Komisja Europejska > EJN > Przeprowadzanie dowodów > Polska

Ostatnia aktualizacja: 03-04-2009
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Przeprowadzanie dowodów - Polska

 

SPIS TRESCI

I. Ciężar dowodu I.
1.
a) Jakim przepisom podlega ciężar dowodu? a)
b) Czy istnieją przepisy wyłączające określone fakty z ciężaru dowodu w określonych okolicznościach? Czy istnieje możliwość odparcia tych domniemań poprzez przedstawienie dowodu? b)
2. W jakim stopniu sąd musi być przekonany o danym fakcie, by oprzeć na nim orzeczenie? 2.
II. Przeprowadzanie dowodu II.
3. Czy przeprowadzanie dowodu zawsze odbywa się na wniosek strony? Czy w określonych przypadkach sąd może również przeprowadzić dowód z własnej inicjatywy? 3.
4.
a) Jakie kroki podejmowane są w następstwie dopuszczenia wniosku strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu? a)
b) W jakich przypadkach sąd może odrzucić wniosek dowodowy strony? b)
5.
a) Jakie środki dowodowe są dostępne? a)
b) Jakimi metodami uzyskiwane są dowody od świadków i czy różnią się one od środków podejmowanych w celu uzyskania dowodów od świadków posiadających wiedzę specjalistyczną? Jakie zasady regulują kwestie składania zeznań na piśmie i ekspertyz/opinii biegłych? b)
c) Czy niektóre metody dowodowe są silniejsze od innych? c)
d) czy pewne metody dowodowe są obowiązkowe w celu udowodnienia określonych faktów? d)
6.
a) Czy świadkowie są zobowiązani prawem do składania zeznań? a)
b) W jakich przypadkach świadkowie mogą odmówić składania zeznań? b)
c) Czy w stosunku do osoby odmawiającej składania zeznań można zastosować sankcje lub zmusić ją do złożenia zeznań? c)
d) Czy istnieją osoby, od których nie można odbierać zeznań? d)
7. Jaka jest rola sędziego i stron w przesłuchaniu świadka? Na jakich warunkach można przesłuchać świadka za pomocą nowych technologii, takich jak przekaz telewizyjny lub wideokonferencja? 7.
III. Ocena dowodów III.
8. Czy fakt, ze dowód nie został przez stronę uzyskany w sposób legalny, stanowi przeszkodę dla sądu przy wydawaniu wyroku? 8.
9. Czy moje zeznanie jako strony w sprawie będzie się liczyło jako dowód? 9.

 

I. Ciężar dowodu

1.

a) Jakim przepisom podlega ciężar dowodu?

Kwestie związane z dowodami oraz postępowaniem dowodowym uregulowane są w kodeksie cywilnym (6 k.c.) oraz kodeksie postępowania cywilnego (art. 227 - 315 k.p.c.).

Zagadnienie, na kim w razie istnienia sporu między stronami stosunku cywilnoprawnego spoczywa obowiązek (ciężar dowodu) udowodnienia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jest zaliczane tradycyjnie do problematyki prawa materialnego.

Zgodnie z artykułem 6 kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ciężar dowodu jest niezależny od pozycji jaką strona zajmuje w procesie, zatem w zależnosci od rozstrzyganych w procesie kwestii, ciężar dowodu co do pewnych faktów będzie spoczywał na powodzie, co do innych na pozwanym.

Ciężar dowodu faktu niewykonania lub nienależytego wykonania, istnienia szkody w okreslonej wysokosci oraz związku przyczynowego spoczywa na wierzycielu ( 471 k.c.).

b) Czy istnieją przepisy wyłączające określone fakty z ciężaru dowodu w określonych okolicznościach? Czy istnieje możliwość odparcia tych domniemań poprzez przedstawienie dowodu?

Wyjątki od zasady, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne muszą wynikać wprost z ustawy.

W niektórych szczególnych wypadkach możliwe jest przerzucenie ciężaru dowodu na stronę drugą, tzw. odwrócenie ciężaru dowodu. Może to mieć miejsce w przypadku np. zniszczenia dowodów lub udaremnienia postępowania dowodowego. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że ilekroć jedna ze stron swoim postępowaniem spowoduje uniemożliwienie lub poważne utrudnienie wykazania okolicznosci przeciwnikowi, na którym spoczywał ciężar ich udowodnienia, wówczas na tę stronę przechodzi ciężar dowodu co do tego, że okolicznosci takie nie zachodziły.

Do góryDo góry

Z problematyką ciężaru dowodu w sposób scisły wiąże się instytucja domniemań prawnych. Domniemanie prawne zgodnie z art. 234 k.p.c. jest dla sądu wiążące. Sąd nie może ani go pominąć, ani też wyciągnąć z udowodnionej podstawy faktycznej innego wniosku od przyjętego w ustawie. Zgodnie z ogólną zasadą obalenie domniemania prawnego jest w każdym wypadku dopuszczalne.

Domniemania prawne zmieniające regułę dowodową dotyczą m.in.: dobrej lub złej wiary (art. 7 k.c.), urodzenia się żywego dziecka (art. 9k.c.), bezprawnosci (art. 24 §1 k.c.), równosci udziałów współwłascicieli ( art. 197 k.c.), działania dłużnika ze swiadomoscią pokrzywdzenia wierzycieli ( art.. 527 § 3i 529 k.c.), jednakowej wartosci wkładów wspólników w spółce cywilnej (art. 826 § 2 k.c.).

2. W jakim stopniu sąd musi być przekonany o danym fakcie, by oprzeć na nim orzeczenie?

Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 233 k.p.c.) sąd ocenia wiarygodnosć i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczają trzy czynniki: logiczny, ustawowy oraz ideologiczny. Czynnik logiczny oznacza, że sąd ma obowiązek wyprowadzenia z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych. Rozumowanie sędziego z reguły ma charakter rozumowania dedukcyjnego, powinien on zatem kierować się okreslonymi schematami, przewidzianymi w logice formalnej dla tego typu rozumowania. W konsekwencji między wnioskami sądu, które wyprowadza on przy ocenie poszczególnych dowodów, nie mogą istnieć sprzecznosci. Wszystkie wnioski muszą stanowić logiczną całosć.

Do góryDo góry

Sąd może oprzeć swe przekonanie jedynie na dowodach prawidłowo przeprowadzonych, z zachowaniem wymagań dotyczących źródeł dowodzenia oraz zasady bezposredniosci. Sąd ocenić powinien wszystkie przeprowadzone dowody oraz uwzględnić wszelkie towarzyszące im okolicznosci (np. zachowanie swiadka, autentycznosć dokumentu, źródło informacji), które mogą mieć znaczenie dla oceny mocy i wiarygodnosci tych dowodów.

Swobodnej ocenie sądu podlega także opinia biegłych.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje ponadto instytucję uprawdopodobnienia w art. 243. Uprawdopodobnienie jest srodkiem zastępczym dowodu w scisłym znaczeniu i nie daje pewnosci, lecz tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o pewnym fakcie. Regułą jest przeprowadzenie formalne dowodu, uprawdopodobnienie jest wyjątkiem, na korzysć tej strony, która powołuje się na pewien fakt. Na uprawdopodobnieniu można poprzestać w kwestiach z natury rzeczy incydentalnych i w wypadkach wyraźnie w ustawie przewidzianych.

II. Przeprowadzanie dowodu

Każde twierdzenie zarówno powoda, jak i pozwanego powinno być poparte dowodami. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, sąd ocenia wiarygodnosć i moc dowodów według własnego przekonania z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okolicznosci towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodnosci (art. 233 k.p.c.).

3. Czy przeprowadzanie dowodu zawsze odbywa się na wniosek strony? Czy w określonych przypadkach sąd może również przeprowadzić dowód z własnej inicjatywy?

Sąd może dopuscić dowód nie powołany przez stronę, jednakże dowód ten powinien dotyczyć wyłącznie twierdzonych przez strony istotnych i spornych okolicznosci faktycznych, gdyby według oceny sądu zebrany w toku sprawy materiał dowodowy nie wystarczał do jej rozstrzygnięcia (art. 232 k.p.c.)

4.

a) Jakie kroki podejmowane są w następstwie dopuszczenia wniosku strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu?

Sąd dopuszcza dowód w zasadzie na wniosek stron, gdyż to one są zobowiązane wskazać dowody potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd rozważa jednak, czy dopuszczenie dowodów powołanych przez strony jest wskazane i niezbędne (art. 236 k.p.c.). Dopuszczenie to jest ważnym elementem materialnego kierowania procesem i powinno brać pod uwagę zasadę koncentracji materiału dowodowego, wyrażoną w art. 6 k.c.

Do góryDo góry

Sąd powinien wydać postanowienie dowodowe w każdym wypadku przeprowadzenia postępowania dowodowego, także wtedy, gdy dopuszcza dowód z urzędu.

Decydując o dopuszczeniu dowodu przedstawionego przez stronę procesową, sąd powinien rozważyć: 

  • czy dany fakt ma istotne znaczenie dla sprawy (art. 227 k.p.c.), 
  • czy fakt ten wymaga udowodnienia (może być np. notoryjnie znany art. 228 § 1 k.p.c. lub przyznany przez strony art. 229 k.p.c.), 
  • czy dany srodek dowodowy nie jest w konkretnym wypadku wykluczony (np. art. 246 i 247 k.p.c.), 
  • czy okolicznosć, na którą dowód został zgłoszony, nie została już dostatecznie wyjasniona lub dowód został powołany wyłącznie w celu przewleczenia sprawy (art. 217 § 2 k.p.c.). 
Postanowienie dowodowe sąd wydaje na rozprawie. Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego może nastąpić jednak na posiedzeniu niejawnym (art. 279 k.p.c.). 

b) W jakich przypadkach sąd może odrzucić wniosek dowodowy strony?

Sąd odrzuci wniosek dowodowy stron jesli dotyczy faktów nie mających istotnego znaczenia dla sprawy (art. 227 k.p.c.), faktów powszechnie znanych, faktów przyznanych w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwosci, a także faktów znanych sądowi z urzędu, jednakże sąd powinien wtedy na rozprawie zwrócić na nie uwagę stron (art. 228 i 229 k.p.c.).

Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne, art. 231 k.p.c.).

5.

a) Jakie środki dowodowe są dostępne?

dokumenty (244 -257 k.p.c.)

Do góryDo góry

Zgodnie z k.p.c. dokumentami są oswiadczenia w formie pisemnej, i dzielą się na urzędowe i prywatne. Dokumenty urzędowe sporządzone w odpowiedniej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej korzystają z domniemania zgodnosci z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo zaswiadczone oraz z domniemania autentycznosci pochodzenia takiego dokumentu od jego wystawcy.

zeznania swiadków (258 - 277 k.p.c.)

Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze swiadka, z wyjątkiem małżonków stron, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwa oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Prawo odmowy zeznań trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia. Jednakże odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.

Przyjmuje się, że przedmiotem zeznania powinny być, co do zasady, osobiste spostrzeżenia swiadka.

opinia biegłych (278-291 k.p.c.)

opinią biegłego jest sąd o okolicznosciach faktycznych, stanach lub zdarzeniach, dla których poznania i wyjasnienia wymagany jest okreslony zasób wiadomosci specjalnych ułatwiający sądowi własciwą ocenę faktów i rozstrzygnięcie konkretnej sprawy.

oględziny (292-298 k.p.c.)

Oględziny polegają na bezposrednim, zmysłowym zbadaniu przez organ sądowy własciwosci lub stanu osób, miejsca czy rzeczy. W wypadku, gdy wymaga to posiadania wiadomosci specjalnych, sąd może zarządzić oględziny z udziałem biegłego.

przesłuchanie stron (299-304 k.p.c.)

Jeżeli po wyczerpaniu srodków dowodowych lub w ich braku pozostały nie wyjasnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd dla wyjasnienia tych faktów zarządzi dowód z przesłuchania stron.

Do góryDo góry

Za osobę prawną sąd przesłuchuje osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do jej reprezentowania, przy czym sąd decyduje, czy przesłuchać wszystkie te osoby, czy też tylko niektóre z nich.

Ponadto, sąd może dopuscić dowód z grupowego badania krwi, z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub tasm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki.

b) Jakimi metodami uzyskiwane są dowody od świadków i czy różnią się one od środków podejmowanych w celu uzyskania dowodów od świadków posiadających wiedzę specjalistyczną? Jakie zasady regulują kwestie składania zeznań na piśmie i ekspertyz/opinii biegłych?

Zgodnie z art. 266 k.p.c. przed przesłuchaniem swiadka uprzedza się go o prawie do odmowy zeznań i odpowiedzialnosci karnej za złożenie fałszywych zeznań. Sąd odbiera od swiadka, który ma składać zeznania przyrzeczenie o tresci: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialnosci przed prawem przyrzekam uroczyscie, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome”.

Zgodnie z art. 271 § 1 k.p.c. swiadek składa zeznanie ustnie, zaczynając od odpowiedzi na pytania przewodniczącego, co i z jakiego źródła wiadomo mu w sprawie, po czym sędziowie i strony mogą w tymże przedmiocie zadawać mu pytania. Zeznanie swiadka, odczytuję się mu i stosownie do okolicznosci na podstawie jego uwag uzupełnia. Świadek nie może oddalić się z sądu bez uzyskania zezwolenia przewodniczącego.

Zasadą jest, że swiadkowie jeszcze nie przesłuchani nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych swiadków (art. 264 k.p.c.), a swiadkowie składający sprzeczne zeznania mogą zostać skonfrontowani (art. 272 k.p.c.).

Do góryDo góry

Nie składają przyrzeczenia swiadkowie małoletni, którzy nie ukończyli lat siedemnastu, oraz osoby skazane wyrokiem prawomocnym za fałszywe zeznania. Inni swiadkowie mogą być za zgodą stron zwolnieni przez sąd od złożenia przyrzeczenia (art. 267 k.p.c.). Niemi i głusi składają przyrzeczenie przez podpisanie jego tekstu lub przy pomocy biegłego. W razie powtórnego przesłuchania swiadka przypomina mu się poprzednio złożone przyrzeczenie (art. 270 k.p.c.).

Sąd może wezwać jednego lub kilku biegłych, informując czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy pisemnie (art. 278 k.p.c.). Biegły może odmówić zeznań z tych samych powodów co swiadkowie (art. 280 i 261 k.p.c.).Biegły również składa przyrzeczenie, chyba, że strony zwolnią go z tego obowiązku. Każda opinia powinna zawierać uzasadnienie (art. 285 k.p.c.). Biegli mogą żądać wynagrodzenia za swoją pracę (art. 288 k.p.c.).

c) Czy niektóre metody dowodowe są silniejsze od innych?

Brak jest podstaw do przyjęcia formalnej hierarchii srodków dowodowych z punktu widzenia ich wiarygodnosci i mocy w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego. Zasadą jest, że sąd dokonuje oceny dowodów według uznania (art. 233 k.p.c.). W swej ocenie powinien brać pod uwagę zasadę z art. 246 i 247 k.p.c., o wyższosci dowodu z dokumentu nad dowodem z przesłuchania swiadków lub stron, jednak okolicznosć, że pisemne oswiadczenie stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., nie przesądza, że dokument ten stanowi bezwzględnie wiążący dowód złożenia oswiadczenia w nim zawartego.

d) czy pewne metody dowodowe są obowiązkowe w celu udowodnienia określonych faktów?

Niektóre z czynnosci prawnych wymagają odpowiedniej formy, a obowiązek takiej formy szczególnej może wprowadzić ustawa albo umowa stron. Istota formy pisemnej do celów dowodowych z art. 74 § 1 k.c. (ad probationem) polega na tym, że w razie niezastosowania się do wymagania ustawy lub umowy obciąża osobę, która nie dokonała czynnosci w formie własciwej, ujemnymi następstwami o charakterze procesowym - są nimi ograniczenia w możnosci przeprowadzenia dowodów.

6.

a) Czy świadkowie są zobowiązani prawem do składania zeznań?

Zasadą jest, że nikt nie może odmawiać zeznań w charakterze swiadka. Złożenie zeznań jest bowiem obowiązkiem ustawowym. Na obowiązek ten składają się trzy powinnosci: 
  • obowiązek osobistego stawiennictwa w sądzie w wyznaczonym terminie, 
  • obowiązek składania zeznań, 
  • obowiązek złożenia przyrzeczenia.

b) W jakich przypadkach świadkowie mogą odmówić składania zeznań?

Ustawa przewiduje jednak pewne odstępstwa od zasady, że nikt nie może odmówić składania zeznań w art. 261 k.p.c., na mocy którego małżonkowie stron, wstępni, zstępni, rodzeństwo oraz powinowaci w tej samej linii lub stopniu, jak również osoby pozostające ze stronami w stosunku przysposobienia mają prawo do odmowy zeznań. Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia.

Do góryDo góry

Odmowa zeznań nie jest dopuszczalna w sprawach o prawa stanu, z wyjątkiem spraw o rozwód.

O prawie odmowy zeznań, jak i odmowy odpowiedzi na zadane pytania sąd powinien uprzedzić swiadka przed jego przesłuchaniem. Okolicznosci odmowy zeznań (sformułowane na pismie lub przedstawione ustnie z powołaniem się na ustawowe przyczyny) podlegają sprawdzeniu przez sąd. 

Oswiadczenie o skorzystaniu z prawa odmowy zeznań może być odwołane. Po złożeniu zeznań swiadek, jednak nie może już skorzystać z prawa ich odmowy, chyba że nie został uprzednio pouczony o prawie odmowy zeznań. W tej ostatniej sytuacji późniejsze oswiadczenie swiadka, że chce skorzystać z prawa odmowy zeznań, powoduje, że złożone już zeznania traktować należy jako „nieistniejące”. 

Świadek może również odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich (małżonków, wstępnych, zstępnych, rodzeństwa, powinowatych w tej samej linii lub stopniu, osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia) na odpowiedzialnosć karną, hańbę lub dotkliwą i bezposrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej.

Przeważa pogląd, że pojęcie osób bliskich nie rozciąga się na osoby faktycznie pozostające we wspólnym pożyciu (konkubinat). 

Duchowny może odmówić zeznań co do faktów powierzonych mu na spowiedzi.

c) Czy w stosunku do osoby odmawiającej składania zeznań można zastosować sankcje lub zmusić ją do złożenia zeznań?

W przypadku nieuzasadnionej odmowy zeznań lub przyrzeczenia sąd, po wysłuchaniu obecnych stron co do zasadnosci odmowy, skaże swiadka na grzywnę (art. 274 k.p.c.).

Do góryDo góry

Niezależnie od powyższej grzywny sąd może nakazać aresztowanie swiadka na czas nie przekraczający tygodnia. Sąd uchyla areszt, jeżeli swiadek złoży zeznanie lub przyrzeczenie albo jeżeli sprawę ukończono w instancji, w której dowód z tego swiadka został dopuszczony (art. 276 k.p.c.).

d) Czy istnieją osoby, od których nie można odbierać zeznań?

Sąd z urzędu powinien nie dopuscić do zeznań osoby niezdolnej do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń, jeżeli niezdolnosć ta jest faktyczna i aktualna w danym czasie. Ustąpienie przyczyn powodujących tę niemożnosć może prowadzić do uchylenia zakazu przesłuchania w charakterze swiadka. Sam fakt leczenia psychiatrycznego bądź ubezwłasnowolnienia nie może automatycznie przesądzać o niewiarygodnosci zeznań (art. 259 k.p.c.).

Ustawa nie wprowadza również granicy wieku od którego uznaję się, że dziecko posiada możliwosć postrzegania lub komunikowania spostrzeżeń. Możliwosć przesłuchania dziecka, zatem zależy od jego indywidualnych zdolnosci oraz stopnia rozwoju i o tym , czy może być swiadkiem decyduje sąd (art. 259 k.p.c.). W przypadku postępowania w sprawach małżeńskich ustawa wprowadza ograniczenia przesłuchiwania w charakterze swiadka co do małoletnich, którzy nie ukończyli lat trzynastu oraz zstępnych stron, którzy nie ukończyli lat siedemnastu (art. 430 k.p.c.).

Z art. 259 k.p.c. wynika ogólna zasada, że nikt nie może być przesłuchany w tej samej sprawie raz jako swiadek, a raz jako strona procesowa.  Przedstawiciel ustawowy strony może, zatem być przesłuchany w ramach przesłuchania stron. Pełnomocnik natomiast może być przesłuchany w charakterze swiadka, z tym że powinien się w takiej sytuacji zrzec pełnomocnictwa.

Do góryDo góry

Świadkiem nie może być również interwenient uboczny (art. 81 k.p.c.)

Wojskowi i urzędnicy nie zwolnieni od zachowania tajemnicy służbowej, jeżeli ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem nie mogą składać zeznań, chyba że zostaną zwolnieni z tajemnicy służbowej.

Mediator nie może być swiadkiem co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy mediacji (art. 2591 k.p.c.)

7. Jaka jest rola sędziego i stron w przesłuchaniu świadka? Na jakich warunkach można przesłuchać świadka za pomocą nowych technologii, takich jak przekaz telewizyjny lub wideokonferencja?

Przesłuchanie swiadka prowadzi sąd. W niektórych przypadkach sąd może zlecić przesłuchanie sędziemu wyznaczonemu, będącemu jednym z członków sądu albo sądowi wezwanemu (art. 235 k.p.c.).

Kolejnosć przesłuchania swiadków wyznacza sąd, a swiadkowie jeszcze nie przesłuchani nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych swiadków (art. 264 k.p.c.).

Świadkowie składający sprzeczne zeznania mogą zostać skonfrontowani (art. 272 k.p.c.).

Strony mają prawo być obecne w trakcie przesłuchania swiadków i mogą zadawać im pytania.

Świadkowie mogą być przesłuchiwani za pomocą vidoe-konferencji lub telekonferencji ( art. 10 § 4 Rozporządzenia Rady (WE) 1206/2001 w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych).

III. Ocena dowodów

8. Czy fakt, ze dowód nie został przez stronę uzyskany w sposób legalny, stanowi przeszkodę dla sądu przy wydawaniu wyroku?

Co do zasady dowodem może być wszystko co zmierza do ustalenia okolicznosci mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. K.p.c. nie zawiera ogólnego zakazu wykorzystywania w postępowaniu cywilnym dowodów uzyskanych w sposób sprzeczny z prawem. Analiza przepisów Konstytucji, poszczególnych przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz umów międzynarodowych, ratyfikowanych przez Polskę, uzasadnia jednak tezę o niedopuszczalnosci wykorzystywania w postępowaniu cywilnym dowodów uzyskanych w sposób nielegalny.

Do góryDo góry

W postępowaniu cywilnym  za niedopuszczalne należy uznać wykorzystanie dowodów uzyskanych w sposób skutkujący naruszeniem i tym samym pozbawieniem osoby możliwosci korzystania z prawa do wolnosci mysli, słowa, do intymnosci i do wolnosci osobistej. Za nielegalne uznaje się dowody uzyskane na skutek podstępu oraz uzyskane za pomocą obietnicy, której spełnienie stanowiłoby naruszenie prawa np. udzielenie korzysci majątkowej w zamian za zainstalowanie podsłuchu.

Art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. stanowi, że wyrok uzyskany za pomocą przestępstwa może pociągać za sobą wznowienie postępowania. Uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa może mieć miejsce zarówno wtedy, kiedy okreslony czyn wpływa bezposrednio na samo wydawanie orzeczenia - na kształtowanie jego tresci, jak i wtedy, gdy wpływ jego na tresć wyroku jest niejako posredni - wpływa bowiem na działania osób biorących udział w postępowaniu (uczestników postępowania, ich przedstawicieli ustawowych, pełnomocników), jak i osób występujących w tym postępowaniu (swiadków, biegłych). 

Żądanie wznowienia postępowania z powodu przestępstwa przewidziane wyraźnie w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. jest możliwe tylko wówczas, gdy fakt jego popełnienia zostanie stwierdzony prawomocnym wyrokiem skazującym. Wyrok musi być prawomocny, aby dawał gwarancję trwałosci podstawy wznowienia. Odpis wyroku należy dołączyć do skargi o wznowienie postępowania.

9. Czy moje zeznanie jako strony w sprawie będzie się liczyło jako dowód?

Jesli po wyczerpaniu srodków dowodowych lub ich braku pozostały nie wyjasnione fakty, będące istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wówczas sąd przesłuchuje strony (art. 299 k.p.c.).

« Przeprowadzanie dowodów - Informacje ogólne | Polska - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 03-04-2009

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania