Europese Commissie > EJN > Rechtsbijstand > Tsjechië

Laatste aanpassing: 17-12-2008
Printversie Voeg toe aan favorieten

Rechtsbijstand - Tsjechië

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat zijn de proceskosten en wie moet ze normaliter betalen? 1.
2. Wat is rechtsbijstand? 2.
3. Kom ik in aanmerking voor rechtsbijstand? 3.
4. Kan rechtsbijstand worden verkregen voor alle geschillen? 4.
5. Bestaat er een specifieke procedure voor spoedeisende gevallen? 5.
6. Waar kan ik een aanvraagformulier voor rechtsbijstand verkrijgen? 6.
7. Welke documenten moet ik bij mijn verzoek om rechtsbijstand voegen? 7.
8. Waar moet ik mijn verzoek om rechtsbijstand indienen? 8.
9. Hoe kom ik te weten of ik al dan niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand? 9.
10. Wat moet ik doen als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand? 10.
11. Wie kiest mijn advocaat als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand? 11.
12. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan al mijn proceskosten betaald? 12.
13. Wie betaalt de overige kosten als ik in aanmerking kom voor gedeeltelijke rechtsbijstand? 13.
14. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan ook de kosten vergoed van het beroep dat ik eventueel na het proces instel? 14.
15. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan die dan worden ingetrokken in de loop van het proces (of zelfs na het proces)? 15.
16. Als ik niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan ik dan tegen die beslissing in beroep gaan? 16.

 

1. Wat zijn de proceskosten en wie moet ze normaliter betalen?

Het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering onderscheidt de volgende soorten kosten in burgerlijke procedures: de onkosten van partijen en hun vertegenwoordigers (bv. reis- en verblijfkosten), griffierechten, de gederfde inkomsten van partijen en hun juridische vertegenwoordigers, de kosten van bewijslevering, het honorarium van de notaris voor de uitvoering van gerechtelijke taken en zijn onkosten (in erfrechtprocedures), het honorarium van de executeur-testamentair in erfrechtprocedures en zijn onkosten, tolkkosten en het honorarium van de vertegenwoordiger. Deze lijst is niet volledig; ook andere uitgaven kunnen als proceskosten worden beschouwd. Het moet echter altijd gaan om kosten die zijn gemaakt in verband met het proces. Dit betekent dat bijvoorbeeld kosten die verband houden met het verzenden van aanmaningen aan een schuldenaar voorafgaand aan de instelling van een vordering of kosten die zijn gemaakt in een poging om te komen tot buitengerechtelijke beslechting van een geschil niet kunnen worden aangemerkt als proceskosten.

In principe betaalt een procespartij de kosten van het proces die verband houden met hem persoonlijk en zijn vertegenwoordiger, ook als de partij is vrijgesteld van de betaling van griffierechten. De overheid neemt de onkosten van een vertegenwoordiger voor haar rekening wanneer deze vertegenwoordiger door de rechtbank aan een partij is toegevoegd (§ 30 van het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering). Indien een advocaat als vertegenwoordiger wordt toegevoegd, vergoedt de overheid ook zijn honorarium.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Op de betaling van griffierechten is afzonderlijke wetgeving van toepassing, namelijk de Wet griffierechten. In normale contentieuze procedures worden de griffierechten doorgaans betaald door de eiser. In de wet is vastgelegd welke gerechtelijke procedures van de betaling van griffierechten zijn vrijgesteld (bv. voogdijzaken, justitiële bescherming van minderjarigen, procedures in verband met alimentatie voor kinderen of ouders en erfrechtprocedures in eerste aanleg).

2. Wat is rechtsbijstand?

Krachtens Tsjechisch recht kan het onderstaande worden beschouwd als rechtsbijstand in burgerlijke zaken:

  • de vrijstelling van een partij van de betaling van griffierechten,
  • de toevoeging van een vertegenwoordiger - ook mogelijk voor aanvang van een procedure om de vertegenwoordiging te verzorgen bij de inleiding van een procedure (verzoekschrift tot inleiding van een procedure) - de partij waaraan een vertegenwoordiger wordt toegevoegd hoeft noch de onkosten van een vertegenwoordiger noch zijn honorarium te betalen,
  • de toevoeging van een advocaat door de Tsjechische orde van advocaten (České advokátní komory).

Voor rechtsbijstand in grensoverschrijdende geschillen geldt een aparte wet, namelijk de Wet betreffende verlening van rechtsbijstand in grensoverschrijdende geschillen binnen de Europese Unie. Het verlenen van rechtsbijstand betekent:

  • de toevoeging van een vertegenwoordiger,
  • de benoeming van een tolk,
  • de vrijstelling van het betalen van griffierechten en van het vooraf betalen van kosten voor het leveren van bewijs tijdens een procedurezitting,
  • de verzorging van een vertaling van schriftelijke stukken (met uitzondering van stukken in het Slowaaks),
  • de vergoeding van noodzakelijke reiskosten.

Rechtsbijstand kan ook buiten gerechtelijke procedures om worden verleend in de vorm van juridische diensten overeenkomstig de Wet betreffende rechtspraktijken. Degenen die zich deze diensten niet kunnen veroorloven kunnen, mits zij voldoen aan de gestelde voorwaarden, contact opnemen met de Tsjechische orde van advocaten in verband met de toevoeging van een advocaat.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

3. Kom ik in aanmerking voor rechtsbijstand?

De rechtbank kan een procespartij (of een gevoegde partij), op verzoek, vrijstellen van de betaling van griffierechten:

  • indien dit gerechtvaardigd is op basis van de omstandigheden van de partij en
  • in zaken waarin geen sprake is van een recht dat op arbitraire of kennelijk onhoudbare gronden wordt ingeroepen.

Zowel natuurlijke als rechtspersonen kunnen van betaling worden vrijgesteld.

Procespartijen mogen er niet van worden weerhouden voor de rechter een beroep te doen op een bepaald recht enkel omdat hun financiële omstandigheden dat onmogelijk zouden maken. De rechtbank neemt met name de gehele financiële situatie van de eiser in aanmerking, alsmede de hoogte van het griffierecht, de waarschijnlijke kosten voor het leveren van bewijs, en de aard van de ingestelde vordering. In het geval van natuurlijke personen houdt de rechtbank rekening met hun maatschappelijke positie, gezondheid, enz. Bij rechtspersonen en natuurlijke personen die als ondernemer worden aangemerkt kan ook rekening worden gehouden met de aard van hun beroepsbezigheden en overige activiteiten, de omvang en opbouw van hun vermogen en hun solventie.

Van een recht dat op arbitraire of kennelijk onhoudbare gronden wordt ingeroepen is met name sprake in zaken waarin er op basis van de door de eiser gestelde feiten geen twijfel over bestaat dat zijn verzoekschrift in de gegeven situatie zal worden afgewezen. Goede voorbeelden van het inroepen van een recht op arbitraire of kennelijk onhoudbare gronden zijn onder meer de uitoefening van een recht om de wederpartij te dwarsbomen of om een kennelijke achterstand te veroorzaken met betrekking tot verplichtingen die een schuldenaar zonder meer dient na te komen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien de rechtbank bepaalt dat een partij is vrijgesteld van de betaling van griffierechten, kan die partij niet worden verplicht tot terugbetaling van een voorschot op de kosten van bewijslevering of tot terugbetaling aan de overheid van eventuele kosten die zij voor haar rekening heeft genomen.

Op verzoek, kan de rechter een vertegenwoordiger toevoegen aan een partij die voldoet aan de voorwaarden voor vrijstelling van de betaling van griffierechten, indien dit noodzakelijk is om de belangen van die partij te behartigen. Er bestaat echter geen automatisch recht op toevoeging van een vertegenwoordiger wanneer de desbetreffende procedure of een partij bij wet (d.w.z. de Wet griffierechten) is vrijgesteld van de betaling van het griffierecht. Ook in die gevallen moet worden voldaan aan bovenstaande voorwaarden voor vrijstelling van de betaling van griffierechten, zoals vastgelegd in het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering. Iedere natuurlijke persoon die handelingsbekwaam is en de bevoegdheid heeft om als vertegenwoordiger op te treden kan als vertegenwoordiger worden toegevoegd; instemming van deze persoon met zijn toevoeging is vereist. Een advocaat wordt als vertegenwoordiger toegevoegd indien dit noodzakelijk is voor de behartiging van de belangen van een partij of in zaken waarin vertegenwoordiging door een advocaat verplicht is (het instellen van cassatie bij het Opperste Gerechtshof). De onkosten van de toegevoegde advocaat en zijn honorarium worden door de overheid voor haar rekening genomen. De rechtbank kan een vertegenwoordiger toevoegen voor aanvang van het proces indien een partij voornemens is een vordering in te stellen met hulp van een vertegenwoordiger.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Wanneer de rechtbank een verzoek om toevoeging van een vertegenwoordiger afwijst, kan de verzoeker de Tsjechische orde van advocaten benaderen en vragen om de toevoeging van een advocaat. In een dergelijk geval kan de orde een advocaat toevoegen wanneer de eiser kan aantonen dat ten minste twee advocaten geweigerd hebben hem juridische diensten te verlenen. Er bestaat geen wettelijk recht op de toevoeging van een advocaat. Uit de aard van een bepaalde zaak moet blijken dat vertegenwoordiging door een advocaat absoluut noodzakelijk of wettelijk verplicht is voor de behartiging van de rechten van een verzoeker. Indien de orde van advocaten een verzoek om toevoeging van een advocaat gegrond acht, voegt zij één advocaat toe voor het verlenen van een specifieke juridische dienst; een advocaat is in geen geval gehouden meerdere problemen van een verzoeker te behandelen.

4. Kan rechtsbijstand worden verkregen voor alle geschillen?

De rechtsbijstand die is beschreven in de antwoorden op de vragen 2 en 3 kan worden verkregen in gerechtelijke procedures in verband met burgerlijke, arbeids-, familie- en zakelijke geschillen.

Rechtshulp kan ook worden verleend in administratieve zaken overeenkomstig het Wetboek van administratieve rechtsvordering.

5. Bestaat er een specifieke procedure voor spoedeisende gevallen?

Er bestaat geen specifieke procedure voor dergelijke gevallen.

6. Waar kan ik een aanvraagformulier voor rechtsbijstand verkrijgen?

Er is geen specifiek aanvraagformulier voor rechtsbijstand. Een aanvraag dient de volgende gegevens te bevatten:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • de persoonsgegevens van de aanvrager, zodat zijn identiteit ondubbelzinnig kan worden vastgesteld;
  • een uiteenzetting van de zaak;
  • een verklaring van de aanvrager dat zijn financiële situatie zodanig is dat hij het zich niet kan veroorloven naar behoren zijn rechten in te roepen voor een rechtbank;
  • gegevens waaruit blijkt dat de aanvrager verzoekt om: a) vrijstelling van betaling van de verplichte griffierechten, b) de toevoeging van een vertegenwoordiger, of c) de toevoeging van een advocaat als vertegenwoordiger, vanwege de complexiteit van de zaak;
  • een verklaring over het gemiddelde maandinkomen van de aanvrager uit loondienst of uit werkzaamheden verricht als zelfstandig beroepsbeoefenaar;
  • een verklaring over het bedrag aan eventuele secundaire inkomsten (bv. opbrengsten uit effecten);
  • een verklaring over het pensioen dat de aanvrager ontvangt, en de volledige gegevens daarover;
  • volledige gegevens over persoonlijk vermogen van grote waarde (bv. spaargelden, effecten, sieraden, auto's, onroerende zaken die niet worden gebruikt voor de primaire huisvestingsbehoefte van de aanvrager of voor zijn werkzaamheden - land, recreatiewoningen, enz.);
  • volledige gegevens over vaste maandlasten (uitgaven in verband met huisvesting, levensonderhoud; de kosten van woon-werkverkeer; alimentatie voor kinderen of een (voormalige) echtgenoot - met volledige gegevens over de uitspraak waarbij deze onderhoudsverplichting aan de aanvrager is opgelegd en de instantie die deze uitspraak heeft gedaan);
  • volledige gegevens over eventuele schulden en schuldeisers, huurovereenkomsten en consumptieve kredieten (en indien van toepassing een specificatie van lopende tenuitvoerleggingsprocedures tegen de aanvrager);
  • volledige gegevens over eventuele overige relevante feiten;
  • een verwijzing naar de bijlagen bij de aanvraag, d.w.z. met name naar officiële bevestiging van het vermelde inkomensbedrag (bewijsstukken van de werkgever of belastinginspecteur inzake het inkomen - voor zelfstandige beroepsbeoefenaren heeft deze bevestiging betrekking op de laatste belastingperiode); bevestiging dat de aanvrager pensioenpremies betaalt; besluiten die de basis vormen voor de betaling van alimentatie door de aanvrager aan anderen; documenten betreffende noodzakelijke uitgaven (bv. huurrekeningen);
  • een plechtige verklaring van de aanvrager dat hij in zijn verzoek waarheidsgetrouwe informatie heeft vermeld en geen feiten heeft achtergehouden;
  • de handtekening van de aanvrager en de datum van ondertekening.

In grensoverschrijdende zaken moet de aanvraag worden ingediend via een voorgedrukt formulier. Dit formulier kan rechtstreeks worden ingevuld op de website van de Europese justitiële atlas voor burgerlijke zaken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

7. Welke documenten moet ik bij mijn verzoek om rechtsbijstand voegen?

Ter staving van de financiële situatie van de aanvrager dienen bij het verzoek documenten te worden gevoegd die bewijs leveren voor het inkomen en de uitgaven van de aanvrager zoals die in het verzoek zijn vermeld (zie het antwoord op vraag 6).

8. Waar moet ik mijn verzoek om rechtsbijstand indienen?

Een verzoek om vrijstelling van betaling van griffierechten kan worden ingediend bij de rechtbank die de zaak behandelt in verband waarmee om de vrijstelling wordt verzocht. De rechtbank van eerste aanleg beslist over dergelijke verzoeken, ook in zaken waarbij het verzoek een vrijstelling betreft voor procedures die plaatsvinden nadat hoger beroep is ingesteld.

Een verzoek om toevoeging van een vertegenwoordiger voor aanvang van het proces kan over het algemeen worden ingediend bij het districtsgerecht in het rechtsgebied waar de aanvrager woont, of bij een andere districtsgerecht.

Een verzoek om toevoeging van een advocaat door de Tsjechische orde van advocaten (zie het antwoord op vraag 3) moet worden ingediend bij de Tsjechische orde van advocaten: České advokátní komory, pobočky Brno, nám. Svobody 84/15, 602 00 Brno

9. Hoe kom ik te weten of ik al dan niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand?

Indien partijen niet worden vertegenwoordigd door een advocaat of notaris, is de rechtbank gehouden partijen te informeren over hun recht te verzoeken om vrijstelling van betaling van de griffierechten. De rechtbank is verder gehouden partijen te informeren over hun recht te verzoeken om toevoeging van een vertegenwoordiger.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Advocaten zijn over het algemeen bevoegd om rechtsbijstand te verlenen.

10. Wat moet ik doen als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand?

Of een partij al dan niet in aanmerking komt voor rechtsbijstand is een vraag die de rechtbank, op basis van een verzoek, moet beantwoorden. Zie voor informatie over het indienen van een verzoek de antwoorden op de vragen 6 tot en met 8.

11. Wie kiest mijn advocaat als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand?

De rechtbank voegt op verzoek van de partij een vertegenwoordiger toe (zie het antwoord op vraag 2). De rechtbank voegt een advocaat toe als vertegenwoordiger indien dit noodzakelijk is voor de behartiging van de belangen van een partij of in zaken waarin vertegenwoordiging door een advocaat verplicht is. De rechtbank kiest een specifieke advocaat die gehouden is juridische diensten te verlenen, tenzij er legitieme redenen zijn om een toevoeging te weigeren (bv. een belangenconflict). Wanneer ten minste twee advocaten weigeren juridische diensten te verlenen, bestaat verder de mogelijkheid om de Tsjechische orde van advocaten te benaderen, die een advocaat kan toevoegen.

12. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan al mijn proceskosten betaald?

Zie het antwoord op vraag 2.

13. Wie betaalt de overige kosten als ik in aanmerking kom voor gedeeltelijke rechtsbijstand?

De rechtbank kan gedeeltelijke vrijstelling verlenen van de betaling van griffierechten of vrijstelling voor een deel van het proces (bv. alleen voor procedures in eerste aanleg), of uitsluitend van bepaalde griffierechten. De resterende griffierechten moeten door de desbetreffende partij worden betaald.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Indien er een vertegenwoordiger is toegevoegd aan een partij die is vrijgesteld van de betaling van griffierechten, dan hoeft deze partij noch de onkosten van de vertegenwoordiger noch zijn honorarium te betalen voor zover de partij is vrijgesteld van de betaling van de griffierechten.

14. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, worden dan ook de kosten vergoed van het beroep dat ik eventueel na het proces instel?

Hier moet een onderscheid worden gemaakt tussen de verlening van rechtsbijstand in volledig nationale processen en in grensoverschrijdende processen binnen de Europese Unie.

In volledig nationale processen vervalt de vrijstelling van de betaling van griffierechten in beginsel zodra het eindvonnis in een zaak uitvoerbaar wordt. Dit betekent dat vrijstellingen die worden verleend in procedures in eerste aanleg ook gelden voor gewone beroepen, maar niet voor procedures met betrekking tot buitengewone rechtsmiddelen (cassatie bij het Opperste Gerechtshof, herziening van een zaak, verzoek om herziening op grond van vormverzuim). Het is echter wel mogelijk om in geval van dergelijke buitengewone rechtsmiddelen een nieuw verzoek in te dienen om te worden vrijgesteld van de betaling van griffierechten.

In zaken die betrekking hebben op een grensoverschrijdend geschil is een uitspraak over de verlening van rechtsbijstand van toepassing op alle daarop volgende procedures, met inbegrip van buitengewone rechtsmiddelen, procedures inzake de erkenning van een vonnis, procedures inzake de verkrijging van een verklaring van uitvoerbaarheid en tenuitvoerleggingsprocedures.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

15. Als ik in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan die dan worden ingetrokken in de loop van het proces (of zelfs na het proces)?

Wanneer de situatie van een partij dusdanig verandert dat vrijstelling van de betaling van griffierechten niet langer gerechtvaardigd is, of wanneer een rechtbank later ontdekt dat op basis van de feitelijke situatie van een partij de vrijstelling niet gerechtvaardigd was op het moment dat die werd verleend, trekt de rechtbank de vrijstelling in. Dit gebeurt alleen met terugwerkende kracht indien de rechtbank zulks uitdrukkelijk bepaalt. Een rechtbank kan de verleende vrijstelling slechts intrekken tot het moment waarop het proces wordt beëindigd met een definitieve uitspraak.

Een verandering in de gehanteerde regels ter beoordeling van de situatie van een aanvrager, of een verandering in het oordeel van de rechtbank wat betreft de vraag of de zaak betrekking heeft op een recht dat op arbitraire of kennelijk onhoudbare gronden wordt ingeroepen, is op zich echter geen reden om de vrijstelling van betaling van de griffierechten in te trekken.

16. Als ik niet in aanmerking kom voor rechtsbijstand, kan ik dan tegen die beslissing in beroep gaan?

Als een verzoek om vrijstelling van griffierechten niet volledig wordt toegewezen of als de vrijstelling wordt ingetrokken, kan de partij tegen een dergelijke beslissing in beroep gaan. Een beroep bij het Opperste Gerechtshof tegen een uitspraak van het hof van beroep is echter niet ontvankelijk.

De deken van de Tsjechische orde van advocaten beslist over de toevoeging van een advocaat door de orde in administratieve zaken. Tegen een dergelijk beslissing kan een administratief beroep worden ingesteld.

« Rechtsbijstand - Algemene informatie | Tsjechië - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 17-12-2008

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk