Europese Commissie > EJN > Bevoegdheid van de rechtbanken > Zweden

Laatste aanpassing: 10-05-2005
Printversie Voeg toe aan favorieten

Bevoegdheid van de rechtbanken - Zweden

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

A. Moet ik mij tot een gewone rechtbank wenden of tot een gespecialiseerde rechtbank? A.
B. Als de gewone rechtbanken bevoegd zijn, tot welke van die gewone rechtbanken moet ik mij dan wenden? B.
I. Is er een onderscheid tussen lagere en hogere instanties bij de gewone rechtbanken? I.
II. Bevoegde rechtbank II.
1. Basisregel 1.
2. Uitzonderingen 2.
a) In welke gevallen kan ik kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder en een andere rechtbank? a)
b) In welke gevallen moet ik een andere rechtbank kiezen dan die van de woonplaats van de verweerder? b)
c) Kunnen de partijen zelf een rechtbank aanwijzen die normaal niet bevoegd zou zijn? c)
C. Hoe kan ik te weten komen welke gespecialiseerde rechtbank bevoegd is? C.

 

A. Moet ik mij tot een gewone rechtbank wenden of tot een gespecialiseerde rechtbank?

Burgerlijke zaken worden doorgaans door een gewone rechtbank behandeld. De zaak moet worden voorgelegd aan de bevoegde arrondissementsrechtbank (tingsrätt).

Er zijn twee gespecialiseerde rechtbanken die geschillen van civiele aard behandelen, nl. de arbeidsrechtbank (arbetsdomstol) en de marktrechtbank (marknadsdomstol). Daarnaast zijn sommige arrondissementsrechtbanken gespecialiseerd in bepaalde zaken. De bevoegdheid van deze rechtbanken wordt behandeld in punt C.

Sommige burgerlijke zaken worden behandeld door een andere instantie dan een rechtbank. Via een vereenvoudigde procedure in het kader van een kort geding kan de gerechtsdeurwaardersinstantie een partij verplichten een bedrag te betalen of andere stappen te ondernemen (zie Organisatie van de rechtspraak - Zweden). Een beslissing van deze instantie kan worden getoetst door een arrondissementsrechtbank. Sommige huur- en pachtgeschillen worden behandeld door een speciale huur- of pachtcommissie.

B. Als de gewone rechtbanken bevoegd zijn, tot welke van die gewone rechtbanken moet ik mij dan wenden?

I. Is er een onderscheid tussen lagere en hogere instanties bij de gewone rechtbanken?

Vrijwel alle burgerlijke zaken worden eerst voorgelegd aan de laagste instantie, de arrondissementsrechtbank (tingsrätt).

II. Bevoegde rechtbank

1. Basisregel

Volgens de basisregel moet een zaak aanhangig worden gemaakt bij een rechtbank in de woonplaats van de verweerder. Voor natuurlijke personen wordt de plaats waar hij of zij staat ingeschreven in het bevolkingsregister beschouwd als woonplaats, voor rechtspersonen de plaats waar het hoofdkantoor is gevestigd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Soms kan men zich tot een Zweedse rechtbank wenden ondanks het feit dat de betrokkene niet in Zweden woont. Indien de verweerder geen vaste woonplaats heeft, kan de zaak worden behandeld door een rechtbank in de plaats waar de verweerder verblijft of, in sommige gevallen, in de laatst bekende woon- of verblijfplaats. In bepaalde burgerlijke zaken kan de zaak in Zweden worden behandeld ondanks het feit dat de verweerder in het buitenland woont. Deze bevoegdheidsregel geldt als zich vermogen in Zweden bevindt of als een overeenkomst in Zweden is gesloten.

In internationaal verband gelden de Zweedse bevoegdheidsregels alleen als er sprake is van Zweedse jurisdictie. Dat is meestal het geval wanneer volgens de nationale bevoegdheidsregels een Zweedse rechtbank bevoegd is. In dit verband moet ook rekening worden gehouden met internationale overeenkomsten. Voor Zweden zijn dat voornamelijk de Brussel-I verordening, het verdrag van Brussel en het verdrag van Lugano, waarin de jurisdictie wordt geregeld voor gevallen waarin de verweerder zijn woonplaats heeft in een staat waarop de verordening of het verdrag van toepassing is. Daarin wordt uitdrukkelijk bepaald dat de bevoegdheidsregel op grond waarvan een procedure betreffende financiële aansprakelijkheid moet worden gevoerd op de plaats waar zich het vermogen van de verweerder bevindt, niet van toepassing is op personen die hun woonplaats hebben in een lidstaat of een verdragsstaat.

2. Uitzonderingen
a) In welke gevallen kan ik kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder en een andere rechtbank?

Volgens sommige bevoegdheidsregels kan een zaak ook bij een andere rechtbank dan die in de woonplaats van de verweerder worden behandeld. Daarnaast bevatten verschillende internationale overeenkomsten, zoals de Brussel-I verordening en het verdrag van Brussel en dat van Lugano, regels voor gelijktijdige bevoegdheid.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De belangrijkste Zweedse regels voor gelijktijdige bevoegdheid luiden als volgt:

  • Degene die schade lijdt kan een zaak aanhangig maken op de plaats waar de schadeveroorzakende handeling heeft plaatsgevonden of waar de schade is ontstaan. Deze regel is in beginsel niet van toepassing op contractbreuk. Een eis tot schadevergoeding op basis van een strafbaar feit kan in het kader van de vervolging van het betrokken feit worden behandeld.
  • In consumentenzaken waar geringe bedragen mee gemoeid zijn, kunnen consumenten een ondernemer voor hun eigen rechtbank dagen.
  • Zaken betreffende financiële aansprakelijkheid op grond van een overeenkomst kunnen in sommige gevallen worden voorgelegd aan de rechtbank van de plaats waar de overeenkomst is gesloten. Daarentegen bestaat er geen bepaling in het Zweedse recht die de rechtbank van de plaats waar de overeenkomst moet worden uitgevoerd bevoegd verklaart.
  • Zaken tegen een ondernemer betreffende geschillen die verband houden met een bedrijfsactiviteit kunnen in bepaalde gevallen in de vestigingsplaats van de onderneming aanhangig worden gemaakt.
  • Zaken betreffende de voogdij over, de huisvesting van en de omgang met kinderen worden doorgaans behandeld in de woonplaats van het kind (zie ook Ouderlijke verantwoordelijkheid - Zweden).
  • Zaken betreffende het levensonderhoud van een kind worden doorgaans gevoerd bij de rechtbank van de woonplaats van de verweerder, maar kunnen ook door een andere rechtbank worden behandeld in het kader van vaderschaps- of huwelijkszaken of zaken betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid (voogdij over en huisvesting van het kind).
b) In welke gevallen moet ik een andere rechtbank kiezen dan die van de woonplaats van de verweerder?

Het Zweedse recht kent een aantal exclusieve bevoegdheidsregels volgens welke bepaalde zaken door bepaalde rechtbanken moeten worden behandeld. Daarnaast bevatten verschillende internationale overeenkomsten ook exclusieve bevoegdheidsregels, zoals de Brussel-I verordening en het verdrag van Brussel en dat van Lugano. Wanneer een zaak die onder dergelijke regels valt aanhangig wordt gemaakt bij een andere dan de exclusief bevoegde rechtbank, mag deze rechtbank de zaak niet behandelen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De belangrijkste Zweedse exclusieve bevoegdheidsregels luiden als volgt:

  • De meeste onroerendgoedzaken moeten worden behandeld door de rechtbank van de plaats waarin het onroerend goed is gelegen.
  • Sommige geschillen over onroerend goed moeten worden behandeld door de onroerendgoedrechtbank of door de huur- en pachtcommissie. Ook in dit geval is de plaats waar het onroerend goed is gelegen, bepalend.
  • Erfrechtelijke zaken moeten worden behandeld door de rechtbank in de woonplaats van de overledene.
  • Geschillen betreffende huwelijk en boedelscheiding moeten worden behandeld in de woonplaats van een van de partners.
  • Geschillen die door de arbeids- of de marktrechtbank moeten worden behandeld, kunnen niet worden voorgelegd aan de gewone rechtbank in de woonplaats van de verweerder.
  • Voor geschillen op het gebied van het milieurecht, het zeerecht, de intellectuele eigendom en familiezaken met internationale aspecten bestaan in de meeste gevallen verschillende bepalingen die één enkele rechtbank bevoegd verklaren.
  • Het Zweedse hovrätt (tweede instantie na tingsrätt) is exclusief bevoegd voor de behandeling van bepaalde verzoeken om tenuitvoerlegging van buitenlandse beslissingen.
c) Kunnen de partijen zelf een rechtbank aanwijzen die normaal niet bevoegd zou zijn?

De partijen kunnen afspreken dat een geschil kan of moet worden voorgelegd aan een bepaalde rechtbank (prorogationsavtal). Deze afspraak moet schriftelijk worden vastgelegd. Er kan worden afgesproken dat een bepaalde rechtbank exclusief bevoegd is, of dat een andere rechtbank bevoegd is dan de rechtbank die dat volgens de normale bevoegdheidsregels zou zijn. De partijen kunnen ook verschillende bevoegde rechtbanken aanwijzen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De rechtbank die door de partijen als bevoegde rechtbank is aangewezen, is in beginsel verplicht de zaak die aan haar wordt voorgelegd, te behandelen. Dit geldt echter niet wanneer een afspraak strijdig is met een bepaalde exclusieve bevoegdheidsregel. Wanneer een van de partijen aanvoert dat de afspraak tot aanwijzing van een bepaalde rechtbank ongeldig is, moet de rechtbank dit ook onderzoeken, met als mogelijk gevolg dat zij onbevoegd blijkt te zijn.

Een rechtbank die normaal niet bevoegd is, wordt als bevoegd beschouwd indien de verweerder niet aanvoert dat de procedure voor de verkeerde rechtbank wordt gevoerd (stilzwijgende aanvaarding van de bevoegdverklaring). Dit geldt echter niet indien er exclusieve bevoegdheidsregels van toepassing zijn, hetgeen de rechtbank uit zichzelf moet onderzoeken. De rechtbank onderzoekt daarentegen niet uit zichzelf of de zaak is voorgelegd in strijd met de basisregel, gelijktijdige bevoegdheidsregels of een afspraak tot aanwijzing van een bevoegde rechter. Het betwisten van de bevoegdheid van de rechtbank moet gebeuren zodra de partijen voor het eerst het woord voeren. Indien de verweerder het woord niet voert en de rechtbank een verstekvonnis velt, moet de rechtbank echter onderzoeken of zij bevoegd is.

C. Hoe kan ik te weten komen welke gespecialiseerde rechtbank bevoegd is?

Er zijn twee gespecialiseerde rechtbanken die civielrechtelijke geschillen behandelen. De arbeidsrechtbank (arbetsdomstol) behandelt arbeidsgeschillen, dus geschillen die betrekking hebben op de verhouding tussen werkgever en werknemer. Daarnaast is er de marktrechtbank (marknadsdomstol) voor geschillen op het gebied van het mededingingsrecht en marketing.

Sommige arrondissementsrechtbanken behandelen bepaalde soorten zaken. Van de arrondissementsrechtbanken zijn er 25 tevens onroerendgoedrechtbank. Zij behandelen onteigenings- en verkavelingszaken. Zaken die onder het milieurecht vallen, worden behandeld door vijf arrondissementsrechtbanken die tevens milieurechtbanken zijn. Zaken op het gebied van het zeerecht worden behandeld door zeven arrondissementsrechtbanken die als maritieme rechtbanken fungeren. Volgens een aantal bepalingen is de arrondissementsrechtbank van Stockholm exclusief bevoegd voor geschillen op het gebied van de intellectuele eigendom, met name octrooizaken. Datzelfde geldt voor verschillende familierechtelijke zaken met internationale aspecten.

« Bevoegdheid van de rechtbanken - Algemene informatie | Zweden - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 10-05-2005

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk