Γενικές Πληροφορίες - Κοινοτικό δίκαιο

Τελευταία νέα

Παραπομπή σε τρέχοντα κείμενα

Για την τελευταία ενημέρωση του κειμένου βλ.

Το κοινοτικό δίκαιο αφορά όλο και περισσότερο την καθημερινή σας ζωή.

Στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, οι συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών έχουν αυξηθεί, ενώ τα πρόσωπα μετακινούνται όλο και περισσότερο για να εγκατασταθούν σε άλλο κράτος μέλος, για να εργασθούν, να φροντίσουν τις επιχειρήσεις τους, να περάσουν τις διακοπές τους ή να παντρευθούν.

Πολλαπλασιάστηκαν οι καταστάσεις που φέρνουν αντιμέτωπα πρόσωπα τα οποία δεν κατοικούν στο ίδιο κράτος μέλος και, μαζί με αυτές, πολλαπλασιάστηκαν και οι πιθανότητες δικαστικών διαφορών. Συνεπώς η ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης έγινε επιτακτική.

Η συνθήκη του Άμστερνταμ του 1996 επέτρεψε από το 1999 να δημιουργηθεί σύνδεσμος μεταξύ της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις και της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων. Η δυνατότητα χρήσης των κοινοτικών νομοθετημάτων δεν αφήνει αδιάφορους τους πολίτες της Ευρώπης, εφόσον μπορούν, για παράδειγμα, να επικαλούνται άμεσα τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς ενώπιον του δικαστή.

Η αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο όλου του συστήματος. Για το λόγο αυτό θεσπίστηκε από το Συμβούλιο και την Επιτροπή ένα πρόγραμμα αμοιβαίας αναγνώρισης με σκοπό να καθοριστούν οι κύριες ενέργειες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα αυτό.

Ήδη έχουν θεσπιστεί για το θέμα αυτό πολλές νομοθετικές πράξεις, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται :

	Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ο καλούμενος  κανονισμός «Â Bρυξέλλες I », δίνει απάντηση σε δύο βασικά ερωτήματα που τίθενται σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ προσώπων τα οποία κατοικούν σε διαφορετικά κράτη : ποιά δικαστήρια είναι αρμόδια ; και με ποιό τρόπο αναγνωρίζεται και εκτελείται σε ένα κράτος μέλος μια δικαστική απόφαση που έχει εκδοθεί σε άλλο κράτος μέλος. Αυτός ο κανονισμός, που αντικαθιστά τη Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968, υπέστη ορισμένες τροποποιήσεις που άρχισαν να ισχύουν την 1η Μαρτίου 2002. Αρχή σελίδας Στις 24.11.2001 δημοσιεύθηκε διορθωτικό  που αφορά τις συμβάσεις στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος το Ηνωμένο Βασίλειο. Δύο από τα παραρτήματά του (τα παραρτήματα I και II ) τροποποιήθηκαν·το 2002. Το Νοέμβριο του 2004 έγινε νέα τροποποίηση των παραρτημάτων I έως IV μετά τη διεύρυνση της ΕΕ σε 25 κράτη μέλη. Επίσης το Συμβούλιο και η Επιτροπή έκαναν δήλωση   (PDF File 84 KB) για τα άρθρα 15 και 73.
	Ο Κανονισμός (EΚ) αριθ. 2201/2003 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003, για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας ο οποίος καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1347/2000. Το κείμενο αυτό εφαρμόζεται από την 1η Μαρτίου 2005 (βλ. πρακτικό οδηγό   (PDF File 496 KB)) Για τη βέλτιστη εφαρμογή αυτής της νομικής πράξης, δημοσιεύθηκαν, σύμφωνα με το άρθρο 68 του κανονισμού, οι πληροφορίες  σχετικά με τα δικαστήρια και τα ένδικα μέσα τις οποίες ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη. Αυτός ο κανονισμός αριθ. 2201/2003 αντικαθιστά τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1347/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, τον καλούμενο κανονισμό «Â Bρυξέλλες II », ο οποίος άρχισε να ισχύει το Μάρτιο του 2001 και του οποίου τα παραρτήματα τροποποιήθηκαν ( το παράρτημα I το 2002 και τα παραρτήματα I έως IV το 2004).
	Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας, ορίζει τους κοινοτικούς κανόνες για την αναγνώριση, την εκτέλεση και τον προσδιορισμό του εφαρμοστέου δικαίου στις διαδικασίες αφερεγγυότητας.
	Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις, που αφορά τον τρόπο διαβίβασης των δικαστικών και εξωδίκων πράξεων μεταξύ των κρατών μελών, βελτιώνει και επιταχύνει την πορεία μιας δίκης.
	Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1206/2001 του Συμβουλίου της 28ης Μαΐου 2001 για τη συνεργασία μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις βελτιώνει, απλουστεύει και επιταχύνει τη συνεργασία μεταξύ δικαστηρίων κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων.
	Η Απόφαση 2001/470/ΕΚ  του Συμβουλίου της 28ης Μαΐου 2001 σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις
	O Κανονισμός (EΚ) αριθ. 743/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Απριλίου 2002, για τη θέσπιση γενικού κοινοτικού πλαισίου δραστηριοτήτων προς διευκόλυνση της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις ( πρόγραμμα χρηματοδότησης για το 2005  -  - )
	Η Οδηγία 2003/8/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2003 για βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη επί διασυνοριακών διαφορών μέσω της θέσπισης στοιχειωδών κοινών κανόνων σχετικά με το ευεργέτημα πενίας στις διαφορές αυτές
	Ο Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις σκοπό έχει να καταστούν οι αποφάσεις για τις μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, που εκδόθηκαν σε ένα κράτος μέλος, εκτελεστές σε ολόκληρη την Κοινότητα, χωρίς κανένα ενδιάμεσο μέτρο στο κράτος μέλος στο οποίο προβλέπεται η εκτέλεση. Αρχή σελίδας Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1869/2005 της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 2005, για αντικατάσταση των παραρτημάτων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις
	Η Οδηγία 2004/80/EΚ  του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για την αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων αποβλέπει να εξασφαλίσει σε όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε όλα τα άτομα που διαμένουν νομίμως στην Ευρωπαϊκή Ένωση ικανοποιητική αποζημίωση σε περίπτωση που πέφτουν θύματα αξιοποίνων πράξεων στην επικράτεια της Ένωσης
	Οι προτάσεις της Επιτροπής που έχουν υποβληθεί για συζήτηση στα άλλα θεσμικά όργανα της Ένωσης:

• Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές ("ΡΩΜΗ II")
• Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για διαδικασία έκδοσης ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής
• Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις

• Πρόταση κανονισμού   (PDF File)του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών (παράρτημα   (PDF File))

• Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 2000 περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις

Τα πράσινα βιβλία, που είναι έγγραφα για την προετοιμασία μιας πρότασης:

• Πράσινο Βιβλίο για διαδικασία έκδοσης ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής και μέτρα απλούστευσης και επιτάχυνσης της εκδίκασης των μικροδιαφορών
• Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τη μετατροπή σε κοινοτική πράξη και τον εκσυγχρονισμό της σύμβασης της Ρώμης του 1980 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές
• Πράσινο Βιβλίο  (PDF File) για τις υποχρεώσεις διατροφής
• Πράσινο Βιβλίο   (PDF File 260 KB) για την κληρονομική διαδοχή και διαθήκη με διεθνείς διαστάσεις
• Πράσινο Βιβλίο  (PDF File 203 KB) σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο και τη διεθνή δικαιοδοσία σε υποθέσεις διαζυγίου

Λίγα λόγια για την ιστορία.

Μολονότι αυτό το σχέδιο για τον ευρωπαϊκό χώρο δικαιοσύνης έγινε ένας από τους στόχους της Ένωσης με τη συνθήκη του Μάαστριχτ του 1993, στο παρελθόν είχαν αναληφθεί διάφορες πρωτοβουλίες για την αποτελεσματικότερη και στενότερη δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις μεταξύ των κρατών μελών, στις οποίες συγκαταλέγονται κατά κύριο λόγο η Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, και η Σύμβαση της Ρώμης του 1980 σχετικά με το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές.

Αρχή σελίδας

Άλλες πρωτοβουλίες είχαν αναληφθεί στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών όπως:

• Η Διάσκεψη της Χάγης για το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο  -
• Το Συμβούλιο της Ευρώπης .

Το 1999, με τη συνθήκη του Άμστερνταμ, η δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις περιλήφθηκε στις κοινοτικές αρμοδιότητες. Αυτό επέτρεψε, αφενός, να χρησιμοποιούνται κοινοτικές μέθοδοι εργασίας στον τομέα αυτό και, αφετέρου, να γίνονται τα κείμενα, που θεσπίζονται σύμφωνα με τις εν λόγω μεθόδους, κοινοτικά νομοθετήματα (κανονισμοί, οδηγίες και αποφάσεις).

Η Δανία δεν συμμετέχει σε αυτή την πτυχή της κοινοτικής δράσης, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία επιφυλάχθηκαν να συμμετέχουν ή όχι στη θέσπιση κάθε νομοθετήματος το οποίο εξετάζουν χωριστά.

Για να δημιουργήσουν τις συγκεκριμένες βάσεις των στόχων του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συνήλθαν τον Οκτώβριο του 1999 στο Tάμπερε  της Φινλανδίας. Στη σύνοδο αυτή δήλωσαν ότι «Σε έναν αυθεντικό Ευρωπαϊκό Χώρο Δικαιοσύνης τα άτομα και οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να εμποδίζονται ή να αποθαρρύνονται από την άσκηση των δικαιωμάτων τους λόγω της μη συμβατότητας ή της πολυπλοκότητας των νομικών και διοικητικών συστημάτων των κρατών μελών».

Επίσης επιβεβαίωσαν την προσήλωσή τους σε ένα πραγματικό χώρο δικαιοσύνης, «όπου οι άνθρωποι μπορούν να έχουν πρόσβαση στα δικαστήρια και τις αρχές οποιουδήποτε κράτους μέλους τόσο εύκολα όσο και στη χώρα τους».

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 4^ης και 5^ης Νοεμβρίου 2004, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων ενέκριναν το πρόγραμμα της Χάγης  για την ενίσχυση της δικαιοσύνης. Παρατήρησαν ότι «έχουν ήδη εφαρμοστεί ορισμένα μέτρα », αλλά ότι «Â πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και τη δικαστική συνεργασία, καθώς και της πλήρους εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνώρισης». Το πρόγραμμα της Χάγης αναφέρει «Συνεπώς, η συνεχής υλοποίηση του προγράμματος μέτρων για την αμοιβαία αναγνώριση1 πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα κατά τα επόμενα έτη για να εξασφαλιστεί η ολοκλήρωσή της το 2011».

Η δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί την υλοποίηση των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στον τομέα αυτό.

Θα βρείτε πληροφορίες σχετικά με το κοινοτικό δίκαιο και τις προτάσεις της Επιτροπής που αφορούν κάθε θέμα κάνοντας κλικ στην ευρωπαϊκή σημαία.

Αρχή σελίδας

Τελευταία ενημέρωση: 03-11-2009