Europese Commissie > EJN > Bevoegdheid van de rechtbanken > Spanje

Laatste aanpassing: 16-01-2009
Printversie Voeg toe aan favorieten

Bevoegdheid van de rechtbanken - Spanje

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


Als u een gerechtelijke procedure in burgerlijke of handelszaken wilt beginnen, zal u moeten weten welke rechtbank bevoegd is voor uw zaak. Als u de verkeerde rechtbank kiest of als er een geschil ontstaat over de bevoegdheid van de rechtbank, loopt u het risico dat uw zaak een ernstige vertraging oploopt of zelfs dat uw eis wordt verworpen wegens onbevoegdheid.



 

INHOUDSOPGAVE

A. Moet ik mij wenden tot een gewone rechtbank of tot een gespecialiseerde rechtbank? A.
B. Als de gewone rechtbanken bevoegd zijn, tot welke van die gewone rechtbanken moet ik mij dan wenden? B.
I. Is er een onderscheid tussen lagere en hogere gewone burgerlijke rechtbanken en zo ja, welke rechtbank is dan bevoegd voor mijn zaak? I.
II. Territoriale bevoegdheid (Is de rechtbank van stad A of die van stad B bevoegd voor mijn zaak?) II.
1. De basisregel van de territoriale bevoegdheid 1.
2. Uitzonderingen op de basisregel 2.
a) Wanneer mag ik kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel) en een andere rechtbank ? a)
b) Wanneer moet ik kiezen voor een andere rechtbank dan die van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel) ? b)
c) Mogen de partijen zelf een rechtbank, die normaal gezien niet bevoegd zou zijn, aanwijzen? c)
C. Als een gespecialiseerde rechtbank bevoegd is, hoe kan ik dan te weten komen tot welke rechtbank ik mij moet wenden? C.

 

A. Moet ik mij wenden tot een gewone rechtbank of tot een gespecialiseerde rechtbank?

  • Wat de rechterlijke organisatie betreft, geldt in Spanje het beginsel van de eenheid van de rechterlijke macht, met als enige uitzonderingen de militaire rechtbanken in oorlogstijd en tijdens de staat van beleg, en het Tribunal Constitucional (Constitutioneel Hof), dat in het kader van beroepen wegens grondwetschending optreedt als ultieme hoeder van de grondrechten en openbare vrijheden.
  • Onverminderd dit beginsel, zijn er in Spanje vier soorten rechtbanken: civiele rechtbanken, strafrechtbanken, administratieve rechtbanken en arbeidsrechtbanken.
    • Aan de basis van de civiele rechtsorde staat de Juzgado de Primera Instancia (rechtbank van eerste aanleg), die, samen met de Juzgado de Paz (vrederechtbank), civiele en handelszaken in eerste aanleg behandelt.

      De civiele rechtbanken nemen ook kennis van zaken die niet uitdrukkelijk aan een andere rechtbank zijn toegewezen. Deze rechtbanken kunnen bijgevolg als "algemene" of "gewone" rechtbanken worden omschreven.

      Tot de civiele rechtsorde behoren ook de Juzgados de Familia (familierechtbanken), die ook rechtscolleges van eerste aanleg zijn. Deze familierechtbanken zijn in de (meestal dichter bevolkte) plaatsen waar zij zijn gevestigd bij uitsluiting bevoegd voor de volgende soorten zaken (die hen soms zijn doorgestuurd door andere rechtbanken): scheiding van tafel en bed, nietigverklaring van het huwelijk, echtscheiding, afstamming en ouderlijk gezag over minderjarigen.

      Tot slot behoren ook de Juzgados de lo Mercantil (handelsrechtbanken) en de Juzgados de Marca Comunitaria (rechtbanken inzake het Gemeenschapsmerk) tot de civiele rechtsorde. Dit zijn gespecialiseerde rechtsorganen, die op hun bevoegdheidsgebied gerezen geschillen behandelen.

      Bovenkant paginaBovenkant pagina

    • De sociale rechtsorde bestaat uit Juzgados de lo Social (rechtbanken voor sociale zaken), die kennis nemen van vorderingen in verband met arbeidsverhoudingen, waaronder individuele geschillen tussen werknemers en werkgevers over arbeidscontracten, geschillen betreffende collectieve onderhandelingen en klachten over de sociale zekerheid of tegen de staat wanneer die overeenkomstig de arbeidswetgeving aansprakelijk is.
    • Strafzaken en -procedures behoren tot de bevoegdheid van de strafrechtbanken.

      Een van de kenmerken van het Spaanse recht is dat uit een delict voortvloeiende civiele vorderingen samen met de strafzaak kunnen worden behandeld. In dat geval beslist de strafrechtbank over de vergoeding van de door het delict of de tekortkoming veroorzaakte schade. Zelfs indien het slachtoffer de civiele vordering niet voor de strafrechter brengt, zal het openbaar ministerie dit namens het slachtoffer doen (tenzij het slachtoffer uitdrukkelijk te kennen geeft dat het niet wil dat de civiele vordering in het kader van de strafzaak wordt behandeld).

    • In de administratieve rechtsorde tot slot wordt nagegaan of handelingen van overheden wettig zijn en worden eigendomsgeschillen met overheden beslecht.

B. Als de gewone rechtbanken bevoegd zijn, tot welke van die gewone rechtbanken moet ik mij dan wenden?

I. Is er een onderscheid tussen lagere en hogere gewone burgerlijke rechtbanken en zo ja, welke rechtbank is dan bevoegd voor mijn zaak?

  • In Spanje is er geen onderscheid tussen lagere en hogere rechtscolleges van eerste aanleg. Zij staan alle op voet van gelijkheid.

    De enige uitzondering daarop zijn de Juzgados de Paz (vrederechtbanken), die zich in eerste aanleg uitspreken over geringe vorderingen (momenteel vorderingen van minder dan 90 euro) en waarin lekenrechters zitting hebben.

    Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • Deze vrederechtbanken zijn slechts territoriaal bevoegd voor Municipios (gemeenten) waar er geen rechtbanken van eerste aanleg zijn gevestigd.

II. Territoriale bevoegdheid (Is de rechtbank van stad A of die van stad B bevoegd voor mijn zaak?)

Vanuit het oogpunt van de rechterlijke organisatie is het grondgebied van Spanje verdeeld in Municipios (gemeenten), Partidos (districten), Provincias (provincies) en Comunidades Autónomas (autonome regio's). Districten zijn territoriale eenheden die bestaan uit een of meer aangrenzende gemeenten van dezelfde provincie en zijn tevens de belangrijkste territoriale eenheden omdat zij het rechtsgebied zijn van de rechtbanken van eerste aanleg (zie gerechtelijke districten-map español op de website van het ministerie van Justitie).

Op de plaatsen waar de werkdruk te hoog is (d.w.z. momenteel bijna overal), zijn er meerdere rechtsorganen van dezelfde soort, die worden aangeduid door een nummer (in de volgorde waarin zij zijn opgericht).

Al deze rechtsorganen hebben in beginsel dezelfde bevoegdheden en de zaken worden onder hen verdeeld op basis van interne werkprocedures. Volgens deze werkprocedures kunnen bepaalde soorten zaken echter worden toegewezen aan bepaalde rechtsorganen van hetzelfde district.

1. De basisregel van de territoriale bevoegdheid
  • Indien er ter zake geen overeenkomst is gesloten en geen dwingende voorschriften gelden, is het bevoegde gerecht de rechtbank van eerste aanleg (als "algemene rechtbank") van het district waar de verweerder zijn woonplaats heeft of bij gebreke daarvan zijn verblijfplaats. Indien de verweerder woonplaats noch verblijfplaats heeft in Spanje, is de rechtbank van eerste aanleg van het district waar de verweerder zich bevindt bevoegd, dan wel de rechtbank van eerste aanleg van het district waar de verweerder zijn laatste verblijfplaats had. Indien geen van deze criteria kan worden toegepast, kan de eiser de zaak aanhangig maken bij de rechtbank van eerste aanleg van het district waar hij zijn woonplaats heeft.
  • In dit verband geldt ook:
    • vorderingen tegen werkgevers en vakmensen in verband met hun beroepsactiviteiten kunnen, naar keuze van de eiser, worden ingesteld bij de gerechten van de plaatsen waar zij deze beroepsactiviteiten uitoefenen;
    • vorderingen tegen rechtspersonen kunnen ook worden ingesteld bij de gerechten van de plaats waar de rechtsverhouding of de situatie die het voorwerp is van het geschil, is ontstaan of haar beslag krijgt, mits deze rechtspersonen op die plaats over een vestiging of een vertegenwoordiging beschikken.
2. Uitzonderingen op de basisregel
a) Wanneer mag ik kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel) en een andere rechtbank ?

Overeenkomstig het Spaanse procesrecht is de keuzevrijheid van de eiser momenteel zeer beperkt. Een forumkeuze is alleen mogelijk in de volgende gevallen:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  1. procedures betreffende één onroerend goed of meerdere onroerende goederen dat/die in verschillende rechtsgebieden is/zijn gelegen. In dat geval kan de eiser kiezen tussen de gerechten van deze rechtsgebieden;
  2. procedures voor de indiening en goedkeuring van rekeningen die moeten worden opgesteld door beheerders van goederen van derden, wanneer niet is bepaald waar deze rekeningen moeten worden ingediend. In dat geval kan de eiser kiezen tussen het gerecht van de plaats waar de verweerder zijn woonplaats heeft en het gerecht van de plaats waar het beheer plaatsvindt;
  3. erfenisgeschillen: de eiser kan kiezen tussen het gerecht van de plaats waar de overledene zijn laatste woonplaats had en het gerecht van de plaats waar zich het grootste deel van de nalatenschap bevindt;
  4. procedures inzake intellectuele eigendom: de eiser kan kiezen tussen het gerecht van de plaats waar de inbreuk werd gepleegd, het gerecht van de plaats waar de inbreuk vermoedelijk werd gepleegd, en het gerecht van de plaats waar de nagemaakte goederen zich bevinden;
  5. geschillen inzake oneerlijke concurrentie, wanneer de verweerder niet in Spanje is gevestigd en daar zijn woonplaats noch verblijfplaats heeft. In deze gevallen kan de eiser kiezen tussen het gerecht van de plaats waar de daad van oneerlijke concurrentie plaatsvond en de plaats waar deze daad zijn beslag kreeg;
  6. zaken die uitsluitend betrekking hebben op het hoederecht over minderjarigen of op alimentatie die namens minderjarigen door een ouder wordt gevorderd van de andere ouder, wanneer de ouders niet in hetzelfde rechtsgebied wonen. In deze gevallen kan de eiser kiezen tussen het gerecht van de plaats waar de verweerder zijn woonplaats heeft en het gerecht van de plaats waar de minderjarige zijn verblijfplaats heeft.
b) Wanneer moet ik kiezen voor een andere rechtbank dan die van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel) ?

Krachtens de volgende dwingende voorschriften moet de eiser de zaak voor een ander gerecht brengen dan het gerecht van de plaats waar de verweerder zijn woonplaats heeft. In deze gevallen is een uitdrukkelijke of stilzwijgende forumkeuze niet mogelijk.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  1. Zakelijke rechten of huurrechten op onroerende goederen en kwesties in verband met gemeenschappelijke eigendom: de gerechten van het district waar het onroerende goed is gelegen.
  2. Erfeniskwestie: naar keuze van de eiser, het gerecht van de plaats waar de overledene zijn laatste woonplaats in Spanje had of het gerecht van de plaats waar zich het grootste deel van de nalatenschap bevindt.
  3. Kwesties in verband met de opvang of de vertegenwoordiging van gehandicapten: het gerecht van de verblijfplaats van de betrokken gehandicapte.
  4. De civielrechtelijke bescherming van de grondrechten: het gerecht van de woonplaats van de eiser is bevoegd, en indien de eiser zijn woonplaats niet in Spanje heeft, het gerecht van de plaats waar de vermeende inbreuk op het betrokken recht is gepleegd.
  5. Schade als gevolg van verkeersongevallen met motorvoertuigen: het gerecht van de plaats waar de schade is veroorzaakt, is bevoegd.
  6. Betwisting van handelingen van een vennootschap: het gerecht van het hoofdkantoor van de vennootschap is bevoegd.
  7. Procedures tot verkrijging van de niet-opneming of de nietigheid van algemene contractbepalingen: het gerecht van de woonplaats van de eiser.
  8. Declaratoire procedures, beëindigings- en intrekkingsprocedures met betrekking tot algemene contractbepalingen, wanneer de verweerder zijn woonplaats niet in Spanje heeft of niet in Spanje is gevestigd: het gerecht van de plaats waar het contract was gesloten.
  9. Beëindigingsprocedures ter bescherming van collectieve of algemene belangen van consumenten of gebruikers, wanneer de verweerder zijn woon- of vestigingsplaats niet in Spanje heeft: het gerecht van de woonplaats van de eiser.
  10. Procedures tot nakoming van verplichtingen ingesteld tegen een verzekeringsonderneming die op huurkoopbasis een roerend goed heeft verkocht of de aankoop van een roerend goed heeft gefinancierd, of een aanbod heeft gedaan met betrekking tot roerende goederen of diensten dat is aanvaard: het gerecht van de woonplaats van de eiser.
  11. In het geval van derdenverzet: het gerecht van de plaats waar het orgaan dat het sekwester toestond, is gevestigd.
  12. Procedures inzake scheiding van tafel en bed, nietigverklaring van het huwelijk, of echtscheiding: de rechtbank van eerste aanleg van de echtelijke woonplaats, of bij gebreke daarvan van de laatste echtelijke woonplaats of van de woonplaats van de andere echtgeno(o)t(e). Indien geen van deze criteria voorhanden zijn: het gerecht van de woonplaats van de eiser. Indien de procedure in onderlinge overeenstemming wordt ingesteld: het gerecht van de laatste echtelijke woonplaats of van de woonplaats van één van de verzoekers (zie Echtscheiding - Spanje).
  13. Rechtsvorderingen die uitsluitend betrekking hebben op het hoederecht over minderjarigen of op alimentatie die namens minderjarigen door een ouder wordt gevorderd van de andere ouder: het gerecht van de laatste woonplaats van de ouders. Wanneer de ouders niet in hetzelfde rechtsgebied wonen, kan de eiser kiezen tussen het gerecht van de plaats waar de verweerder zijn woonplaats heeft en het gerecht van de plaats waar de minderjarige zijn verblijfplaats heeft.
c) Mogen de partijen zelf een rechtbank, die normaal gezien niet bevoegd zou zijn, aanwijzen?

Als algemene regel geldt dat de territoriale bevoegdheid uitbreidbaar is in Spanje, d.w.z. dat de partijen altijd uitdrukkelijk of stilzwijgend de bevoegdheid kunnen aanvaarden van een gerecht van een bepaald district, mits dat gerecht ook materieel bevoegd is voor de behandeling van de zaak.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • Uitdrukkelijke instemming houdt in dat de betrokken partijen uitdrukkelijk aangeven in welk rechtsgebied de procedure zal worden ingesteld.
  • De stilzwijgende instemming
    1. vanwege de eiser, blijkt louter uit het feit dat hij de zaak voor een gerecht van een bepaald district brengt of dat hij een verzoek indient bij een gerecht van een bepaald district (dat gerecht moet materieel wel bevoegd zijn);
    2. vanwege de verweerder, blijkt uit het feit dat hij, nadat hij persoonlijk ter terechtzitting is verschenen, een andere procedurehandeling stelt dan het rechtmatig aanvoeren van de onbevoegdheid van het gerecht (opwerpen van een exceptie van onbevoegdheid).

Desalniettemin:

  • Met betrekking tot standaardcontracten of contracten met algemene voorwaarden die door één partij zijn ingevoerd, of consumentencontracten, gelden alleen de regels inzake stilzwijgende instemming (uit dergelijke contracten kan dus geen uitdrukkelijke instemming worden afgeleid).
  • Indien er dwingende wettelijke bepalingen inzake territoriale bevoegdheid gelden, is geen van beide vormen van instemming van toepassing.
  • Ook in het geval van louter mondelinge procedures is geen van beide vormen van instemming van toepassing.

C. Als een gespecialiseerde rechtbank bevoegd is, hoe kan ik dan te weten komen tot welke rechtbank ik mij moet wenden?

Gespecialiseerde rechtbanken in Spanje:

  • “Juzgados de Familia” (familierechtbanken) zijn rechtscolleges van eerste aanleg, die in de (meestal dichter bevolkte) plaatsen waar zij zijn gevestigd bij uitsluiting bevoegd zijn voor de volgende soorten zaken (die hen soms zijn doorgestuurd door andere rechtbanken):
    • scheiding van tafel en bed, nietigverklaring van het huwelijk en echtscheiding;
    • de uitoefening van ouderlijk gezag over minderjarigen.

    Voor de territoriale bevoegdheid van familierechtbanken gelden dezelfde regels als voor de rechtbanken van eerste aanleg, wanneer deze laatste zaken moeten behandelen die normaal tot de bevoegdheid van de familierechtbanken behoren omdat er in hun district geen dergelijke gespecialiseerde rechtbanken zijn.

    Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • De Juzgados de lo Social (rechtbanken voor sociale zaken) nemen kennis van arbeidsrechtelijke zaken, waaronder individuele geschillen tussen werknemers en werkgevers over arbeidscontracten, geschillen betreffende collectieve onderhandelingen en klachten over de sociale zekerheid of tegen de staat wanneer deze overeenkomstig de arbeidswetgeving aansprakelijk is.

    Overeenkomstig de algemene regel inzake territoriale bevoegdheid is het gerecht bevoegd van de plaats waar de prestaties zijn verricht of van de woonplaats van de verweerder. De eiser kan kiezen tussen deze twee rechtbanken.

  • De “Juzgados de lo Mercantil” (handelsrechtbanken), die operationeel zijn sinds 1 september 2004, zijn gespecialiseerde rechtbanken voor handelsgeschillen.

    Deze rechtbanken behandelen

    • zaken in verband met faillissement, bijvoorbeeld:
      1. civiele procedures met betrekking tot de failliete boedel, met uitzondering van procedures inzake bekwaamheid, afstamming, huwelijkskwesties en minderjarigen;
      2. de collectieve opzegging, wijziging of opschorting van arbeidscontracten waarbij de gefailleerde de werkgever is, en de opschorting of opzegging van de met het leidinggevende personeel gesloten overeenkomsten;
      3. alle conservatoire maatregelen en procedures met betrekking tot de failliete boedel, ongeacht welke instantie deze maatregelen heeft gelast;
      4. procedures die ten doel hebben bedrijfsleiders, auditors of in voorkomend geval curatoren aansprakelijk te stellen voor de schade die de gefailleerde tijdens de faillissementsprocedure heeft geleden.
    • zaken in verband met

      1. oneerlijke concurrentie
      2. intellectuele eigendom en reclame
      3. vennootschaps en coöperatierecht
      4. nationaal of internationaal vervoer
      5. zeerecht
      6. algemene contractbepalingen
      7. de toepassing van arbitrageregels met betrekking tot bovengenoemde zaken.

Het ressort van deze rechtbanken is de provincie, waarbij de handelsrechtbank van de plaats waar de schuldenaar het centrum van zijn voornaamste belangen heeft, bevoegd is voor het faillissement (faillissementsverklaring en procedure). Indien de schuldenaar naast het centrum van zijn voornaamste belangen ook nog een andere woonplaats in Spanje heeft, kan de verzoekende schuldeiser ervoor opteren de zaak voor de handelsrechtbank van de woonplaats van de schuldenaar te brengen.

Indien de schuldenaar een rechtspersoon is, wordt de maatschappelijke zetel geacht het centrum van de voornaamste belangen te zijn. In het geval van zetelverplaatsing in de zes maanden voorafgaand aan het verzoek tot inleiding van de faillissementsprocedure, wordt voor de toepassing van de procedure met deze zetelverplaatsing geen rekening gehouden.

  • “Juzgados de Marca Comunitaria” (rechtbanken inzake het Gemeenschapsmerk). Dit is de benaming van de handelsrechtbanken van Alicante wanneer zij in eerste aanleg en bij uitsluiting uitspraak doen in procedures op grond van Verordening (EG) nr. 40/94 van de Raad van 20 december 1993 inzake het Gemeenschapsmerk en Verordening (EG) nr. 6/2002 van de Raad betreffende Gemeenschapsmodellen.

    Deze rechtbanken zijn bevoegd voor het gehele Spaanse grondgebied.

  • Voor zover bepaalde handelsrechtbanken nog niet operationeel zijn, worden handelszaken behandeld door de rechtbanken van eerste aanleg.

Naast deze gespecialiseerde rechtbanken, wordt in de wet bepaald dat wanneer er meerdere rechtbanken van hetzelfde type zijn de Consejo General del Poder Judicial (Algemene Raad voor de rechterlijke macht) kan beslissen dat een of meer van deze rechtbanken bij uitsluiting bevoegd zijn voor bepaalde soorten zaken of procedures.

Er zijn reeds dergelijke beslissingen genomen, met name met betrekking tot handelingsonbekwaamheid en gedwongen opnames in psychiatrische inrichtingen.

« Bevoegdheid van de rechtbanken - Algemene informatie | Spanje - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 16-01-2009

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk