Europese Commissie > EJN > Rechtsbijstand > Roemenië

Laatste aanpassing: 13-02-2008
Printversie Voeg toe aan favorieten

Rechtsbijstand - Roemenië

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat zijn de proceskosten en wie moet ze normaliter betalen? 1.
2. Wat is rechtsbijstand? 2.
3. Kom ik in aanmerking voor rechtsbijstand? 3.
4. Kan rechtsbijstand worden verkregen voor alle geschillen? 4.
5. Bestaat er een specifieke procedure voor spoedeisende gevallen? 5.
6. Waar kan ik een aanvraagformulier voor rechtsbijstand verkrijgen? 6.
7. Welke documenten moet ik bij mijn verzoek om rechtsbijstand voegen? 7.
8. Waar moet ik mijn verzoek om rechtsbijstand indienen? 8.
9. Hoe kom ik te weten of ik al dan niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand? 9.
10. Wat moet ik doen als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand? 10.
11. Wie kiest mijn advocaat als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand? 11.
12. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan al mijn proceskosten betaald? 12.
13. Wie betaalt de overige kosten als ik in aanmerking kom voor gedeeltelijke rechtsbijstand? 13.
14. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan ook de kosten vergoed van het beroep dat ik eventueel na het proces instel? 14.
15. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan die dan worden ingetrokken in de loop van het proces (of zelfs na het proces)? 15.
16. Als ik niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan ik dan tegen die beslissing in beroep gaan? 16.

 

1. Wat zijn de proceskosten en wie moet ze normaliter betalen?

Volgens artikel 274 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering omvatten de proceskosten: zegelrechten, kosten van procesvoering en evenredige belasting, betaling aan deskundigen, kosten van getuigen, honorarium van advocaten en eventuele overige uitgaven die de winnende partij kan aantonen.

In het Roemeense rechtsstelsel worden zegelrechten en de honoraria van advocaten en deskundigen bepaald op grond van de complexiteit van de zaak en de waarde van de inzet van het geschil.

De vraag welke partij de proceskosten betaalt, is in detail geregeld in het wetboek van burgerlijke rechtsvordering. In theorie is de verliezende partij verplicht tot betaling van de kosten als dit van hem wordt verlangd. Indien evenwel de verweerder de eisen van de verzoeker op de eerste dag van de behandeling erkent, worden de kosten niet van hem gevorderd, tenzij hij voor de datum van dagvaarding in gebreke was gesteld. Bij gedeeltelijke erkenning van de eisen van elke partij beslist de rechter de omvang van de door elk van hen te betalen proceskosten. Indien er meerdere eisers en verweerders zijn, worden zij evenredig of gezamenlijk tot betaling verplicht.

Voor strafzaken is de betaling van de proceskosten geregeld in de artikelen 189 tot en met 193 van het wetboek van strafvordering. Die bepalen dat de kosten die nodig zijn voor de pleidooien, de vaststelling van de feiten, de bewaring van de materiële bewijzen, de betaling van de advocaten en alle overige kosten in verband met de strafzaak, worden gedekt met de bedragen vooruitbetaald door de staat of betaald door de partijen. Het wetboek van strafvordering maakt onderscheid tussen de bedragen die zijn verschuldigd aan getuigen, deskundigen en tolken en vooruitbetaling van de proceskosten door de staat als de zaak leidt tot een veroordeling, en andere gevallen, die per geval worden bezien. Door de partijen gemaakte proceskosten worden gedragen door de verweerder of door de benadeelde partij, afhankelijk van de uitspraak over de feiten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2. Wat is rechtsbijstand?

Rechtsbijstand maakt deel uit van het recht op verweer. Artikel 24, lid 2, van de grondwet bepaalt dat de partijen gedurende het hele proces recht hebben op vertegenwoordiging door een advocaat, gekozen of aangewezen door de rechter.

Volgens artikel 75, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering omvat rechtsbijstand: het verlenen van vrijstellingen, verminderingen, mogelijk maken van termijn- of uitgestelde betaling van zegelrechten, en gratis vertegenwoordiging en bijstand door een advocaat toegewezen door de balie.

Het waarborgen van het recht op verweer is een van de basisregels van de strafrechtelijke procedure. Artikel 6 van het wetboek van strafvordering bepaalt dat het recht op verweer gedurende de gehele procedure gegarandeerd is voor de beschuldigde, de verwerende en alle overige partijen, en dat elke partij gedurende de hele procedure recht heeft op bijstand door een raadsman.

Rechterlijke instanties zijn verplicht om, alvorens de eerste verklaring af te nemen, de beschuldigde of verwerende partij te informeren over haar recht op wettelijke vertegenwoordiging, en moeten dit opnemen in het proces-verbaal. Onder de voorwaarden en in de gevallen die bij wet zijn bepaald, dienen rechterlijke instanties een advocaat toe te wijzen aan de beschuldigde of verweerder indien deze geen vertegenwoordiger heeft gekozen.

Het feit dat het recht op verweer tot een van de basisvereisten voor strafrechtelijke procedures is gemaakt, heeft de wetgever verplicht een breed scala van rechtsinstrumenten in het leven te roepen voor de vaststelling van feiten ter onderbouwing van de verdediging. Het wetboek van strafvordering biedt de partijen dan ook diverse mogelijkheden om de feitelijkheid van hun eisen en verzoeken aan te tonen of om de beschuldigingen of eisen van de wederpartij te betwisten.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Het recht op verweer is wat betreft de procedurele instrumenten complex en omvat:

  • De mogelijkheid van verweer van partijen tijdens het strafproces;
  • De verplichting voor de rechterlijke instanties om de voor de partijen in strafzaken gunstige feiten (ambtshalve) te overwegen;
  • De mogelijkheid, en soms de verplichting, in de loop van een strafzaak rechtsbijstand toe te kennen.

Het recht op verweer strekt zich tevens uit tot het recht op vertegenwoordiging van de verweerder. Uit de aard van rechtsbijstand volgt dat het recht op verweer is gegarandeerd. De afzonderlijke aspecten van het recht op verweer kunnen in de strafrechtelijke procedure cumulatief aan bod komen maar het kan soms gebeuren dat een bepaalde component van het recht op verweer ontbreekt, zodat de mogelijkheid van rechtsbijstand essentieel is. Alleen in de uitdrukkelijk in de wet genoemde gevallen is de raadsman verplicht om samen met de beschuldigde of verwerende partij tijdens strafzaken aanwezig te zijn.

Wij zijn daarom van mening dat rechtsbijstand een fundamentele garantie voor het recht op verweer is.

Onder rechtsbijstand wordt verstaan de ondersteuning die de raadsman biedt aan de partijen in een strafzaak door uitleg en advies te geven en als rechtsdeskundige op te treden. In het geval van rechtsbijstand stelt de raadsman zijn conclusies op in aanwezigheid van de partij die hij bijstaat. Alleen advocaten mogen rechtsbijstand verlenen.

Omdat rechtsbijstand wordt geboden door deskundigen op rechtsgebied, wordt het in de vakliteratuur ook wel “technisch verweer” genoemd.

In beginsel is rechtsbijstand aan de partijen in een strafzaak optioneel, hetgeen betekent dat de partijen zelf beslissen of zij wel of niet een advocaat aanwijzen. Er zijn uitzonderingen op deze regel, aangezien rechtsbijstand volgens de huidige regelgeving in bepaalde gevallen verplicht kan zijn.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Om gebruik te kunnen maken van rechtsbijstand moet de beschuldigde of verwerende partij een overeenkomst aangaan met de advocaat. Deze overeenkomst regelt de betaling van een afgesproken honorarium. Verder zij opgemerkt dat artikel 171 van het wetboek van strafvordering bepaalt dat rechtsbijstand verplicht is in de volgende gevallen:

"(2) Rechtsbijstand is verplicht indien de verwerende of beschuldigde partij minderjarig is, opgenomen is in een centrum voor reclassering of in een medische inrichting, in verband met een andere zaak is vast- of aangehouden, is vastgehouden op grond van medische veiligheid, onder gedwongen medische behandeling is gesteld in verband met een andere zaak, of als de openbare aanklager of het gerecht oordeelt dat de verwerende of beschuldigde partij niet in staat is zichzelf te verdedigen, evenals in andere bij wet bepaalde gevallen.

(3) Rechtshulp is tevens verplicht als de beschuldigde of verwerende partij wordt veroordeeld tot levenslange opsluiting of een gevangenisstraf van vijf jaar of langer.

(4) Indien rechtshulp verplicht is en de beschuldigde of verwerende partij geen advocaat heeft aangewezen, dient deze aanwijzing ambtshalve te geschieden.

(4^1) Indien rechtshulp verplicht is en de raadsman niet verschijnt op de datum van het strafproces of de datum van het vonnis, zonder daarvoor een geldige reden aan te voeren en zonder te zorgen voor een vervangende raadsman, dient ambtshalve een raadsman te worden aangewezen en deze voldoende tijd te worden gegund om het verweer voor te bereiden. Indien rechtsbijstand verplicht is en de aangewezen raadsman na aanvang van de procedure op de vastgestelde datum afwezig is zonder te hebben gezorgd voor vervanging, dient de rechter ambtshalve te voorzien in vervanging en de nieuw aangestelde raadsman ten minste drie dagen te gunnen om het verweer voor te bereiden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

(5) Het mandaat van de ambtshalve aangewezen raadsman eindigt wanneer de oorspronkelijk aangewezen raadsman verschijnt.

(6) Indien de raadsman tijdens de uitspraak afwezig is en het onmogelijk is een vervanger te vinden als bedoeld onder 4, sub 1, hiervoor, dient de zitting te worden verdaagd.”

3. Kom ik in aanmerking voor rechtsbijstand?

Eenieder die een gerechtelijke procedure niet kan betalen zonder dat zijn levensonderhoud of dat van zijn gezin in het gedrang komt, kan verzoeken om rechtsbijstand (artikel 74 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

In strafzaken wordt de rechtsbijstand op verzoek gratis verleend aan bepaalde categorieën slachtoffers, afhankelijke van enerzijds de ernst van het misdrijf en anderzijds de financiële situatie van het slachtoffer. (Wet 211/2004 betreffende maatregelen ter bescherming van slachtoffers van misdrijven).

Gratis rechtsbijstand wordt toegekend aan rechtstreekse slachtoffers van een ernstig geweldsmisdrijf (poging tot moord, eerstegraads moord, moord onder verzwarende omstandigheden, zwaar lichamelijk letsel, opzettelijk toegebracht zwaar lichamelijk letsel) of ernstig seksueel misdrijf (verkrachting, gemeenschap met een minderjarige, seksueel misbruik van een minderjarige, al dan niet met geweld). Gratis rechtsbijstand wordt toegekend aan indirecte slachtoffers van sommige ernstige misdrijven (de echtgenoot, kinderen en degenen die ten laste kwamen van een rechtstreeks slachtoffer dat als gevolg van het misdrijf is overleden).

Gratis rechtsbijstand wordt verleend aan slachtoffers van andere misdrijven, ongeacht de aard ervan, als het maandinkomen per lid van het gezin van het slachtoffer niet meer bedraagt dan het nationale brutominimumloon dat is vastgesteld voor het jaar waarin het slachtoffer om rechtsbijstand verzoekt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Daarnaast hebben slachtoffers van misdrijven krachtens Wet 678/2001 inzake de preventie van en controle op mensenhandel, zoals gewijzigd, recht op de rechtsbijstand die nodig is om in alle fasen van de strafrechtelijke procedure gebruik te maken van hun rechten uit hoofde van de wetgeving inzake strafrechtelijke procedures, en om hun verzoeken en burgerlijke vorderingen op de daders te ondersteunen.

4. Kan rechtsbijstand worden verkregen voor alle geschillen?

De wet maakt geen onderscheid naar de aard van geschillen, zodat kan worden aangenomen dat rechtsbijstand kan worden verkregen voor alle geschillen.

5. Bestaat er een specifieke procedure voor spoedeisende gevallen?

Er is wat rechtsbijstand betreft geen specifieke procedure voor spoedeisende gevallen.

6. Waar kan ik een aanvraagformulier voor rechtsbijstand verkrijgen?

Er bestaat geen verplicht standaardformulier voor het aanvragen van rechtsbijstand. Het verzoek moet alle bij wet vereiste gegevens vermelden en voldoen aan alle inhoudelijke en formele eisen gesteld aan verzoeken gericht aan rechterlijke instanties. Daarnaast moeten in verzoeken om rechtsbijstand enkele specifieke gegevens worden vermeld. Ze moeten schriftelijk worden gericht aan de rechtbank en een beschrijving geven van de desbetreffende zaak, evenals van de financiële situatie van de aanvrager (artikel 76 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

7. Welke documenten moet ik bij mijn verzoek om rechtsbijstand voegen?

Het verzoek om rechtsbijstand moet vergezeld gaan van schriftelijk bewijs van het inkomen en de financiële verplichtingen van de aanvrager.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

8. Waar moet ik mijn verzoek om rechtsbijstand indienen?

De aanvraag om rechtsbijstand moet worden ingediend en geregistreerd bij de rechtbank aan wie het verzoek is gericht.

9. Hoe kom ik te weten of ik al dan niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand?

De rechter beoordeelt de aanvraag, vraagt om een toelichting en bewijs van de partijen, informeert zo nodig bij de plaatselijke autoriteiten en beslist in raadkamer zonder beraadslaging (artikel 78, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Tegen de definitieve uitspraak over de aanvraag om rechtsbijstand of de herziening van de vastgestelde rechtsbijstand is geen beroep mogelijk (artikel 78, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

De verweerder kan bewijs overleggen aan de rechter betreffende de werkelijke situatie van de partij wier aanvraag op enig moment is goedgekeurd, maar de toegekende rechtshulp wordt niet opgeschort tijdens een eventuele herziening (artikel 78, lid 2, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

10. Wat moet ik doen als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand?

In dat geval dient u te handelen overeenkomstig de antwoorden op de vragen 6, 7 en 8 hiervoor.

11. Wie kiest mijn advocaat als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand?

Artikel 75, lid 1 en lid 2, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering stelt dat het verweer en de rechtsbijstand gratis worden geboden door een advocaat die is aangewezen door de balie.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De artikelen 68 en 69 van Wet 51/1995 inzake de organisatie en praktijk van het juridisch beroep, zoals gewijzigd, bepalen als volgt: “De orde van advocaten biedt rechtsbijstand in alle gevallen waarin de verwerende partij moet worden bijgestaan door of op verzoek van de rechtbank, het openbaar ministerie of de plaatselijke autoriteiten en de partij volgens deze instanties duidelijk niet in staat is de vergoeding te betalen.

In buitengewone gevallen, indien de rechten van de te ondersteunen partij bij uitstel in het gedrang zouden komen, kan de voorzitter van de orde van advocaten instemmen met toekenning van gratis rechtsbijstand.

De orde van advocaten organiseert rechtsbijstandsdiensten in alle regionale rechtbanken die rechtsbijstand verlenen en in alle plaatselijke instanties voor strafvervolging. Deze diensten worden verleend door een permanente advocaat die is aangewezen door de raad van de orde van advocaten en onder leiding staat van een lid van de raad.”

12. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan al mijn proceskosten betaald?

De rechter bepaalt van welke categorieën proceskosten de ontvanger van rechtshulp is vrijgesteld en de vormen van rechtshulp.

Bij ambtshalve toekenning van rechtsbijstand op verzoek van het gerecht of het openbaar ministerie, wordt de vergoeding betaald door het ministerie van justitie. Bij ambtshalve toekenning van rechtsbijstand op verzoek van de plaatselijke autoriteiten, wordt de vergoeding door hen betaald.

13. Wie betaalt de overige kosten als ik in aanmerking kom voor gedeeltelijke rechtsbijstand?

Bij toekenning van gedeeltelijke rechtsbijstand zijn de bepalingen inzake proceskosten van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering of het wetboek van strafvordering van toepassing, afhankelijk van de zaak.

14. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan ook de kosten vergoed van het beroep dat ik eventueel na het proces instel?

Hoewel de wet hieromtrent geen uitdrukkelijke bepalingen bevat, staat rechtshulp iedereen die er recht op heeft gedurende de hele procedure ter beschikking (tot de definitieve uitspraak, d.w.z. tot alle beroepsmogelijkheden zijn uitgeput).

15. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan die dan worden ingetrokken in de loop van het proces (of zelfs na het proces)?

Artikel 70 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering bepaalt dat “indien de rechter vaststelt dat het verzoek om rechtsbijstand te kwader trouw is gedaan en de partij de waarheid erkent, hij de vastgestelde rechtshulp opnieuw kan overwegen en de partij een boete ter hoogte van het vrijgestelde bedrag kan opleggen. Artikel 80 stelt dat het recht op bijstand vervalt bij overlijden van de partij of na verbetering van zijn/haar financiële situatie.

16. Als ik niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan ik dan tegen die beslissing in beroep gaan?

Artikel 70, lid 3, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering bepaalt dat beroep tegen de definitieve beslissing over een verzoek om rechtsbijstand of een herziening van vastgestelde rechtsbijstand niet mogelijk is.

Nadere inlichtingen

Nuttige links:

De Orde van advocaten van Boekarest, http://www.baroul-bucuresti.ro/index_ro.asp română

De Nationale orde van advocaten van Roemenië, http://www.uar.ro/ română

« Rechtsbijstand - Algemene informatie | Roemenië - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 13-02-2008

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk