenie alimentacyjne może zostać zrewaloryzowane, zarówno w górę, jak i w dół, a nawet zniesione. W razie braku zgody między stronami, decyzję o rewaloryzacji podejmuje sędzia.

• Na temat rewaloryzacji świadczenia wyrównawczego

  Z powodu swego ryczałtowego charakteru, świadczenie wyrównawcze nie podlega rewaloryzacji na takich samych zasadach, w zależności od jego przyznania w formie kapitału lub renty.
  Kwota kapitału nie podlega rewaloryzacji; może tylko zostać zmieniony tryb płatności w przypadku istotnej zmiany sytuacji dłużnika. Renty, przyznane przed lub po ustawie z 30 czerwca 2000 r., mogą być rewidowane odnośnie do ich kwoty, w razie istotnej zmiany w sytuacji stron. W razie rozwodu na wspólną prośbę, rewaloryzacja jest możliwa, jeżeli zatwierdzona umowa przewiduje klauzulę rewizyjną.

11. W jaki sposób i komu będzie wypłacane świadczenie?

Świadczenie alimentacyjne i świadczenie wyrównawcze są wypłacane ich beneficjentom, tak jak zostało powiedziane powyżej.

Do góry

Wkład w utrzymanie i edukację dziecka wypłacany jest, w zależności od przypadku, przez jednego rodzica drugiemu, lub też osobie, której dziecko zostało powierzone. Gdy dziecko jest pełnoletnie, sędzia może podjąć decyzję lub rodzice uzgodnić, że wkład ten będzie regulowany w całości lub częściowo do rąk własnych dziecka.

12. Jeżeli dłużnik alimentacyjny specjalnie nie wypłaca świadczenia, jakich środków należy użyć, by zmusić go do płacenia?

Uprawniony do alimentów może uciec się do środków egzekucyjnych prawa powszechnego, jak na przykład zajęcia ruchomości lub nieruchomości, zajęcia wynagrodzeń lub kont bankowych.

Uprawniony do alimentów może również zastosować procedurę płatności bezpośredniej. Procedura ta pozwala na uzyskanie, po zwykłym powiadomieniu przez komornika, bezpośredniej wypłaty świadczenia przez pracodawcę dłużnika lub przez jakąkolwiek inną osobę, która ma w stosunku do niego dług.

13. Czy jakiś organ lub administracja mogą pomóc w ściągnięciu świadczenia?

W przypadku nieudanej próby podjęcia opisanych wcześniej środków, uprawniony do alimentów ma dwie możliwości.

• Może zwrócić się do organu zobowiązanego do wypłaty świadczeń rodzinnych, w szczególności do kas wypłacających zasiłki rodzinne. Organ ten będzie mógł udzielić pomocy w odzyskaniu świadczenia alimentacyjnego w przyszłości oraz w granicach dwuletnich zaległości.
• Podobnie, uprawniony do alimentów może zwrócić się do prokuratora Republiki przy sądzie wielkiej instancji swojego miejsca zamieszkania o wdrożenie procedury ściągania należności ze środków publicznych. Procedura ta pozwala na uzyskanie, za pośrednictwem Skarbu państwa, przymusowej wypłaty należności za sześć ostatnich niezapłaconych miesięcy oraz przypadających rat.

14. Czy mogą one zastąpić dłużnika i zamiast niego wypłacić świadczenie lub jego część?

Organ zobowiązany do wypłaty świadczeń rodzinnych może w całości lub częściowo zastąpić dłużnika, wypłacając zasiłek rodzinny. Odzyska później te kwoty od dłużnika, chyba że ten ostatni zostanie uznany za niewypłacalnego przez sędziego.

Do góry

Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie przebywa we Francji, a osoba obciążona „obowiązkiem alimentacyjnym” mieszka w innym kraju:

15. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie może otrzymać pomoc ze strony francuskiego organu lub administracji?

Osoba ubiegająca się o świadczenie, korzystająca z decyzji ustalającej świadczenie alimentacyjne może, w razie pobytu dłużnika za granicą, zwrócić się do wydziałów następujących ministerstw:

• Ministerstwo Spraw Zagranicznych

  To ministerstwo zobowiązane jest do stosowania Konwencji nowojorskiej z dnia 20 czerwca 1956 r.  -  o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą w charakterze instytucji pośredniczącej, wyznaczonej przez Francję. Instrument ten jest wiążący dla 55 państw.
  Ministerstwo Spraw Zagranicznych może również podejmować interwencje w celu znalezienia polubownego rozwiązania, gdy dłużnik ma obywatelstwo francuskie.

• Ministerstwo Sprawiedliwości

  To ministerstwo podejmuje działania dla państw niezwiązanych Konwencją nowojorską, z którymi podpisano konwencję lub porozumienie o pomocy wzajemnej przewidujące współpracę między władzami centralnymi (Benin, Prowincja Québec, Kongo, Dżibuti, Egipt, Stany Zjednoczone, Nigeria, Senegal, Czad, Togo).

  Do góry

16. Jeżeli tak, to jak brzmi nazwa i adres tego organu lub tej administracji? W jaki sposób się do nich zwracać?

• Ministère des Affaires Etrangères (Ministerstwo Spraw Zagranicznych)

  Service du recouvrement des créances alimentaires entre la Fance et l’Etranger
  244, Boulevard Saint-Germain
  75303 PARIS 07 S.P.
  Telefon: +33.(1).43.17.99.91
  Faks: +33.(1).43.17.93.44

• Ministère de la Justice (Ministerstwo Sprawiedliwości)

  Direction des Affaires Civiles et du Sceau
  Bureau de l’entraide civile et commerciale internationale
  13 Place Vendôme
  75001 PARIS
  Telefon: +33.(1).44.86.14.50
  Faks: +33.(1).44.86.14.06

Jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie znajduje się w innym kraju, a osoba obciążona „obowiązkiem alimentacyjnym” przebywa we Francji:

17. Jaką postać może przybrać pomoc świadczona przez ten organ lub tę administrację na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie?

Niektóre konwencje o pomocy wzajemnej są dosyć restrykcyjne i ograniczają władzę organów centralnych poszukujących bezpłatnego sposobu ściągania alimentów. Natomiast według innych instrumentów, a zwłaszcza Konwencji nowojorskiej, instytucja pośrednicząca, czyli władza centralna, ma uprawnienia wykonawcze do każdego wyroku, orzeczenia lub innego aktu prawnego.

W zależności od przypadku, centralna władza francuska przekaże wniosek uprawnionego do alimentów właściwym władzom w celu uznania i wykonania decyzji ustalającej świadczenie alimentacyjne lub w celu wysłuchania dłużnika, tak by poszukać polubownego rozwiązania sporu.

18. Czy osoba ubiegająca się o świadczenie może zwrócić się bezpośrednio do francuskiego organu lub administracji?

Osoba ubiegająca się o świadczenie, przebywająca w kraju innym niż Francja, powinna zwrócić się do władz centralnych swojego państwa, zobowiązanych do stosowania Konwencji, o których mowa powyżej. Nie może zwrócić się bezpośrednio do organu ani do administracji we Francji.

19. Jeżeli tak, to jak brzmi nazwa i adres tego organu lub tej administracji? W jaki sposób się do nich zwracać?

Bezprzedmiotowe, zob. § 18.

20. Jaką postać może przybrać pomoc świadczona przez ten organ lub tę administrację na rzecz osoby ubiegającej się o świadczenie?

Bezprzedmiotowe, zob. § 18.

Dalsze informacje

• Władze centralne
• Ministerstwo Spraw Zagranicznych
• Pomoc prawna  we Francji & Świadczenia alimentacyjne  (Ministerstwo Sprawiedliwości)
• Kasa Zasiłków Rodzinnych
• Ustawodawstwo i orzecznictwo: Légifrance: podstawy prawa francuskiego

« Roszczenia alimentacyjne - Informacje ogólne | Francja - Informacje ogólne »

Do góry

Ostatnia aktualizacja: 04-04-2006