Rechtsbijstand - Gemeinscheftsrecht

Een grondrecht in de hele Unie

In artikel 47, derde alinea, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie wordt bepaald dat rechtsbijstand wordt verleend aan diegenen die niet over toereikende financiële middelen beschikken, voor zover die bijstand noodzakelijk is om de daadwerkelijke toegang tot de rechter te waarborgen.

In januari 2003 is een richtlijn betreffende rechtsbijstand bij grensoverschrijdende geschillen aangenomen.

Op 27 januari 2003 heeft de Raad een richtlijn aangenomen tot verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende geschillen, door middel van gemeenschappelijke minimumvoorschriften betreffende rechtsbijstand bij die geschillen.

De bepalingen van deze richtlijn zijn van toepassing op "grensoverschrijdende" burgerlijke zaken, d.w.z. wanneer de persoon die om rechtsbijstand verzoekt zijn woonplaats of gewone verblijfplaats in een andere lidstaat heeft dan die waar de zaak wordt behandeld of waar de beslissing ten uitvoer moet worden gelegd.

In de richtlijn is het beginsel neergelegd dat personen die niet over toereikende financiële middelen beschikken om hun rechten in rechte te kunnen doen gelden, recht hebben op adequate rechtsbijstand.

Overeenkomstig de richtlijn wordt rechtsbijstand geacht adequaat te zijn wanneer hij voorziet in:

• advies in de precontentieuze fase;
• juridische bijstand en vertegenwoordiging in rechte;
• vrijstelling van of tegemoetkoming in de proceskosten, met inbegrip van de kosten die verband houden met het grensoverschrijdende karakter van het geschil.

De richtlijn bevat ook de voorwaarden inzake de financiële middelen van de verzoeker of de grond van het geschil die door de lidstaten kunnen worden opgelegd voor de toekenning van rechtsbijstand.

Bovendien wordt in de richtlijn bepaald dat rechtsbijstand onder bepaalde voorwaarden moet worden verstrekt aan personen die gebruik maken van alternatieve wijzen van geschillenbeslechting.

Tot slot bevat de richtlijn van de Raad een aantal mechanismen voor justitiële samenwerking tussen de autoriteiten van de lidstaten teneinde de verzending en behandeling van rechtsbijstandsverzoeken te vergemakkelijken. Met name voorziet de richtlijn in de mogelijkheid dat een persoon zijn rechtsbijstandsverzoek indient in de lidstaat van verblijf, die het vervolgens kosteloos en snel doorzendt aan de autoriteiten van de lidstaat die de rechtsbijstand zal verlenen.

Bovenkant pagina

De richtlijn moest uiterlijk op 30 november 2004 in nationaal recht zijn omgezet. Vóór die datum moesten de lidstaten de Commissie ook een aantal relevante gegevens meedelen betreffende de toepassing van de richtlijn (bevoegde autoriteiten, middelen om verzoeken te ontvangen en de talen die kunnen worden gebruikt om verzoeken in te vullen). Bij een beschikking (2004) en een besluit (2005) van de Commissie werden er twee modelformulieren voor rechtsbijstandsverzoeken en voor de verzending ervan vastgesteld. Voor meer informatie: zie de Europese justitiële atlas voor burgerlijke zaken (thema "rechtsbijstand").

Referentiedocumenten

• Richtlijn 2003/8/EG van de Raad van 27 januari 2003 tot verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende geschillen, door middel van gemeenschappelijke minimumvoorschriften betreffende rechtsbijstand bij die geschillen;
• Groenboek van de Commissie - Rechtsbijstand in burgerlijke zaken: problemen bij grensoverschrijdende geschillen;
• Verdrag van Amsterdam (artikelen 61 tot en met 67);
• Conclusies van de Europese Raad van Tampere (punt 30);
• Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie (artikel 47);
• Besluit 2005/630/EG van de Commissie van 26 augustus 2005 tot vaststelling van een formulier voor de verzending van verzoeken om rechtsbijstand overeenkomstig Richtlijn 2003/8/EG van de Raad;
• 2004/844/EG: Beschikking van de Commissie van 9 november 2004 tot vaststelling van een modelformulier voor rechtsbijstandsverzoeken overeenkomstig Richtlijn 2003/8/EG van de Raad tot verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende geschillen, door middel van gemeenschappelijke minimumvoorschriften betreffende rechtsbijstand bij die geschillen.

« Rechtsbijstand - Algemene informatie | Gemeinscheftsrecht - Algemene informatie »

Bovenkant pagina

Laatste aanpassing: 18-03-2008