Europese Commissie > EJN > Bevoegdheid van de rechtbanken > Polen

Laatste aanpassing: 22-11-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Bevoegdheid van de rechtbanken - Polen

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

A. Moet ik mij wenden tot een gewone rechtbank of een gespecialiseerde rechtbank? A.
B. Als de gewone rechtbanken bevoegd zijn, hoe kan ik dan te weten komen welke van die rechtbanken bevoegd is voor mijn zaak? B.
I. Is er een onderscheid tussen lagere en hogere gewone burgerlijke rechtbanken van eerste aanleg en zo ja, welke rechtbank is dan bevoegd voor mijn zaak? I.
II. Territoriale bevoegdheid (Is de rechtbank van stad A of die van stad B bevoegd voor mijn zaak?) II.
1. De basisregel van de territoriale bevoegdheid 1.
2. Uitzonderingen op de basisregel 2.
a) Wanneer mag ik kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel) en een andere rechtbank? a)
b) Wanneer moet ik kiezen voor een andere rechtbank dan die van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel)? b)
c) Mogen de partijen zelf een rechtbank, die normaal gezien niet bevoegd zou zijn, aanwijzen? c)
C. Als een gespecialiseerde rechtbank bevoegd is, hoe kan ik dan te weten komen tot welke rechtbank ik mij moet wenden? C.

 

A. Moet ik mij wenden tot een gewone rechtbank of een gespecialiseerde rechtbank?

In Polen worden burgerlijke zaken behandeld door de gewone rechtbanken en het hooggerechtshof (zie: Organisatie van de rechtspraak - Polen), tenzij deze zaken onder de bevoegdheid van gespecialiseerde rechtbanken vallen.

De regels inzake de bevoegdheden van de rechtbanken zijn vastgelegd in de artikelen 16-18 en 27-37 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

In de districtsrechtbanken worden burgerlijke zaken behandeld door de volgende kamers:

  • Civiele kamer;
  • Kamer voor familie- en minderjarigenzaken (familietribunalen) - kwesties inzake het gezins- en voogdijrecht, het op het verkeerde pad brengen van kinderen, strafbare feiten gepleegd door minderjarigen, behandeling van alcoholisten en drugsverslaafden en andere kwesties die vallen onder de bijzondere wetgeving ten aanzien van bevoegdheid van de voogdijrechtbanken;
  • Kamer voor arbeid en sociale verzekeringen (arbeidstribunalen) - zaken met betrekking tot arbeid of sociaal verzekeringsrecht;
  • Kamer voor het bedrijfsleven (zakelijke tribunalen) - zaken die verband houden met het economische en civiele recht, zoals geschillen tussen ondernemingen die op een bepaald terrein actief zijn, geschillen binnen ondernemingen, schadevorderingen tegen leden van de raad van bestuur voor het verstrekken van onjuiste verklaringen aan de registratierechtbank (Krajowego Rejestru Sądowego) en rechtszaken tegen ondernemingen voor het veroorzaken van milieuschade;
  • Kamer voor het kadaster - voor kadastrale gegevens en andere civiele procedures met betrekking tot het kadaster;
  • Gemeentelijke kamer (gemeentetribunalen) voor zaken met een vereenvoudigde behandeling of betreffende derdenrekeningen en verbeurdverklaring van vastgoed.

De districtsrechtbank te Warschau omvat ook de volgende kamers:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • Tribunaal ter bescherming van concurrentie en consumenten, dat bevoegd is om zaken te behandelen met betrekking tot regelgeving op het gebied van kartelvorming en energie;
  • Tribunaal handelsmerken en modellenrecht, dat zaken behandelt met betrekking tot inbreuken op handelsmerken, dreigende inbreuken op modellen, verklaringen dat er geen inbreuk is gemaakt op modellen en handelsmerken, vernietiging van een recht op een gemeenschapsmodel, herroeping of vernietiging van een handelsmerk en de gevolgen van inbreuken op handelsmerken.

B. Als de gewone rechtbanken bevoegd zijn, hoe kan ik dan te weten komen welke van die rechtbanken bevoegd is voor mijn zaak?

I. Is er een onderscheid tussen lagere en hogere gewone burgerlijke rechtbanken van eerste aanleg en zo ja, welke rechtbank is dan bevoegd voor mijn zaak?

In het algemeen zijn de districtsrechtbanken bevoegd voor de behandeling van burgerlijke zaken en het doen van rechterlijke uitspraken in eerste aanleg. Districtsrechtbanken zijn bevoegd in alle zaken met uitzondering van zaken die zijn voorbehouden aan de regionale rechtbanken krachtens de artikelen 16 en 507 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

Regionale rechtbanken van eerste aanleg zijn bevoegd in die zaken waarnaar wordt verwezen in artikel 17 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering, dat wil zeggen in zaken met betrekking tot:

  • immateriële rechten (zoals echtscheiding) en bijbehorende vorderingen, behalve: de erkenning of betwisting van het ouderschap over een kind, ontheffing van het ouderschap of beëindiging van adoptie;
  • bescherming van auteursrecht en bijbehorende rechten en rechten inzake uitvindingen, gebruiksmodellen, ontwerpen, handelsmerken, geografische aanduidingen en topografieën van geïntegreerde schakelingen, bescherming van andere rechten in verband met immateriële goederen;
  • vorderingen overeenkomstig de Perswet;
  • eigendomsrechten in die gevallen waarin de waarde van het betwiste goed meer bedraagt dan 75 000 PLN, en 100 000 PLN in zakelijke procedures, behalve in zaken met betrekking tot: alimentatie, geschillen over eigendomsrechten, vereffening van huwelijksgoederen tussen echtgenoten, aanpassing van de inhoud van het kadaster aan de vigerende wetgeving;
  • de uitvaardiging van een rechterlijke beslissing ter vervanging van een besluit over de splitsing van een coöperatie;
  • de ontbinding, ongeldigverklaring of vaststelling van de nietigheid van besluiten van rechtspersonen of van organisaties die geen rechtspersoon zijn, maar die op grond van de wet rechtspersoonlijkheid genieten;
  • de preventie en maatregelen ter uitbanning van oneerlijke concurrentie.

De volgende gebieden behoren ook tot de bevoegdheid van de regionale rechtbanken:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • zaken met betrekking tot handelingsonbekwaamheid;
  • geschillenoplossing in zaken met betrekking tot het functioneren van genationaliseerde bedrijven: tussen de raad van commissarissen en de directeur, tussen de onderdelen van een onderneming en de stichters, en tussen de onderdelen van een onderneming en de toezichthoudende instantie;
  • zaken met betrekking tot de erkenning en bevestiging van de uitvoerbaarheid van rechterlijke beslissingen van buitenlandse rechtbanken (artikelen 1148 en 1151 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

In zaken met betrekking tot eigendomsrechten dient de eiser de waarde van de betwiste zaak te vermelden in zijn verzoekschrift, tenzij het voorwerp van het geschil een bepaalde geldsom is.

In zaken met betrekking tot financiële vorderingen, waaronder ook die vorderingen die subsidiair aan een andere vordering zijn verklaard, bepaalt het vermelde bedrag de waarde van het voorwerp van het geschil.

In andere zaken met betrekking tot eigendom dient de eiser de waarde van de betwiste zaak te vermelden in zijn verzoekschrift ingevolge de artikelen 20-24 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

II. Territoriale bevoegdheid (Is de rechtbank van stad A of die van stad B bevoegd voor mijn zaak?)

Het Poolse wetboek van burgerlijke rechtsvordering kent vier categorieën van bevoegdheid: algemene (artikelen 27-30 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering), samenlopende (artikelen 31-37 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering) exclusieve (artikelen 38-42 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering) en bijzondere (artikelen 43-46 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

1. De basisregel van de territoriale bevoegdheid
Algemene territoriale bevoegdheid

Procedures dienen te worden aangespannen bij de rechtbank van eerste aanleg die bevoegd is in de woonplaats van de verweerder.

Krachtens artikel 25 van het burgerlijk wetboek is de woonplaats van een natuurlijk persoon de plaats waar hij doorgaans zijn verblijfplaats heeft. Indien de verweerder niet in Polen woont, wordt de algemene bevoegdheid vastgesteld op basis van de plaats waar hij feitelijk woont en indien die plaats niet bekend is of niet in Polen ligt, dienen procedures te worden aangespannen in de laatst bekende woonplaats van de verweerder in Polen.

Procedures tegen het ministerie van Financiën dienen te worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats van vestiging van de onderneming die betrokken is bij het geschil. In gevallen waarin het ministerie van Financiën wordt vertegenwoordigd door het kantoor van de landsadvocaat van het ministerie van Financiën (Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa) dienen procedures te worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de standplaats van het kantoor dat verantwoordelijk is voor de onderneming die bij het geschil is betrokken.

Procedures tegen andere rechtspersonen of niet-rechtspersonen dienen te worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar deze zijn gevestigd (artikel 30 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

2. Uitzonderingen op de basisregel
a) Wanneer mag ik kiezen tussen de rechtbank van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel) en een andere rechtbank?

Samenlopende territoriale bevoegdheid betekent dat eisers in sommige gevallen kunnen kiezen bij welke rechtbank ze procedures aanspannen. In die gevallen kan de eiser een zaak aanhangig maken bij de rechtbank met algemene bevoegdheid of bij een van de andere rechtbanken die worden genoemd in de artikelen 32-37 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Samenloop van territoriale bevoegdheden is in de volgende gevallen voorzien:

  • alimentatievorderingen, vaststelling van het vaderschap en verwante vorderingen – de procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de woonplaats van de eiser;
  • eigendomsvorderingen in verband met de zakelijke activiteiten van de verweerder – procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar de onderneming van de verweerder is gevestigd, indien de vordering samenhangt met de activiteiten van die onderneming. Dit is echter niet van toepassing op die zaken waarin krachtens de wet het ministerie van Financiën wordt vertegenwoordigd door het kantoor van de landsadvocaat van het ministerie van Financiën (Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa);
  • procedures om het bestaan van een overeenkomst vast te stellen of de overeenkomst te doen nakomen, te ontbinden of te vernietigen en procedures voor schadevergoeding wegens niet-nakoming van een overeenkomst – procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats van nakoming van de betwiste overeenkomst; indient hierover enige twijfel rijst, dient schriftelijk bewijs te worden geleverd ten aanzien van de plaats van nakoming van de overeenkomst;
  • procedures die voortkomen uit een onrechtmatige daad of strafbaar feit kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar het schadebrengend feit zich heeft voorgedaan;
  • vorderingen tot betaling van honoraria voor een rechtszaak – procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar de wettelijk vertegenwoordiger de desbetreffende zaak behandelde;
  • vorderingen met betrekking tot de huur of lease van vastgoed – procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar het vastgoed zich bevindt;
  • procedures tegen degene die een wissel of een cheque heeft verstrekt – procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats van betaling. Verschillende personen die een wissel of cheque hebben verstrekt, kunnen gezamenlijk worden aangeklaagd voor de rechtbank die bevoegd is in de plaats van betaling of voor de rechtbank met algemene bevoegdheid voor de betrokkene of voor de verstrekking van promessen of cheques;
  • procedures om een overeenkomst te sluiten, de inhoud ervan vast te stellen of te wijzigen, behandeld in afzonderlijke procedures in zaken met betrekking tot ondernemingsrecht – procedures kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats van nakoming van de overeenkomst (artikel 479, juncto artikel 34 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering);
  • procedures op het gebied van arbeidsrecht – deze kunnen worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar het werk wordt uitgevoerd, is uitgevoerd of dient te worden uitgevoerd, of bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar de desbetreffende werkplek zich bevindt (artikel 461, lid 1 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).
b) Wanneer moet ik kiezen voor een andere rechtbank dan die van de woonplaats van de verweerder (aangewezen door de basisregel)?

Exclusieve bevoegdheid betekent dat de zaak moet worden behandeld door de rechtbank die in het wetboek wordt vermeld. Exclusieve bevoegdheid is voorzien in zaken met betrekking tot:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • eigendoms- en andere zakelijke rechten op vastgoed of het bezit van vastgoed – procedures moeten worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar het vastgoed zich bevindt; indien een erfdienstbaarheid voorwerp van het geschil is, wordt de bevoegdheid vastgesteld aan de hand van de plaats waar het lijdend erf zich bevindt;
  • een nalatenschap op grond van een brief, aanwijzing of andere vorm van testament – procedures moeten worden aangespannen bij de rechtbank van de laatste woonplaats van de erflater en, in die gevallen waarin het niet mogelijk is zijn woonplaats in Polen vast te stellen, bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar de erfenis, of een deel daarvan zich bevindt;
  • een lidmaatschap van een coöperatie of vereniging of deelneming in een onderneming – procedures moeten worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar de zetel van de organisatie is gevestigd;
  • een huwelijk – procedures moeten worden aangespannen bij de rechtbank in de plaats van de laatste gezamenlijke woonplaats van het echtpaar indien ten minste een van hen daar nog duurzaam verblijft. In andere gevallen is de rechtbank die bevoegd is in de plaats waar de verweerder zijn woonplaats heeft, exclusief bevoegd; in gevallen waarin ook dat niet van toepassing is, is de rechtbank waar de eiser zijn woonplaats heeft exclusief bevoegd;
  • een ouderschapsrelatie of een relatie tussen een adoptieouder en een geadopteerde – procedures moeten worden aangespannen bij de rechtbank die bevoegd is in de woonplaats van de eiser voor zover een basis ontbreekt om een procedure in te stellen krachtens de regels voor algemene bevoegdheid.
c) Mogen de partijen zelf een rechtbank, die normaal gezien niet bevoegd zou zijn, aanwijzen?

Bijzondere bevoegdheid betekent dat er in de gevallen die in bijzondere regels zijn aangegeven sprake kan zijn van een andere omschrijving van de bevoegdheid van de rechtbank:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  1. De eiser heeft de bevoegdheid gekregen om de rechtbank te kiezen.

    Indien er gronden bestaan waarop een rechtbank bevoegd is of indien de procedure wordt aangespannen tegen verschillende personen ten aanzien van wie verschillende rechtbanken bevoegd zijn krachtens de regels inzake algemene bevoegdheid. Hetzelfde geldt voor gevallen waarin vastgoed, waarvan de plaats bepalend is voor de bevoegdheid, zich in verschillende rechtsgebieden bevindt.

  2. Beide partijen hebben de bevoegdheid gekregen om de rechtbank te kiezen op grond van een overeenkomst of gezamenlijk verzoekschrift.

    Partijen kunnen schriftelijk overeenkomen om een bestaand geschil dat is voortgekomen uit een bepaalde rechtsverhouding of mogelijke toekomstige geschillen voor te leggen aan een rechtbank van eerste aanleg die wettelijk gezien geen territoriale bevoegdheid heeft. Deze rechtbank is dan exclusief bevoegd, tenzij partijen anders besluiten. Ook kunnen de partijen bij schriftelijke overeenkomst beperkingen stellen aan het recht van de eiser om met betrekking tot dergelijke geschillen de bevoegde rechtbank te kiezen.

    Partijen kunnen de exclusieve bevoegdheid echter niet wijzigen.

    Overeenkomsten over de bevoegdheid van de rechtbank dienen schriftelijk te zijn en kunnen deel uitmaken van een vaststellingsovereenkomst (prorogatieclausule) of als afzonderlijke overeenkomst worden opgemaakt.

    In zaken met betrekking tot arbeidsrecht en sociaal verzekeringsrecht kan de bevoegde rechtbank, voor zover hij dit passend acht, de zaak verwijzen naar een andere, gelijkstaande rechtbank die bevoegd is in zaken met betrekking tot arbeids- en verzekeringsrecht op grond van een gezamenlijk verzoekschrift van partijen.

    Bovenkant paginaBovenkant pagina

  3. De bevoegde rechtbank wordt aangewezen door een hogere rechtbank of het hooggerechtshof.

    Indien de bevoegde rechtbank is uitgesloten van de behandeling van de zaak of van enige andere handeling, wijst de hogere rechtbank een andere rechtbank aan. Een andere rechtbank wordt uitsluitend aangewezen in die gevallen waarin de bevoegde rechtbank is uitgesloten van de behandeling van de zaak, bijvoorbeeld omdat een rechter is gewraakt of vanwege overmacht.

    Het hooggerechtshof dient de rechtbank aan te wijzen waarbij de procedure moet worden aangespannen indien het, in de zin van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering, niet mogelijk is om territoriale bevoegdheid vast te stellen op grond van de feiten van de zaak (artikel 45 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

C. Als een gespecialiseerde rechtbank bevoegd is, hoe kan ik dan te weten komen tot welke rechtbank ik mij moet wenden?

Gespecialiseerde rechtbanken worden onderscheiden in administratieve rechtbanken en militaire rechtbanken.

Het werk van de militaire rechtbanken wordt geregeld in de wet betreffende de militaire rechtbanken (organisatie) van 21 augustus 1997. Deze tribunalen behandelen hoofdzakelijk strafzaken met betrekking tot de Poolse strijdkrachten. Ze kunnen alleen bij wet de bevoegdheid krijgen om andere zaken te behandelen.

Het werk van de administratieve rechtbanken wordt geregeld in de wet betreffende de administratieve rechtbanken (organisatie) van 25 juli 2002. Administratieve rechtbanken spreken recht door toezicht uit te oefenen op de activiteiten van overheidsorganen en door uitspraak te doen in geschillen over de competentie of bevoegdheid tussen het plaatselijke bestuur en de centrale overheid. Het valt niet uit te sluiten dat een administratieve rechtbank in buitengewone gevallen een uitspraak kan doen in een civiele zaak in het kader van het toezicht dat wordt uitgeoefend op de activiteiten van overheidsorganen.

Nadere inlichtingen

Ministerie van Justitie

http://www.ms.gov.pl/ polski

Overzicht van gewone rechtbanken in Polen (adressen)

http://www.ms.gov.pl/organizacja/organizacja.shtml polski

« Bevoegdheid van de rechtbanken - Algemene informatie | Polen - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 22-11-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk