Komisja Europejska > EJN > Rozwód > Włochy

Ostatnia aktualizacja: 15-11-2007
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Rozwód - Włochy

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Jej treść w oryginalnej wersji językowej została zaktualizowana i przeniesiona do europejskiego portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Na jakich warunkach można uzyskać rozwód? 1.
2. Jakie są podstawy orzeczenia rozwodu? 2.
3. Jakie są skutki rozwodu w odniesieniu do: 3.
a) osobistych relacji pomiędzy małżonkami? a)
b) podziału majątku małżonków? b)
c) małoletnich dzieci małżonków? c)
d) obowiązku alimentacyjnego względem współmałżonka? d)
4. Co w praktyce oznacza termin prawny „separacja sądowa”? 4.
5. Jakie są warunki orzeczenia separacji sądowej? 5.
6. Jakie są skutki prawne separacji sądowej? 6.
7. Co w praktyce oznacza termin „unieważnienie małżeństwa”? 7.
8. Jakie są warunki orzeczenia unieważnienia małżeństwa? 8.
9. Jakie są skutki prawne unieważnienia małżeństwa? 9.
10. Czy istnieją alternatywne sposoby, poza drogą sądową, na rozwiązywanie problemów związanych z rozwodem? 10.
11. Gdzie należy składać wnioski o rozwód/separację sądową/unieważnienie małżeństwa? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku? 11.
12. Czy można uzyskać pomoc prawną w zakresie pokrycia kosztów postępowania? 12.
13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od orzeczenia rozwodu/separacji sądowej/unieważnienia małżeństwa? 13.
14. Co należy zrobić, aby orzeczenie w sprawie rozwodu/separacji sądowej/unieważnienia małżeństwa wydane przez sąd innego państwa członkowskiego zostało uznane we Włoszech? 14.
15. Do jakiego sądu należy się zwrócić, aby zakwestionować uznanie orzeczenia rozwodu/separacji prawnej/unieważnienia małżeństwa wydanego przez sąd innego państwa członkowskiego? Jaką procedurę stosuje się w takich sytuacjach? 15.
16. Jakie przepisy prawa odnoszące się do rozwodu stosuje sąd w postępowaniu rozwodowym pomiędzy małżonkami, którzy nie mieszkają we Włoszech lub są obywatelami różnych państw? 16.

 

1. Na jakich warunkach można uzyskać rozwód?

Prawo przewiduje bezwzględne podstawy orzeczenia rozwodu (patrz pytanie 2), które są warunkami koniecznymi, aczkolwiek niewystarczającymi do udzielenia rozwodu. Korzystając z uprawnień kontrolnych, których zakres może być zróżnicowany zależnie od szczególnych przyczyn rozwodu, sąd musi ustalić, że nastąpił nieodwracalny rozpad małżeństwa, będący wspólną podstawą wszystkich przesłanek do orzeczenia rozwodu.

Kontrole takie są niezbędne, nawet jesli strony złożą wspólny wniosek o rozwód. Porozumienie małżonków nie jest samo w sobie przesłanką do orzeczenia rozwodu (dlatego też we Włoszech w rzeczywistosci nie jest możliwy rozwód za obopólnym porozumieniem); przed orzeczeniem o rozwodzie sąd zawsze musi ustalić fakty, będące powodem złożenia wniosku.

Sąd rozwiązuje małżeństwa zawarte na mocy kodeksu cywilnego lub zwalnia parę z cywilnych skutków małżeństwa, jeżeli dana para wzięła slub koscielny i zostało to należycie odnotowane w księdze stanu cywilnego. Niezbędny jest udział prokuratora.

Źródło: ustawa nr 898 z dnia 1 grudnia 1970 r., zmieniona ustawą nr 436 z dnia 1 sierpnia 1978 r. i ustawą nr 74 z dnia 6 marca 1987 r.

2. Jakie są podstawy orzeczenia rozwodu?

O rozwód wystąpić może każdy z małżonków:

  1. jeżeli po slubie drugi małżonek zostanie uznany przez sąd winnym szczególnie poważnego przestępstwa, które mogło, ale nie musiało zostać popełnione przed slubem, (tzn.
    1. przestępstwa karanego dożywotnim pozbawieniem wolnosci lub pozbawieniem wolnosci na ponad 15 lat, także na podstawie więcej niż jednego wyroku, przestępstwa z premedytacją, z wyjątkiem przestępstw o charakterze politycznym oraz przestępstw popełnionych ze szczególnych przyczyn moralnych lub społecznych;
    2. przestępstwa karanego pozbawieniem wolnosci, mającego charakter kazirodztwa (art. 564 kodeksu karnego) lub przestępstwa na tle seksualnym z użyciem przemocy na podstawie art. 609a (przemoc na tle seksualnym), 609c, 609d, 609g (wprowadzonych ustawą nr 66 z 1996 r.);
    3. przestępstwa podlegającego karze pozbawienia wolnosci, polegającego na dopuszczeniu się morderstwa dziecka/dzieci małżonka bądź usiłowania morderstwa małżonka lub jego dziecka/dzieci;
    4. przestępstwa podlegającego karze pozbawienia wolnosci, jeżeli daną osobę uznano winną dwu- lub wielokrotnego spowodowania poważnego uszkodzenia ciała, niewywiązania się z obowiązku utrzymania rodziny, przemocy w rodzinie lub wobec małoletnich bądź maltretowania osoby niepełnosprawnej czy też działania na szkodę małżonka lub jego dzieci, o ile wnioskodawca nie został skazany za udział w zmowie lub o ile nie ustalono, że małżonkowie ponownie mieszkają razem;
  2. w przypadkach gdy:
    1. drugi małżonek został uznany niewinnym przestępstwa kazirodztwa lub przestępstwa na tle seksualnym z użyciem przemocy, o których mowa w pkt 1b) i c), jeżeli sąd uzna, że pozwany nie jest w stanie utrzymać lub przywrócić wspólnoty życia rodzinnego;
    2. para pozostaje w separacji sądowej lub separacji za obopólną zgodą przez co najmniej trzy lata od czasu wystąpienia przed sądem w trakcie postępowania w sprawie separacji;
    3. postępowanie karne dotyczące przestępstw wymienionych w pkt 1b) i c) zostało umorzone ze względu na przedawnienie, jednak sąd rozwodowy ustali, że przestępstwo jako takie nadal podlega karze;
    4. postępowanie karne w sprawie przestępstwa kazirodztwa zostało zakończone wyrokiem stwierdzającym, że dane przestępstwo nie podlega karze ze względu na małą szkodliwosć społeczną;
    5. drugi z małżonków, niebędący obywatelem Włoch, uzyskał unieważnienie lub rozwiązanie małżeństwa bądź wstąpił w nowy związek małżeński za granicą;
    6. małżeństwo nie zostało skonsumowane;
    7. jeden z małżonków oficjalnie zmienił płeć, wówczas wniosek o rozwód może złożyć osoba, która zmieniła płeć lub drugi małżonek.

    Zasadniczo, pomijając scenariusze „prawa karnego” (obejmujące, oprócz wyroków za poważne przestępstwa, przypadki uniewinnienia ze względu na ograniczoną odpowiedzialnosć, przedawnienie przestępstwa lub brak obiektywnych podstaw do nałożenia kary w przypadku kazirodztwa), podstawami rozwodu są separacja sądowa; unieważnienie, rozwiązanie lub zawarcie nowego związku małżeńskiego przez drugiego z małżonków za granicą, nieskonsumowanie małżeństwa lub zmiana płci.

    Do góryDo góry

3. Jakie są skutki rozwodu w odniesieniu do:

a) osobistych relacji pomiędzy małżonkami?

Relacje między małżonkami: udzielenie rozwodu pociąga za sobą:

  • po pierwsze, rozwiązanie więzów małżeńskich, w rezultacie małżonkowie są ponownie stanu wolnego i mogą zawrzeć kolejne małżeństwo. Niemniej jednak, z wyjątkiem przypadków objętych art. 89 kodeksu cywilnego, kobieta nie ma prawa zawarcia kolejnego małżeństwa przez okreslony czas;
  • kobieta traci nazwisko, które dodała do własnego; niemniej jednak na wniosek kobiety sąd może pozwolić jej na zachowanie nazwiska męża oprócz jej własnego, jeżeli jest to w interesie wnioskodawczyni lub dzieci pozostających pod opieką rodziców.

Rozwód nie rozwiązuje więzów pokrewieństwa, a zwłaszcza nie usuwa przeszkody bezposredniego pokrewieństwa (art. 87 ust. 4 kodeksu cywilnego); małżonkowie pochodzący z innych krajów nie tracą obywatelstwa uzyskanego dzięki małżeństwu.

b) podziału majątku małżonków?

Podział majątku małżonków: rozwód rozwiązuje wspólnotę majątkową (obejmującą wszelkie zakupy dokonane przez małżonków wspólnie lub oddzielnie w czasie małżeństwa, oprócz przedmiotów osobistych wymienionych w art. 179 kodeksu cywilnego) oraz wspólnotę kapitałową. Wspólnota jednakże zostaje utrzymana, jeżeli dzieci nie osiągnęły jeszcze pełnoletności. Nie ma to wpływu na zwykłą własność (np. dobra nabyte proporcjonalnie przed małżeństwem lub w trakcie trwania małżeństwa, jeżeli majątki są rozdzielone), która może zostać anulowana na wniosek jednego z małżonków.

Do góryDo góry

c) małoletnich dzieci małżonków?

Władza rodzicielska: sąd udzielający rozwodu przyznaje także opiekę nad dziećmi jednemu z rodziców lub, jeżeli uważa się, że jest to w interesie dzieci, obojgu rodzicom wspólnie lub naprzemiennie; ustala także zasady dotyczące wizyt rodzica, któremu nie przyznano opieki. Wydaje instrukcje dotyczące zarządzania majątkiem dziecka i okresla kwotę zobowiązania alimentacyjnego, ciążącego na rodzicu, któremu nie przyznano opieki.

Sąd przyznaje zazwyczaj prawo do zamieszkania w domu rodzinnym małżonkowi, któremu przyznano opiekę. (Więcej szczegółów w sekcji „Władza rodzicielska - Włochy”)

d) obowiązku alimentacyjnego względem współmałżonka?

Obowiązek alimentacyjny: sąd udzielający rozwodu, na wniosek jednej ze stron, nakazuje regularną płatnosć alimentów na rzecz małżonka niedysponującego odpowiednimi srodkami lub niemogącego ich pozyskać z przyczyn obiektywnych. Obowiązek alimentacyjny wygasa, jeżeli osoba otrzymująca alimenty ponownie zawrze związek małżeński. Jeżeli obie strony zgodzą się, swiadczenie alimentacyjne może zostać także uregulowane jedną transakcją, poprzez przeniesienie prawa własnosci do majątku na małżonka będącego beneficjentem. (Więcej szczegółów w sekcji „Roszczenia alimentacyjne - Włochy”)

Do góryDo góry

Pozostałe skutki: małżonkom, którzy rozwiedli się, ale nie zawarli kolejnego związku małżeńskiego, przysługuje swiadczenie alimentacyjne, a także prawo do częsci odprawy wypłaconej drugiemu z małżonków. W razie smierci byłego małżonka pozostającemu przy życiu małżonkowi przysługuje prawo do otrzymywania emerytury rodzinnej lub podziału emerytury z kolejnym pozostającym przy życiu małżonkiem, a także do spadku, jeżeli dana osoba znajduje się w trudnej sytuacji. Prawo zezwala także małżonkowi, któremu przysługuje swiadczenie alimentacyjne, na ubieganie się o zabezpieczenie orzeczenia hipoteką ustanowioną na majątku drugiego małżonka lub o zajęcie majątku małżonka, na którym ciąży zobowiązanie alimentacyjne.

Niewywiązanie się z obowiązku utrzymania małżonka lub dzieci: zgodnie z art. 570 kodeksu karnego przestępstwem jest niewywiązanie się przez małżonka z obowiązku utrzymania małżonka i/lub dzieci.

4. Co w praktyce oznacza termin prawny „separacja sądowa”?

Separacja sądowa oznacza, że prawo nie wymaga już od małżonków wspólnego mieszkania. Separacja faktyczna jest bezskuteczna (z wyjątkiem sytuacji zaistniałych przed wejsciem w życie ustawy o reformie nr 151 z 1975 r.).

Poza tym, że osłabia więzi, separacja nie ma żadnego wpływu na stosunki małżeńskie.

Separacja sądowa może zostać orzeczona przez sąd lub wynikać z obopólnego porozumienia.

Źródła: zasady merytoryczne okresla kodeks cywilny (art. 150 et seq.; w kwestiach dotyczących dziedziczenia patrz art. 548 i 585 kodeksu cywilnego).

Do góryDo góry

5. Jakie są warunki orzeczenia separacji sądowej?

Separacja sądowa zakłada stwierdzenie faktów powodujących, że dalsze pożycie małżeńskie byłoby niemożliwe do zniesienia lub miało poważny i szkodliwy wpływ na wychowanie dzieci. Wniosek może złożyć także małżonek odpowiedzialny za zaistniałą sytuację.

Po złożeniu wniosku przez stronę, jeżeli wymagają tego okolicznosci, sąd orzeka, kto jest odpowiedzialny za separację (w ten sposób ustawa o reformie z 1975 r. zastąpiła poprzednie zasady okreslania winy, zarzucając regułę „kary” opartej na winie i wprowadzając regułę „naprawy” w sytuacji, w której wspólne mieszkanie jest niemożliwe do zniesienia lub byłoby szkodliwe dla małoletnich dzieci).

Odpowiedzialnosć (wniosek w tej sprawie można złożyć dopiero po orzeczeniu o separacji) jest istotna dla okreslenia zobowiązań alimentacyjnych oraz kwestii związanych z dziedziczeniem. Niezbędny jest udział prokuratora.

Separacja za obopólnym porozumieniem oparta jest na porozumieniu między małżonkami, jednak staje się skuteczna dopiero po zatwierdzeniu przez sąd, który jest odpowiedzialny za sprawdzenie, czy porozumienie osiągnięte przez małżonków jest zgodne z ogólnym interesem rodziny. W szczególnosci jeżeli uzgodnienia dotyczące opieki nad dziećmi i ich utrzymania są sprzeczne z interesem dzieci, sąd wzywa strony i okresla niezbędne zmiany. Jeżeli rozwiązanie jest nieodpowiednie, sąd może odmówić zatwierdzenia. W orzecznictwie przyjęło się, że udział prokuratora nie jest konieczny, jeżeli w sprawę nie są zaangażowane osoby małoletnie.

Do góryDo góry

6. Jakie są skutki prawne separacji sądowej?

Stosunki osobiste: separacja sądowa lub separacja za obopólną zgodą znosi wymóg wszelkich form pomocy wymaganych, kiedy para mieszka razem; nie stosuje się już także domniemanie ojcostwa. Kobieta nie traci nazwiska męża, które zostało dodane do jej nazwiska, ale na jej wniosek sąd może zakazać jego używania, jeżeli takie używanie może powodować poważne szkody, a także może zezwolić żonie, aby nie używała takiego nazwiska, jeżeli takie używanie mogłoby być ze szkodą dla niej.

Podział majątku małżonków: separacja rozwiązuje wspólnotę majątkową.

Władza rodzicielska: sąd udzielający separacji orzeka o opiece nad dzieckiem oraz ustala kwotę swiadczenia alimentacyjnego, która musi być uiszczana na rzecz dziecka przez rodzica, któremu nie przydzielono opieki. Sąd zazwyczaj przyznaje prawo do zamieszkania w domu rodzinnym małżonkowi, któremu przyznano opiekę. (Więcej szczegółów w sekcji „Władza rodzicielska - Włochy”).

Zobowiązanie alimentacyjne: sąd przyznaje małżonkowi nieponoszącemu odpowiedzialnosci za separację, na wniosek takiego małżonka, prawo do swiadczeń alimentacyjnych ze strony drugiego małżonka, jeżeli wnioskodawca nie dysponuje wystarczającymi srodkami. Małżonkowi będącemu w potrzebie nadal przysługują swiadczenia alimentacyjne, tzn. płatne regularnie kwoty na utrzymanie, nawet jeżeli ponosi odpowiedzialnosć za separację (więcej szczegółów w sekcji „Roszczenia alimentacyjne - Włochy”).

Do góryDo góry

Orzecznictwo stanowi, że swiadczenia z tytułu separacji podlegają automatycznemu dostosowaniu, tak jak jest to wyraźnie przewidziane prawem w stosunku do swiadczeń z tytułu rozwodu.

Środki dotyczące opieki nad dziećmi i obliczenia wysokosci swiadczeń (na rzecz małżonka i dzieci) mogą podlegać zmianom. Niewywiązanie się z obowiązku opłacenia swiadczeń alimentacyjnych stanowi przestępstwo na mocy art. 570 kodeksu karnego.

Separacja z orzeczeniem o odpowiedzialnosci i bez niego: będącym w separacji małżonkom nieuznanym za odpowiedzialnych za separację nadal przysługują te same prawa w zakresie dziedziczenia, co małżonkom niebędącym w separacji.

Małżonkom uznanym za odpowiedzialnych za separację swiadczenia alimentacyjne przysługują jedynie wówczas, gdy przysługuje im prawo do swiadczeń alimentacyjnych ze strony zmarłego małżonka w momencie rozpoczęcia postępowania spadkowego (art. 548 i 585 kodeksu cywilnego).

Pozostałe skutki: orzeczenie o separacji uprawnia do rejestracji hipoteki zabezpieczającej orzeczenie. W razie niezastosowania się do orzeczenia i na wniosek złożony przez osobę uprawnioną sąd może zarządzić zajęcie majątku osoby odpowiedzialnej oraz nakazać osobom trzecim zobowiązanym do uiszczania okresowych płatnosci na rzecz osoby odpowiedzialnej przekazywanie częsci sumy beneficjentowi.

7. Co w praktyce oznacza termin „unieważnienie małżeństwa”?

W art. 117 et seq. kodeks cywilny definiuje różne przypadki nieważnosci, które mogą skutkować rozwiązaniem lub unieważnieniem małżeństwa. Najbardziej korzystne będzie tutaj skupienie się na kategorii nieważnosci i rozpatrzenie poszczególnych aspektów nieważnosci oraz odnosnych przepisów prawa.

Do góryDo góry

Małżeństwo jest nieważne, jeżeli jest wadliwe pod jednym ze względów okreslonych przepisami prawa, co należy wskazać w odpowiedni sposób.

O powództwie w sprawie unieważnienia małżeństwa nie powiadamia się spadkobierców, o ile sprawa nie jest już w toku. Niezbędny jest udział prokuratora.

Źródło: zasady merytoryczne okreslone są w art. 117-129a kodeksu cywilnego.

8. Jakie są warunki orzeczenia unieważnienia małżeństwa?

Małżeństwo może być nieważne z jednego z następujących powodów (art. 117 et seq. kodeksu cywilnego):

  1. jeden z małżonków pozostaje związany poprzednim małżeństwem (nie jest stanu wolnego). Nieważnosć jest absolutna i nie podlega zaskarżeniu; wnioski mogą wnosić małżonkowie, bezposredni potomkowie, prokurator lub dowolna zainteresowana osoba;
  2. impedimentum criminis: jeżeli małżeństwo zostaje zawarte przez dwie osoby, z których jedną skazano za morderstwo lub usiłowanie morderstwa małżonka drugiej. Nieważnosć jest absolutna i nieodwracalna; wnioski mogą wnosić małżonkowie, prokurator lub dowolna zainteresowana osoba;
  3. małżeństwo nie może zostać zawarte ze względu na chorobę psychiczną jednego z małżonków. Małżeństwo można unieważnić po fakcie, jesli stwierdzono, że jeden z małżonków był niepoczytalny w chwili zawarcia małżeństwa; wniosek o unieważnienie może wniesć opiekun, prokurator lub dowolna zainteresowana osoba;
  4. niepoczytalnosć jednego z małżonków (naturalna niezdolnosć). Małżeństwo może zostać zakwestionowane przez małżonka, któremu wprawdzie nie zabroniono zawarcia małżeństwa, lecz stwierdzi, że zawarł małżeństwo, będąc w stanie niepoczytalnosci. Wniosku nie można złożyć, jeżeli para mieszka razem dłużej niż od roku od chwili odzyskania przez danego małżonka pełni władz umysłowych;
  5. wiek. Wnioski mogą wnosić małżonkowie, prokurator lub rodzice; osoba małoletnia może wystąpić z wnioskiem rok po osiągnięciu pełnoletnosci;
  6. więzy pokrewieństwa, przysposobienia i powinowactwa. Wniosek o unieważnienie składać mogą małżonkowie, prokurator lub dowolna zainteresowana osoba, o ile od slubu nie upłynął rok lub możliwe było uzyskanie zezwolenia;
  7. przemoc, zastraszenie i błąd (zgoda uzyskana przy użyciu siły lub w rezultacie poważnych obaw, wynikających z czynników pozostających poza kontrolą małżonka; błędnie ustalona tożsamosć lub błąd w ocenie osobowosci drugiego z małżonków, zgodnie z art. 122 kodeksu cywilnego). Wnioski mogą składać małżonkowie, których zgodę uzyskano na jeden ze sposobów wspomnianych powyżej, o ile małżonkowie nie mieszkają razem przez rok od czasu ustania przyczyny przemocy lub zastraszania bądź od daty odkrycia błędu;
  8. symulacja. Wniosek o unieważnienie może złożyć którykolwiek z małżonków, którzy zawarli małżeństwo, zgodziwszy się nie spełniać zobowiązań lub nie korzystać z praw z niego wynikających. Wniosek należy wniesć przed upływem roku od dnia slubu lub jeżeli małżonkowie żyli ze sobą jak mąż i żona po slubie, nawet przez krótki czas.

9. Jakie są skutki prawne unieważnienia małżeństwa?

Jeżeli małżonkowie działali w dobrej wierze (tzn. w chwili zawarcia małżeństwa nie byli swiadomi przeszkody), małżeństwo pozostaje ważne do chwili orzeczenia jego nieważnosci, a unieważnienie jest skuteczne od chwili wydania orzeczenia (domniemane małżeństwo). Dzieci urodzone lub poczęte w trakcie małżeństwa uważane są za małżeńskie i dlatego dotyczą ich zasady regulujące separację par mających dzieci.

Do góryDo góry

Sąd może także zobowiązać jednego z małżonków do dokonywania okresowych płatnosci na rzecz drugiego z małżonków przez okres nie dłuższy niż trzy lata, jeżeli drugi z małżonków nie dysponuje odpowiednimi srodkami i nie zawarł kolejnego małżeństwa.

Jeżeli w dobrej wierze działał tylko jeden z małżonków, skutki domniemanego małżeństwa stosują się tylko do tego małżonka i do ewentualnych dzieci. Małżonek, który działał w złej wierze, zobowiązany jest do zapłaty należytego odszkodowania odpowiadającego swiadczeniom alimentacyjnym za trzy lata oraz do płacenia swiadczeń alimentacyjnych, jeżeli obowiązek ten nie ciąży na innych osobach.

Jeżeli oboje małżonkowie działali w złej wierze, małżeństwo ma skutki wobec dzieci urodzonych lub poczętych w trakcie małżeństwa, o ile unieważnienie małżeństwa nie było uzasadnione bigamią lub kazirodztwem; dzieci urodzone w małżeństwie unieważnionym ze względu na bigamię mogą uzyskać status dzieci urodzonych poza małżeństwem o ustalonym ojcostwie.

Dobra wiara jest przedmiotem domniemania i wymagana jest jedynie w momencie zawiązania węzła małżeńskiego.

10. Czy istnieją alternatywne sposoby, poza drogą sądową, na rozwiązywanie problemów związanych z rozwodem?

Nie przewiduje się alternatywnych metod rozwiązywania problemów związanych z rozwodem (lub separacją); w szczególności nie przewiduje się mediacji rodzinnej. Parlament pracuje obecnie nad projektem przepisów w sprawie mediacji rodzinnej, mających umożliwiać małżonkom osiąganie porozumienia w sprawie opieki nad dziećmi.

Do góryDo góry

11. Gdzie należy składać wnioski o rozwód/separację sądową/unieważnienie małżeństwa? Jakich formalności należy dopełnić i jakie dokumenty należy załączyć do wniosku?

Zasady dotyczące postępowania rozwodowego mają także zastosowanie do postępowania w sprawie separacji sądowej, o ile nie są z nim niezgodne, gdyż wówczas zastosowanie mają art. 706 et seq. kodeksu postępowania cywilnego.

Postępowanie przyjmuje postać specjalnego postępowania wyjasniającego, podlegającego zasadom innym niż zasady dotyczące zwykłego postępowania, zwłaszcza w odniesieniu do fazy wstępnej.

Jurysdykcja: Sąd zasiada jako kolegium sędziowskie w miejscu zamieszkania lub zameldowania pozwanego lub, jeżeli niemożliwe jest zlokalizowanie pozwanego lub mieszka on za granicą, w miejscu zamieszkania lub zameldowania wnioskodawcy. Jeżeli obie strony mieszkają za granicą, sprawę może rozpatrzyć każdy sąd w kraju. W przypadku rozwodu za obopólną zgodą małżonkowie mogą wybrać miejsce zamieszkania lub zameldowania jednego z nich.

Postępowanie: Wniosek o rozwód przyjmuje postać wniosku składanego w biurze sekretarza własciwego sądu. Do wniosku powinny być załączone dokumenty wymienione w powiadomieniu, można je jednak także okazać podczas przesłuchania. Wnioskodawca odpowiada za powiadomienie drugiego małżonka o złożeniu wniosku oraz o zarządzeniu przewodniczącego sądu, okreslającym datę przesłuchania małżonków. Jeżeli nie powiedzie się próba pojednania podczas przesłuchania przed przewodniczącym sądu, wydaje on nakazy tymczasowe w interesie małżonków i dzieci oraz okresla datę przesłuchania przed sędzią rozpatrującym sprawę, który rozpatrzy ją zgodnie z zasadami dotyczącymi postępowań wyjasniających.

Do góryDo góry

Rozwód za obopólną zgodą: wspólny wniosek zakłada, że małżonkowie zgadzają się na rozwód oraz okreslone w jego następstwie warunki odnoszące się do dzieci i stosunków finansowych. Postępowanie ma charakter uproszczony.

Źródła: ustawa nr 898 z 1970 r. z późn. zm.; w przypadku separacji sądowej zastosowanie mają także art. 706-711 kodeksu postępowania cywilnego.

12. Czy można uzyskać pomoc prawną w zakresie pokrycia kosztów postępowania?

Możliwe jest uzyskanie pomocy prawnej, a co za tym idzie, reprezentacji prawnej bez pokrywania kosztów adwokackich ani żadnych innych kosztów sądowych. Pomoc prawna przysługuje także obywatelom innych krajów, zamieszkującym zgodnie z prawem we Włoszech. Warunki kwalifikowalnosci można znaleźć w ustawie nr 1990/217 i w arkuszu informacyjnym dotyczącym pomocy prawnej. Wnioski należy składać do izby adwokackiej, w związku z czym pobrać je można ze stron internetowych własciwej izby (adres rzymskiej izby adwokackiej to www.ordineavvocati.roma.it italiano), a strony Ministerstwa Sprawiedliwosci znajdują się pod adresem www.giustizia.it/servizi_cittadino/patrocinio_stato.htm English - français - italiano.

Do góryDo góry

Źródło: ustawa nr 217 z 1990 r., zmieniona ustawą nr 134 z 2001 r.

13. Czy istnieje możliwość wniesienia odwołania od orzeczenia rozwodu/separacji sądowej/unieważnienia małżeństwa?

Możliwe jest odwołanie się od orzeczenia o separacji sądowej, rozwodzie lub unieważnieniu małżeństwa. Nieostateczne orzeczenie w postępowaniu rozwodowym (np. jeżeli postępowanie zmierza do wydania decyzji w sprawie świadczenia) lub postępowaniu w sprawie separacji (np. jeżeli sprawa zmierza do wydania orzeczenia o odpowiedzialności jednej z osób lub o świadczeniu) nie może być przedmiotem odrębnego odwołania (tzn. razem z orzeczeniem ostatecznym); odwołanie od takiego orzeczenia należy złożyć zgodnie z prawem.

14. Co należy zrobić, aby orzeczenie w sprawie rozwodu/separacji sądowej/unieważnienia małżeństwa wydane przez sąd innego państwa członkowskiego zostało uznane we Włoszech?

Zastosowanie ma tutaj rozporządzenie (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. Przewiduje ono standardową procedurę dla wszystkich państw członkowskich UE.

Uznawanie jest automatyczne. Dlatego też nie jest potrzebna procedura aktualizacji księgi stanu cywilnego w państwie członkowskim po ostatecznym orzeczeniu o rozwodzie, separacji sądowej lub unieważnieniu małżeństwa.

Niemniej jednak każda ze stron może uzyskać zaświadczenie stwierdzające, że decyzja musi lub nie może zostać uznana. W rozporządzeniu określono szczególne przyczyny nieuznania. Wniosek (w formie odwołania) należy złożyć we właściwym miejscowo sądzie apelacyjnym (w odniesieniu do miejsca wykonania orzeczenia oraz zgodnie z zasadami wewnętrznymi). Sąd orzeka bezzwłocznie (także bez postępowania prywatno-dowodowego), po czym wnioskodawca zostaje powiadomiony o orzeczeniu.

Do góryDo góry

15. Do jakiego sądu należy się zwrócić, aby zakwestionować uznanie orzeczenia rozwodu/separacji prawnej/unieważnienia małżeństwa wydanego przez sąd innego państwa członkowskiego? Jaką procedurę stosuje się w takich sytuacjach?

Każda ze stron może zaskarżyć decyzję o uznaniu przed sądem odwoławczym, który wydał decyzję, przed upływem miesiąca od otrzymania powiadomienia (dwóch miesięcy, jesli druga strona mieszka w innym kraju). Na takim drugim etapie zastosowanie ma zasada postępowania prywatno-dowodowego i normalne zasady procesowe.

Od orzeczenia w sprawie zaskarżonej decyzji można odwoływać się do Trybunału Kasacyjnego (por. załączniki do rozporządzenia).

16. Jakie przepisy prawa odnoszące się do rozwodu stosuje sąd w postępowaniu rozwodowym pomiędzy małżonkami, którzy nie mieszkają we Włoszech lub są obywatelami różnych państw?

Separacja sądowa i rozwód regulowane są przepisami krajowymi wspólnymi dla obojga małżonków w momencie złożenia wniosku o separację lub rozwód. W przypadku małżonków o różnym obywatelstwie sądowi przysługuje swoboda okreslenia prawa własciwego zależnie od kraju, w którym zwykle prowadzi życie małżeńskie dana para.

Jeżeli mające zastosowanie prawo zagraniczne nie przewiduje separacji sądowej lub rozwodu, zastosowanie ma prawo włoskie (art. 31 ustawy nr 218 z 1995 r.), a priorytet ma zasada lex fori (prawo państwa miejsca procesu). Należy zaznaczyć, że prawo włoskie ma zastosowanie bez względu na to, czy wnioskodawca jest obywatelem Włoch, a także może powoływać się na nie osoba niebędąca obywatelem Włoch, pozostająca w małżeństwie mieszanym lub osoba niebędąca obywatelem Włoch pozostająca w małżeństwie z osobą również niebędącą obywatelem Włoch.

W odniesieniu do tej kwestii małżonek mający obywatelstwo włoskie, który złożył wniosek o separację sądową lub rozwód we Włoszech, podlega prawu włoskiemu, nawet jeżeli nie mieszka we Włoszech. Małżonkowie o różnym obywatelstwie podlegają prawu kraju, w którym zwykle prowadzą życie małżeńskie. Niemniej jednak jeżeli prawo danego kraju nie przewiduje separacji sądowej lub rozwodu, sąd (włoski) stosuje prawo włoskie.

« Rozwód - Informacje ogólne | Włochy - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 15-11-2007

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania