Jurisdizzjoni tal-qrati - Latvja

LISTA TAL- KONTENUT A. Għandi naġixxi quddiem qorti ċivili ordinarja jew waħda speċjalizzata?  B. Kif nista’ nsib fejn eżattament għandi nissottometti t-talba tiegħi u liema qorti għandha l-ġuriżdizzjoni fuq il-każ tiegħi?  I. Hemm distinzjoni bejn il-qrati ta’ l-ewwel istanza inferjuri u superjuri u jekk iva, liema hija kompetenti fil-każ tiegħi?  II. Il-ġuriżdizzjoni territorjali  1. Ir-regoli bażiċi dwar il-ġuriżdizzjoni territorjali  2. L-eċċezzjonijiet għar-regoli bażiċi  a) Meta nista’ nagħżel bejn qorti fejn jgħix il-konvenut (qorti ddeterminata b’applikazzjoni tar-regola bażika) u qorti oħra?  b) Meta għandi nagħżel qorti li mhijiex il-qorti fejn jgħix il-konvenut (qorti ddeterminata b’applikazzjoni tar-regola bażika)?  c) Il-partijiet stess jistgħu jagħtu ġuriżdizzjoni lil qorti li ma tkunx kompetenti mod ieħor?  C. Fejn qrati speċjalizzati jkollhom il-ġuriżdizzjoni, kif nista’ nsib liema waħda rrid nindirizza?

 

A. Għandi naġixxi quddiem qorti ċivili ordinarja jew waħda speċjalizzata?

L-Att dwar il-Proċeduri Ċivili jiggarantixxi d-dritt ta’ kull persuna naturali u legali li tmur il-qorti biex tiddefendi l-interessi leġittimi u d-drittijiet tagħha fejn dawn id-drittijiet ġew miksura jew ikkontestati. Bħala regola ġenerali t-tilwimiet kollha ċivili huma soġġetti għal azzjoni fil-qorti u għandhom jinstemgħu taħt il-proċeduri tat-talbiet ġudizzjarji. F’każiijiet eċċezzjonali u biss fejn speċifikat taħt il-leġiżlazzjoni, it-tilwimiet ċivili jistgħu jkunu riżolti taħt proċeduri oħrajn ekstra-ġudizzjarji. Fejn provdut fil-leġiżlazzjoni, il-qorti tisma’ wkoll talbiet imressqa minn persuni naturali u legali li mhumiex ta’ natura ċivili. Iżda, fil-każijiet kollha l-kwistjoni ta’ arbitraġġ ta’ tilwima hija deċiża minn qorti jew imħallef. Jekk xi qorti jew imħallef tirrikonoxxi li tilwima mhijiex soġġetta għal azzjoni fil-qorti, id-deċiżjoni f’dan is-sens tindika l-korp responsabbli biex jaġġudika l-kwistjoni.

Il-partijiet f’tilwima huma intitolati bi ftehim reċiproku li jieħdu l-każ tagħhom quddiem qorti ta’ l-arbitraġġ. Il-partijiet jistgħu jiddeċiedu jidhru quddiem qorti ta’ l-arbitraġġ biex isolvu tilwima li diġà qamet jew li tista’ tqum fil-futur. Kwalunkwe tilwima ċivili tista’ titressaq quddiem qorti ta’ l-arbitraġġ ħlief xi tilwimiet speċifikati mil-liġi. Fejn il-partijiet qablu li jressqu t-tilwima tagħhom quddiem qorti ta’ l-arbitraġġ, għandu jsir rikors lill-qorti ta’ l-arbitraġġ kompetenti.

Fuq

B. Kif nista’ nsib fejn eżattament għandi nissottometti t-talba tiegħi u liema qorti għandha l-ġuriżdizzjoni fuq il-każ tiegħi?

Il-kawżi huma soġġetti għal eżami sostantiv fil-qorti ta’ l-ewwel istanza, ħlief xi kawżi speċifikati fil-leġiżlazzjoni li jinstemgħu fil-qrati reġjonali.

Il-kawżi ma jgħaddux minn eżaminazzjoni sostantiva f'qorti ta’ istanza ogħla qabel ma jkunu nstemgħu f’qorti inferjuri. Il-qorti ta’ l-ewwel istanza għal kawżi ċivili hija l-qorti tad-distrett (muniċipali) jew il-qorti reġjonali li l-każ jaqa’ taħt il-ġuriżdizzjoni tagħha. Il-ġuriżdizzjoni fil-proċeduri ċivili tfisser l-assenjar ta' l-kawżi ċivili li huma soġġetti għal azzjoni quddiem qorti lill-qrati ta’ l-ewwel istanza għall-eżaminazzjoni sostantiva tagħhom, fuq il-bażi tal-ġuriżdizzjoni tagħhom għal raġunijiet sostantivi jew territorjali.

Il-kawżi li huma soġġetti għal azzjoni quddiem il-qrati jinstemgħu fil-qrati tad-distrett (muniċipali) ħlief f’xi każijiet speċifikati fil-leġiżlazzjoni li jinstemgħu mill-qrati reġjonali. Dawn il-kawżi li huma soġġetti għal azzjoni quddiem il-qrati jinstemghu mill-qrati reġjonali:

1. tilwimiet dwar drittijiet reali li għandhom x’jaqsmu ma’ proprjetà immobbli;
2. każijiet li jirriżultaw mid-dritt kuntrattwali, fejn l-ammont tat-talba huwa akbar minn LVL 150 000;
3. każijiet dwar drittijiet ta' privattivi u l-ħarsien tat-trademarks;
4. każijiet dwar l-insolvenza u l-likwidazzjoni ta’ l-istituzzjonijiet tal-kreditu.

Jekk bosta talbiet ikunu qed isiru f’kawża waħda fejn xi talbiet huma soġġetti għall-ġuriżdizzjoni ta’ qrati tad-distrett (muniċipali) u oħrajn għandhom jinstemgħu minn qorti reġjonali, jew fejn ġiet ippreżentata kontro-talba li taqa’ taħt il-ġuriżdizzjoni ta’ qorti reġjonali ġiet ippreżentata quddiem qorti tad-distrett (muniċipali), il-każ jinstema’ f’qorti reġjonali.

Fuq

Il-qrati jaġġudikaw il-każijiet ċivili skond atti u leġiżlazzjoni oħra, ftehimiet internazzjonali li jorbtu lil-Latvja, u l-leġiżlazzjoni ta’ l-Unjoni Ewropea. Jekk ftehim internazzjonali approvat mis-Saeima (il-Parlament) jistabbilixxi dispożizzjonijiet konfliġġenti ma’ dawk stabbiliti fil-leġiżlazzjoni Latvjana, jgħoddu d-dispożizzjonijiet tal-ftehim internazzjonali. Fejn kwistjoni ġudizzjarja hija rregolata mil-leġiżlazzjoni ta’ l-Unjoni Ewropea li hija direttament applikabbli fil-Latvja, id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi Latvjani jgħoddu sa fejn permess mil-leġiżlazzjoni ta’ l-Unjoni Ewropea.

I. Hemm distinzjoni bejn il-qrati ta’ l-ewwel istanza inferjuri u superjuri u jekk iva, liema hija kompetenti fil-każ tiegħi?

Fil-kawżi ċivili l-assenjazzjoni tal-ġuriżdizzjoni għal-livelli differenti tal-qrati ta’ l-ewwel istanza tissejjaħ ġuriżdizzjoni għal raġunijiet sostantivi għaliex il-kawżi ċivili li jaqgħu taħt il-ġuriżdizzjoni ta’ dawn il-qrati huma kklassifikati skond il-kategorija (tip) ta’ każ jew il-materjal (karattru jew ammont) tat-talba. Fi kwalunkwe każ il-ġuriżdizzjoni territorjali tal-qrati ta’ l-istess istanza għandha titqies ukoll.

Ara t-tagħrif mogħti hawn fuq dwar id-distinzjoni bejn il-qrati ta’ l-ewwel istanza inferjuri u superjuri.

II. Il-ġuriżdizzjoni territorjali

1. Ir-regoli bażiċi dwar il-ġuriżdizzjoni territorjali

Il-proċeduri ġenerali dwar il-ġuriżdizzjoni territorjali jistabbilixxu li talba kontra persuna naturali titressaq quddiem qorti determinata skond il-post tar-residenza tal-persuna (l-Artikolu 26 ta’ l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili). Talba kontra persuna legali titressaq quddiem qorti determinata skond il-post tal-persuna legali (l-indirizz legali). Dan ifisser li każ jitressaq quddiem qorti ta’ l-ewwel istanza minħabba l-ġuriżdizzjoni kategorika jew materjali tagħha iżda wkoll billi jitqiesu r-regoli dwar il-ġuriżdizzjoni territorjali.

Fuq

2. L-eċċezzjonijiet għar-regoli bażiċi

L-Att dwar il-Proċeduri Ċivili jispeċifika wkoll l-eċċezzjonijiet għar-regoli dwar il-ġuriżdizzjoni territorjali fil-kawżi ċivili, li bihom attur jista’ jagħżel li jressaq kawża skond id-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-ġuriżdizzjoni territorjali, jiġifieri jirrikorri quddiem il-qorti fejn jgħix jew jinsab il-konvenut, jew l-attur jista’ jiddeċiedi li jressaq talba f’qorti ta’ l-ewwel istanza differenti, li topera fuq l-istess livell u hija indikata taħt il-leġiżlazzjoni bħala qorti alternattiva.

a) Meta nista’ nagħżel bejn qorti fejn jgħix il-konvenut (qorti ddeterminata b’applikazzjoni tar-regola bażika) u qorti oħra?

Talba kontra konvenut li r-residenza tiegħu mhijiex magħrufa jew li m'għandux post ta' residenza permanenti fil-Latvja titressaq f'qorti ddeterminata skond il-post fejn tinsab kwalunkwe proprjetà immobbli tal-konvenut jew skond l-aħħar post ta' residenza magħruf tiegħu.

Ir-regoli dwar il-ġuriżdizzjoni magħżula mill-attur huma stabbiliti fl-Artikolu 28 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili, li jagħti lista ddettaljata tat-tipi ta' każijiet u qrati alternattivi fejn tista' titressaq talba:

1. Talba dwar l-azzjonijiet ta' sussidjarja jew uffiċċju rappreżentattiv ta' persuna legali jistgħu wkoll jitressqu f'qorti ddeterminata skond il-post tas-sussidjarja jew ta' l-uffiċċju rappreżentattiv.
2. Talba dwar il-ġbir lura ta' manteniment jew determinazzjoni tal-paternità tista' wkoll titressaq quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza ta' l-attur.
3. Talba dwar atti kriminali personali (L-Artikoli 2347-2353 ta' l-Att Ċivili ), li rriżultaw f'diżabilità, dannu ieħor għas-saħħa jew il-mewt tal-persuna kkonċernata jistgħu wkoll jitressqu quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza ta' l-attur jew il-post fejn saru l-atti kriminali.
4. Talba dwar danni magħmula fuq il-proprjetà ta' persuna naturali jew legali jistgħu wkoll jitressqu quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post fejn sar id-dannu.
5. Talba dwar it-teħid lura ta' proprjetà jew kumpens għall-valur ta' din il-proprjetà jistgħu wkoll jitressqu quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza ta' l-attur.
6. It-talbiet marittimi jistgħu wkoll jitressqu quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post fejn inqabad il-bastiment tal-konvenut.
7. Azzjoni kontra bosta konvenuti li jirrisjedu jew jinsabu f'posta postijiet differenti tista' titressaq quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post ta' residenza ta' jew fejn jinsab wieħed mill-konvenuti.
8. Azzjoni dwar divorzju jew annullament taż-żwieġ tista' titressaq quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza ta' l-attur fejn:
1. hemm minorenni jirrisjedu ma' l-attur;
2. waħda mill-partijiet li qed titlob divorzju ġiet rikonoxxuta b'mod formali bħala mentalment inkapaċitata jew qiegħda taħt tutela (l-Artikolu 365 ta' l-Att Ċivili);
3. waħda mill-partijiet li qed titlob divorzju qed isservi piena ta' ħabs;
4. il-post tar-residenza ta' waħda mill-partijiet li qed titlob divorzju mhuwiex magħruf jew huwa barra mill-pajjiż;
5. il-konjuġi ssottomettew rikors f'dan is-sens meta ddeċidew li jitolbu d-divorzju.
9. Talba dwar kuntratt ta' impjieg tista' wkoll titressaq quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza ta' l-attur jew il-post tax-xogħol tiegħu.

b) Meta għandi nagħżel qorti li mhijiex il-qorti fejn jgħix il-konvenut (qorti ddeterminata b’applikazzjoni tar-regola bażika)?

Il-ġuriżdizzjoni esklussiva fil-każijiet ċivili għandha wkoll x'taqsam ma' eċċezzjonijiet mhux biss mill-ġuriżdizzjoni territorjali ġenerali fil-każijiet ċivili iżda wkoll mit-tipi l-oħrajn kollha tal-ġuriżdizzjoni territorjali. Il-ġuriżdizzjoni ta' din it-tip tgħodd għal xi kawżi:

Fuq

1. talbiet dwar drittijiet ta' proprjetà u kwalunkwe dritt ieħor dwar proprjetà immobbli jew l-effetti tiegħu, u talbiet dwar ir-reġistrazzjoni ta' dawn id-drittijiet fir-reġistru ta' l-artijiet jew it-tħassir mir-reġistru u l-esklużjoni ta' dawn id-drittijiet mill-att ta' deskrizzjoni jitressqu quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tal-proprjetà in kwistjoni;
2. talba ta' kreditur fir-rigward ta' eredità sħiħa, fejn l-eredi kkonfermati jew il-legatarji mhumiex magħrufa, taqa' taħt il-ġuriżdizzjoni tal-qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza tat-testatur. Fejn dan il-post tar-residenza ma kienx fil-Latvja jew mhuwiex magħruf, it-talba tiġi mressqa quddiem il-qorti li tikkorrispondi għall-post fejn tinsab l-eredità jew parti minnha;
3. il-ġuriżdizzjoni esklussiva tista' tgħodd ukoll taħt atti leġiżlattivi oħrajn.

Id-dispożizzjonijiet stabbiliti hawn taħt jgħoddu wkoll għall-każijiet soġġetti għal proċeduri ġudizzjarji speċjali:

1. rikors għall-approvazzjoni ta' adozzjoni għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza tal-persuna li se tadotta, iżda rikors għall-annullament ta' adozzjoni għandha tiġi ppreżentata quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza ta' rikorrent wieħed. Rikors minn barrani jew minn persuna li tgħix fi stat ieħor dwar approvazzjoni ta' adozzjoni għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza tal-persuna li se tiġi adottata (l-Artikolu 259 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
2. rikors biex persuna tiġi ddikjarata inkapaċi li taġixxi minħabba mard mentali jew defiċjenza mentali għandu jiġi ppreżentat quddiem il-qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza tal-persuna jew, jekk il-persuna tkun tqiegħdet taħt kura, li tikkorrispondi għall-post ta' l-istituzzjoni medika (l-Artikolu 264 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
3. rikors biex tiġi imposta t-tutela fuq persuna li l-ħajja dissoluta jew ħalja tagħha, jew ta' l-użu eċċessiv ta' alkoħol jew ta' narkotiċi, thedded li ġġib privazzjoni jew faqar għaliha nfisha jew għall-familja tagħha, għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza tal-persuna (l-Artikolu 271 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
4. kawża dwar trusteeship ta' proprjetà ta' persuna li hija assenti jew nieqsa għandha tiġi aġġudikata minn qorti li tikkorrispondi għall-aħħar post tar-residenza tal-persuna li hija nieqsa jew assenti (l-Artikolu 278 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
5. rikors biex persuna nieqsa tiġi ddikjarata mejta għandu jiġi sottomess quddiem qorti li tikkorrispondi għall-aħħar post tar-residenza ta' din il-persuna (l-Artikolu 282 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
6. rikors sabiex jiġu ddeterminati fatti legali għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għar-residenza ta' l-applikant (l-Artikolu 290 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
7. rikors għall-annullament tad-drittijiet dwar proprjetà immobbli għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tal-proprjetà; fejn l-applikazzjoni tirrelata għal drittijiet oħrajn, ir-rikors jiġi sotomess quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post fejn jinsab ir-rikorrent, li huwa l-post tar-residenza ta' persuna naturali jew il-post (indirizz legali) tal-persuna legali, kemm-il darba ma jiġix speċifikat mod ieħor fil-leġiżlazzjoni (l-Artikolu 294(2) ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
8. rikors għall-annullament ta' dokumenti mitlufa, misruqa jew meqruda u tiġdid tad-drittijiet relatati ma' dawn id-dokumenti għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post tal-ħlas indikat fid-dokument, iżda jekk il-post tal-ħlas mhuwiex magħruf, allura l-qorti li tikkorrispondi għall-post tar-residenza tad-debitur jekk id-debitur huwa persuna naturali, jew il-post (indirizz legali) jekk id-debitur huwa persuna legali; jekk il-post fejn jinsab id-debitur huwa wkoll mhux magħruf, allura l-qorti li tikkorrispondi għall-post fejn inħareġ id-dokument (l-Artikolu 299 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
9. rikorsi dwar fidi ta' proprjetà immobbli għandhom jitressqu quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post fejn tinsab il-proprjetà immobbli soġġetta għall-fidi (l-Artikolu 336 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
10. kawżi li għandhom x'jaqsmu ma' l-insolvenza ta' intrapriża jew kumpannija għandhom jiġu aġġudikati minn qorti li tikkorrispondi għall-post (indirizz legali) ta' l-intrapriża jew kumpannija. Il-każijiet li għandhom x'jaqsmu mal-bidu tal-proċeduri ta' l-insolvenza taħt l-Artikolu 3(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1346/2000 għandhom jiġu aġġudikati minn qorti li tikkorrispondi għall-post fejn jinsab iċ-ċentru ta' l-interessi ewlenin tad-debitur; il-każijiet li għandhom x'jaqsmu mal-bidu tal-proċeduri ta' l-insolvenza taħt l-Artikolu 3(2) taħt dan ir-Regolament għandhom jiġu aġġudikati mill-qorti li tikkorrispondi għall-post fejn tinsab l-intrapriża tad-debitur (fis-sens ta' l-Artikolu 2(h) tar-Regolament imsemmi hawn fuq (l-Artikolu 342 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
11. kawżi li għandhom x'jaqsmu ma' l-insolvenza jew l-istralċ ta' istituzzjonijiet tal-kreditu għandhom jiġu aġġudikati minn qorti li tikkorrispondi għall-post fejn tinsab (l-indirizz legali) l-istituzzjoni ta' kreditu (l-Artikolu 364 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
12. persuna li timpjega tista' tissottometti rikors biex strajk jew talba biex isir strajk jiġi dikjarat illegali skond ir-raġunijiet imsemmija fl-Att dwar l-Istrajks u l-proċedura stabbilita fih. Rikors biex tiddikjara strajk jew talba biex isir strajk illegali għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post fejn għandu jsir l-istrajk (l-Artikolu 390 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
13. ir-rappreżentanti ta' l-impjegati jistgħu jissottomettu rikors biex lock-out jew talba biex isir lock-out jiġi ddikjarat illegali taħt ir-raġunijiet imsemmija u l-proċeduri stabbiliti fl-Att dwar it-Tilwimiet tax-Xogħol . Rikors biex lock-out jew talba biex isir lock-out jiġi ddikjarat illegali għandu jiġi ppreżentat quddiem qorti li tikkorrispondi għall-post fejn għandu jsir il-lock-out (l-Artikolu 394¹ ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili).

Każijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-eżekuzzjoni mhux ikkontestata tar-responsabbiltajiet:

Fuq

1. Ir-rikorsi għall-bejgħ volontarju ta' proprjetà immobbli li qed tiġi subbastata għandhom jitressqu quddiem il-qorti tad-distrett (muniċipali) li tikkorrespondi għall-post fejn tinsab il-proprjetà immobbli (l-Artikolu 395 ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
2. Ir-rikorsi għall-eżekuzzjoni mhux kontestata tar-responsabbiltajiet li jinvolvu ħlasijiet f'kontanti jew ir-radd ta' proprjetà mobbli għandhom jitressqu quddiem il-qorti tad-distrett (muniċipali) li tikkorrespondi għall-post tar-residenza tad-debitur (l-Artikolu 403(1) ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
3. Ir-rikorsi għall-eżekuzzjoni mhux kontestata taħt dokumenti ta' pleġġ ta' proprjetà immobbli jew taħt obbligu ta' żgumbrament jew ta' radd ta' proprjetà lokata jew mikrija, għandhom jitressqu quddiem il-qorti tad-distrett (muniċipali) li tikkorrespondi għall-post tar-residenza tad-debitur (l-Artikolu 403(2) ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili);
4. Ir-rikorsi għall-eżekuzzjoni mhux kontestata taħt garanzija ta' ipoteka għal vapur għandhom jitressqu quddiem il-qorti tad-distrett (muniċipali) li tikkorrespondi għall-post fejn hija reġistrata l-garanzija ta' l-ipoteka (l-Artikolu 403(3) ta' l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili).

Il-ġuriżdizzjoni esklussiva ma tgħoddx għall-eżekuzzjoni obbligatorja tar-responsabbiltajiet taħt proċeduri ta' kawtela fejn titressaq talba quddiem qorti li tikkorrispondi għall-aħħar post tar-residenza tad-debitur jew il-post fejn ikun jinsab, u l-ebda eċċezzjoni ma tgħodd għal dawn il-każijiet fir-rigward tal-ġuriżdizzjoni ta' qorti reġjonali: kawtela tista' tiġi nnotifikata lil debitur ukoll jekk l-ammont jeċċedi LVL 150 000, peress li l-qorti mhijiex tenuta tiddeċiedi t-tilwimiet fil-proċeduri ta' kawtela. Id-debitur jingħata avviż fir-rigward tat-talba li tippermetti lid-debitur jagħżel bejn ħlas jew azzjoni quddiem il-qorti. Jekk id-debitur ma jaċċettax it-talba t-tilwima tinstema' taħt proċeduri tat-talbiet skond ir-regoli dwar il-ġuriżdizzjoni fil-proċeduri tal-qorti.

Fuq

c) Il-partijiet stess jistgħu jagħtu ġuriżdizzjoni lil qorti li ma tkunx kompetenti mod ieħor?

Iva, teżisti din il-possibbiltà: il-leġiżlazzjoni nazzjonali Latvjana tipprovdi għall-ġuriżdizzjoni bi ftehim fejn il-partijiet jingħataw id-dritt li jattribwixxu l-ġuriżdizzjoni territorjali tal-każ tagħhom bi ftehim. Meta jikkonkludu kuntratt il-partijiet jistgħu jispeċifikaw il-qorti ta’ l-ewwel istanza fejn kwalunkwe tilwima dwar il-kuntratt jew il-ħarsien tat-termini tiegħu għandhom jiġu riżolti. Iżda, il-partijiet ma jistgħux jibdlu l-ġuriżdizzjoni sostantiva taħt liema jaqa’ każ (l-Artikolu 25 ta’ l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili), li hija l-attribuzzjoni ta’ każ ċivili għal stadji differenti tal-qorti ta’ l-ewwel istanza; ukoll il-partijiet ma jistgħux jibdlu l-ġuriżdizzjoni esklussiva (l-Artikolu 29 ta’ l-Att dwar il-Proċeduri Ċivili). Il-ġuriżdizzjoni bi ftehim hija soġġetta għal żewġ restrizzjonijiet:

1. din il-forma ta’ attribuzzjoni ta’ ġuriżdizzjoni tista’ tintuża biss fir-rigward ta’ tilwimiet kuntrattwali;
2. ftehim biex tinbidel il-ġuriżdizzjoni territorjali għandu jintlaħaq fil-ħin li huwa konkluż kuntratt u l-qorti speċifika ta’ l-ewwel istanza li tisma’ tilwima potenzjali għandha tiġi indikata. Ladarba, meta jiġi konkluż kuntratt, mhuwiex possibbli li l-partijiet jantiċipaw l-ammont tat-talba relatata mat-tilwima potenzjali, il-qorti għandha tippermetti għażla alternattiva ta’ qorti ta’ l-ewwel istanza, jiġifieri kemm qorti speċifika tad-distrett (muniċipali), kif ukoll qorti reġjonali, quddiem liema l-partijiet iressqu t-tilwimiet, skond l-ammont tat-talba.

C. Fejn qrati speċjalizzati jkollhom il-ġuriżdizzjoni, kif nista’ nsib liema waħda rrid nindirizza?

Taħt il-leġiżazzjoni Latvjana, il-qrati ta’ ġuriżdizzjoni ġenerali fil-Latvja jisimgħu każijiet kemm ċivili kif ukoll kriminali. Il-Latvja m’għandhiex qrati speċjalizzati, per eżempju qrati tal-familja, jew imħallfin li jispeċjalizzaw fi kwistjonijiet legali speċjali, bħalma huwa l-każ f’pajjiżi oħrajn.

Kif imsemmi hawn fuq, il-każijiet ċivili huma soġġetti għal eżaminazzjoni sostantiva quddiem qorti ta’ l-ewwel istanza u ma jgħaddux minn eżaminazzjoni sostantiva f’qorti ta’ istanza ogħla qabel ma jkunu nstemgħu f’qorti inferjuri. Il-qorti ta’ l-ewwel istanza għal kawża ċivili hija l-qorti tad-distrett (muniċipali) jew il-qorti reġjonali taħt il-ġuriżdizzjoni ta’ liema jaqa’ l-każ. Taħt id-dispożizzjonijiet ġenerali t-tilwimiet kollha ċivili huma soġġetti għal azzjoni quddiem il-qrati u għandhom jinstemgħu taħt il-proċeduri tat-talbiet ġudizzjarji.

« Jurisdizzjoni tal-qrati - Informazzjoni Ġenerali | Latvja - Informazzjoni Ġenerali »

Fuq

L-aħħar aġġornament: 27-02-2008