Jurisdizzjoni tal-qrati - Danimarka

LISTA TAL- KONTENUT A. Ghandi niftaħ kawża f’qorti ordinarja jew f’waħda speċjalizzata?  B. F’liema qorti ordinarja għandi niftaħ il-kawża?  I. Hemm distinzjoni bejn il-qorti inferjuri u dik ordinarja superjuri u jekk inhu hekk liema minnhom hija kompetenti fil-każ tiegħi?  II. Il-qorti kompetenti  1. Ir-regola bażika inkwantu liema hi l-qorti kompetenti  2. Eċċezzjonijiet għar-regola bażika  a) Meta nista’ nagħżel bejn il-qorti kompetenti tal-konvenut u qorti oħra?  b) Meta għandi nagħżel qorti li mhix dik il-qorti kompetenti tal-konvenut?  c) Jistgħu il-partijiet stess jagħżlu qorti li ma tkunx altrimenti kompetenti?  C. Kif nista’ nsir naf liema qorti hija kompetenti?

 

A. Ghandi niftaħ kawża f’qorti ordinarja jew f’waħda speċjalizzata?

Tilwim ċivili normalment jinstema' quddiem qorti ordinarja. Il-każ għandu jinġieb quddiem dik il-qorti li hija kompetenti biex tisimgħu, ara B hawn taħt.

Il-Qrati Ordinarji jinkludu l-qrati distrettwali, l-Qrati Superjuri u l-Qorti Suprema. Jeżistu wkoll tliet qrati speċjalizzati li jittrattaw każijiet ċivili: il-Qorti Marittima u Kummerċjali, it-Tribunal Industrijali u t-Tribunal tal-Kera. Dawn il-ġuriżdizzjonijiet tal-qrati huma deskritti f'iktar dettal taħt l-punt Ċ.

B. F’liema qorti ordinarja għandi niftaħ il-kawża?

I. Hemm distinzjoni bejn il-qorti inferjuri u dik ordinarja superjuri u jekk inhu hekk liema minnhom hija kompetenti fil-każ tiegħi?

Il-qrati ordinarji huma organizzati fi tliett livelli. Il-livell t’isfel jikkonsisti fi qrati distrettwali, warajħ il-Qrati Superjuri, bil-Qorti Suprema fl-ogħla livell.

Il-każijiet kollha ċivili għandhom jitressqu quddiem qrati distrettwali. Madankollu, ċerti każi li jirrelataw ma’ negozju jistgħu jitressqu quddiem il-qorti Marittima u Kummerċjali.

II. Il-qorti kompetenti

1. Ir-regola bażika inkwantu liema hi l-qorti kompetenti

Ir-regola bażika hi li l-każ għandu jitressaq quddiem il-qorti kompetenti tal-konvenut. Il-qorti kompetenti għall-persuni naturali hija l-qorti distrettwali li il-ġuriżdizzjoni tagħha tkopri l-lokal tar-residenza tagħhom. Il-qorti kompetenti għall-persuni legali bħalma huma kumpaniji u assoċjazzjonijiet hija l-qorti distrettwali li l-ġuriżdizzjoni tagħha tkopri l-lokal fejn jinsab l-uffiċċju prinċipali.

Fuq

Hemm numru ta’ sitwazzjonijiet li fihom każ jista’ jinġieb quddiem qorti Daniża anke jekk il-konvenut mhux residenti fid-Danimarka. Ċerti każi ċivili jistgħu jittellgħu quddiem qorti Daniża anke jekk il-qorti kompetetni tal-konvenut tinsab f’art barranija. Eżempji ta’ dan jinkludu każijiet marbuta ma’ proprjetà immobbli fid-Danimarka jew każijiet li jikkonċernaw kuntratti li jridu jiġu esegwiti f’dan il-pajjiż. Jekk il-konvenut mhux residenti hawnhekk, il-każ jista’ jitressaq fil-lokal fejn il-parti kkonċernata tinsab fil-mument jew, fejn ikun xieraq, fejn il-parti kienet l-aħħar domiċiljata jew tinsab.

Safejn jikkonċerna każijiet internazzjonali, id-Danimarka laqgħet il-Konvenzjonijiet ta’ Brussell u Lugano. Barra minn hekk, il-Komunità Ewropea u d-Danimarka daħlu f’arranġament parallel li taħtu r-regoli mniżżlin fl-I Regolament ta’ Brussell b’effett mill-1 ta’ Lulju 2007 huma applikabbli bejn id-Danimarka u l-Istati Membri l-oħra.

2. Eċċezzjonijiet għar-regola bażika

a) Meta nista’ nagħżel bejn il-qorti kompetenti tal-konvenut u qorti oħra?

Jeżistu numru ta' regoli dwar il-ġudizzjoni li taħthom ukoll jistgħu jitressqu każijiet quddiem qorti differenti minn dik il-qorti kompetenti tal-konvenut. Barra hekk, hemm regoli fuq lokalitajiet ġudizzjarji alternattivi f'numru ta' konvenzjonijiet u arranġamenti internazzjonali li d-Danimarka tifforma parti minnhom, u dawn huma il-Konvenzjoni ta' Brussell, il-Konvenzjoni ta' Lugano u l-I Regolament ta' Brussell (cf. l-arranġament paralel fuq is-suġġett).

Fuq

Ir-regoli prinċipali dwar il-lokalitajiet legali alternattivi li huma applikabbli fid-Danimarka huma mniżżlin hawn taħt:

• Każijiet kontra persuni li qiegħdin jagħmlu attività kummerċjali li jirrelataw ma' din l-attività jistgħu jinġibu quddiem il-qorti fil-post fejn l-attività qed tinżamm.
• Każijiet li għandhom x'jaqsmu ma' drittijiet fuq propjetà immobbli jistgħu jitressqu quddiem il-qorti fil-post fejn tinsab il-propjetà.
• Każijiet li jikkonċernaw kuntratti jistgħu jitressqu quddiem il-qorti fil-lokal fejn l-obbligazzjoni li fuqha il-każ huwa bbażat hija sodisfatta jew trid tiġi ssodisfata.
• Każijiet li jirrelataw ma' obbligu mhux kuntrattwali jistgħu jitressqu quddiem il-qorti fil-lokal fejn saret l-azzjoni li kkawżat id-dannu.
• F'każijiet li jikkonċernaw arranġamenti tal-konsumatur, il-konsumatur jista' jqajjem azzjoni kontra l-operatur quddiem il-qorti kompetenti tiegħu, sakemm il-partijiet ma laqgħux il-ftehim tal-konsumatur għat-talba tal-konsumatur stess u fl-indirizz permanenti tan-negozju tal-operatur.

b) Meta għandi nagħżel qorti li mhix dik il-qorti kompetenti tal-konvenut?

Il-liġi Daniża fiha numru ta' regoli dwar ġuriżdizzjoni esklussiva li tistipula li ċerti każi ċivili għandhom jitressqu quddiem qorti partikolari. Hemm ukoll regoli fuq ġuriżdizzjoni esklussiva f'numru ta' konvenzjonijiet u arranġamenti internazzjonali li d-Danimarka laqgħat, u dawn huma il-Konvenzjoni ta' Brussell, il-Konvenzjoni ta' Lugano u l-I Regolament ta' Brussell (cf. l-arranġament parallel fuq is-suġġett). Jekk il-każ jinġieb quddiem qorti li mhix dik li għandha ġuriżdizzjoni esklussiva taħt ir-regoli msemmija hawn fuq, dik il-qorti ma tistax tittratta l-każ. Il-qorti trid jew tirreferi l-każ lill-qorti adegwata inkella tirrifjutah, dan jekk mhux possibbli li ssir referenza.

Fuq

Ir-regoli prinċipali fuq ġuriżdizzjoni esklussiva fid-Danimarka huma mniżżlin hawn taħt:

• Il-kustodja tal-ġenituri għandha tinġieb quddiem il-qorti fil-post fejn joqqgħod it-tifel ikkonċernat.
• Il-proċeduri legali għall-paternità għandhom jinġiebu quddiem il-qorti tal-post fejn tinsab l-qorti kompetenti tal-omm.
• Każijiet ta' divorzju għandhom jitressqu quddiem il-qorti fil-post tar-residenza tal-miżżewġin. Jekk dawn ma jabitawx fl-istess ġuriżdizzjoni, id-divorzju għandu jiġi ppronunzjat mill-qorti tal-post fejn l-aħħar kellhom residenza komuni, sakemm wieħed minnhom ikun għadu joqgħod f'dik il-ġuriżdizzjoni.

c) Jistgħu il-partijiet stess jagħżlu qorti li ma tkunx altrimenti kompetenti?

Il-partijiet jistgħu jilħqu ftehim (ftehim fuq lokal ġudizzjarju) li jgħid li l-każ jista’ jew għandu jitressaq quddiem qorti (qorti distrettwali) li mhix dik li jiddettaw ir-regoli ordinarji fuq il-ġuriżdizzjoni. M’hemmx rekwiżiti formali f’dak li għandu x’jaqsam ma’ arranġamenti dwar lokalitajiet ġudizzjarji, bħal per eżempju li għandhom ikunu bil-miktub. Madankollu, arranġamenti li jkunu saru qabel dwar lokali ġudizzjarji – jiġifieri, arranġamenti milħuqa qabel ma nbdiet it-tilwima – m’humiex obbligatorji għall-konsumaturi f’każijiet li jikkonċernaw arranġamenti tal-konsumatur. Huwa possibbli li jintlaħaq qbil taċitu dwar il-lokal ġudizzjarju, jekk, per eżempju, il-konvenut ma jikkontestax il-ġuriżdizzjoni tal-qorti fid-dikjarazzjoni tad-difiża tiegħu.

Il-qorti tiżgura, bl-inizjattiva tagħha stess, li l-każ ma ġiex imtella’ fuq kontravenzjoni ta’ regoli nazzjonali jew internazzjonali fuq ġuriżdizzjoni esklussiva.

C. Kif nista’ nsir naf liema qorti hija kompetenti?

Jeżistu tliet qrati speċjalizzati biex jittrattaw każi ċivili:

• Il-Qorti Marittima u Kummerċjali tittratta ċerti każi (dawk li jikkonċernaw każijiet internazzjonali kummerċjali), numru ta' każijiet fuq materji inkorporjali u każijiet ta' kompetizzjoni ċivili, kif ukoll każijiet kummerċjali li jinvolvu materji bbażati fuq prinċipju irreferuti mill-qorti distrettwali.
• it-Tribunal Industrijali jittratta ċerti tip ta' każijiet li jikkonċernaw il-ksur u l-interpretazzjoni ta' arranġamenti kollettivi.
• It-Tribunali tal-kera jittrattaw każi li jikkonċernaw djar jew alloġġi kopruti mil-liġijiet fuq akkomodazzjoni mikrija.

« Jurisdizzjoni tal-qrati - Informazzjoni Ġenerali | Danimarka - Informazzjoni Ġenerali »

Fuq

L-aħħar aġġornament: 03-04-2009