Teħid ta’ evidenza u mezz ta’ evidenza - Greċja

LISTA TAL- KONTENUT I. L-oneru tal-prova  1. a) Liema huma r-regoli dwar l-oneru tal-prova? (Fuq liema parti jaqa’ l-oneru tal-prova u għal liema fatti? X’inhuma l-implikazzjonijiet jekk id-dubji dwar xi fatt speċifiku ma jkunux jistgħu jiġu solvuti?)  b) Hemm regoli li jeżentaw ċerti fatti mill-oneru tal-prova? F’liema każijiet? Huwa possibbli li tinġieb prova kuntrarja?  2. Sa liema grad għandha l-qorti tkun konvinta dwar fatt biex tibbaża l-ġudizzju tagħha fuq l-eżistenza ta’ dak il-fatt?  II. It-teħid tal-provi  3. It-teħid tal-provi jsir dejjem fuq inizjattiva ta’ parti, jew jista’ jsir fuq inizjattiva tal-imħallef f’ċerti każijiet?  4. a) Liema huma l-istadji li jkun imiss wara li l-partijiet ikunu rranġaw biex jittieħdu l-provi?  5. a) X’tipi ta’ provi jeżistu?  b) Liema huma l-metodi għall-eżami tax-xhieda u dawn kif huma differenti mill-mezzi użati għall-eżami ta’ xhieda esperti?  c) Ċerti tipi ta’ provi huma aktar b’saħħithom minn oħrajn?  d) Biex jiġu pprovati ċerti fatti, huma obbligatorji ċerti provi (e.ż. prova bil-miktub hija obbligatorja għal djun ta’ aktar minn ċertu ammont?)  6. a) Biex jiġu ppruvati ċerti fatti, ċerta xhieda hija obbligatorja?  b) Tista’ persuna li tirrifjuta li tixhed tkun imġiegħla tagħmel hekk?  c) Hemm kategoriji ta’ persuni li ma tistax tittieħed xhieda mingħandhom?  7. X’inhi l-funzjoni tal-imħallef u tal-partijiet matul l-eżami ta’ xhud? Taħt liema kundizzjonijiet jista’ xhud jinstema’ permezz ta’ teknoloġija ġdida?  III. L-evalwazzjoni tal-provi  8. Meta prova sottomessa minn parti ma tkunx inkisbet legalment, hemm restrizzjonijiet għall-qorti?  9. Bħala parti f’kawża, l-istqarrija tiegħi stess titqies bħala prova?

 

I. L-oneru tal-prova

1.

a) Liema huma r-regoli dwar l-oneru tal-prova? (Fuq liema parti jaqa’ l-oneru tal-prova u għal liema fatti? X’inhuma l-implikazzjonijiet jekk id-dubji dwar xi fatt speċifiku ma jkunux jistgħu jiġu solvuti?)

Dwar kwistjonijiet ta’ prova, il-liġi Griega issegwi il-“prinċipju tal-prosekuzzjoni tal-parti”. Dan ifisser li l-qorti taġixxi biss fuq rikors ta’ parti u tiddeċiedi abbażi tat-talbiet fattwali magħmula u bil-provi mill-partijiet u tar-rikorsi li huma jissottomettu. Jittieħdu passi proċedurali fuq talba mill-parti, sakemm il-liġi ma tgħidx xort’oħra. Kull parti jeħtiġilha ġġib prova biss dwar il-fatti li jkunu rilevanti għad-deċiżjoni tal-kawża u li jkunu meħtieġa biex isostnu t-talba jew il-kontrotalba indipendenti tagħha. Rikors minn parti li ma jkollux provi ma jintlaqax.

b) Hemm regoli li jeżentaw ċerti fatti mill-oneru tal-prova? F’liema każijiet? Huwa possibbli li tinġieb prova kuntrarja?

Fejn il-liġi tistipula xi prova għall-eżistenza ta’ fatt, prova kuntrarja hija permessa, sakemm ma jingħadx xort’oħra. Fatti li jkunu tant magħrufa jew li ma jkunx jista’ jkun hemm dubju raġjonevoli li jkunu ġenwini jew li l-qorti tkun taf bihom minn proċedura ġudizzjarja oħra jitqiesu awtomatikament, mingħajr provi. Fl-aħħar nett, il-qorti awtomatikament tqis il-preċetti tal-esperjenza komuni, mingħajr provi. Il-liġijiet, konswetudnijiet u użanzi ta’ pajjiżi oħra jitqiesu awtomatikament, għalkemm jekk il-qorti ma tkunx familjari magħhom hija tista’ teżiġi li jinġiebu provi.

Fuq

2. Sa liema grad għandha l-qorti tkun konvinta dwar fatt biex tibbaża l-ġudizzju tagħha fuq l-eżistenza ta’ dak il-fatt?

Il-qorti tqis b’mod liberu l-provi u tiddeċiedi skont il-kuxjenza tagħha jekk id-dikjarazzjonijiet ikunux ġenwini. Fid-deċiżjoni tagħha hija tgħid x’kienu l-motivi li jkunu wasslu lill-imħallef jifforma opinjoni tiegħu. Fejn il-liġi jkun jidhrilha li l-bilanċ ta’ probabiltajiet ikun suffiċjenti (e.g. f’miżuri kawtelatorji), il-qorti ma tkunx obbligata tapplika d-dispożizzjonijiet dwar it-teħid ta’ provi, il-prova stess u l-qawwa tagħha, iżda tqis kull ma jidhrilha jkun xieraq biex tifforma opinjoni dwar il-fatti.

II. It-teħid tal-provi

3. It-teħid tal-provi jsir dejjem fuq inizjattiva ta’ parti, jew jista’ jsir fuq inizjattiva tal-imħallef f’ċerti każijiet?

Il-prinċipju bażiku huwa li l-partijiet jipproponu u jressqu l-provi. Iżda l-qorti tista’ minn jeddha tordna li tinġieb kull prova permessa mil-liġi, anki jekk il-partijiet ma jkunux invokawha.

4.

a) Liema huma l-istadji li jkun imiss wara li l-partijiet ikunu rranġaw biex jittieħdu l-provi?

Wara jkunu ttieħdu l-provi l-qorti tiddeċiedi dwar il-merti tal-każ, sakemm ma ssibx li l-provi ma kinux suffiċjenti, f’liema ċirkustanza hija tista’ tordna li jinġiebu provi ġodda u addizzjonali.

5.

a) X’tipi ta’ provi jeżistu?

Il-provi jikkonsistu f’ammissjonijiet, rapporti ta’ perizja, dokumenti, is-smigħ tal-partijiet, xhieda, il-ġurament tal-parti u preżunzjonijiet ta’ fatt.

Fuq

b) Liema huma l-metodi għall-eżami tax-xhieda u dawn kif huma differenti mill-mezzi użati għall-eżami ta’ xhieda esperti?

Id-dispożizzjonijiet fir-rigward ta’ xhieda huma applikati wkoll meta jkollhom jintwerew fatti tal-imgħoddi billi jkunu eżaminati persuni li fehmu dawk il-fatti abbażi tat-tagħrif speċjalizzat tagħhom. Meta esperti jkunu eżaminati bħala xhieda, tiġi segwita l-istess proċedura bħal dik għal xhieda ordinarji.

c) Ċerti tipi ta’ provi huma aktar b’saħħithom minn oħrajn?

L-ammissjonijiet bil-fomm jew bil-miktub tal-parti quddiem il-qorti jew l-imħallef supplenti jikkostitwixxu prova sħiħa kontra l-persuna li tkun ammettiet, waqt li ammissjonijiet mhux fi proċedimenti tal-qorti u kull prova oħra ikunu valutati liberament.

d) Biex jiġu pprovati ċerti fatti, huma obbligatorji ċerti provi (e.ż. prova bil-miktub hija obbligatorja għal djun ta’ aktar minn ċertu ammont?)

Kuntratti u atti kollettivi ma jistgħux jiġu ppruvati permezz ta' xhieda jekk ikunu ta' valur ta' aktar minn €5 869.405, u t-testimonjanza ta' xhieda kontra l-kontenut ta' dokument mhix permessa, ukoll jekk l-att legali jkun ta' valur ta' anqas minn 2 miljun GRD jew €5 869.405. Iżda t-testimonjanza ta' xhieda hija permessa fil-każijiet li ġejjin:

1. f'każ tal-prinċipju ta' prova bil-miktub li tirriżulta minn dokument li għandu forza probatorja,
2. jekk ikun hemm raġuni fiżika jew morali għaliex id-dokument ma setax jinkiseb,
3. jekk jintwera li d-dokument abbozzat ikun intilef aċċidentalment,
4. jekk minħabba n-natura tal-att legali jew il-kundizzjonijiet speċjali li taħthom ikun inħoloq, u b'mod speċjali jekk ikun jirrigwarda operazzjonijiet kummerċjali, it-testimonjanza ta' xhieda tkun iġġustifikata.

6.

a) Biex jiġu ppruvati ċerti fatti, ċerta xhieda hija obbligatorja?

Kull min jitħarrek bħala xhud għandu jidher u jiddikjara l-fatti kif jafhom. Jekk persuna tonqos milli tidher, mingħajr ġustifikazzjoni, il-qorti tivverbalizza li tkun tat deċiżjoni li tordnalha tħallas l-ispejjeż ikkawżati mill-assenza tagħha u tista’ wkoll timponi penali finanzjarja.

Fuq

b) Tista’ persuna li tirrifjuta li tixhed tkun imġiegħla tagħmel hekk?

Xhud li jidher u jirrifjuta li jixhed, ukoll meta jkun jeħtieġlu jagħmel hekk, jista’ jkun ordnat mill-qorti li jħallas penali.

c) Hemm kategoriji ta’ persuni li ma tistax tittieħed xhieda mingħandhom?

Dawn li ġejjin ma jistgħux ikunu eżaminati bħala xhieda:

1. saċerdoti, għal kulma jkunu saru jafu fil-qrar,
2. persuni li, fiż-żmien tal-fatti inkwistjoni, ma kellhomx l-intellett li jifhmuhom jew li ma jkunux jistgħu jikkomunikaw dak li jkunu għaddew minnu,
3. persuni li, fiż-żmien tal-fatti inkwistjoni, kienu fi stat ta' diżordni mentali li effettivament illimitat l-operazzjoni tal-ġudizzju tagħhom u r-rieda tagħhom jew li jisfaw fi stat bħal dak meta jiġu biex ikunu eżaminati,
4. avukati, nutara, tobba, spiżjara, infermiera, qbiela u l-assistenti tagħhom, kif ukoll l-avukat tal-parti, dwar fatti li jkunu fdati lilhom jew li jkunu saru jafu bihom waqt l-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom li dwarhom ikollhom l-obbligu tal-kunfidenzjalità, ħlief meta l-persuna li tkun fdathom u li tkun ikkonċernata mill-kunfidenzjalità tħallihom jixhdu,
5. impjegati taċ-ċivil u persunal militari li jkun għadhom fis-servizz għal fatti li dwarhom għandhom id-dmir tal-kunfidenzjalità, ħlief meta l-ministru kompetenti iħallihom jiġu eżaminati,
6. persuni li jista' jkollhom interess fil-kawża.

Persuni li jkunu jiġu mill-partijiet bil-konsangwinità jew biż-żwieġ jew b'adozzjoni sat-tielet grad, konjuġi (ukoll wara x-xoljiment taż-żwieġ) u persuni li jkunu ntrabtu li jiżżewġu jistgħu wkoll jirrifjutaw li jixhdu.

Fuq

7. X’inhi l-funzjoni tal-imħallef u tal-partijiet matul l-eżami ta’ xhud? Taħt liema kundizzjonijiet jista’ xhud jinstema’ permezz ta’ teknoloġija ġdida?

Qabel ma jkun eżaminat xhud għandu jitqiegħed taħt ġurament (billi jieħu ġurament reliġjuż jew jagħmel affermazzjoni). Ix-xhieda jiġu eżaminati separatament, u huwa biss jekk jitqies li huwa essenzjali li jistgħu jkunu kontro-eżaminati ma’ xhieda oħra jew mal-partijiet. Ix-xhieda jagħtu t-testimonjanza tagħhom bil-fomm. Ix-xhieda għandhom jiddikjaraw kif saru jafu b’dak li jixhdu dwaru, u fil-każ ta’ fatti li huma ma kinux jafu bihom direttament, huma għandhom isemmu l-persuna li għarrfithom b’dak li jkunu qed jixhdu dwaru. Il-qorti tista’ ma tippremettix li jsiru mistoqsijiet lil xhieda minn partijiet jew mill-avukati tagħhom jekk ikunu biċ-ċar għalxejn jew irrilevanti, u tiddikjara li l-eżami ta’ xhud ikun intemm meta jidhrilha li x-xhud ikun qal dak kollu li jkun jaf dwar il-fatti li tagħhom ikollha tinġieb prova.

III. L-evalwazzjoni tal-provi

8. Meta prova sottomessa minn parti ma tkunx inkisbet legalment, hemm restrizzjonijiet għall-qorti?

Il-qorti tista’ tqis biss provi legali. Il-kunċett “legali” jinkludi wkoll il-mezzi li bihom ikunu nkisbu l-provi. Provi miksuba illegalment huma illegali u ma jiġux ikkunsidrati.

9. Bħala parti f’kawża, l-istqarrija tiegħi stess titqies bħala prova?

Iva, l-eżami tal-partijiet huwa aċċettat bħala prova.

« Teħid ta’ evidenza u mezz ta’ evidenza - Informazzjoni Ġenerali | Greċja - Informazzjoni Ġenerali »

Fuq

L-aħħar aġġornament: 05-05-2009