Europese Commissie > EJN > Juridische beroepen > Nederland

Laatste aanpassing: 12-04-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Juridische beroepen - Nederland

 

INHOUDSOPGAVE

1. Rechter 1.
2. Griffier 2.
3. Officier van Justitie 3.
4. Advocaat 4.
5. Notaris 5.
6. Gerechtsdeurwaarder 6.

 

1. Rechter

De taak van de rechter is het geven van een onpartijdige beslissing in een rechtsgeschil, dus ook in zaken waarin de overheid partij is. Om die onpartijdigheid ten aanzien van de overheid te waarborgen, is er een speciaal selectie- en benoemingsysteem en is de rechtspositie van rechters anders dan van andere overheidsfunctionarissen.

Om rechter te kunnen worden, moet men over minimaal zeven jaar werkervaring beschikken. Deze werkervaring kan worden verkregen via een interne opleiding bij de rechterlijke macht of door elders juridische ervaring op te doen. De rechterlijke organisatie zorgt voor de nodige scholing.

De benoeming van rechters geschiedt door de Koningin, onder verantwoordelijkheid van de minister van Justitie. Alleen personen met de Nederlandse nationaliteit kunnen worden benoemd. Voorts geldt de eis dat de kandidaat een juridische opleiding aan een Nederlandse universiteit heeft voltooid.

De voordracht tot benoeming in de rechterlijke macht kan alleen geschieden na een positief advies van een landelijke selectiecommissie, samengesteld uit leden van de rechtsprekende macht, het openbaar ministerie, en personen die maatschappelijk actief zijn. De rechter wordt benoemd in een bepaald gerecht. Benoeming in een gerecht kan alleen geschieden op voordracht van het gerecht waarin de rechter benoemd zal worden.

Deze voorwaarden bieden een zo objectief mogelijk benoemingssysteem. De rechter is ambtenaar met een speciale status. De rechter kan na zijn eerste benoeming niet verplicht worden een benoeming elders te aanvaarden.

De rechter kan in functie blijven tot de leeftijd van 70 jaar. Vóór die leeftijd kan hij alleen tegen zijn zin ontslagen worden door het hoogste rechterlijk college, de Hoge Raad der Nederlanden, op voordracht van de procureur-generaal bij deze Raad.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Dit benoeming- en ontslagsysteem bevat voldoende garanties tegen politieke invloed op benoeming en ontslag.

De Grondwet draagt de berechting van geschillen op aan de rechterlijke macht en bevat bepalingen met betrekking tot de rechtspositie van leden van de rechterlijke macht.

De rechter kan naar eigen inzicht, met inachtneming van de geldende wetten, de zaken behandelen, hij bepaalt ook voor een belangrijk deel het praktische verloop van de procedure, bijvoorbeeld welke termijnen toegestaan worden. Als een procespartij gedurende de procedure twijfels heeft over de onpartijdigheid van de rechter, biedt de wet mogelijkheden bezwaar te maken tegen deze rechter.

Het komt voor dat een procespartij ontevreden is over het werk van de rechter. Hierbij maakt de wet onderscheid tussen de rechterlijke beslissing in een vonnis en het gedrag van een rechter.

Als de ontevredenheid het vonnis betreft, kan de klager meestal in hoger beroep gaan. Over een rechterlijke gedraging kan geklaagd worden bij het bestuur van het gerecht waar de rechter werkt. Ieder gerecht heeft een klachtregeling die de procedure geeft voor de behandeling van zo’n klacht.

Er bestaan wettelijke voorschriften over het gedrag van rechters. Deze voorschriften hebben tot doel te garanderen dat rechters het werk met objectiviteit zullen doen.

Rechters werken in rechtbanken. Een rechtbank heeft vier sectoren, de sector civielrecht, de sector strafrecht, de sector bestuursrecht en de sector kanton. Rechters die in laatst genoemde sector werken heten: kantonrechter, de anderen heten rechter. De rechters die in de gerechtshoven en in de Hoge Raad werken heten: raadsheer.

Van rechters wordt meestal verlangd dat ze in de vakgebieden rouleren en dat ze twee vakgebieden beheersen. Dit om te voorkomen dat rechters te veel en te lang gericht zijn op een specialisme.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Kantonrechters behandelen de zaken als alleenzittende rechter. De overige rechters in de rechtbank meestal ook, maar bepaalde zaken worden door drie rechters behandeld. De raadsheren in het gerechtshof behandelen zaken met drie personen, tenzij het om zaken gaat die ook door één rechter behandeld kan worden. De wet geeft hierover voorschriften. De Hoge Raad behandelt zaken met vijf leden per kamer.

2. Griffier

Rechters worden in hun werk bijgestaan door een griffier. Een deel van de griffiers verzorgt de administratie van de zaken. Een ander deel dat een meer juridische scholing heeft, assisteert de rechter bij het voorbereiden van een zitting, maakt proces verbaal van de zitting en maakt op aanwijzing van de rechter concept uitspraken.

Verdere praktische informatie over de rechterlijke organisatie kunt u vinden op www.rechtspraak.nl. Dit is de website van de rechterlijke organisatie. Hier vindt men onder andere het correspondentieadres, het bezoekadres, emailadres, openingstijden, routebeschrijving, klachtregeling etc.

3. Officier van Justitie

De hoofdtaak van de officier van justitie is het vervolgen van strafbare feiten. Hij treedt bij de gerechten echter ook op in civiele zaken. Daarbij kan gedacht worden aan het verzoeken van een ondercuratelestelling, aan het verzoeken van een opname van een burger voor een gedwongen psychiatrische behandeling, of het verzoeken een akte van de burgerlijke stand te wijzigen.

De officier van justitie maakt deel uit van het openbaar ministerie. De minister van Justitie is verantwoordelijk. Het openbaar ministerie bestaat uit een parket-generaal, dat het landelijk bestuur is, en heeft bij ieder gerecht een parket, waar de officieren van justitie werken. Bij een gerechtshof en bij de Hoge Raad heten de officieren van justitie: advocaat generaal. Het parket bij de Hoge Raad heeft een zelfstandige positie, de leidinggevende heet procureur-generaal.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Zie ook www.om.nl (alleen in het Nederlands).

4. Advocaat

De taak van de advocaat is het waarborgen van de rechtspositie van zijn cliënt. De advocaat geeft daartoe juridisch advies en hij vertegenwoordigt de cliënt in juridische conflicten en procedures.

De advocaat heeft een geheimhoudingsplicht en een verschoningsrecht. Dus de informatie die hij van zijn cliënt heeft gekregen hoeft de advocaat niet aan de rechter prijs te geven. De advocaat voert zijn werkzaamheden vooral uit in het arrondissement waarin hij is ingeschreven, maar hij is bevoegd bij alle rechtbanken en gerechtshoven op te treden.

Voor de zaken in het civielrecht die behandeld worden door de kantonrechter, is de rechtzoekende niet verplicht een advocaat in de arm te nemen. In alle overige civiele rechtszaken (bij rechtbank, gerechtshof en Hoge Raad), kan de burger alleen procederen met een advocaat als vertegenwoordiger. Dit heet verplichte procesvertegenwoordiging.

Mensen met een relatief laag inkomen komen in aanmerking voor gesubsidieerde rechtshulp (zie factsheet rechtsbijstand). Zij krijgen een advocaat toegevoegd. Dat betekent dat het honorarium van de advocaat door de overheid wordt betaald. De rechtzoekende betaalt een eigen bijdrage die afhankelijk is van het inkomen en vermogen.

Tot de advocatuur kunnen worden toegelaten degenen die aan een Nederlandse universiteit een masteropleiding in het recht hebben afgerond of daar in het verleden de meestertitel hebben verkregen.

De advocaat is verplicht gedurende de eerste drie jaar waarin hij als zodanig bij de rechtbank is ingeschreven als stagiaire de prakrijk uit te oefenen onder toezicht van een andere advocaat. Dit betekent dat iemand alleen advocaat kan worden als een andere advocaat bereid in hem op te leiden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Advocaten die afkomstig zijn uit de EU landen kunnen, als zij voldoen aan de desbetreffende Europese richtlijnen, vragen om toegelaten te worden tot de Nederlandse advocatuur. De advocaat uit een andere lidstaat die af en toe zijn diensten in een andere lidstaat wil verlenen mag dat doen mits hij samenwerkt met een plaatselijke advocaat.

De advocaat heeft een zelfstandig beroep, een zo genoemde vrije beroepsbeoefenaar.

Regels met betrekking tot onder meer beroep, bevoegdheid, benoeming en ontslag van de advocaat zijn geregeld in de Advocatenwet en in diverse besluiten en verordeningen, zoals de Boekhoudverordening 1998, de Verordening op de financiële bijdrage en de Verordening op de praktijkuitoefening.

Alle advocaten in Nederland zijn krachtens de wet verenigd in de Nederlandse Orde van advocaten (NOvA). De advocaten zijn onderworpen aan wettelijke tuchtrechtspraak.

De wettelijk vastgelegde taken van deze beroepsorganisatie is de zorg voor de kwaliteit van advocatendiensten. Dat omvat onder andere:

  • een omvangrijk opleidingsprogramma voor de advocatuur
  • het opstellen van verordeningen en andere bindende regels voor advocaten
  • de zorg voor de tuchtrechtspraak
  • voorlichting en dienstverlening aan de leden
  • advisering aan de overheid over beleidsvoornemens en wetsontwerpen

Naast het lidmaatschap van de Nederlandse Orde van Advocaten zijn veel advocaten ook lid van een specialisatievereniging. Deze advocaten hebben zich gespecialiseerd op een bepaald rechtsgebied, zoals het familierecht, sociale zekerheidsrecht, het arbeidsrecht, strafrecht of huurrecht.

Deze specialisten hebben zich vaak verenigd in verenigingen die te vinden zijn op www.advocatenorde.nl/advocaten/adressen_en_ledenlijst.asp.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verdere informatie over de advocatuur is te vinden op: www.advocatenorde.nl.

Als u in het buitenland verblijft en in Nederland een advocaat zoekt, kunt u, als u hierbij problemen ondervindt, contact opnemen met de Raad voor rechtsbijstand te Den Haag. U zie de het informatieblad rechtshulp onder punt 6.

5. Notaris

Het is de taak van een notaris om documenten, akten genaamd, op te stellen die door de burgers en door de rechtspraktijk vertrouwd kunnen worden op juistheid. De notaris zorgt er voor dat deze akten een juiste weergave geven van de relevante feiten en dat hetgeen partijen zijn overeengekomen juist is verwoord. De wet kent aan notariële akten bijzondere bewijskracht toe.

Notarissen zijn in het bijzonder werkzaam op het gebied van het familierecht, het rechtspersonenrecht en het (onroerende) zakenrecht. Van een groot aantal rechtshandelingen is bij de wet voorgeschreven dat zij uitsluitend bij notariële akte kunnen worden geconstateerd: het oprichten van rechtspersonen zoals verenigingen, stichtingen, naamloze en besloten vennootschappen en het wijzigen van hun statuten, het leveren van registergoederen, zoals onroerende zaken en teboekgestelde schepen, het maken van testamenten en huwelijksvoorwaarden.

De notaris bewaart de originelen van de akten die hij opmaakt, zodat deze later altijd geraadpleegd kunnen worden. Aan partijen geeft hij gewaarmerkte afschriften uit. Het testament is hiervan een goed voorbeeld. Na overlijden zal de notaris aan de erfgenamen een afschrift van het origineel van het testament van de overledene kunnen verstrekken. De notaris kan ook een taak hebben bij het afwikkelen van een nalatenschap.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De notaris oefent een openbaar ambt uit en heeft uit kracht daarvan de bevoegdheid om “authentieke” akten op te stellen. Dergelijke akten hebben een grotere bewijskracht dan onderhandse akten. Hoewel de Nederlandse notaris een openbaar ambt uitoefent is hij vrij in het vaststellen van zijn tarieven. Hij draagt het economische risico van zijn notariskantoor. Hij oefent min of meer een vrij beroep uit. Bij en krachtens de wet zijn voorschriften gegeven die ten doel hebben te bereiken dat de notaris zijn ambt in onafhankelijkheid uitoefent en de belangen van alle bij de rechtshandeling betrokken partijen op onpartijdige wijze en met de grootst mogelijke zorgvuldigheid behartigt.

De benoeming van notarissen geschiedt door de Koningin onder verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie. Alleen personen met de Nederlandse nationaliteit kunnen worden benoemd. Voorts geldt de eis dat de kandidaat een opleiding notarieel recht aan een Nederlandse universiteit of een daarmee krachtens de geïmplementeerde EU-richtlijnen gelijkgestelde opleiding heeft voltooid. Alvorens benoembaar te zijn tot notaris dient de notarieel jurist ten minste zes jaar als kandidaat-notaris stage te lopen bij een notariskantoor in Nederland. Tijdens de eerste drie jaar volgt de kandidaat-notaris een beroepsopleiding. Bij zijn verzoek aan de Minister van Justitie om tot notaris benoemd te worden dient de kandidaat-notaris een ondernemingsplan in te dienen

Regels met betrekking tot onder meer ambt, bevoegdheid, benoeming en ontslag van de notaris zijn geregeld in de Wet op het notarisambt (Wna) en in diverse besluiten en verordeningen, zoals het Besluit beroepsvereisten kandidaat-notaris, de Verordening beroeps- en gedragsregels en de Verordening interdisciplinaire samenwerking.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De notaris is verplicht enerzijds alle hem bij of krachtens de wet opgedragen of de door een partij verlangde notariële werkzaamheden te verrichten, maar anderzijds ook verplicht om zijn dienst te weigeren wanneer zijn dienstverlening zou leiden tot strijd met het recht of de openbare orde of tot handelingen die een kennelijk ongeoorloofd doel of gevolg hebben of wanneer er andere gegronde redenen zijn om zijn dienst te weigeren.

De verplichting tot dienstverlening staat aan specialisatie binnen het notariaat niet in de weg. Er zijn verschillende verenigingen van notarissen en kandidaat-notarissen die zich op onderdelen van de notariële praktijk in het bijzonder bekwamen: de Vereniging voor Agrarisch Specialisten in het Notariaat (VASN), de Vereniging van Estate Planners (VEP), de Vereniging van Mediatiors in het Notariaat (VMSN) en de Vereniging voor Notariaat en Informatietechnologie (VNI).

Alle notarissen en kandidaat-notarissen in Nederland zijn krachtens de wet verenigd in de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB), een bij de wet geregelde openbare rechtspersoon. Deze organisatie heeft als belangrijkste taak de zorg voor een goede beroepsuitoefening. Daarnaast levert de KNB een breed pakket producten en diensten aan haar leden.

De wettelijke taken van de KNB zijn:

  • maken van verordeningen;
  • bevorderen van een goede beroepsuitoefening;
  • bevorderen van de vakbekwaamheid;
  • bewaken van de eer en het aanzien van het ambt.

De notarissen en kandidaat-notarissen zijn onderworpen aan wettelijke tuchtrechtspraak die samenvallend met een arrondissement wordt uitgevoerd door kamers van toezicht bestaande uit vijf personen, van wie de president van de rechtbank de voorzitter is. Tegen beslissingen van de kamers van toezicht staat hoger beroep open bij het gerechtshof te Amsterdam.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verdere informatie over het notariaat is te vinden op: www.notaris.nl.

6. Gerechtsdeurwaarder

De Nederlandse gerechtsdeurwaarder is belast met ambtelijke taken, die hem bij uitsluiting van ieder ander zijn opgedragen. Hij is in het bijzonder belast met:

Het doen van dagvaardingen en andere betekeningen, behorende tot de rechtsingang of de instructie van gedingen;

Het doen van gerechtelijke aanzeggingen, bekendmakingen, protesten en verdere exploten;

Ontruimingen, beslagen, executoriale verkopingen, gijzelingen en andere handelingen behorende tot of vereist voor de uitvoering van executoriale titels dan wel voor de bewaring van rechten;

Het ambtelijk toezicht bij vrijwillige openbare verkopingen van roerende lichamelijke zaken.

Deze taken, voor zover het civielrecht betreft, mogen krachtens de wet, alleen door gerechtsdeurwaarders worden verricht.

De gerechtsdeurwaarder is een door de Kroon benoemd onbezoldigd openbaar ambtenaar. Hij draagt het economische risico van zijn gerechtsdeurwaarderkantoor. Naast zijn ambtelijke taken is de gerechtsdeurwaarder bevoegd nevenwerkzaamheden te verrichten, indien dit de goede en onafhankelijke vervulling van zijn ambt of het aanzien daarvan, niet schaadt of belemmert. Zo heeft de Nederlandse gerechtsdeurwaarder, bij wet, de bevoegdheid gekregen om op te treden als procesgemachtigde, rechtsbijstand te verlenen, op te treden als curator of bewindvoerder, inventarisaties en taxaties te verrichten, geld te innen voor derden en van een proces verbaal van constatering op te maken.

De kosten van de ambtelijke werkzaamheden van de gerechtsdeurwaarder die betaald dienen te worden door de schuldenaar, zijn vastgelegd in het Besluit tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders.

De kosten die de gerechtsdeurwaarder in rekening brengt aan zijn opdrachtgever, zijn vrij en dienen overeen gekomen te worden door gerechtsdeurwaarder en opdrachtgever. Dit geldt ook voor opdrachten aan de deurwaarder welke uit het buitenland komen.

Regels met betrekking tot ambt, bevoegdheid, benoeming en ontslag van de gerechtsdeurwaarder staan in de Gerechtsdeurwaarderwet en in diverse besluiten en verordeningen, zoals het Besluit opleiding en stage gerechtsdeurwaarder, het Besluit ondernemingsplan, de Administratieverordening en de Verordening beroeps- en gedragsregels.

Alle gerechtsdeurwaarders en toegevoegd kandidaat-gerechtsdeurwaarders in Nederland zijn wettelijk verplicht lid van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Deze organisatie heeft als taak de bevordering van een goede beroepsuitoefening door de leden en van hun vakbekwaamheid. Op deze gebieden kan zij verplichtingen of voorschriften aan haar leden opleggen. Er is tuchtrechtspraak door een landelijke kamer, met beroep bij het gerechtshof te Amsterdam.

Als u een gerechtsdeurwaarder nodig heeft, kunt u het best een kiezen in de gemeente waar de handeling verricht moet worden. De gerechtelijke atlas van deze website bevat onder “betekenen en kennisgeven van stukken” en dan onder “gerechtsdeurwaarders” de adressen van alle gerechtsdeurwaarders.

Verdere informatie en ook de adressen vindt u op de website van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders: www.kbvg.nl.

« Juridische beroepen - Algemene informatie | Nederland - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 12-04-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk