Komisja Europejska > EJN > Pomoc sądowa > Belgia

Ostatnia aktualizacja: 04-01-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Pomoc sądowa - Belgia

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Jakie są koszty procesu sądowego i kto je zazwyczaj ponosi? 1.
2. Na czym polega pomoc prawna? 2.
3. Czy mogę skorzystać z pomocy prawnej? 3.
4. Czy pomoc prawna przysługuje w przypadku wszystkich sporów? 4.
5. Czy istnieje odrębna procedura odnosząca się do sytuacji wyjątkowych? 5.
6. Gdzie można uzyskać formularze wniosków o pomoc prawną? 6.
7. Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o pomoc prawną? 7.
8. Gdzie należy zgłosić wniosek o pomoc prawną? 8.
9. Jak sprawdzić czy kwalifikuję się do uzyskania pomocy prawnej? 9.
10. Co powinienem zrobić, jeśli przysługuje mi pomoc prawna? 10.
11. Kto wybiera adwokata lub radcę prawnego dla osoby, której przyznano pomoc prawną? 11.
12. Czy przyznanie pomocy prawnej jest równoznaczne z pokryciem wszystkich kosztów postępowania wnioskodawcy? 12.
13. Jeżeli przysługuje mi częściowa pomoc prawna, któ ponosi pozostałe koszty? 13.
14. Jeżeli przysługuje mi pomoc prawna, to czy obejmuje ona również koszty wszelkich odwołań po zakończeniu postępowania? 14.
15. Jeżeli przysługuje mi pomoc prawna, to czy po może ona zostać cofnięta przed zakończeniem postępowania (lub nawet po postępowaniu)? 15.
16. Jeżeli nie przysługuje mi pomoc prawna, czy mogę odwołać się od decyzji? 16.

 

1. Jakie są koszty procesu sądowego i kto je zazwyczaj ponosi?

Postępowanie sądowe pociąga za sobą szereg kosztów: opłaty skarbowe i rejestracyjne, opłaty za dokumenty prawne, opłatę za zarejestrowanie wyroku, koszty prowadzenia dochodzenia, w tym koszty związane z powoływaniem świadków i biegłych, wynagrodzenie adwokata itd.

Wyrok ostateczny obciąża z reguły kosztami postępowania stronę, która przegrała sprawę (sekcje 1017–1024 Kodeksu postępowania cywilnego).

2. Na czym polega pomoc prawna?

Pojęcie pomocy prawnej można zdefiniować jako wszelkie środki udostępnione danej osobie w celu umożliwienia jej na skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości, w przypadku kiedy osoba ta nie dysponuje środkami koniecznymi na pokrycie kosztów procesu.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje dwa systemy pomocy prawnej, odnoszące się zarówno do spraw cywilnych, jak i karnych – podstawowe i wtórne wsparcie prawne (sekcje 446 bis i 508/1–508/23 Kodeksu postępowania cywilnego, oraz Dekrety Królewskie wdrażające te przepisy) oraz pomoc prawną (sekcje 664–699 Kodeksu postępowania cywilnego).

Podstawowe wsparcie prawne” to wsparcie prawne, polegające na udzieleniu informacji praktycznych i prawnych oraz przedstawieniu wstępnej opinii prawnej lub odesłaniu do wyspecjalizowanego organu bądź organizacji. Podstawowe wsparcie prawne przysługuje zarówno osobom fizycznym, jak i prawnym.

Wtórne wsparcie prawne” to wsparcie prawne, polegające na udzieleniu osobie fizycznej szczegółowej opinii prawnej lub wsparcia prawnego, niezależnie od tego, czy jest ona świadczona w ramach oficjalnego postępowania sądowego czy nie oraz wsparcie udzielane przy procesie sądowym, wraz z prawną reprezentacją.

Do góryDo góry

Pomoc prawna” oznacza natomiast całkowite lub częściowe zwolnienie z opłat skarbowych i rejestracyjnych oraz innych kosztów postępowania sądowego i przysługuje stronom procesu, które nie posiadają dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania sądowego lub pozasądowego.

3. Czy mogę skorzystać z pomocy prawnej?

Podstawowe wsparcie prawne przysługuje wszystkim stronom procesu, zarówno osobom fizycznym, jak i podmiotom korporacyjnym. Strony dysponujące niskimi zasobami finansowymi korzystają z takiej pomocy nieodpłatnie. Pozostałe osoby uiszczają zryczałtowaną opłatę w wysokości 12,39 EUR.

Wtórne wsparcie prawne” przysługuje w Belgii wszystkim stronom procesu (tylko osobom fizycznym, nie przysługuje osobom prawnym), dysponującym niskimi zasobami finansowymi.

Pomoc prawna przysługuje niżej wymienionym osobom, pod warunkiem że odpowiednio uzasadniły swój wniosek oraz mogą udowodnić, że ich dochody są niewystarczające (sekcje 667 i 668 Kodeksu postępowania cywilnego):
  • osoby narodowości belgijskiej;
  • obywatele innych państw, zgodnie z postanowieniami traktatów międzynarodowych;
  • wszyscy obywatele państw członkowskich Rady Europy;
  • obywatele innych państw legalnie przebywający w Belgii;
  • obywatele innych państw będący stronami postępowania, o którym mowa w Ustawie o dostępie do terytorium państwa, pobycie, prawie do zamieszkania i prowadzenia działalności oraz o wydaleniu cudzoziemców.

Możliwość uzyskania bezpłatnego podstawowego wsparcia prawnego, bezpłatnego całkowicie lub częściowo wtórnego wsparcia prawnego i pomocy prawnej zależy od spełnienia określonych warunków.

Do góryDo góry

Każda osoba, której zasoby finansowe są uważane za niewystarczające, ma prawo do bezpłatnego podstawowego wsparcia prawnego, całkowicie lub częściowo bezpłatnego wtórnego wsparcia prawnego i wtórnej pomocy prawnej.

Bezpłatne podstawowe wsparcie prawne, bezpłatne całkowicie lub częściowo wtórne wsparcie prawne i takaż pomoc prawna przysługują wymienionym niżej osobom, zgodnie z następującymi warunkami:

  • Na podstawie dowodu o posiadanych środkach:
    1. osobie fizycznej, która w formie możliwej do zaakceptowania przez prawnika, biuro wsparcia prawnego, biuro pomocy prawnej lub przez sąd może dostarczyć dokumenty dowodzące, iż jej miesięczny dochód netto wynosi poniżej 642,84 EUR (kwota obowiązująca od dnia 1 września 2001 r., indeksowana każdego roku sądowego według minimalnej kwoty wyłączenia z zajęcia majątku lub zarobków);
    2.  osobie fizycznej mającej na swoim utrzymaniu inną osobę lub osobie prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem lub inną osobą, mogącej dostarczyć, w formie możliwej do zaakceptowania przez prawnika, biuro wsparcia prawnego, biuro pomocy prawnej lub przez sąd, dokumenty dowodzące, iż miesięczny dochód netto na gospodarstwo domowe jest mniejszy niż minimalna kwota wyłączenia z zajęcia majątku lub zarobków wynosząca aktualnie 849 EUR (kwota obowiązująca od dnia 1 stycznia 2002 r., indeksowana rocznie).
  • Automatycznie:
    1. osobom otrzymującym zasiłek dla rodzin o niskich dochodach (minimex) lub zasiłek z opieki społecznej;
    2. osobom otrzymującym gwarantowany dochód dla osób w podeszłym wieku;
    3. osobom otrzymującym zamiast dochodu renty z tytułu niepełnosprawności, które nie otrzymują dodatku integracyjnego;
    4. osobom mającym na swoim utrzymaniu dzieci i otrzymującym zasiłki rodzinne;
    5. lokatorom mieszkań komunalnych, płacącym – we Flandrii lub w Regionach Stołecznych Brukseli – połowę kwoty bazowej czynszu lub płacącym w Walonii czynsz minimalny;
    6. niepełnoletnim;
    7. obywatelom innych państw, którzy przedstawili wniosek o uregulowanie statusu pobytu lub którzy odwołali się od nakazu wydalenia z kraju;
    8. osobom ubiegającym się o azyl lub wnoszącym o status uchodźcy.

Aby ustalić kwoty określone w punkcie b) od kwoty zasiłku dla rodzin o niskich dochodach, na każdą osobę utrzymywaną przez wnioskodawcę odlicza się 10 %.

Do góryDo góry

Całkowicie lub częściowo bezpłatne wsparcie prawne lub takaż pomoc prawna przysługuje następującym osobom:

  1. osobie fizycznej, która w formie możliwej do zaakceptowania przez prawnika, biuro wsparcia prawnego, biuro pomocy prawnej lub przez sąd, może dostarczyć dokumenty dowodzące, iż jej miesięczny dochód netto mieści się w przedziale od 642,84 EUR (kwota obowiązująca od dnia 1 września 2001 r.) do wysokości tej kwoty powiększonej o 18 %;
  2. osobie fizycznej mającej na swoim utrzymaniu inną osobę, a także osobie prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem lub inną osobą, mogącej dostarczyć, w formie jaka jest do zaakceptowania przez prawnika, biuro wsparcia prawnego, biuro pomocy prawnej lub przez sąd, dokumenty dowodzące, iż miesięczny dochód netto na gospodarstwo domowe waha się pomiędzy wysokością minimalnej kwoty wyłączenia z zajęcia majątku lub zarobków, która aktualnie wynosi 849 EUR (kwota obowiązująca od dnia 1 stycznia 2002 r.), a tą kwotą powiększoną o 18 %.

Aby ustalić kwoty określone w punkcie b) od kwoty zasiłku dla rodzin o niskich dochodach, na każdą osobę utrzymywaną przez wnioskodawcę odlicza się 10 %.

4. Czy pomoc prawna przysługuje w przypadku wszystkich sporów?

Wsparcie prawne przysługuje w przypadku wszystkich sporów.

Pomoc prawną można uzyskać w przypadku:

  1. wszystkich czynności proceduralnych związanych z wnioskami złożonymi lub będącymi przedmiotem postępowania w sądzie powszechnym lub administracyjnym, a także w postępowaniu arbitrażowym;
  2. czynności proceduralnych związanych z wykonaniem wyroków i orzeczeń;
  3. postępowań na podstawie wniosku;
  4. postępowań odwoławczych;
  5. czynności proceduralnych wykonywanych przez członków organów sądowych lub wymagających podjęcia działań przez ekspertów lub urzędników;
  6. postępowań w ramach mediacji rodzinnej.

5. Czy istnieje odrębna procedura odnosząca się do sytuacji wyjątkowych?

Jeżeli chodzi o ustanowienie prawnika (w ramach wtórnego wsparcia prawnego) w sytuacji wyjątkowej, osoba nieposiadająca prawnika może zwrócić się o pomoc do prawnika dyżurnego działającego w ramach biura pomocy prawnej; udzieli on informacji oraz poprosi biuro o potwierdzenie zlecenia.

Do góryDo góry

Jeżeli chodzi o pomoc prawną w nagłych wypadkach, we wszystkich rodzajach spraw, Prezes Sądu a, w trakcie postępowania, sędzia rozpatrujący daną sprawę mogą na życzenie - nawet sformułowane ustnie - udzielić pomocy prawnej w odniesieniu do opracowywanych przez siebie pism procesowych (sekcja 673 Kodeksu postępowania cywilnego).

6. Gdzie można uzyskać formularze wniosków o pomoc prawną?

Nie istnieje określony, wymagany prawem formularz wniosku o pomoc prawną. Należy zwrócić się bezpośrednio do odpowiednich władz danego okręgu sądowego (patrz pkt 8).

7. Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o pomoc prawną?

Aby uzyskać bezpłatne podstawowe wsparcie prawne, całkowicie lub częściowo bezpłatne wtórne wsparcie prawne lub takową pomoc prawną, wnioskodawcy, od których wymaga się dostarczenia dowodów dokumentujących dochód (patrz pkt 3), muszą dołączyć do wniosku wszelkie stosowne dokumenty (np. najnowsze zeznanie podatkowe, zaświadczenie potwierdzające liczbę członków w gospodarstwie domowym itd.).

Wnioskodawcy, którym pomoc prawna przysługuje automatycznie muszą, stosownie do sytuacji, dostarczyć jeden z wymienionych niżej dokumentów:

  • ważną decyzję ośrodka pomocy społecznej (CPAS/OCMW) – w przypadku osób otrzymującym zasiłek dla rodzin o niskich dochodach (minimex) lub zasiłek z opieki społecznej;
  • roczne zaświadczenie z Krajowego Urzędu Emerytalnego – w przypadku osób otrzymujących gwarantowany dochód dla osób w podeszłym wieku;
  • decyzję Ministra Opieki Społecznej lub akt urzędowy wydany w jego imieniu – w przypadku osób otrzymujących zamiast dochodu renty z tytułu niepełnosprawności;
  • zaświadczenie z Krajowego Urzędu Zasiłków Rodzinnych dla Zatrudnionych (ONAFTS) – w przypadku osób mających na swoim utrzymaniu dzieci i otrzymujących zasiłki rodzinne;
  • ostatnie rachunki za czynsz – w przypadku lokatorów mieszkań komunalnych;
  • dowód tożsamości – w przypadku nieletnich;
  • wiarygodne dokumenty – w przypadku obywateli innych państw, którzy przedstawili wniosek o uregulowanie statusu pobytu lub którzy odwołali się od nakazu wydalenia z kraju, a także w przypadku osób ubiegających się o azyl lub wnoszących o status uchodźcy.

8. Gdzie należy zgłosić wniosek o pomoc prawną?

Podstawowe wsparcie prawne jest organizowane przez komisje wsparcia prawnego, działające w każdym rejonie sądowym, w skład których wchodzą przedstawiciele palestry, ośrodków opieki społecznej oraz uznanych organizacji udzielających wsparcia prawnego. Komisje są odpowiedzialne za organizowanie ośrodków podstawowego wsparcia prawnego, w skład których wchodzą prawnicy. Wnioski należy kierować do tych ośrodków.

Do góryDo góry

Wtórne wsparcie prawne jest organizowane przez biura wsparcia prawnego, utworzone przez radę adwokacką spośród przedstawicieli adwokatury danego rejonu. Wnioski należy kierować do tych biur.

Wnioski o pomoc prawną zazwyczaj składa się do kancelarii sądu, do którego zostanie skierowana dana sprawa lub w którym zostanie sporządzone dane pismo procesowe lub inny dokument (sekcja 670 paragraf pierwszy Kodeksu postępowania cywilnego). Biura pomocy prawnej funkcjonują przy każdym sądzie pierwszej instancji, sądzie pracy, sądzie handlowym, sądzie apelacyjnym oraz sądzie kasacyjnym.

We wszystkich przypadkach w skład biura pomocy prawnej wchodzi jeden samodzielnie obradujący sędzia.

9. Jak sprawdzić czy kwalifikuję się do uzyskania pomocy prawnej?

Wnioskodawca lub jego adwokat składa do biura pomocy prawnej ustny lub pisemny wniosek o całkowicie lub częściowo bezpłatne wtórne wsparcie prawne. Biuro pomocy prawnej wydaje decyzję na podstawie przedstawionych mu dokumentów. Wnioskodawca lub jego adwokat mogą stawić się osobiście, na żądanie lub jeżeli domaga się tego dane biuro pomocy prawnej. W przypadku odmowy udzielenia pomocy prawnej, biuro musi tę odmowę uzasadnić. Wnioskodawca zostaje poinformowany o decyzji biura.

Uzyskawszy całkowicie lub częściowo bezpłatne wtórne wsparcie prawne wnioskodawca może poprosić o pomoc prawną. Jego adwokat przekazuje dokumenty do biura pomocy prawnej.

Decyzje dotyczące pomocy prawnej są wydawane przez biuro pomocy prawnej lub sąd po wysłuchaniu lub wezwaniu stron. Decyzje te podlegają wykonaniu w pełni z możliwością odwołania. Nakazy wykonania są wydawane nieodpłatnie.

Do góryDo góry

10. Co powinienem zrobić, jeśli przysługuje mi pomoc prawna?

Jeżeli zapadła decyzja o przyznaniu wsparcia prawnego, wnioskodawca otrzymuje informacje praktyczne, informacje prawne, wstępną opinię prawną lub zostaje skierowany do podmiotu albo organizacji specjalizujących się w danej sprawie. Jeżeli sprawa tego wymaga, wnioskodawca może zostać skierowany do biura wtórnego wsparcia prawnego.

Uzyskawszy wtórne wsparcie prawne lub wtórną pomoc prawną, wnioskodawca podejmuje dalsze kroki w swojej sprawie.

11. Kto wybiera adwokata lub radcę prawnego dla osoby, której przyznano pomoc prawną?

Rada adwokacka opracowuje coroczną listę radców prawnych lub adwokatów, którzy będą świadczyć usługi pomocy prawnej. Na liście podaje się dziedziny, w których specjalizują się radcowie prawni lub adwokaci lub w których zostali przeszkoleni przez radę adwokacką.

Następnie osoba wnioskująca o przyznanie wtórnego wsparcia prawnego może wybrać z tej listy prawnika, który zostanie oficjalnie przydzielony przez biuro pomocy prawnej do prowadzenia sprawy wnioskodawcy. Biuro informuje prawnika o tym że został przydzielony do sprawy danego wnioskodawcy.

12. Czy przyznanie pomocy prawnej jest równoznaczne z pokryciem wszystkich kosztów postępowania wnioskodawcy?

Wsparcie prawne i pomoc prawna mogą być całkowicie lub częściowo bezpłatne (patrz pkt 3).

Z reguły więc tak, jeżeli wnioskodawca kwalifikuje się do otrzymania całkowicie bezpłatnego wsparcia prawnego i pomocy prawnej, których koszty poniesie państwo (patrz pkt 15).

Do góryDo góry

13. Jeżeli przysługuje mi częściowa pomoc prawna, któ ponosi pozostałe koszty?

Koszty, które nie zostaną pokryte w ramach wtórnego wsparcia prawnego lub pomocy prawnej ponosi zainteresowana strona lub zainteresowane strony.

14. Jeżeli przysługuje mi pomoc prawna, to czy obejmuje ona również koszty wszelkich odwołań po zakończeniu postępowania?

Tak, jeżeli przyznano pomoc prawną, obejmuje ona również wszystkie odwołania.

Do sądu odpowiedzialnego za rozpoznanie odwołania należy złożyć nowy wniosek o pomoc prawną.

15. Jeżeli przysługuje mi pomoc prawna, to czy po może ona zostać cofnięta przed zakończeniem postępowania (lub nawet po postępowaniu)?

Biuro pomocy prawnej może zakończyć udzielanie wtórnego wsparcia prawnego przed końcem postępowania, w przypadku kiedy osoba korzystająca z pomocy przestała spełniać kryteria dotyczące posiadanych zasobów finansowych lub nie bierze aktywnego udziału w obronie swojego interesu.

Po zakończeniu postępowania państwo może zażądać od beneficjenta wtórnego wsparcia prawnego, by zwrócił kwoty zapłacone przez państwo prawnikowi, w przypadku wystąpienia zmian w zasobach majątkowych, dochodach lub w regularnych wydatkach beneficjenta, jeżeli wsparcie zostało udzielone na podstawie fałszywych oświadczeń lub innych fałszywych dokumentów lub jeżeli od momentu wydania decyzji o przyznaniu wsparcia uzyskano jakiekolwiek korzyści wynikające z zaangażowania prawnika wyznaczonego do danej sprawy, a wsparcie prawne nie zostałoby przyznane, gdyby te korzyści istniały w momencie składania wniosku o pomoc prawną.

Jeżeli chodzi o pomoc prawną, państwo może nakazać zwrot wszelkich wypłaconych zaliczek w przypadku wystąpienia zmian w zasobach majątkowych, dochodach lub w regularnych wydatkach beneficjenta powstałych od momentu wydania decyzji o przyznaniu pomocy, a beneficjent jest w danym momencie w stanie pokryć odnośne koszty.

16. Jeżeli nie przysługuje mi pomoc prawna, czy mogę odwołać się od decyzji?

Istnieje możliwość wniesienia odwołania od odmownej decyzji biura pomocy prawnej, dotyczącej przyznania wtórnego wsparcia prawnego. Odwołania składa się do Sądu Pracy w ciągu jednego miesiąca od dnia powiadomienia o treści decyzji.

Można odwołać się od decyzji dotyczącej pomocy prawnej, wydanej przez sędziego pokoju, sądy policyjne i biura pomocy prawnej. Odwołanie należy złożyć w ciągu jednego miesiąca od dnia wydania decyzji wraz z uzasadnieniem, do sekretariatu sądu apelacyjnego (patrz na str. „struktura sądów”).

Dalsze informacje

Pozostałe informacje dotyczące przepisów ustawowych i wykonawczych w zakresie pomocy prawnej, cytowane na tej stronie znajdują się na stronie federalnego ministerstwa sprawiedliwości Service Public Fédéral Justice Deutsch - français - Nederlands.

Należy wybrać język (FR/NL/DE), a następnie kliknąć na link ”législation consolidée” (législation en vigueur) [przepisy ujednolicone, obowiązujące przepisy], który stanowi podkategorię działu „Sources du Droit” [źródła prawa]. Pojawi się okno dialogowe: proszę wprowadzić swoją strategię wyszukiwania, a następnie kliknąć na „recherche” [wyszukiwanie], po czym na „liste” [lista]. Wyświetli się lista ustaw i przepisów wykonawczych. W odniesieniu do interesującego Państwa aktu proszę kliknąć na „détail” [szczegóły], po czym tekst aktu zostanie wyświetlony na ekranie.

Na przykład, aby znaleźć sekcję 664 Kodeksu postępowania cywilnego w oknie wyszukiwania przy pozycji „nature juridique” [charakter prawny] należy wybrać „Code judiciaire” [Kodeks postępowania cywilnego] (można wybrać tę pozycję z rozwijanej listy alfabetycznej, która ukaże się po kliknięciu na strzałkę po prawej stronie okienka). Następnie należy wprowadzić numer sekcji (artykułu) (664) w okienku „mots” [słowa]. Aby uzyskać rezultat wyszukiwania, należy kliknąć dalej na „recherche” [wyszukiwanie], a następnie na „list” [lista],. Następnie, aby móc przeczytać wyszukiwany tekst, należy kliknąć na „détail” [szczegóły] (po prawej stronie ekranu).

Pozostałe informacje (struktura sądów, orzeczenia sądów, etc.) można uzyskać na tej samej stronie internetowej.

Oprócz strony internetowej SPF Justice [federalnego ministerstwa sprawiedliwości], informacje na temat pomocy prawnej można również znaleźć na stronach kilku organizacji prawniczych, takich jak Vereniging van Vlaamse Balies Nederlands: (należy kliknąć na „Juridische bijstand”), l’Ordre des barreaux francophones et germanophones français: (należy kliknąć na „Coût” przy „Avocat”, a następnie na „Aide juridique”), oraz na stronie Królewskiej Federacji Notariuszy Belgijskich w języku niderlandzkim Nederlands lub w języku francuskim français.

« Pomoc sądowa - Informacje ogólne | Belgia - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 04-01-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania