Europese Commissie > EJN > Rechtsorde > Hongarije

Laatste aanpassing: 28-02-2008
Printversie Voeg toe aan favorieten

Rechtsorde - Hongarije

 

INHOUDSOPGAVE

I. Juridische instrumenten of rechtsbronnen I.
1. Grondwet 1.
2. Parlementaire wetten 2.
3. Verordeningen 3.
4. Internationale overeenkomsten 4.
II. Overige rechtsbronnen in bredere zin die geen rechtsregels zijn II.
1. Overige bestuurlijke rechtsinstrumenten 1.
2. Arresten van het constitutioneel hof 2.
3. Jurisprudentie 3.
III. De inwerkingtreding van internationale regels III.
IV. De autoriteiten belast met de vaststelling van regelgeving IV.
V. Het proces van wetgeving V.
VI. De wijze van inwerkingtreding van nationale regels VI.
VII. Middelen om eventuele conflicten tussen rechtsregels te regelen VII.

 

I. Juridische instrumenten of rechtsbronnen

1. Grondwet

Wet XX van 1949 tot goedkeuring van de grondwet staat bovenaan in de hiërarchie die is aangebracht in de wetgeving van Hongarije. Iedere andere wet moet met de grondwet verenigbaar zijn. De grondwet is vastgesteld door de Nationale Vergadering en wijziging ervan vereist een tweederdemeerderheid van de stemmen van alle leden van het Parlement [artikel 24, lid 3 van de grondwet].

De Hongaarse grondwet is onderverdeeld in vijftien hoofdstukken. Hoofdstuk I, dat de algemene bepalingen bevat, betreft de regeringsvorm, de overdracht van bepaalde bevoegdheden aan de Europese Unie en diverse grondbeginselen, zoals de rechtsstaat, het verbod op een gewelddadige machtovername, de vrije oprichting en werking van partijen, de verwerping van oorlog, samenwerking ter bevordering van Europese eenheid, de erkenning van grondrechten en het feit dat het recht regels kent inzake fundamentele rechten en plichten, maar geen beperkingen kan stellen aan de wezenlijke inhoud van grondrechten.

De hoofdstukken II tot en met XI bevatten de meest fundamentele regels met betrekking tot publieke ambten en de belangrijkste staatsinstellingen. Hierin worden de rechtspositie en de taken beschreven van de Nationale Vergadering, de president van de republiek, het constitutioneel hof, de parlementair commissaris voor de mensenrechten, de parlementair commissaris voor de rechten van nationale en etnische minderheden, de nationale rekenkamer, de Hongaarse nationale bank, de regering, leger en politie, de lokale overheden, de rechterlijke macht en het openbaar ministerie.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Hoofdstuk XII bevat de verklaring van fundamentele rechten en plichten, in hoofdstuk XIII zijn de beginselen neergelegd die van toepassing zijn op verkiezingen, hoofdstuk XIV heeft betrekking op de hoofdstad en de symbolen van Hongarije en hoofdstuk XV bevat de slotbepalingen.

2. Parlementaire wetten

In Hongarije kunnen wetten worden vastgesteld door de Nationale Vergadering. De grondwet bepaalt welke fundamentele rechten en plichten bij wet moeten worden geregeld. Wet XI van 1987 betreffende wetgeving (wetgevingswet) brengt meer beleidsterreinen onder de exclusieve bevoegdheid van de parlementaire wetgever. De Nationale Vergadering stelt sommige wetten vast met een eenvoudige meerderheid van stemmen ofwel meer dan de helft van de stemmen van de aanwezige parlementsleden, en andere met een tweederdemeerderheid (gekwalificeerde meerderheid). Behalve voor de wet tot goedkeuring van de grondwet is ook voor de wet tot ratificatie en bekendmaking van het internationale verdrag inzake toetreding tot de EU en voor de wet betreffende nationale symbolen een tweederdemeerderheid van de stemmen van alle parlementsleden vereist. Voor welke wetten een tweederdemeerderheid van de stemmen noodzakelijk is, is bepaald in de grondwet.

Voorafgaand aan de vaststelling van wet XXXI van 1989 tot wijziging van de grondwet was de presidentiële raad van Hongarije bevoegd tot het uitvaardigen van wetsbesluiten. Bezien vanuit het oogpunt van de wetgevingshiërarchie, staan de wetsbesluiten die nog van kracht zijn op hetzelfde niveau als parlementaire wetten.

3. Verordeningen

In de wetgevingswet worden de volgende verordeningen onderscheiden: regeringsverordeningen, ministeriële verordeningen en verordeningen van lokale overheden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De bevoegdheid van de regering om verordeningen vast te stellen kan zelfstandig van aard zijn of berusten op wettelijke toestemming. De zelfstandige bevoegdheid is vastgelegd in artikel 35, lid 2 van de grondwet, waarin is bepaald dat de regering verordeningen vaststelt op het terrein dat onder haar bevoegdheid valt. Dit is geen beperking van de bevoegdheid van de Nationale Vergadering, die elk beleidsterrein onder haar bevoegdheid kan brengen.

Krachtens de wetgevingswet kan de regering, ook op basis van specifieke wettelijke toestemming, verordeningen vaststellen om uitvoering te geven aan wetten. Krachtens artikel 15, lid 1 van de wetgevingswet moeten bij het verlenen van toestemming om uitvoeringsregels vast te stellen de verkrijger, het voorwerp en de reikwijdte van de toestemming worden vermeld. De verkrijger mag op zijn beurt geen wetgevingsbevoegdheid delegeren aan een derde.

Ministeriële verordeningen zijn een bijzonder soort verordeningen. Zij staan in de wetgevingshiërarchie onder het niveau van de regeringsverordeningen. Krachtens de wetgevingswet kunnen ministers verordeningen vaststellen op het terrein dat onder hun bevoegdheid valt en op basis van toestemming daartoe uit hoofde van parlementaire wetten of regeringsverordeningen. Er moet in verband met ministeriële verordeningen dus worden voldaan aan twee voorwaarden.

Krachtens een afzonderlijke wet kan de president van de Hongaarse nationale bank in verordeningen van de centrale bank bepalingen vaststellen die bindend zijn voor financiële instellingen, rechtspersonen die geen financiële instellingen zijn maar wel aanvullende financiële diensten verlenen, aanbieders van beleggingsdiensten en clearinginstituten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verordeningen van lokale overheden vormen het derde soort verordening. Artikel 44/A, lid 2 van de grondwet bepaalt dat lokale vertegenwoordigende organen verordeningen kunnen vaststellen op het terrein dat onder hun bevoegdheid valt, maar dat deze niet in strijd mogen zijn met hogere rechtsregels. Krachtens artikel 16, lid 1 van wet LXV van 1990 betreffende lokale overheden kan een vertegenwoordigend orgaan van een lokale overheid, op het terrein dat onder zijn bevoegdheid valt, lokale verordeningen vaststellen om lokale overheidszaken te reguleren die niet onder regelgeving van een hoger niveau vallen en kunnen zij deze verordeningen handhaven op basis van hun wettelijke toestemming daartoe.

4. Internationale overeenkomsten

Hongarije/de regering van Hongarije kan internationale overeenkomsten sluiten met andere staten/de regeringen van andere staten. In Hongarije is de verhouding tussen internationale overeenkomsten en het Hongaarse recht gebaseerd op een dualistisch stelsel, d.w.z. dat internationale overeenkomsten deel gaan uitmaken van het Hongaarse recht door middel van omzetting in Hongaarse wetgeving.

II. Overige rechtsbronnen in bredere zin die geen rechtsregels zijn

1. Overige bestuurlijke rechtsinstrumenten

Het Hongaarse rechtsstelsel omvat andere bestuurlijke juridische instrumenten die, hoewel het om regels gaat, niet als rechtsregels kunnen worden aangeduid, omdat het gaat om interne regels die niet voor eenieder bindend zijn, maar alleen voor organen die onder de bevoegdheid van de vaststeller vallen (met uitzondering van juridische richtsnoeren die geen bindende rechtskracht hebben). Krachtens de wetgevingswet behoren tot deze categorie van bestuurlijke instrumenten besluiten, instructies van de centrale bank, statistische mededelingen en juridische richtsnoeren.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Besluiten kunnen worden aangenomen door de Nationale Vergadering, de regering, regeringscommissies, lokale overheden en lokale overheidsorganen. Dergelijke besluiten dienen om het functioneren van de genoemde instanties en de taken van organen die onder hun bevoegdheid vallen te reguleren en om plannen goed te keuren die betrekking hebben op het terrein dat onder hun bevoegdheid valt.

Binnen hun taak zoals die is voorzien in rechtsregels kunnen ministers en hoofden van bevoegde nationale organen instructies uitvaardigen om de werkzaamheden van organen die onder hun directe bevoegdheid vallen te reguleren.

Statistische mededelingen worden uitgebracht door de president van het centraal bureau voor statistiek en bevatten bindende bepalingen die uitsluitend betrekking hebben op statistische termen, methoden, classificaties, lijsten en cijfers.

Tot de juridische richtsnoeren behoren richtlijnen, die worden vastgesteld door de Nationale Vergadering en de regering, waarin de algemene doelstellingen en programma's worden uiteengezet en waarin standpunten worden ingenomen over belangrijke staatsaangelegenheden en overheidszaken. De Nationale Vergadering en de regering kunnen hun interpretatie van rechtsregels geven in beginselstandpunten. Ministers en bevoegde hoofden van nationale organen kunnen richtlijnen en notities uitvaardigen. Deze richtlijnen bevatten aanbevelingen over de belangrijkste methoden en middelen om uitvoering te geven aan rechtsregels. In notities wordt melding gemaakt van feiten of gegevens die belangrijk zijn voor het functioneren van organen die belast zijn met de tenuitvoerlegging van rechtsregels.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2. Arresten van het constitutioneel hof

Arresten van het constitutioneel hof vervullen een belangrijke rol in het wetgevingssysteem. Het constitutioneel hof toetst de grondwettigheid van rechtsregels en vernietigt door middel van arresten rechtsregels (bepalingen) die in strijd zijn met de grondwet. Het constitutioneel hof motiveert zijn arresten uitvoerig en beoordeelt gelijksoortige zaken overeenkomstig eerder toegepaste beginselen. Tegen een arrest van het constitutioneel hof staat geen hoger beroep open en de arresten zijn voor eenieder bindend. De belangrijkste taken van het constitutioneel hof zijn het beschermen van de grondwet en het handhaven van de constitutionele democratie en de stabiliteit van de rechtsstaat. Het constitutioneel hof beschikt daartoe over een grote mate van onafhankelijkheid en verregaande bevoegdheden.

3. Jurisprudentie

Overeenkomstig zijn verantwoordelijkheid om de uniforme toepassing van het recht te waarborgen en juridische ondersteuning te bieden aan lagere rechtbanken, neemt het hooggerechtshof beslissingen over de rechtseenheid en over principiële rechtsvragen. Een eenheidsprocedure kan worden ingeleid indien het voor de ontwikkeling en eenheid van de rechtspraktijk noodzakelijk is een beslissing te nemen over de rechtseenheid met betrekking tot een principiële rechtsvraag, en indien een kamer van het hooggerechtshof voornemens is af te wijken van een beslissing die is genomen door een andere kamer van het hooggerechtshof. Een beslissing die verband houdt met de rechtseenheid is bindend voor de rechtbanken. Beslissingen over principiële rechtsvragen afkomstig uit de praktijk van de kamers van het hooggerechtshof staan ook ten dienste van de eenheid van de straftoemeting; beide soorten beslissingen worden gepubliceerd in het officiële repertorium van het hooggerechtshof (Legfelsőbb Bíróság Hivatalos Gyűjteménye).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

III. De inwerkingtreding van internationale regels

Wet L van 2005 (wet betreffende internationaal recht) ziet op de procedure in verband met internationale overeenkomsten en de bekendmaking en inwerkingtreding van dergelijke overeenkomsten. Indien de Nationale Vergadering de erkenning van de geldigheid van een internationale overeenkomst krachtens artikel 7, lid 3 heeft goedgekeurd vanwege zijn grote belang voor de buitenlandse betrekkingen van Hongarije, moet die overeenkomst volgens artikel 9 van de wet betreffende internationaal recht worden bekendgemaakt in de vorm van een parlementaire wet, of in andere gevallen, van een regeringsverordening. De toestemming om de bindende geldigheid van een internationale overeenkomst te erkennen is vervat in een bekendmakingswet. In de wet tot bekendmaking van een internationale overeenkomst moet de datum van inwerkingtreding van de bepalingen die de tekst van de overeenkomst, alsmede de voorbehouden, bezwaren en verklaringen bevatten, dezelfde zijn als de datum van inwerkingtreding van de overeenkomst in Hongarije. Indien die laatste datum nog niet bekend is op het moment dat de overeenkomst wordt bekendgemaakt, moet in de voorwaarden ten aanzien van de inwerkingtreding van de overeenkomst worden vermeld dat de datum van inwerkingtreding wordt vastgesteld door de minister van Buitenlandse Zaken in een besluit dat zal worden gepubliceerd in de Hongaarse Staatscourant (Magyar Közlöny).

De grondwet van Hongarije voorziet ook in een andere methode om internationale rechtsinstrumenten te incorporeren in het nationale rechtsstelsel. Krachtens artikel 7, lid 1 van de grondwet aanvaardt het Hongaarse rechtsstelsel de algemeen erkende beginselen van het internationaal recht en zal Hongarije het nationale recht in overeenstemming brengen met de verplichtingen die op grond van het internationaal recht zijn aangegaan. Krachtens artikel 8, lid 1 van de grondwet erkent Hongarije onschendbare en onvervreemdbare fundamentele mensenrechten; de eerbiediging en bescherming van deze rechten zijn een basisverplichting van de Staat.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Gemeenschapsrecht wordt in het Hongaarse rechtsstelsel per onderwerp omgezet door middel van rechtsregels op het niveau dat wordt voorgeschreven door de grondwet en de wetgevingswet.

IV. De autoriteiten belast met de vaststelling van regelgeving

In Hongarije kunnen de Nationale Vergadering, de regering, de leden van de regering, de president van de Hongaarse nationale bank en de lokale overheden rechtsregels vaststellen.

De Nationale Vergadering stelt, als hoogste orgaan dat met overheidsbevoegdheid is bekleed en als hoogste democratische vertegenwoordiging in Hongarije, de grondwet van Hongarije vast en heeft de bevoegdheid om parlementaire wetten vast te stellen.

De regering is het centrale orgaan van de uitvoerende macht. Zij vormt de top van het overheidsbestuur en beheert en coördineert de werkzaamheden van overheidsinstanties. Tot haar leden behoren de minister-president en de ministers. De regering kan op het terrein dat volgens de grondwet onder haar bevoegdheid valt en op basis van wettelijke toestemming verordeningen vaststellen. Regeringsverordeningen mogen niet in strijd zijn met parlementaire wetten.

De leden van de regering zijn de minister-president en de ministers. De minister-president zit de bijeenkomsten van de regering voor en houdt toezicht op de tenuitvoerlegging van regeringsverordeningen en besluiten. De ministers zijn verantwoordelijk voor de aan hen toevertrouwde beleidsterreinen overeenkomstig rechtsregels en regeringsbesluiten, en geven leiding aan de werkzaamheden van organen die onder hun bevoegdheid vallen. Mits zij daartoe bevoegd zijn op grond van parlementaire wetten of regeringsverordeningen, kunnen ministers op het terrein dat onder hun bevoegdheid valt verordeningen vaststellen. Ministeriële verordeningen mogen niet in strijd zijn met parlementaire wetten of regeringsverordeningen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De lokale overheid is een lokaal overheidsorgaan dat democratisch wordt gekozen en bestuurd. Op onafhankelijke wijze reguleert en geeft zij leiding als het gaat om lokale overheidszaken die tot haar taakgebied behoren, in het belang van de lokale inwoners en overeenkomstig het bij wet vastgestelde kader. Lokale overheden kunnen, indien de wet hun deze bevoegdheid geeft, verordeningen vaststellen om hun eigen zaken te reguleren. Dergelijke verordeningen mogen niet onverenigbaar zijn met hogere rechtsregels. De lokale overheid kan verordeningen vaststellen om overheidszaken te reguleren die niet worden geregeld in hogere rechtsregels.

De president van de Hongaarse nationale bank kan, op een terrein dat in een afzonderlijke wet is afgebakend, in verordeningen van de centrale bank, bepalingen vaststellen die bindend zijn voor financiële instellingen, rechtspersonen die geen financiële instellingen zijn maar wel aanvullende financiële diensten verlenen, aanbieders van beleggingsdiensten en clearinginstituten. Verordeningen van de centrale bank mogen niet in strijd zijn met de wet.

V. Het proces van wetgeving

Wetgeving wordt aangenomen wanneer maatschappelijke of economische processen dit vereisen, wanneer dit noodzakelijk is voor de regeling van de rechten en plichten van burgers, en wanneer Gemeenschapsrecht moet worden omgezet in Hongaars recht. De goedkeuring van een rechtsregel wordt voorafgegaan door een analyse van het te reguleren terrein. De ontwerpwetgeving wordt altijd opgesteld door de minister die aangewezen of bevoegd is voor het te reguleren terrein. Afhankelijk van het niveau van de wetgeving, stuurt het bevoegde ministerie het opgestelde ontwerp voor bestuurlijke raadpleging naar andere ministeries, vertegenwoordigende organisaties en andere organen die belang hebben bij de wetgeving. Tegelijkertijd moet het orgaan dat de tekst heeft opgesteld, krachtens artikel 9 van wet XC van 2005 betreffende de openbaarheid van elektronische informatie, deze (zonder de daarin vastgelegde uitzonderingen) op zijn homepage publiceren, waar het publiek commentaar kan leveren of suggesties kan aandragen. Het orgaan dat het ontwerp heeft ingediend, herziet het op basis van de adviezen van deskundigen die het in de loop van de raadpleging ontvangt, alsmede op basis van het commentaar van het publiek.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Na het bestuurlijke raadplegingsproces wordt de aan de regering voor te leggen ontwerpwetgeving besproken tijdens de vergadering van bestuurlijke staatssecretarissen, die besluiten of het ontwerp al dan niet klaar is om aan de regering te worden voorgelegd. De vergadering van bestuurlijke staatssecretarissen is het laatste forum voor technische bespreking van het ontwerp en bij deze gelegenheid wordt gesproken over technische/inhoudelijke kwesties waarover tijdens de bestuurlijke raadpleging geen overeenstemming kon worden bereikt.

De documenten die door de vergadering van bestuurlijke staatssecretarissen zijn besproken en geschikt zijn bevonden om te worden ingediend, worden op de voorgeschreven wijze aan de regering voorgelegd. Tijdens vergaderingen van de regering wordt het merendeel van de ingediende ontwerpen zonder bespreking goedgekeurd, maar belangrijke ontwerpwetgeving of ontwerpen die vanuit politiek oogpunt problematisch zijn, worden daarna door de regering besproken en al dan niet goedgekeurd.

In het geval van wetsvoorstellen is de volgende stap in het wetgevingsproces het voorleggen ervan aan de Nationale Vergadering. Het wetsontwerp wordt vervolgens besproken door de aangewezen parlementaire commissies en de plenaire vergadering van de Nationale Vergadering. De parlementaire commissies en individuele leden van het parlement kunnen amendementen op het wetsvoorstel indienen. De Nationale Vergadering stemt eerst over het aannemen van de voorgestelde amendementen afzonderlijk en dan over het wetsvoorstel als geheel.

De wetgeving moet worden bekendgemaakt in het officiële mededelingenblad van Hongarije, Magyar Közlöny [Hongaarse staatscourant], waarvan ook een digitale versie moet verschijnen. In uitzonderlijke gevallen kan een bijlage bij een ministeriële verordening – mits deze burgers niet rechtstreeks raakt – ook openbaar worden gemaakt door deze te publiceren in het officiële mededelingenblad van het ministerie. Een verordening van een lokale overheid moet worden bekendgemaakt in het officiële mededelingenblad van de lokale overheid op de wijze die is vastgelegd in de operationele en organisatorische regels van de lokale overheid.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

VI. De wijze van inwerkingtreding van nationale regels

Wetgeving is geldig voor natuurlijke en rechtspersonen in Hongarije en voor Hongaarse staatsburgers die in het buitenland verblijven. De geldigheid van verordeningen die zijn vastgesteld door lokale overheden strekt zich uit tot het gebied waarbinnen de lokale overheid bevoegd is.

De wetgevingswet verbiedt terugwerkende kracht door te bepalen dat een rechtsregel geen verplichtingen kan scheppen of gedrag onwettig kan verklaren in de periode voorafgaand aan de bekendmaking ervan.

In de wetgeving moet de datum van inwerkingtreding altijd zodanig zijn vastgelegd dat er voldoende tijd overblijft om voorbereidingen te treffen voor de toepassing ervan.

De wetgeving en de uitvoeringsregelgeving moeten tegelijkertijd in werking treden. Een rechtsregel verliest zijn kracht wanneer hij door een andere rechtsregel wordt ingetrokken of wanneer de in de rechtsregels neergelegde termijn verstrijkt.

VII. Middelen om eventuele conflicten tussen rechtsregels te regelen

Rechtsregels mogen geen voorschriften bevatten die onverenigbaar zijn met de bepalingen van een andere rechtsregel van hetzelfde of een hoger niveau. Mochten zich toch conflicten voordoen, dan voorziet het rechtsstelsel in toereikende middelen om die weg te nemen.

Doorgaans komt het conflict aan het licht bij de voorbereiding van de betreffende wetgeving; in dergelijke gevallen kan de situatie worden verholpen voordat de rechtsregel is goedgekeurd. Soms wordt een conflict tussen verschillende normen echter pas duidelijk bij het toepassen ervan. In dergelijke gevallen moet de rechterlijke macht het conflict proberen te regelen aan de hand van algemene rechtsbeginselen. Een voorbeeld van een dergelijk beginsel is dat wanneer een rechtsregel in strijd is met een hogere rechtsregel, de laatste voorrang heeft. Een ander voorbeeld is dat een bijzondere rechtsregel voorrang heeft op een algemene en dat en latere rechtsregel voor een eerdere gaat.

Als het om rechtsregels op hetzelfde niveau gaat, worden conflicten die geen inbreuk op de grondwet betreffen over het algemeen opgelost door middel van de uitleg die hieraan wordt gegeven door de rechterlijke macht. Aan de hand van bovenstaande rechtsbeginselen beslist de rechterlijke macht welke van de strijdige bepalingen voorrang dient te krijgen. De praktijk die het constitutioneel hof hanteert, is dat wanneer de rechtsregel die aanleiding geeft tot het conflict, inbreuk maakt op een bepaling van de grondwet, er een ongrondwettige situatie ontstaat, in welk geval het constitutioneel hof de ongrondwettige bepalingen intrekt.

Een conflict tussen normen kan aan het licht komen voordat zich een daadwerkelijk probleem voordoet bij de toepassing ervan. In dergelijke gevallen maakt de wetgever een einde aan het conflict door de rechtsregel te wijzigen.

In het geval van formele wetten kan de president van de republiek, wanneer hij van mening is dat een bepaling van een rechtsregel die al is goedgekeurd door de Nationale Vergadering maar nog niet is bekendgemaakt, inbreuk maakt op de grondwet, het constitutioneel hof verzoeken om de wet te onderzoeken (constitutioneel veto). Indien het hof beslist dat de rechtsregel inderdaad inbreuk maakt op de grondwet, moet de Nationale Vergadering de nodige stappen ondernemen om de ongrondwettigheid weg te nemen.

« Rechtsorde - Algemene informatie | Hongarije - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 28-02-2008

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk