Europese Commissie > EJN > Rechtsorde > Zweden

Laatste aanpassing: 29-08-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Rechtsorde - Zweden

 

INHOUDSOPGAVE

Rechtsbronnen Rechtsbronnen
Hiërarchie van de rechtsbronnen Hiërarchie van de rechtsbronnen
Internationale overeenkomsten Internationale overeenkomsten
Wetgevingsproces Wetgevingsproces
Inwerkingtreding Inwerkingtreding
Conflicten bij de toepassing van het recht Conflicten bij de toepassing van het recht

 

Rechtsbronnen

In Zweden bestaan de rechtsbronnen voornamelijk uit wetgeving, jurisprudentie en voorbereidende stukken.

De wetgeving is de belangrijkste bron en wordt in het staatsblad gepubliceerd. De wetgeving omvat wetten, besluiten en verordeningen. Wetten worden door het parlement (Riksdagen) vastgesteld, besluiten door de regering en verordeningen door de bestuursorganen.

De jurisprudentie, bestaande uit de beslissingen van de rechtbanken, speelt een belangrijke rol bij de toepassing van het recht. Dit geldt in het bijzonder voor beslissingen van de hoogste instanties, het hooggerechtshof en de hoogste administratieve rechtbank.

Bij de toepassing van het recht wordt ook gebruikgemaakt van de voorbereidende stukken die tijdens het wetgevingsproces worden geproduceerd.

De rechtsleer, handelspraktijken, gewoonterecht en de goede zeden kunnen als aanvullende rechtsbronnen worden beschouwd.

Hiërarchie van de rechtsbronnen

De grondwetten zijn de belangrijkste wetgeving. Zweden heeft vier grondwetten (grundlag), waarin de werking van de staat, erfopvolging, persvrijheid en vrijheid van meningsuiting worden geregeld. De grondwetten kunnen alleen worden gewijzigd door middel van een bijzondere procedure (zie hieronder). Daarna komen in volgorde van belangrijkheid andere wetten (lag), besluiten (förordning) en verordeningen (föreskrift).

Voorbereidende stukken en jurisprudentie zijn secundaire rechtsbronnen. De voorbereidende stukken worden als hulpmiddel bij de toepassing van het recht gebruikt. De belangrijkste voorbereidende stukken zijn de wetsvoorstellen, maar ook de jurisprudentie is bij de toepassing van het recht van groot belang. Hoe recenter de stukken hoe meer belang eraan wordt gehecht. Bij oude wetgeving of voor een rechtsgebied waar zich vele ontwikkelingen voordoen, neemt het belang van de jurisprudentie toe.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Internationale overeenkomsten

Internationale overeenkomsten moeten in de regel in het Zweedse recht worden opgenomen. Pas dan kunnen rechtbanken en andere rechtshandhavingsorganen er gebruik van maken. Overeenkomsten kunnen in het Zweedse recht worden opgenomen door ze in een Zweedse wettekst om te zetten of door middel van een bijzonder wetgevingsbesluit dat bepaalt dat de overeenkomst in Zweden geldt.

Voor het EU-recht is dit beginsel echter niet van toepassing omdat Zweden een deel van zijn wetgevingsbevoegdheid aan de EU heeft overgedragen. Het EU-recht geldt bijgevolg in zekere mate rechtstreeks in Zweden, zonder dat verdere wetgeving vereist is. Voor nadere informatie zie het informatieblad Rechtsorde - Gemeenschapsrecht.

Wetgevingsproces

Alleen het parlement kan wetten goedkeuren. De meeste wetten komen op voorstel van de regering tot stand. Een wetsvoorstel kan ook door parlementsleden en door parlementaire commissies worden ingediend. Verder kunnen politieke partijen, belangengroepen, organisaties en privé-personen initiatieven tot wetswijzigingen nemen.

Voordat de regering een wetsvoorstel kan opstellen, moet de kwestie worden besproken. Daartoe kan een comité worden ingesteld maar de kwestie kan ook door regeringsambtenaren worden besproken. Het wetsvoorstel wordt normaalgezien voor advies voorgelegd aan een aantal betrokken autoriteiten of organisaties die zich dan over het voorstel kunnen uitspreken. Na afloop van de adviestermijn behandelt de regering het voorstel. De meeste wetsvoorstellen worden voorgelegd aan de wetgevingsraad (Lagrådet), die vooral bestaat uit rechters bij het hooggerechtshof en bij de hoogste administratieve rechtbank. De wetgevingsraad onderzoekt het wetsvoorstel vanuit juridisch-technisch oogpunt. Het advies van de wetgevingsraad gaat naar de regering, waar het wetsvoorstel opnieuw wordt behandeld. Vervolgens wordt een voorstel opgesteld dat aan het parlement wordt voorgelegd. Het parlement stuurt dit voorstel naar een commissie, die het verder bestudeert. Daarna keurt het parlement de wet al dan niet goed. Het parlement kan het ingediende voorstel eventueel wijzigen. Wanneer het parlement een wet goedkeurt, moet de regering de nieuwe wet uitvaardigen en bekendmaken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De regering kan in bepaalde gevallen door middel van een besluit verordeningen uitvaardigen. Op sommige gebieden kan de regering op eigen initiatief verordeningen goedkeuren, op andere gebieden kan het parlement de regering bij wet machtigen verordeningen uit te vaardigen. De regering kan zelfstandig uitvoeringsbesluiten voor wetten en verordeningen uitvaardigen waarvoor overeenkomstig de grondwet de goedkeuring van het parlement niet vereist is, maar geen verordeningen die verplichtingen inhouden voor privé-personen. Bepaalde verordeningen vallen uitsluitend onder de bevoegdheid van het parlement en kunnen niet worden gedelegeerd.

Bij een grondwetswijziging moet het parlement twee keer dezelfde beslissing nemen en tussen beide beslissingen moeten parlementsverkiezingen worden gehouden. Voorts moeten er in de regel ten minste negen maanden verstrijken tussen de eerste behandeling in het parlement en de parlementsverkiezingen.

Inwerkingtreding

In de regel is in de wet bepaald wanneer zij in werking treedt. Soms is voor de inwerkingtreding echter een bekrachtigingswet nodig of staat de regering bij wet toe dat de datum van inwerkingtreding later bij een afzonderlijk besluit wordt bepaald.

Bij besluiten is de procedure minder omslachtig en minder ingewikkeld. Na bespreking kan de regering zelf een besluit uitvaardigen. Uit het besluit blijkt wanneer het in werking treedt. Bijgevolg is in dit geval voor de inwerkingtreding geen bijzondere bekendmaking vereist.

Conflicten bij de toepassing van het recht

Als bij de toepassing van het recht een conflict ontstaat, worden algemene interpretatiebeginselen aangewend om te bepalen welke norm voorrang heeft:

  • "lex superior" houdt in dat het voorschrift met hogere rang voorrang heeft;
  • "lex specialis" houdt in dat het meest gespecialiseerde voorschrift voorrang heeft;
  • "lex posterior" houdt in dat een recenter voorschrift voorrang heeft op een ouder voorschrift.

Er bestaat ook een grondwettelijk geregelde mogelijkheid voor toetsing van wet- en regelgeving. Indien een rechtbank of een andere openbaar orgaan van oordeel is dat een door de regering of het parlement uitgevaardigd rechtsvoorschrift strijdig is met een grondwettelijke bepaling of een ander hoger rechtsvoorschrift, mag het niet worden toegepast als het om een duidelijke fout gaat (hoofdstuk 14, punt 11, van de grondwet betreffende de werking van de staat).

Zweden heeft geen constitutioneel hof.

« Rechtsorde - Algemene informatie | Zweden - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 29-08-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk