Europese Commissie > EJN > Echtscheiding > Italië

Laatste aanpassing: 09-10-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Echtscheiding - Italië

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat zijn de voorwaarden om een echtscheiding te verkrijgen? 1.
2. Welke redenen eist de wet voor een scheiding? 2.
3. Wat zijn de gevolgen van een scheiding voor: 3.
a) de feitelijke relatie tussen de echtgenoten? a)
b) de verdeling van de eigendommen van de echtgenoten? b)
c) de minderjarige kinderen? c)
d) de verplichting tot het betalen van alimentatie aan de andere ex-echtgenoot? d)
4. Wat betekent het begrip scheiding van tafel en bed in de praktijk? 4.
5. Wat zijn de voorwaarden voor een scheiding van tafel en bed? 5.
6. Wat zijn de juridische gevolgen van een scheiding van tafel en bed? 6.
7. Wat betekent het begrip nietigverklaring van een huwelijk? 7.
8. Wat zijn de voorwaarden voor nietigverklaring van een huwelijk? 8.
9. Wat zijn de juridische gevolgen van nietigverklaring van een huwelijk? 9.
10. Zijn er alternatieve buitengerechtelijke mogelijkheden om de kwesties die betrekking hebben op de scheiding op te lossen, zonder de rechter in te schakelen? 10.
11. Waar moet ik mijn verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk indienen? Welke formaliteiten moet ik verrichten en welke documenten moet ik bij mijn verzoek voegen? 11.
12. Kan ik een tegemoetkoming krijgen in de kosten van juridische bijstand? 12.
13. Is het mogelijk in hoger beroep te gaan tegen een beslissing tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk? 13.
14. Wat moet ik doen om een rechterlijke beslissing tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk door een andere lidstaat, in Italië erkend te krijgen? 14.
15. Tot welk gerecht moet ik mij in Italië wenden om bezwaar te maken tegen de erkenning van een beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk door een gerecht in een andere lidstaat? Welke procedure is op deze zaak van toepassing? 15.
16. Wat is het toepasselijke recht in een echtscheidingsprocedure tussen echtgenoten die niet in Italië wonen of die verschillende nationaliteiten hebben? 16.

 

1. Wat zijn de voorwaarden om een echtscheiding te verkrijgen?

De wet voorziet in absolute gronden voor echtscheiding (zie vraag 2) waaraan moet worden voldaan, zij het dat er meer voorwaarden gelden om een echtscheiding te kunnen verkrijgen. Afhankelijk van de specifieke gronden voor echtscheiding stelt het gerecht op basis van zijn beoordelingsbevoegdheid vast dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. Dat is de gemeenschappelijke basis van alle gronden voor echtscheiding.

Deze controles zijn noodzakelijk, zelfs indien de partijen een gezamenlijk verzoek tot echtscheiding indienen. De instemming van de echtgenoten vormt op zichzelf geen grond voor echtscheiding (en daarom bestaat er in Italië geen echtscheiding met onderlinge toestemming). Voorafgaand aan de echtscheiding moet het gerecht altijd de onderliggende gronden voor het verzoek daartoe vaststellen.

Het gerecht kan huwelijken ontbinden die zijn gesloten volgens het burgerlijk wetboek of het echtpaar ontheffen van de burgerlijke gevolgen van het huwelijk indien het paar in de kerk was gehuwd en het huwelijk naar behoren was vastgelegd in het register van geboorte, huwelijk en overlijden. Betrokkenheid van het openbaar ministerie is noodzakelijk.

Bron: Wet nr. 898 van 1 december 1970, als gewijzigd bij Wet nr. 436 van 1 augustus 1978 en Wet nr. 74 van 6 maart 1987

2. Welke redenen eist de wet voor een scheiding?

Elk van de echtgenoten kan een verzoek tot echtscheiding indienen:

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  1. in die gevallen waarin na sluiting van het huwelijk de andere echtgenoot door een gerecht schuldig wordt bevonden aan een zeer ernstig misdrijf, ongeacht of dit voorafgaande aan het huwelijk is begaan. (Dat wil zeggen:
    1. voor ieder misdrijf waarop een levenslange gevangenisstraf of een gevangenisstraf van meer dan 15 jaar staat, eventueel als gevolg van meerdere veroordelingen, of voor misdrijven met voorbedachten rade, met uitzondering van politieke misdrijven en misdrijven gepleegd uit specifieke morele of sociale drijfveren;
    2. voor ieder misdrijf waarop een vrijheidsstraf staat voor incest (artikel 564 van het burgerlijk wetboek) of gewelddadige seksuele misdrijven krachtens de artikelen 609a (seksueel geweld), 609c, 609d, 609g (ingevoegd bij Wet nr. 66 van 1996);
    3. voor ieder misdrijf waarop een vrijheidsstraf staat voor de moord op een of meer kinderen van de echtgenoot of voor poging tot moord op de echtgenoot of hun kind(eren);
    4. voor ieder misdrijf waarop een vrijheidsstraf staat, in die gevallen waarin de persoon in minstens twee gevallen schuldig is bevonden aan het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel, het in gebreke blijven bij de nakoming van de verplichting om het gezin te onderhouden, of aan het mishandelen binnen het gezin of van minderjarigen, of aan het misleiden van een handelingsonbekwame waardoor de echtgenoot of hun kind(eren) schade lijden. Uitgezonderd zijn die gevallen waarin de eiser tot de echtscheiding is veroordeeld voor samenspanning of indien is vastgesteld dat de echtgenoten weer samenwonen);
  2. in gevallen waarin:
    1. de andere echtgenoot is vrijgesproken van de onder 1b) en 1c) genoemde misdrijven incest of seksueel geweld, maar waarin het gerecht vaststelt dat de verweerder ongeschikt is om het gezinsleven te onderhouden of te herstellen;
    2. de echtgenoten ten minste drie jaar zijn gescheiden van tafel en bed of zijn gescheiden met onderlinge toestemming sinds ze voor het gerecht zijn verschenen vanwege de scheidingsprocedure;
    3. het strafproces met betrekking tot de onder 1b) en 1c) genoemde misdrijven is beëindigd wegens verjaring van het misdrijf, maar het echtscheidingsgerecht bepaalt dat de misdrijven op zichzelf nog steeds strafbaar zijn;
    4. het strafproces met betrekking tot het misdrijf incest heeft geleid tot de uitspraak dat het misdrijf niet strafbaar was, omdat het geen publiek schandaal wekte;
    5. de andere echtgenoot, die niet over de Italiaanse nationaliteit beschikt, een nietigverklaring of ontbinding van het huwelijk heeft verkregen of in het buitenland een nieuw huwelijk is aangegaan;
    6. het huwelijk niet is geconsumeerd;
    7. een van de echtgenoten officieel van geslacht is veranderd; in dit geval kan het verzoek tot echtscheiding worden ingediend door de persoon die van geslacht is veranderd of door de andere echtgenoot.

    In wezen komt het erop neer dat er naast de strafrechtelijke gevallen (waaronder veroordelingen voor ernstige misdrijven, zaken waarin de persoon is vrijgesproken op grond van verminderde toerekeningsvatbaarheid, verjaring van het misdrijf of wegens gebrek aan objectieve gronden voor strafoplegging in het geval van incest) als gronden voor echtscheiding gelden: scheiding van tafel en bed, nietigverklaring of ontbinding van het huwelijk, het aangaan van een nieuw huwelijk in het buitenland door de andere echtgenoot, het huwelijk is niet geconsumeerd of er is sprake van geslachtsverandering.

    Bovenkant paginaBovenkant pagina

3. Wat zijn de gevolgen van een scheiding voor:

a) de feitelijke relatie tussen de echtgenoten?
De feitelijke relatie tussen de echtgenoten: De toewijzing van een echtscheiding houdt het volgende in:
  • in de eerste plaats de verbreking van de huwelijksbanden, waardoor de echtgenoten weer de ongehuwde staat krijgen en dus opnieuw kunnen trouwen. De vrouw mag echter gedurende een bepaalde tijdsperiode niet huwen, met uitzondering van de gevallen die worden behandeld in artikel 89 van het burgerlijk wetboek;
  • de vrouw verliest de achternaam die zij aan de hare had toegevoegd; het gerecht kan echter op verzoek de vrouw toestaan om de toevoeging van de naam van haar echtgenoot aan de hare te blijven voeren, indien dit in het belang is van de eiser of van de kinderen die onder het gezag van hun ouders staan.

Scheiding verbreekt niet de verwantschapsbanden en laat in het bijzonder de beletselen van directe verwantschap onverlet (artikel 87, lid 4, van het burgerlijk wetboek); buitenlandse echtgenoten verliezen na het huwelijk niet hun staatsburgerschap.

b) de verdeling van de eigendommen van de echtgenoten?
De verdeling van de eigendommen van de echtgenoten: De echtscheiding ontbindt de wettelijke gemeenschap van goederen (die alle aankopen omvat die de echtgenoten gezamenlijk of afzonderlijk tijdens het huwelijk hebben gedaan, met uitzondering van de persoonlijke zaken die in artikel 179 van het burgerlijk wetboek zijn opgesomd) en het voor het gezin afgescheiden vermogen (fondo patrimoniale). In gevallen waarin de kinderen nog niet meerderjarig zijn, blijft het afgescheiden gezinsvermogen echter bestaan. Dit heeft geen gevolgen voor gewone eigendommen (bijvoorbeeld, zaken die pro quota (naar verhouding) zijn verworven voorafgaand aan of tijdens het huwelijk, wanneer de boedel wordt gescheiden op verzoek van een van de echtgenoten).
c) de minderjarige kinderen?
Ouderlijke verantwoordelijkheid: Het gerecht dat de echtscheiding toewijst, wijst ook het gezag over de kinderen toe aan een van de ouders, of - indien dit in het belang van het kind is - aan beide ouders gezamenlijk of om beurten; het gerecht stelt omgangsregels op voor de ouder aan wie het gezag niet is toegekend. Het gerecht geeft aanwijzingen met betrekking tot het beheer van het vermogen van de kinderen en bepaalt het alimentatiebedrag dat de ouder aan wie het gezag niet is toegekend dient te betalen.

Bij voorkeur wordt het recht om te wonen in de gezinswoning toegekend aan de echtgenoot aan wie het gezag wordt toegewezen. Zie voor nadere details “Ouderlijke verantwoordelijkheid - Italië”)

Bovenkant paginaBovenkant pagina

d) de verplichting tot het betalen van alimentatie aan de andere ex-echtgenoot?

Verplichting tot het betalen van alimentatie: Bij toewijzing van de echtscheiding gelast het gerecht op verzoek van de betrokken partij de periodieke betaling van alimentatie aan de ex-echtgenoot die over onvoldoende middelen beschikt of deze objectief gezien niet kan verkrijgen. De verplichting tot alimentatiebetaling houdt op als de ontvanger opnieuw in het huwelijk treedt. In geval beide partijen hiermee instemmen, kan de alimentatiebetaling ook geschieden met een enkele transactie door overdracht van de eigendomsrechten op een goed aan de echtgenoot aan wie het ten gunste komt. Zie voor nadere details “Alimentatievorderingen - Italië

Overige gevolgen: Echtgenoten die zijn gescheiden, maar niet hertrouwd, en die recht hebben op alimentatie, maken ook aanspraak op een deel van een aan de andere echtgenoot toegekende ontslagvergoeding. Bij overlijden van de vorige echtgenoot, heeft de langstlevende echtgenoot recht op een eventueel overdraagbaar pensioen of op verdeling van het pensioen met een eventuele volgende langstlevende echtgenoot en op de erfenis, indien de persoon in kwestie behoeftig is. De alimentatiegerechtigde echtgenoot heeft het recht op een ipoteca giudiziale (door het gerecht goedgekeurde schriftelijke verklaring die kan worden geregistreerd als hypotheek op de goederen van de schuldenaar) of kan verzoeken om inbeslagneming van de goederen van de echtgenoot teneinde de alimentatie te vereffenen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verzuim om de echtgenoot of de kinderen te onderhouden: Krachtens artikel 570 van het wetboek van strafrecht is er sprake van een strafbaar feit wanneer een echtgenoot verzuimt zijn echtgenoot en/of hun kinderen te onderhouden.

4. Wat betekent het begrip scheiding van tafel en bed in de praktijk?

Scheiding van tafel en bed betekent dat een paar niet langer volgens het recht hoeft samen te leven. Een feitelijke scheiding van tafel en bed heeft geen rechtsgevolg (met uitzondering van situaties die zijn ontstaan voorafgaande aan Wet nr. 151 van 1975 (hervormingswet)).

Scheiding van tafel en bed heeft geen enkel gevolg voor de huwelijksrelatie, afgezien van het feit dat het de banden verzwakt.

Scheiding van tafel en bed kan door het gerecht worden gelast of plaatsvinden met onderlinge toestemming.

Bronnen: De materiële regels worden uiteengezet in het burgerlijk wetboek (artikel 150 e.v.) (Zie voor vraagstukken in verban met erfrecht de artikelen 548 en 585 van het burgerlijk wetboek.)

5. Wat zijn de voorwaarden voor een scheiding van tafel en bed?

Scheiding van tafel en bed veronderstelt dat feitelijk is vastgesteld dat de voortzetting van het huwelijksleven ondraaglijk is geworden of ernstige en schadelijke gevolgen kan hebben voor de opvoeding van de kinderen. Het verzoek kan ook worden gedaan door de echtgenoot die verantwoordelijk is voor de situatie.

In voorkomende gevallen beslist het gerecht na een verzoekschrift van een partij wie er verantwoordelijk is voor de scheiding van tafel en bed. Op deze manier werd in 1975 met de hervormingswet het beginsel verlaten van sanzione (sanctie) gebaseerd op schuld. Toen werd het beginsel ingevoerd van een remedio (oplossing) voor een situatie waarin samenleven ondraaglijk is of schadelijk kan zijn voor minderjarige kinderen).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verantwoordelijkheid (die uitsluitend op verzoek kan worden vastgesteld tijdens de behandeling van de scheidingszaak) is van belang voor de opstelling van de alimentatieregeling en voor vragen met betrekking tot het erfrecht. Betrokkenheid van het openbaar ministerie is noodzakelijk.

Scheiding van tafel en bed met onderlinge toestemming is gebaseerd op overeenstemming tussen partijen, maar treedt pas in werking na goedkeuring van het gerecht, dat moet controleren of het scheidingsconvenant tussen de echtgenoten geen aantasting vormt van de gevestigde belangen van het gezin. In het bijzonder in die gevallen waarin het convenant met betrekking tot het gezag en onderhoud van de kinderen niet in het belang van de kinderen is, roept het gerecht de partijen opnieuw op en geeft het aan welke veranderingen er nodig zijn. In gevallen waarin het convenant ongeschikt is, kan het gerecht weigeren er zijn goedkeuring aan te verbinden. In de jurisprudentie is vastgesteld dat de aanwezigheid van het openbaar ministerie niet noodzakelijk is indien bij de scheiding geen minderjarigen zijn betrokken.

6. Wat zijn de juridische gevolgen van een scheiding van tafel en bed?

Feitelijke relaties: scheiding van tafel en bed of scheiding met onderlinge toestemming maakt een einde aan alle bijstandsvormen die vereist zijn wanneer het paar samenwoont. Er is niet langer sprake van enige vooronderstelling van vaderschap. De vrouw behoudt de achternaam van haar echtgenoot die aan de hare was toegevoegd, maar op haar verzoek kan het gerecht het gebruik ervan verbieden in die gevallen waarin het gebruik tot ernstig nadeel kan leiden. Het gerecht kan de vrouw ook toestaan de naam niet te gebruiken in die gevallen waarin dat voor haar nadelig kan zijn.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De verdeling van de eigendommen van de echtgenoten: Scheiding van tafel en bed ontbindt de wettelijke gemeenschap van goederen.

Ouderlijke verantwoordelijkheid: Het gerecht dat de scheiding van tafel en bed toewijst, beslist over het gezag over de kinderen en bepaalt de hoogte van de alimentatie die de ouder aan wie het gezag niet wordt toegewezen voor het kind dient te betalen. Bij voorkeur wordt het recht om in de gezinswoning te wonen, toegekend aan de echtgenoot aan wie het gezag wordt toegewezen. (Zie voor nadere details “Ouderlijke verantwoordelijkheid - Italië”)

Verplichting tot het betalen van alimentatie: Het gerecht verleent de echtgenoot die niet verantwoordelijk is voor de scheiding van tafel en bed op verzoek recht op alimentatie van de andere echtgenoot, indien hij zelf over onvoldoende bestaansmiddelen beschikt. De behoeftige echtgenoot heeft recht op alimentatiebetalingen, dat wil zeggen op een periodiek bedrag voor het levensonderhoud, zelfs als hij verantwoordelijk is voor de scheiding van tafel en bed (zie voor nadere details “Alimentatievorderingen - Italië”).

Volgens jurisprudentie dienen alimentatieregelingen bij scheiding van tafel en bed automatisch te worden bijgesteld, op dezelfde manier als uitdrukkelijk van toepassing is op alimentatieregelingen bij echtscheiding.

De maatregelen ten aanzien van het gezag over de kinderen en de berekening van het alimentatiebedrag (voor de echtgenoot en kinderen) kunnen worden gewijzigd. Het verzuimen van alimentatiebetalingen is volgens artikel 570 van het burgerlijk wetboek een strafbaar feit.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Scheiding van tafel en bed met en zonder verantwoordelijkheid: Van tafel en bed gescheiden echtgenoten die niet verantwoordelijk worden gehouden voor de scheiding van tafel en bed, blijven wat het erfrecht betreft dezelfde rechten genieten als niet-gescheiden echtgenoten.

Echtgenoten die verantwoordelijk worden gehouden voor de scheiding van tafel en bed hebben uitsluitend recht op alimentatie van de overleden echtgenoot indien zij alimentatiegerechtigd zijn wanneer de erfrechtprocedure wordt ingeleid (artikelen 548 en 585 van het burgerlijk wetboek).

Overige gevolgen: De uitspraak over de scheiding van tafel en bed geeft recht op de registratie van een ipoteca giudiziale. In het geval van niet-nakoming en op verzoek van de gerechtigde kan het gerecht gelasten tot inbeslagneming van goederen van de aansprakelijke persoon. Ook kan het gerecht in dat geval derden die periodieke betalingen aan de aansprakelijke persoon verrichten, bevelen om een deel van de geldsom over te maken aan de begunstigde.

7. Wat betekent het begrip nietigverklaring van een huwelijk?

Het burgerlijk wetboek omschrijft in artikel 117 e.v. diverse gevallen van nietigheid die tot nietigverklaring of ontbinding van het huwelijk kunnen leiden. Het verdient de voorkeur de categorie ongeldigheid te hanteren en de verschillende aspecten van ongeldigheid en het toepasselijke recht te onderzoeken.

Een huwelijk is ongeldig als er sprake is van een bij wet bepaalde tekortkoming die op passende wijze wordt ingeroepen.

Een procedure tot nietigverklaring van een huwelijk wordt pas aan de erfgenamen medegedeeld als de zaak reeds aanhangig is gemaakt. Betrokkenheid van het openbaar ministerie is noodzakelijk.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bron: de inhoudelijke regels worden uiteengezet in het burgerlijk wetboek (artikel 117-129a e.v.)

8. Wat zijn de voorwaarden voor nietigverklaring van een huwelijk?

Een huwelijk kan ongeldig zijn om een van de volgende redenen (artikel 117 e.v. van het burgerlijk wetboek):

  1. Een van de echtgenoten is nog gehuwd met een ander (de persoon is geen vrijgezel). Ongeldigheid is absoluut en onaantastbaar; verzoekschriften kunnen worden ingediend door de echtgenoten, directe afstammelingen, het openbaar ministerie of overige belanghebbenden.
  2. Impedimentum criminis: in die gevallen waarin twee personen een huwelijk aangaan, waarbij er een is veroordeeld vanwege de moord of poging tot moord op de echtgenoot van de ander. Ongeldigheid is absoluut en onherstelbaar en kan worden ingeroepen door de echtgenoten, het openbaar ministerie of overige belanghebbenden.
  3. Geestelijke gezondheid van een van de echtgenoten. Het is mogelijk dat de onbekwaamheid pas na het huwelijk wordt uitgesproken, doch dat daarbij wordt bevestigd dat de betrokkene reeds bij het aangaan van het huwelijk onbekwaam was; het huwelijk kan worden betwist door de voogd, het openbaar ministerie of overige belanghebbenden.
  4. Geestelijk onvermogen van een van de echtgenoten (natuurlijke onbekwaamheid). Het huwelijk kan worden betwist door de echtgenoot die, hoewel voor hem geen verbod gold een huwelijk aan te gaan, van oordeel is dat zijn geestvermogens bij de sluiting van zijn huwelijk waren gestoord. Het verzoek kan niet worden ingediend, indien het echtpaar langer dan een jaar heeft samengewoond nadat de echtgenoot in kwestie zijn geestelijke vermogens heeft hervonden.
  5. Leeftijd. Verzoeken kunnen worden ingediend door de echtgenoten, het openbaar ministerie of overige belanghebbenden. De minderjarige moet het verzoeken indienen binnen een jaar nadat hij of zij meerderjarig is geworden.
  6. Banden van verwantschap, aanverwantschap, adoptie en afstamming. Ongeldigheid kan worden ingeroepen door de echtgenoten, het openbaar ministerie of overige belanghebbenden, tenzij een jaar is verstreken sinds de huwelijksvoltrekking of indien de mogelijkheid bestond om toestemming te verkrijgen.
  7. Geweld, vrees en dwaling (instemming verkregen met gebruik van geweld of als gevolg van ernstige vrees door factoren gelegen buiten de macht van de echtgenoot; persoonsverwisseling of dwaling ten aanzien van de persoon van de andere echtgenoot, zoals uiteengezet in artikel 122 van het burgerlijk wetboek). Verzoekschriften kunnen worden ingediend door de echtgenoot wiens instemming was verkregen op een van de bovengenoemde manieren, behalve als het paar sinds het verdwijnen van de oorzaak van het geweld of de vrees of sinds de datum waarop de dwaling werd ontdekt een jaar heeft samengewoond.
  8. Simulatie. Het huwelijk kan worden betwist door elk van de echtgenoten die het huwelijk aangingen en overeenkwamen niet de bijbehorende verplichtingen na te komen of de bijbehorende rechten uit te oefenen. Verzoekschriften dienen te worden ingediend binnen een jaar na het huwelijk. Er kan geen verzoekschrift worden ingediend indien het echtpaar na het huwelijk als man en vrouw heeft samengewoond, zelfs indien dat slechts voor korte tijd was.

9. Wat zijn de juridische gevolgen van nietigverklaring van een huwelijk?

Als de echtgenoten te goeder trouw handelden (dat wil zeggen, als ze zich bij de huwelijkssluiting niet bewust waren van het beletsel), wordt het huwelijk geacht geldig te zijn tot het nietig wordt verklaard en de rechtsgevolgen van de nietigverklaring zijn ex nunc van kracht (putatief huwelijk). Kinderen die zijn geboren of verwekt tijdens het huwelijk worden als wettig beschouwd en vallen daardoor onder de regelgeving die van toepassing is op de scheiding van echtparen met kinderen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Het gerecht kan ook eisen dat een van de echtgenoten maximaal drie jaar lang periodieke betalingen doet aan de andere echtgenoot in die gevallen waarin de andere echtgenoot niet over voldoende middelen beschikt en niet is hertrouwd.

Als slechts een van de echtgenoten te goeder trouw handelde zijn de gevolgen van het putatieve huwelijk van toepassing op die echtgenoot en eventuele kinderen. De echtgenoot die te kwader trouw handelde, dient een redelijke vergoeding te betalen die overeenkomt met drie jaar alimentatie, en moet alimentatie betalen indien er geen andere personen aansprakelijk zijn.

Als beide echtgenoten te kwader trouw handelden, heeft het huwelijk gevolgen voor de kinderen die zijn geboren of verwekt tijdens het huwelijk, tenzij het huwelijk nietig is verklaard op grond van bigamie of incest; kinderen die zijn geboren uit een huwelijk dat nietig is verklaard op grond van bigamie kunnen de status van natuurlijke kinderen van vastgesteld vaderschap verkrijgen.

Goede trouw wordt veronderstelt en is uitsluitend vereist op het moment waarop het huwelijk wordt gesloten.

10. Zijn er alternatieve buitengerechtelijke mogelijkheden om de kwesties die betrekking hebben op de scheiding op te lossen, zonder de rechter in te schakelen?

Er zijn geen voorzieningen voor alternatieve manieren om kwesties met betrekking tot echtscheiding (of scheiding van tafel en bed) te regelen; in het bijzonder is er geen voorziening voor gezinsbemiddeling. Het parlement onderzoekt momenteel een wetsontwerp dat voorziet in gezinsbemiddeling en dat is bedoeld om de echtgenoten in staat te stellen overeenstemming te bereiken over het gezag over de kinderen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

11. Waar moet ik mijn verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk indienen? Welke formaliteiten moet ik verrichten en welke documenten moet ik bij mijn verzoek voegen?

De regels die gelden voor de echtscheidingsprocedure zijn ook van toepassing op die voor scheiding van tafel en bed, tenzij deze onverenigbaar zijn. In dat geval gelden artikel 706 e.v. van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering.

De procedure heeft de vorm van een speciale onderzoeksprocedure die voorwerp van regelgeving is. Deze procedure verschilt van die van gewone procedures, vooral met betrekking tot de voorbereidende fase.

Bevoegdheid: De behandeling vindt plaats in meervoudige zitting in de woon- of verblijfplaats van de verweerder, of in die gevallen waarin de verweerder niet kan worden opgespoord of in het buitenland verblijft, in de woon- of verblijfplaats van de eiser. Indien beide partijen in het buitenland wonen, kan elk gerecht de zaak behandelen. Indien de echtscheiding met onderlinge toestemming geschiedt, kunnen de echtgenoten de woon- of verblijfplaats van een van beiden kiezen.

Procedure: Het verzoek tot echtscheiding geschiedt in de vorm van een verzoekschrift dat bij de griffie van het bevoegde gerecht wordt ingediend. De betekeningsdocumenten dienen aan het verzoekschrift te worden gehecht, maar kunnen ook tijdens de hoorzetting worden overgelegd. De eiser is ervoor verantwoordelijk dat de andere echtgenoot op de hoogte wordt gesteld van het verzoekschrift en van het besluit van de president van het gerecht waarbij de datum voor de hoorzitting van de echtgenoten is vastgesteld. Indien de verzoeningspoging tijdens de hoorzitting voor de president van het gerecht niet slaagt, zal deze rechter voorlopige voorzieningen treffen in het belang van de echtgenoten en hun kinderen. Daarnaast zal hij een datum bepalen voor de hoorzitting van de onderzoeksrechter die de zaak zal onderzoeken volgens de regels met betrekking tot onderzoeksprocedures.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Echtscheiding met onderlinge toestemming: Een gezamenlijk verzoekschrift veronderstelt dat de echtgenoten het eens zijn over de echtscheiding en de verdere voorwaarden ten aanzien van hun kinderen en financiële betrekkingen. Daarvoor geldt een vereenvoudigde procedure.

Bronnen: Wet nr. 898 van 1970, als gewijzigd; in het geval van scheiding van tafel en bed zijn ook de artikelen 706-711 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering van toepassing.

12. Kan ik een tegemoetkoming krijgen in de kosten van juridische bijstand?

Het is mogelijk om rechtshulp te verkrijgen waardoor de verweerder geen kosten behoeft te maken voor zijn verweer en voor andere gerechtskosten. Er is ook rechtshulp beschikbaar voor buitenlandse staatsburgers die legaal in Italië verblijven. De geldende voorwaarden zijn te vinden in Wet nr. 1990/217 en het informatieblad over rechtshulp. Verzoekschriften dienen te worden gericht aan de orde van advocaten. Ze zijn verkrijgbaar via de website van de betreffende orde. Het adres van de orde van advocaten te Rome is www.ordineavvocati.roma.it/ italiano en dat van het ministerie van Justitie is www.giustizia.it/ English - français - italiano

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bron: Wet nr. 217 van 1990, zoals gewijzigd bij Wet nr. 134 van 2001.

13. Is het mogelijk in hoger beroep te gaan tegen een beslissing tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk?

Het is mogelijk in hoger beroep te gaan tegen een beslissing tot scheiding van tafel en bed, echtscheiding of nietigverklaring van het huwelijk. Er is geen afzonderlijk beroep (dat wil zeggen alvorens de einduitspraak is gedaan) mogelijk tegen uitspraken in echtscheidingsprocessen of processen voor scheiding van tafel en bed die geen einduitspraken zijn (bijvoorbeeld in die gevallen waarin de zaak wordt voortgezet voor een uitspraak over de verantwoordelijke persoon of over de alimentatieregeling). Beroep tegen dergelijke uitspraken dient in overeenstemming met het recht te worden ingesteld.

14. Wat moet ik doen om een rechterlijke beslissing tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk door een andere lidstaat, in Italië erkend te krijgen?

Van toepassing is Verordening (EG) nr. 2201/2003 van 27 maart 2003. Deze voorziet in een standaardprocedure in alle EU-lidstaten.

Erkenning geschiedt automatisch. Daarom is er geen procedure nodig om de registers van huwelijk, geboorte en overlijden aan te passen na een einduitspraak over een echtscheiding, scheiding van tafel en bed of nietigverklaring van het huwelijk.

Een belanghebbende kan echter verzoeken om een verklaring met als strekking dat de uitspraak al dan niet dient te worden erkend. De verordening bevat de specifieke gronden tot weigering van erkenning. Er dient een formeel verzoekschrift te worden ingediend bij het hof van beroep met territoriale bevoegdheid (met verwijzing naar de plaats van de uitvoering van de beslissing, en in overeenstemming met de binnenlandse regelgeving). Het gerecht doet onverwijld uitspraak (of een proces op tegenspraak) en de beslissing wordt betekend aan de eiser.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

15. Tot welk gerecht moet ik mij in Italië wenden om bezwaar te maken tegen de erkenning van een beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk door een gerecht in een andere lidstaat? Welke procedure is op deze zaak van toepassing?

Elke partij kan de beslissing tot erkenning aanvechten bij het hof van beroep dat de uitspraak heeft gedaan, binnen één maand na de betekening ervan (twee maanden indien de andere partij zijn verblijfplaats heeft in een ander land). In deze tweede fase geldt het principe van een procedure op tegenspraak en zijn de gewone procesregels van toepassing.

Het is mogelijk beroep aan te tekenen tegen een uitspraak over de betwisting bij het Hof van Cassatie (vgl. de bijlagen bij de verordening).

16. Wat is het toepasselijke recht in een echtscheidingsprocedure tussen echtgenoten die niet in Italië wonen of die verschillende nationaliteiten hebben?

Scheiding van tafel en bed en echtscheiding vallen onder de nationale wetgeving die beide echtgenoten gemeenschappelijk hebben wanneer het verzoek tot scheiding van tafel en bed of echtscheiding wordt ingediend. Indien echtgenoten verschillende nationaliteiten hebben, beslist het gerecht welk recht van toepassing is. Dat is het recht van het land waarin het grootste deel van het huwelijksleven van het echtpaar plaatsvindt.

In die gevallen waarin het geldende buitenlandse recht niet voorziet in scheiding van tafel en bed of echtscheiding, is de Italiaanse wet van toepassing (artikel 31 van Wet nr. 218 van 1995). In die gevallen geldt de lex fori (dus het recht dat geldt op de plaats waar de rechtsvordering wordt ingesteld). Opgemerkt zij dat het Italiaanse recht van toepassing is ongeacht of de eiser de Italiaanse nationaliteit heeft. Het recht kan ook worden ingeroepen door iemand zonder de Italiaanse nationaliteit die een gemengd huwelijk heeft gesloten of door twee personen zonder de Italiaanse nationaliteit.

Met betrekking tot deze vragen zijn Italiaanse echtgenoten die verzoekschriften hebben ingediend met betrekking tot scheiding van tafel en bed of echtscheiding onderworpen aan het Italiaanse recht, ook al hebben ze niet hun verblijfplaats in Italië. Echtgenoten met verschillende nationaliteiten zijn onderworpen aan het recht van het land waarin het grootste deel van hun huwelijksleven plaatsvindt. Indien het desbetreffende land echter niet voorziet in scheiding van tafel en bed of echtscheiding, past het (Italiaanse) gerecht het Italiaanse recht toe.

« Echtscheiding - Algemene informatie | Italië - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 09-10-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk