Europese Commissie > EJN > Voorlopige en bewarende maatregelen

Laatste aanpassing: 30-07-2004
Printversie Voeg toe aan favorieten

Voorlopige en bewarende maatregelen - Algemene informatie

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


"U hebt een rechtszaak aangespannen, maar u raakt ontmoedigd door het trage verloop van het proces."

U vreest dat uw schuldenaar de lange looptijd van de procedures en de vele beroepsmogelijkheden gebruikt om aan zijn schuldeisers te ontkomen voordat een definitieve uitspraak wordt gedaan. Hij zou ervoor kunnen zorgen dat hij insolvent wordt of zijn vermogen elders kunnen onderbrengen. In dat geval hebt u er belang bij de rechter te verzoeken om preventieve maatregelen.

De rechter zal zo nodig voorlopige of bewarende maatregelen gelasten met betrekking tot de goederen van de schuldenaar. Al deze maatregelen hebben tot gevolg dat gedurende een bepaalde periode op de definitieve beslissing ten gronde vooruit wordt gelopen, om de latere uitvoering van die beslissing te verzekeren. Er moeten echter diverse situaties onderscheiden worden.

1. Bewarende maatregelen

Dit zijn “maatregelen die tot doel hebben de bewaring van rechten te verzekeren waarvan de erkenning langs andere weg gevraagd wordt voor de rechter in het bodemgeschil, met behoud van de status quo, zowel feitelijk als rechtens”, volgens de definitie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. In de praktijk kan de schuldeiser zich door deze maatregelen wapenen tegen het risico dat hij niet wordt betaald, door gebruikmaking van twee technieken: ofwel worden de goederen van de schuldenaar onvervreemdbaar gemaakt, ofwel worden deze bezwaard met zekerheden, die de schuldeiser het volgrecht geven wanneer deze goederen in andere handen overgaan.

Voorbeelden van bewarende maatregelen:

  • conservatoir beslag, dat betrekking heeft op roerende zaken of een som gelds van de schuldenaar;
  • gerechtelijke inbewaringstelling (sequestratie) van zaken waarover een geschil aanhangig is en die behouden moeten blijven tot de definitieve uitspraak;
  • conservatoire zekerheid, die betrekking heeft op onroerende zaken (hypotheek), handelszaken of effecten. Hiervoor gelden bepaalde eisen op het gebied van openbaarmaking.

Voorwaarden voor het verlenen van bewarende maatregelen:

  • Bij de indiening van uw verzoekschrift kan de rechterlijke instantie (naar gelang van de lidstaat een rechter in het bodemgeschil of een kortgedingrechter) u vragen de aannemelijkheid van uw vordering en van het gevaar van niet-inning te staven.
  • De rechterlijke instantie vermeldt in haar bevel de zaken die onder de maatregel vallen, tot een bepaald bedrag dat in overeenstemming is met uw vordering. Op sommige zaken en vorderingen kan geen beslag worden gelegd (kleding, voedsel, bepaalde meubelen, een gedeelte van het salaris). Deze beperking is ingesteld om redelijke leefomstandigheden voor de schuldenaar en zijn gezin te waarborgen. De schuldenaar kan de maatregel betwisten en om opheffing daarvan verzoeken. Als u na de bodemprocedure een definitieve executoriale titel verkrijgt, kunt u het conservatoir beslag laten omzetten in executoriaal beslag.

2. Voorlopige maatregelen

Bovenkant paginaBovenkant pagina

In andere spoedeisende situaties kan niet altijd worden volstaan met zuiver bewarende maatregelen. De rechter kan dan bepaalde voorlopige maatregelen gelasten die vergelijkbare gevolgen hebben als de beslissing die in de bodemprocedure wordt verwacht. Vervolgens kan de definitieve uitspraak deze voorlopige maatregelen bekrachtigen of ongedaan maken.

Net als bewarende maatregelen worden voorlopige maatregelen genomen voordat er enige uitspraak ten gronde is. Op dit punt verschillen deze maatregelen van de tenuitvoerlegging bij voorraad.

3. Tenuitvoerlegging bij voorraad

U hebt een vonnis gekregen waarbij u in het gelijk bent gesteld, maar waartegen nog gewone rechtsmiddelen (hoger beroep, verzet) openstaan. U wenst onmiddellijke tenuitvoerlegging van het vonnis, want u vreest dat uw schuldenaar alleen maar beroep gaat instellen om de rechtsgang te vertragen. Zo nodig zal de rechter tenuitvoerlegging bij voorraad van het vonnis bevelen. Naar gelang van de lidstaat kunnen bepaalde voorwaarden worden gesteld (bijv. spoedeisend karakter, zekerheidstelling door de schuldeiser, het beginsel van hoor en wederhoor, de onbetwistbaarheid van de vordering, ondanks het feit dat tegen de uitspraak beroep kan worden ingesteld …).

Uit een vergelijking van de nationale wetgevingen blijkt dat er zo goed als geen definitie van voorlopige en bewarende maatregelen bestaat en dat de rechtsstelsels ter zake zeer heterogeen zijn. De verschillen tussen de lidstaten worden groter wanneer de maatregelen elke bodemprocedure overbodig dreigen te maken en misbruik van de normaliter toepasselijke competentieregels in de hand dreigen te werken. Er kan niet overal in dezelfde mate een beroep worden gedaan op de kortgedingrechter voor het gelasten van dergelijke maatregelen, en in sommige lidstaten heeft de kortgedingrechter zelfs geen enkele bevoegdheid om vooruit te lopen op de uitspraak in het bodemgeschil.

Inzake de voorwaarden voor het verlenen van deze maatregelen doen zich aanzienlijke verschillen voor. Zo wordt de voorwaarde van het spoedeisende karakter steeds vaker ruim geïnterpreteerd.

Tevens zijn er belangrijke verschillen wat betreft de aard van de zaken die het voorwerp kunnen worden van dergelijke maatregelen, de soort maatregelen die kunnen worden genomen en ook de relatie tussen de kortgedingrechter en de bodemrechter. De vormelementen zijn evenmin erg homogeen. In veel lidstaten moeten de voorlopige maatregelen vooraf worden goedgekeurd door een - al dan niet gespecialiseerde - rechter, terwijl deze voorafgaande goedkeuring in andere lidstaten soms niet vereist is. Daarnaast geldt in een groot aantal lidstaten eenzijdigheid bij het inleiden van de procedure als regel, terwijl in andere de behandeling, behoudens bijzondere spoedeisendheid, vanaf het begin van de procedure contradictoir moet zijn, waardoor het in het algemeen verhoopte verrassingseffect van deze maatregelen uitblijft.

Klik op de vlaggen van de lidstaten voor informatie over de nationale procedures inzake voorlopige en bewarende maatregelen.

Klik op het pictogram "Gemeenschapsrecht" voor informatie over voorlopige en bewarende maatregelen in een andere lidstaat.

Informatie over internationale verdragen op dit gebied vindt u door te klikken op het pictogram "Internationaal recht".

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 30-07-2004

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk