Teħid ta’ evidenza u mezz ta’ evidenza - Italja

LISTA TAL- KONTENUT I. L-oneru tal-prova  1. a) X’inhuma r-regoli li jikkonċernaw l-oneru tal-prova?  b) Hemm regoli li jeżentaw ċerti fatti mill-oneru tal-prova? F’liema każijiet? Huwa possibbli li dawn il-preżunzjonijiet jiġu ribattuti billi tiġi ppreżentata l-evidenza?  2. Sa liema grad għandha l-qorti tkun konvinta minn fatt biex tibbaża d-deċiżjoni tagħha fuq l-eżistenza ta’ dak il-fatt?  II. It-teħid ta’ evidenza  3. It-teħid ta’ evidenza dejjem jeħtieġ applikazzjoni ta’ parti, jew jista’ l-imħallef f’ċerti każijiet jiġbor ukoll evidenza minn jeddu?  4. a) Jekk l-applikazzjoni ta’ parti dwar it-teħid ta’ evidenza tiġi approvata, liema passi jsegwu?  b) F’liema każijiet tista’ l-qorti tiċħad applikazzjoni ta’ parti biex tikseb l-evidenza?  5. a) X’mezzi differenti ta’ prova jeżistu?  b) Liema huma l-metodi tal-ksib ta’ l-evidenza minn xhieda u dawn huma differenti mill-mezzi użati biex tinkiseb evidenza minn xhieda esperti? X’inhuma r-regoli dwar il-preżentata ta’ evidenza bil-miktub u rapporti/opinjonijiet ta’ esperti?  c) Hemm xi metodi ta’ prova aktar b’saħħithom minn oħrajn?  d) Biex jiġu ppruvati ċerti fatti, hemm xi metodi ta’ prova li huma obbligatorji?  6. a) Ix-xhieda huma obbligati mil-liġi li jixhdu?  b) F’liema każijiet jistgħu jirrifjutaw li jixhdu?  c) Tista’ persuna li tirrifjuta li tixhed tkun penalizzata jew imġiegħla tixhed?  d) Hemm persuni li mingħandhom ma tistax tinkiseb evidenza?  7. X’inhu r-rwol ta’ l-imħallef u tal-partijiet fis-smigħ ta’ xhud? Taħt liema kondizzjonijiet jista’ xhud jinstema’ permezz ta’ teknoloġija ġdida bħat- televiżjoni jew il-konferenzi bil-vidjo?  III. L-evalwazzjoni ta’ l-evidenza  8. Fejn l-evidenza ma tkunx inkisbet legalment minn parti, hemm restrizzjonijiet imposti fuq il-qorti meta tieħu d-deċiżjoni tagħha?  9. Bħala parti fil-każ, id-dikjarazzjoni tiegħi tgħodd bħala evidenza?

 

I. L-oneru tal-prova

1.

a) X’inhuma r-regoli li jikkonċernaw l-oneru tal-prova?

(Liema parti ġġorr l-oneru tal-prova u għal liema fatti? X’inhuma l-implikazzjonijiet jekk dubji dwar fatt speċifiku ma’ jistgħux jiġu solvuti?)

 

Ir-regoli li jirregolaw l-oneru tal-prova japplikaw il-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 2697 tal-Kodiċi Ċivili, li jgħid li “dawk li għandhom l-intenzjoni li jinfurzaw dritt quddiem Qorti għandhom jipprovdu evidenza tal-fatti li jsostnu t-talba” u “il-parti li tikkontesta l-validità ta’ dawk il-fatti jew li tippretendi li d-dritt infurzat inbidel jew ġie eżawrit għandha tipprovdi evidenza tal-fatti li jsostnu tali oġġezzjoni.” Dawn il-prinċipji għalhekk jeħtieġu li r-rikorrent jipprova l-fatti li fuqhom tkun ibbażata t-talba tiegħu jew tagħha jew li għandhom l-effetti legali ċitati. Il-konvenut, min-naħa l-oħra, irid jipprovdi evidenza biex isostni fatti li jipprekludu r-responsabbiltà jew juru li d-drittijiet ġew eżawriti jew inbidlu, li jistgħu jirriżultaw fiċ-ċaħda tat-talba tar-rikorrent u jirrenduha invalida.

Fejn ir-rikorrent ma jistax jipprovdi evidenza tal-fatti relatati ma’ l-eżerċizzju tad-drittijiet tiegħu, l-applikazzjoni tiġi miċħuda, irrispettivament minn jekk il-konvenut joffrix difiża u evidenza b’sostenn ta’ l-istess.

L-Artikolu 2698 tal-Kodiċi Ċivili jirrendi null u bla effett kwalunkwe ftehim intenzjonat li jittrasferixxi jew ibiddel l-oneru tal-prova relatat ma’ drittijiet li mhumiex negozjabbli jew li għandu l-effett li jagħmilha diffiċli żżejjed għal wieħed mill-partijiet li jeżerċita d-drittijiet tiegħu.

Fuq

Evidenza difettuża tagħmel ħsara lill-każ tal-parti – rikorrent jew konvenut – li għandha tipprova jew tikkonfuta l-fatti, billi d-difetti huma kkonsidrati li jammontaw għal nuqqas ta’ evidenza.

b) Hemm regoli li jeżentaw ċerti fatti mill-oneru tal-prova? F’liema każijiet? Huwa possibbli li dawn il-preżunzjonijiet jiġu ribattuti billi tiġi ppreżentata l-evidenza?

L-oneru tal-prova mhux neċessarju fil-każijiet li ġejjin:

1. Fejn il-liġi tiddetermina l-effetti legali ta’ ċerti fatti meta tinġabar l-evidenza, jew tippermetti lill-qorti li tgħaddi minn fatt magħruf għal ieħor mhux magħruf. Fl-ewwel każ nitkellmu dwar preżunzjonijiet tal-liġi, li jistgħu jieħdu żewġ forom: preżunzjonijiet ribattibbli li jistgħu jiġu ribattuti b’evidenza kontrarja (juris tantum) u preżunzjonijiet mhux ribattibbli (juris et de jure), fejn l-ebda evidenza kontrarja ma’ tista’ tiġi prodotta fil-qorti. Il-każ ta’ l-aħħar jinvolvi dawk li huma magħrufa bħala preżunzjonijiet sempliċi li jitħallew għall-evalwazzjoni tal-qorti. Il-qorti tista’ taċċettahom biss jekk ikunu bbażati fuq fatti serji, speċifiċi u li jaqblu. Barra dan, preżunzjonijiet sempliċi mhumiex aċċettati in konnessjoni ma’ fatti fejn il-liġi ma tippermettix evidenza permezz ta’ xhieda;
2. Fil-każ ta’ fatti notorji, li jkunu magħrufa mill-parti l-kbira tan-nies fil-ħin u fil-post tad-deċiżjoni, u għalhekk ma jista’ jkun hemm l-ebda dubju dwar in-natura tagħhom;
3. Fil-każ ta’ regoli ta’ esperjenza jiġifieri l-prinċipji loġiċi u n-nozzjonijiet ta’ esperjenza komuni li minnhom jistgħu jinħarġu kriterji ġenerali biex jiġu evalwati u ġġudikati l-fatti;
4. Fil-każ ta’ fatti mhux kontestati jew ammessi, jiġifieri fatti ċitati mill-partijiet bi ftehim jew b’ammissjoni – possibbilment b’mod taċitu – mill-parti li jista’ jkollha interess li tikkontestahom.

2. Sa liema grad għandha l-qorti tkun konvinta minn fatt biex tibbaża d-deċiżjoni tagħha fuq l-eżistenza ta’ dak il-fatt?

(Għandha l-qorti tkun konvinta totalment mill-fatt, jew huwa suffiċjenti li l-fatt ikun probabbli ħafna, imma jibqgħu ċerti dubji?)

Fuq

 

Id-deċiżjoni tal-qorti favur applikazzjoni jew linja ta’ difiża trid tkun ibbażata purament fuq fatti ppruvati direttament u b’mod ċar jew bi preżunzjoni.

Id-deċiżjoni tal-qorti ma tistax tkun ibbażata fuq fatti mhux ippruvati, anke jekk huma possibbli jew anke probabbli ħafna.

II. It-teħid ta’ evidenza

3. It-teħid ta’ evidenza dejjem jeħtieġ applikazzjoni ta’ parti, jew jista’ l-imħallef f’ċerti każijiet jiġbor ukoll evidenza minn jeddu?

Skond is-sistema legali Taljana, it-teħid ta’ evidenza huwa regolat mill-prinċipju tal-prosekuzzjoni tal-parti stabbilit fl-ewwel subartikolu ta’ l-Artikolu 115 tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili, fejn “apparti minn f’dawk il-każijiet speċifikati mil-liġi” il-qorti għandha tibbaża d-deċiżjoni tagħha fuq l-evidenza ppreżentata mill-partijiet. Biex il-fatti ppreżentati jiġu eżaminati jridu jkunu rilevanti, jiġifieri li jkunu tali li l-prova ta’ l-eżistenza tagħhom jew le tkun tidher influwenti fuq id-deċiżjoni tal-każ.

Għalhekk, bħala regola, il-qorti ma tistax minn jedda tiġbor evidenza li tista’ tgħin biex tistabbilixxi l-fatti.

Madankollu, hemm ċerti eċċezzjonijiet għal din ir-regola stabbiliti fl-Artikoli tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili li ġejjin:

• L-Artikolu 257 jippermetti li jiġu msejjħa xhieda li ġew imsemmija minn xhud ieħor.
• L-Artikolu 317 jippermetti li qorti tal-maġistrati tordna t-teħid ta’ evidenza ta’ xhud minn jedda jekk il-partijiet ikunu semmew persuni li jistgħu jkunu konxji mill-fatti. (Dan għalhekk ma japplikax għal każijiet quddiem il-qrati tad-distrett jew qrati ta’ l-appell.)
• L-Artikolu 118 jippermetti li jiġu ordnati spezzjonijiet ta’ persuni u oġġetti.
• L-Artikolu 117 jippermetti li jsiru mistoqsijiet informali lill-partijiet.
• L-Artikoli 61 u 191 jippermettu li l-qorti tieħu pariri tekniċi.

4.

a) Jekk l-applikazzjoni ta’ parti dwar it-teħid ta’ evidenza tiġi approvata, liema passi jsegwu?

Applikazzjoni minn wieħed mill-partijiet għat-teħid ta’ evidenza jippermetti li l-parti l-oħra tapplika biex tipprova l-kuntrarju. F’dan il-każ il-qorti tilqa’ ż-żewġ applikazzjonijiet, sakemm temmen li l-fatti ppreżentati ser ikunu rilevanti għall-iskopijiet li tasal għal deċiżjoni.

Fuq

Jekk il-qorti taċċetta l-evidenza, tipproċedi biex tismagħha.

Wara li l-evidenza tkun inġabret u l-passi kollha preskritti mil-liġi jkunu ttieħdu, il-każ jiġi deliberat.

b) F’liema każijiet tista’ l-qorti tiċħad applikazzjoni ta’ parti biex tikseb l-evidenza?

(bħal f’każijiet fejn il-prova ma tkunx adattata jew ma tistax tintlaħaq jew tkun inammissibbli)

Il-qorti tiċħad applikazzjonijiet għall-kisba ta’ evidenza fejn l-evidenza tkun inammissibbli skond il-liġi (per eżempju, tentattiv biex jiġi ppruvat li beni immobbli ġew mibjugħa abbażi ta’ dikjarazzjonijiet ta’ xhieda) jew fejn il-fatti li għalihom tirreferi l-applikazzjoni jkunu irrilevanti għall-iskopijiet tad-deċiżjoni (per eżempju, dikjarazzjoni maħlufa li tikkonċerna fatt mhux relatat mal-meritu tat-tilwima).

5.

a) X’mezzi differenti ta’ prova jeżistu?

Il-liġi Taljana tiddistingwi bejn evidenza dokumentarja u mhux dokumentarja.

Evidenza dokumentarja tkopri kemm dokumenti pubbliċi u kemm privati. Forom tipiċi ta’ evidenza dokumentarja privata huma telegrammi, fajls u rekords domestiċi, il-kontijiet ta’ kumpaniji reġistrati, kopji prodotti mekkanikament jew elettronikament, kopji ta’ dokumenti uffiċjali jew dokumenti ta’ rikonoxximent jew tiġdid.

Evidenza mhux dokumentarja tikkonsisti f’konfessjonijiet, dikjarazzjonijiet maħlufa, evidenza ta’ xhieda, spezzjonijiet u pariri tekniċi.

b) Liema huma l-metodi tal-ksib ta’ l-evidenza minn xhieda u dawn huma differenti mill-mezzi użati biex tinkiseb evidenza minn xhieda esperti? X’inhuma r-regoli dwar il-preżentata ta’ evidenza bil-miktub u rapporti/opinjonijiet ta’ esperti?

Evidenza ta’ xhieda tiġi ammessa mill-qorti istruttorja, li tordna lix-xhud biex jidher ħalli jixhed taħt piena ta’ mezzi koersivi u multa jekk hu jew hi jonqsu milli jidhru.

Fuq

Din l-obbligazzjoni tapplika wkoll għal esperti tekniċi msejjħa mill-qorti.

Esperti tekniċi jfasslu rapporti bil-miktub jekk ikunu mitluba li jagħmlu hekk mill-qorti, li tista’ wkoll tillimita ruħha li titlob lill-esperti biex jixhdu oralment waqt udjenza.

c) Hemm xi metodi ta’ prova aktar b’saħħithom minn oħrajn?

(per eżempju evidenza bil-miktub minflok dikjarazzjoni maħlufa, dokument iċċertifikat minflok dokument privat)

Is-sistema legali Taljana tagħti l-aktar piż lil dokumenti pubbliċi, li jistgħu jkunu kkontestati biss fuq il-bażi li huma ffalsifikati, u lil preżunżjonijiet mhux ribattibbli juris et de jure.

d) Biex jiġu ppruvati ċerti fatti, hemm xi metodi ta’ prova li huma obbligatorji?

(per eżempju, l-evidenza bil-miktub hija neċessarja għal djun li jaqbżu ċertu ammont?)

Il-liġi teħtieġ li ċerti fatti jiġu ppruvati biss permezz ta’ forom speċifiċi ta’ evidenza, f’ċerti każijiet b’dokumenti pubbliċi u f’oħrajn b’dokumenti bil-miktub (pubbliċi jew privati).

6.

a) Ix-xhieda huma obbligati mil-liġi li jixhdu?

Ix-xhieda huma meħtieġa li jixhdu, sakemm il-liġi ma tipprovdix mod ieħor. Hemm dispożizzjoni għall-inkapaċità biex tixhed, projbizzjoni li tagħti xhieda u l-għażla li ma tixhidx.

b) F’liema każijiet jistgħu jirrifjutaw li jixhdu?

(bħal meta x-xhud ikun qarib tal-parti (liema?), jew fil-każ li jekk xhud jixhed jista’ jikkawża ħsara lilu nnifsu)

Fuq

Fil-każijiet koperti mill-Artikoli 199 u 200 tal-Kodiċi tal-Proċedura Kriminali, li ssir referenza għalihom fil-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili.

c) Tista’ persuna li tirrifjuta li tixhed tkun penalizzata jew imġiegħla tixhed?

Iva, kif indikat aktar ‘il fuq.

d) Hemm persuni li mingħandhom ma tistax tinkiseb evidenza?

(adulti mingħajr kapaċità legali, minorenni, persuni b’interessi komuni ma’ parti, persuni li ġew misjuba ħatja ta’ ċerti offiżi kriminali …)

Ara aktar ‘il fuq.

7. X’inhu r-rwol ta’ l-imħallef u tal-partijiet fis-smigħ ta’ xhud? Taħt liema kondizzjonijiet jista’ xhud jinstema’ permezz ta’ teknoloġija ġdida bħat- televiżjoni jew il-konferenzi bil-vidjo?

(Min imexxi s-smigħ ta’ xhud? Jista’ l-imħallef jagħmel mistoqsijiet lix-xhud? Il-parti l-oħra għandha permess li tikkontro-eżamina lix-xhud?)

Il-qorti teżamina lix-xhud, tistaqsi mistoqsijiet diretti dwar il-fatti ammessi u kwalunkwe mistoqsijiet mitluba mill-avukat difensur waqt l-eżami.

Fil-preżent, il-liġi ma tippermettix li l-evidenza ta’ xhud tittieħed bl-użu ta’ teknoloġiji bħat-televiżjoni jew il-konferenzi bil-vidjo.

III. L-evalwazzjoni ta’ l-evidenza

8. Fejn l-evidenza ma tkunx inkisbet legalment minn parti, hemm restrizzjonijiet imposti fuq il-qorti meta tieħu d-deċiżjoni tagħha?

( bħal reġistrazzjoni fuq tejp meħuda illegalment, eċċ.)

Il-qorti ma tagħtix kas ta’ evidenza li ma tkunx ġiet ippreżentata u ammessa formalment.

9. Bħala parti fil-każ, id-dikjarazzjoni tiegħi tgħodd bħala evidenza?

Ma tgħoddx bħala evidenza favur tiegħi. Madankollu, tista’ tgħodd bħala evidenza kontra tiegħi jekk id-dikjarazzjoni tiegħi hi konfessjoni magħmula waqt intervista formali.

« Teħid ta’ evidenza u mezz ta’ evidenza - Informazzjoni Ġenerali | Italja - Informazzjoni Ġenerali »

Fuq

L-aħħar aġġornament: 19-04-2007