Europese Commissie > EJN > Voorlopige en bewarende maatregelen > Portugal

Laatste aanpassing: 15-01-2009
Printversie Voeg toe aan favorieten

Voorlopige en bewarende maatregelen - Portugal

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. De verschillende soorten maatregelen 1.
2. De voorwaarden om maatregelen te kunnen treffen 2.
2.1. De procedure 2.1.
2.2. Wat zijn de basisvereisten om maatregelen te mogen treffen? 2.2.
3. De kenmerken van de maatregelen 3.
3.1. Welke goederen kunnen het voorwerp uitmaken van de onderscheiden maatregelen? 3.1.
3.2. Wat zijn de gevolgen van de maatregelen? 3.2.
3.3. Is de geldigheid van de maatregelen beperkt in de tijd? 3.3.
4. Eventuele rechtsmiddelen tegen de maatregelen 4.

 

1. De verschillende soorten maatregelen

De volgende informatie heeft betrekking op conservatoire maatregelen, dat wil zeggen de procedurele maatregelen nodig voor het zeker stellen van de doeltreffendheid van gerechtelijke stappen'(artikel 2, lid 2, van het Portugese wetboek van burgerlijke rechtsvordering). Het gaat om maatregelen genomen voor en door een rechtbank om te waarborgen dat de beslissing in de zaak effectief zal zijn en dus geheel beantwoordt aan het praktische doel van de partij die de vordering instelde en de zaak won.

Voorlopige conservatoire maatregelen van deze aard worden getroffen indien het in geruime mate aannemelijk is dat het voor de rechter vastgestelde of vast te stellen recht bestaat, en indien het risico bestaat dat op dit recht inbreuk wordt gemaakt. De maatregelen worden toegewezen op grond van summiere bewijsvoering en op basis van de inschatting van de waarschijnlijkheid of aannemelijkheid. Ze zijn bedoeld om onherstelbare schade te voorkomen door uitsluiting van het risico dat verbonden is aan de duur van de procedure, dat wil zeggen, het risico van een verandering in de basisomstandigheden die mogelijk door het verstrijken van de tijd wordt veroorzaakt.

Beschermende maatregelen kunnen bestaan uit conservatoire of voorlopige maatregelen. Dit betekent dat zij zijn bedoeld om de huidige toestand te handhaven, om te voorkomen dat de beslissing in de hoofdprocedure door de feiten wordt achterhaald en onmogelijk ten uitvoer kan worden gelegd (bijvoorbeeld maatregelen ter voorkoming van het verdwijnen of het verloren gaan van goederen die voorwerp kunnen vormen van een toekomstige executoriale titel), of om vooruit te lopen op de beslissing van de rechter voorafgaande aan de einduitspraak (bijvoorbeeld een maatregel waarbij een voorlopig geldbedrag wordt toegekend voor voeding, onderdak en kleding van een eiser met een vordering tot levensonderhoud).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Beschermende maatregelen kunnen zowel wettelijk als niet-wettelijk zijn.

De laatstgenoemde maatregelen zijn niet vastgelegd in enige vooraf bepaalde procedure en het is aan de rechter om de passende maatregel vast te stellen om de effectiviteit van het recht dat gevaar loopt, zeker te stellen' (artikel  381, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering). Ze worden niet toegepast indien het risico van het verloren gaan wordt gedekt door een specifieke maatregel, en zijn gebaseerd op procedureregels die in het algemeen op wettelijke maatregelen van toepassing zijn.

Wettelijke maatregelen volgen een patroon dat wordt bepaald door het procesrecht. Op deze maatregelen zijn een reeks specifieke eisen en vermoedens en een specifieke inhoud van de beslissing van toepassing.

Het Portugese burgerlijk recht kent de volgende wettelijke beschermende maatregelen:

  1. voorlopige teruggave van eigendom
  2. opschorting van ondernemingsbeslissingen
  3. voorlopig levensonderhoud
  4. voorschot op schadevergoeding
  5. beslag
  6. embargo op nieuw werk
  7. inbewaringneming van zaken.

Voorlopige teruggave van eigendom wordt toegepast wanneer de eigenaar zijn eigendom tegen zijn wil is ontnomen door fysieke of psychologische dwang en hij wenst dat dit eigendom voorlopig aan hem wordt teruggegeven.

Opschorting van ondernemingsbeslissingen is mogelijk voor vennoten of aandeelhouders in enige vorm van vennootschap of onderneming die opschorting wensen van beslissingen die in strijd zijn met de wetgeving of met de oprichtingsakte en de statuten en waarschijnlijk leiden tot significante verliezen (artikel 396 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Voorlopig levensonderhoud is een maandelijks bedrag dat is bedoeld om ervoor te zorgen dat de eiser tot aan de eerste formele betaling beschikt over het minimaal benodigde voor kosten van voeding, onderdak en kleding en wettelijke kosten in gevallen waarin rechtsbijstand niet mogelijk is.

Voorschot op schadevergoeding is mogelijk voor benadeelde partijen en derden die recht hebben op schadevergoeding of levensonderhoud en die in verband met een eis tot vergoeding wegens overlijden of lichamelijk letsel in behoeftige omstandigheden verkeren of in een toestand die waarschijnlijk in ernstige mate het levensonderhoud of het onderdak van de benadeelde partij in gevaar brengt'. Ze verzoeken daarom om toewijzing van een bepaald geldbedrag in de vorm van een maandelijkse som krachtens de regelgeving inzake voorschotten op vergoeding voor verliezen in artikel 403, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

Beslag maakt het mogelijk dat een schuldeiser die terecht vreest voor verlies van de goederen die zijn eis zeker stellen', gerechtelijk beslag van zaken' kan verkrijgen krachtens artikel 406 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

Embargo op nieuw werk is mogelijk voor iedereen die van oordeel is dat er inbreuk wordt gemaakt op zijn recht op het exclusieve of gezamenlijke eigendom of enig ander zakelijk of persoonlijk gebruiksrecht of eigendom als gevolg van een nieuw werk of een nieuwe dienst die hem verlies oplevert of waarschijnlijk verlies oplevert'. Hij kan onmiddellijke opschorting van het werk of de dienst ... eisen' (artikel 412, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering). Het embargo kan ook buiten de rechter om worden opgelegd, mits het vervolgens door een rechter wordt bekrachtigd. Het verzoek tot bekrachtiging dient binnen vijf dagen te geschieden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De procedure voor inbewaringneming van zaken moet worden ingesteld in gevallen waarin er sprake is van een “redelijke vrees voor het verloren gaan, het verbergen of het verdwijnen van roerende of onroerende zaken of bescheiden” teneinde een beschrijving te krijgen van de zaken in het proces-verbaal (met een indicatie van de daaraan door een deskundige taxateur toegekende waarde) en ze te doen overdragen aan een beheerder krachtens artikel 421 en 424 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

2. De voorwaarden om maatregelen te kunnen treffen

Zie het antwoord op de vorige vraag.

2.1. De procedure

Met uitzondering van het embargo op nieuw werk, waarvoor eerst een buitengerechtelijke actie ondernomen kan worden, gevolgd door een verzoekschrift tot bekrachtiging door de rechtbank, zijn alle andere beschermende maatregelen gebaseerd op een initieel verzoekschrift aan een rechtbank.

Welke rechtbank bevoegd is om dergelijke maatregelen te gelasten, wordt bepaald op basis van de volgende criteria die worden genoemd in artikel 83 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering:

  1. 'Verzoekschriften tot beslagen en inbewaringneming van zaken kunnen worden ingediend bij de rechtbank waar de daarmee samenhangende procedures zullen worden ingesteld' (dat wil zeggen de procedures die tot een beslissing leiden op het door de conservatoire maatregel zeker te stellen recht) of in de plaats waar de goederen zich bevinden of, indien de goederen zich in een aantal arrondissementen bevinden, in een van die arrondissementen'.
  2. 'Voor een embargo op nieuw werk is de rechtbank in het gebied waar het werk moet worden gedaan, bevoegd.'
  3. 'Voor de andere beschermende maatregelen is de rechtbank bevoegd waar de desbetreffende vordering moet worden ingediend.'

Wettelijke vertegenwoordiging is verplicht indien de waarde van de beschermende maatregel 3 740,98 EUR te boven gaat of indien beroep altijd is toegestaan.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De waarde van de maatregel wordt aan de hand van de volgende criteria (artikel 313 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering) bepaald:

  1. voor voorlopig levensonderhoud en een voorschot op schadevergoeding: door het geëiste maandelijks te betalen bedrag te vermenigvuldigen met twaalf;
  2. voor voorlopige teruggave van eigendom: door de waarde van de zaak die aan de eigenaar is ontnomen;
  3. voor opschorting van ondernemingsbeslissingen: door de omvang van het verlies;
  4. voor embargo op nieuw werk en niet-wettelijke beschermende maatregelen: door het te voorkomen verlies;
  5. voor beslag: door de hoogte van het bedrag van de zeker te stellen vordering;
  6. voor in bewaring genomen zaken: door de waarde van de in bewaring genomen zaken.'

In Portugal worden de taken van de tenuitvoerleggingsfunctionaris uitgevoerd door tenuitvoerleggingsadvocaten en gerechtsmedewerkers. Voor beschermende maatregelen zijn de taken van dergelijke functionarissen het dagvaarden, het leggen van beslagen en het uitvoeren van beslissingen tot inbewaringneming.

De griffiekosten voor deze maatregelen worden als bedrag ineens betaald bij de indiening van het initiële verzoekschrift. Ze corresponderen met de waarden in de volgende tabel:

Waarde van beschermende maatregelTarieven voor elke partij/alle partijen (rekeneenheden)
Maximaal 500 EUR
0,5
500,01 t/m 1 875 EUR
0,75
1 875,01 t/m 3 750 EUR
1
3 750,01 t/m 7 500 EUR
1,25
7 500,01 t/m 15 000 EUR
1,5
15 000,01 t/m 25 000 EUR
2
25 000,01 t/m 40 000 EUR
2,75
40 000,01 t/m 70 000 EUR
3,5
70 000,01 t/m 100 000 EUR
5
100 000,01 t/m 135 000 EUR
6,5
135 000,01 t/m 170 000 EUR
8
170 000,01 t/m 210 000 EUR
9,75
210 000,01 t/m 250 000 EUR
12

Boven de 250 000 EUR wordt het vermelde tarief verhoogd met 2,5 rekeneenheid voor elke 25 000 EUR of deel daarvan.

Een rekeneenheid had in de periode 2004-2006 een waarde van 89 EUR.

Krachtens artikel 32 van de wet op de gerechtskosten, omvatten de kosten het volgende:

  1. onkostenvergoedingen;
  2. betalingen die zijn verschuldigd of gedaan aan instanties voor documenten, adviezen, plannen, andere informatie of bewijs en diensten gelast door de rechtbank, met uitzondering van schriftelijke bewijzen ambtshalve door de rechtbank verkregen;
  3. verschuldigde vergoeding aan hen die toevallig in de procedure betrokken zijn, waaronder wettelijk vastgestelde vergoedingen;
  4. reiskosten en onkostentoeslagen;
  5. terugbetaling aan de staat van kosten voor rechtsbijstand, met inbegrip van juridische kosten;
  6. de kosten van een dagvaarding door een gerechtsmedewerker op verzoek van een eiser.
2.2. Wat zijn de basisvereisten om maatregelen te mogen treffen?

Bij de beoordeling van de criteria om een beschermende maatregel te gelasten, dient de rechter altijd te onderzoeken of een beroep op de vrees gegrond is en hoe ernstig en moeilijk het is om de potentiële inbreuk op het betreffende recht te herstellen. De rechter zal ook beoordelen of de conservatoire of voorlopige maatregel geschikt is in het betreffende geval met het oog op de zekerstelling van het recht ten aanzien waarvan wordt gesteld dat het gevaar loopt. Hij moet vaststellen dat uitstel van welke aard dan ook een risico inhoudt.

Hij zal ook onderzoeken of de procedure feitelijk of potentieel afhankelijk is van een ingediende of in te dienen vordering die is gebaseerd op het zeker te stellen recht.

In dit type procedure is het aan de rechter om een summier bewijs (dat wil zeggen minder uitgebreid dan in de bodemprocedure) te verkrijgen dat het in reële mate aannemelijk is dat het te waarborgen recht bestaat en dat de vrees dat er inbreuk op wordt gepleegd, voldoende gerechtvaardigd is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Zie het antwoord op vraag 1 voor de andere voorwaarden waaraan moet worden voldaan met betrekking tot beschermende maatregelen.

Krachtens artikel 387, lid 2, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering kunnen beschermende maatregelen door de rechter worden geweigerd indien de daaruit voortvloeiende schade significant groter is dan het verlies dat de eiser wenst te vermijden.

Het door de beschermende maatregel te waarborgen recht kan reeds bestaan of tijdens de hangende beslissing ontstaan.

Met betrekking tot de schuldenaar:

Alle beschermende maatregelen worden als dringend beschouwd. Artikel 382 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering bepaalt dat ze ‘altijd dringend zijn en prioriteit hebben boven enige andere niet-dringende rechtshandeling’ en dat ‘over vorderingen ingediend bij de bevoegde rechtbank, in eerste instantie binnen uiterlijk twee maanden of, indien de verweerder niet behoeft te worden gedagvaard, binnen 15 dagen moet worden besloten.’

Moet worden aangetoond dat de beslissing niet ten uitvoer zal kunnen worden gelegd omdat de goederen van de schuldenaar zijn verplaatst of verdwenen?

Ja, voor de conservatoire maatregelen van beslag en inbewaringneming van zaken.

3. De kenmerken van de maatregelen

3.1. Welke goederen kunnen het voorwerp uitmaken van de onderscheiden maatregelen?

Alle soorten goederen.

3.2. Wat zijn de gevolgen van de maatregelen?

Aangezien beschermende maatregelen door de rechter worden gelast, zijn ze bindend voor alle publieke en private entiteiten en gaan ze boven maatregelen die door enig ander bevoegd gezag zijn vastgesteld' krachtens artikel 205, lid 2, van de Portugese grondwet.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Voor de schuldenaar die geen gevolg geeft aan de beslissing:
Is de handeling met betrekking tot de vervreemding van zijn goederen geldig?

Bij procedures met betrekking tot beslagen en inbewaringneming van zaken geldt dat als de schuldenaar tot beheerder over de zaken is gesteld en hij deze vervreemdt, de schuldenaar daarmee een strafbaar feit tegen de openbare orde begaat. De rechtshandeling gericht op dit gevolg zal krachtens artikel 281 van het Portugees burgerlijk wetboek nietig zijn, indien het doel om de gelaste maatregel te ontwijken wordt gedeeld door de partijen bij de transactie.

In andere situaties geldt dat, hoewel de handeling geldig is, zij geen rechtsgevolg heeft voor zover het de eiser tot beslag betreft (artikel 622, lid 1, van het burgerlijk wetboek.

Zijn er sancties?

Ja. Er bestaan strafrechtelijke sancties met civiele gevolgen, namelijk het beslag op goederen van een vergelijkbare waarde als die van de goederen die aan hem zijn toevertrouwd en die hij niet heeft overgelegd, samen met de kosten en uitgaven en vergoeding.

Tegenover derden:
Welke verplichtingen hebben banken ten aanzien van de informatieverstrekking en het beslag op rekeningen?

Bij beslagprocedures moeten banken binnen 15 dagen het bedrag van bestaande tegoeden of het feit dat er geen rekening of tegoed is, melden aan de tenuitvoerleggingsadvocaat'. Vervolgens moeten ze de verweerder op de hoogte stellen van het beslag. De bank zal aansprakelijk zijn voor banktegoeden op de kennisgevingdatum en zal de rechtbank opgaaf doen van alle transacties met gevolgen voor de toevertrouwde middelen na de implementatie' van het beslag (artikel  861A, lid 7 en 9, toepasselijk op grond van artikel 406, lid 2, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Welke sanctie staat er op het verzuim om gevolg te geven aan de beslissing?

Het niet verstrekken van de hierboven genoemde informatie kan aanleiding geven tot een boete. De bank kan ook civielrechtelijk aansprakelijk zijn en mogelijk verplicht worden tot het betalen van een vergoeding.

3.3. Is de geldigheid van de maatregelen beperkt in de tijd?
Is de geldigheid van de maatregelen beperkt in de tijd?

Beschermende maatregelen zijn beperkt in de tijd krachtens de bijzondere wettelijke bepalingen ter zake.

Zijn de maatregelen geldig tot aan de uitspraak of een andere beslissing?

De maatregelen zijn geldig totdat de beslissing in de desbetreffende bodemprocedure van kracht wordt. Zo is in procedures voor voorlopig levensonderhoud en voorschot op schadevergoeding het moment waarop de eerste betaling wordt gedaan, bepalend, terwijl in beslagprocedures het moment geldt waarop het beslag wordt gelegd.

Indien de aanvankelijke beslissing eenzijdig wordt uitgesproken, geldt er dan een termijn waarbinnen de partijen dienen te worden gehoord?

Indien de verweerder niet is gehoord voordat de beschermende maatregel is gelast, ontvangt hij uitsluitend een kennisgeving van de beslissing waarbij de maatregel is gelast. Als hij verzet wenst aan te tekenen teneinde ‘feiten of bewijs in te brengen waarmee de rechtbank geen rekening heeft gehouden en die de grondslag voor de beschermende maatregel kunnen doen wegvallen of verzwakken’ (artikel 388, lid 1, onder b), van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering), dient hij dit binnen tien dagen na de kennisgeving te doen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Na deze termijn wordt indien nodig het ‘bewijs dat is vereist of door de rechtbank is bepaald’, overgelegd krachtens artikel 386, lid 1, van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

4. Eventuele rechtsmiddelen tegen de maatregelen

Beroep is mogelijk tegen maatregelen in procedures waarmee een bedrag van meer dan 3 740,98 EUR is gemoeid, mits de bestreden beslissing nadelig is voor de partij die het beroep instelt voor meer dan de helft van dit bedrag, en ongeacht de waarde, mits het beroep ‘is gebaseerd op de inbreuk op verwijzingsregels gezien het onderwerp of de hiërarchie of het delict in de zaak.’ ‘Beroep kan ook altijd worden ingesteld tegen beslissingen ... waarbij beschermende maatregelen worden gelast, indien de waarde de bevoegdheid van de rechtbank die de bestreden beslissing nam, te boven gaat (artikel 678 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering).

Beroep kan niet worden ingesteld voor het hooggerechtshof tegen beslissingen waarbij beschermende maatregelen worden gelast, behoudens zaken waarbij beroep altijd is toegelaten.

Wie kunnen een maatregel aanvechten?

Iedere partij bij een procedure die de zaak verliest en iedereen die geen partij is bij de procedure, doch een direct en feitelijk verlies lijdt als gevolg van de beschermende maatregel.

Welke rechtbank is bevoegd het beroep te behandelen?

De rechtbank die bevoegd is tot behandeling van het beroep is een rechtbank van tweede aanleg in het arrondissement waarin de rechtbank die de bestreden beslissing gaf, is gevestigd.

Wat is de termijn voor het instellen van een beroep?

De termijn voor het instellen van een beroep is 10 dagen vanaf de betekeningsdatum van de beslissing.

Wat is het gevolg van het beroep?

Een beroep dat wordt ingesteld tegen een uitspraak waarbij het initiële verzoek om een beschermende maatregel geheel is afgewezen of waarbij de maatregel niet wordt gelast, schort de werking van de beslissing op waartegen beroep wordt ingesteld.

Beroep tegen een beslissing waarbij de beschermende maatregel wordt gelast, heeft geen opschortende werking.

« Voorlopige en bewarende maatregelen - Algemene informatie | Portugal - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 15-01-2009

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk