Rozwód - Niemcy

SPIS TRESCI 1. Jakie są przesłanki orzeczenia rozwodu?  2. Jakie mogą być powody rozwodu?  3. Jakie skutki rozwód wywiera na:  3.a) osobiste stosunki między małżonkami (np. co do wyboru nazwiska)  3.b) podział majątku małżonków  3.c) nieletnie dzieci małżonków (odpowiedzialność rodzicielska oraz roszczenia alimentacyjne)  3.d) obowiązek alimentacyjny w stosunku do małżonka/i  4. Co oznacza w praktyce „separacja bez rozwiązania małżeństwa“?  5. Co warunkuje „separację bez rozwiązania małżeństwa”?  6. Jakie są skutki prawne „separacji bez rozwiązania małżeństwa”?  7. Co oznacza w praktyce „uchylenie“ oraz „unieważnienie” małżeństwa?  8. Co warunkuje uchylenie/unieważnienie małżeństwa?  9. Jakie skutki prawne powoduje uchylenie/unieważnienie małżeństwa?  10. Czy istnieją inne możliwości rozwiązania problemów związanych z rozwodem, niż zwrócenie się do sądu?  11. Gdzie należy złożyć wniosek o rozwód/unieważnienie/uchylenie małżeństwa?  12. Zwolnienie z kosztów procesowych  13. Czy można wnieść apelację od orzeczenia o rozwodzie/unieważnieniu/uchyleniu małżeństwa?  14. Jakie kroki należy poczynić, aby sądowe orzeczenie wydane w innym Państwie Członkowskim dotyczące rozwodu/unieważnienia/uchylenia małżeństwa zostało uznane w Niemczech?  15. Do którego sądu należy się zwrócić z wnioskiem o nieuznawanie orzeczenia wydanego w jednym z Państw Członkowskich dotyczącego rozwodu/unieważnienia/uchylenia małżeństwa? Jakie postępowanie ma zastosowanie w takiej sytuacji?  16. Jakie prawo jest właściwe w postępowaniu rozwodowym między małżonkami, którzy nie mieszkają w Niemczech lub posiadają różne obywatelstwa?

 

1. Jakie są przesłanki orzeczenia rozwodu?

Małżeństwo można rozwiązać wyłącznie wyrokiem sądowym na wniosek jednego lub obojga małżonków § 1564 ust. 1 zdanie 1 BGB (niemiecki kodeks cywilny -Bürgerliches Gesetzbuch).

Małżeństwo można rozwiązać, jeśli doszło do jego rozpadu. Rozpad małżeństwa następuje, gdy przestała istnieć wspólnota małżeńska i nie można spodziewać się, że małżonkowie doprowadzą do jej odnowienia (§ 1565 ust. 1 BGB). Przypuszcza się niezbicie, że doszło do rozpadu małżeństwa, jeśli małżonkowie od roku żyją osobno i oboje złożą wniosek o rozwód lub jeśli druga strona wyrazi zgodę na rozwód. Po trzech latach separacji przypuszcza się niezbicie rozpad małżeństwa bez względu na stanowisko stron postępowania (§ 1566 ust. 2 BGB). Kontynuacja małżeństwa po rozpadzie jest możliwa, jeśli i dopóki utrzymanie małżeństwa jest ze szczególnych powodów wyjątkowo konieczne ze względu na interes małoletnich wspólnych dzieci małżonków. To samo dotyczy sytuacji, jeśli rozwód dla pozwanej strony, która nie wyraża zgody na rozwód, stanowiłby szczególne obciążenie z powodu sytuacji, w której się ona znajduje, wówczas utrzymanie małżeństwa po uwzględnieniu interesu powoda wydaje się wyjątkowo wskazane (§ 1568 BGB).

Separacja oznacza według § 1567 ust. 1 zdanie 1 BGB, że małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego oraz jeden z małżonków wyraźnie nie chce, by zostało ono odnowione, ponieważ odrzuca wspólnotę małżeńską. Powyższą sytuację należy odpowiednio udowodnić; problematyczna wydaje się przede wszystkim ustawowo wyraźnie dopuszczona separacja w ramach mieszkania małżeńskiego (§ 1567 ust. 1 zdanie 2 BGB).

Do góry

2. Jakie mogą być powody rozwodu?

W prawie niemieckim powodem rozwodu jest jedynie rozpad małżeństwa.

Rozwód z winy jednego z małżonków nie występuje.

3. Jakie skutki rozwód wywiera na:

3.a) osobiste stosunki między małżonkami (np. co do wyboru nazwiska)

Po rozwodzie małżonek/ka zachowuje nazwisko, które małżonkowie wybrali w momencie zawarcia związku małżeńskiego. Może on/a w drodze oświadczenia złożonego w obecności urzędnika urzędu stanu cywilnego ponownie przybrać nazwisko rodowe lub nazwisko, które używał/a do momentu wyboru nazwiska małżeńskiego, lub też poprzedzić nazwisko małżeńskie nazwiskiem rodowym lub je dodać (§ 1355 ust. 5 BGB).

Jeśli zaistniały przesłanki rozwodu, a spadkodawca złożył wniosek o rozwód lub wyraził zgodę na rozwód, wówczas nie obowiązuje ustawowe prawo spadkowe małżonków (par. 1933 BGB). W takiej sytuacji dyspozycja testamentowa na korzyść małżonka jest nieważna; chyba, że spadkodawca utrzymał ją także na wypadek rozwodu (§ 2077 BGB).

3.b) podział majątku małżonków

Jeśli małżonkowie ustanowili ustawową wspólnotę dorobku majątkowego małżonków, wówczas dorobek majątkowy małżonków z okresu małżeństwa należy w przypadku rozwodu podzielić między małżonków (§§ 1372 i nast. BGB). Z wyjątkiem sytuacji, gdy podział dorobku majątkowego byłby bardzo niesłuszny. Taka sytuacja może nastąpić w szczególności, jeśli małżonek, którego dorobek majątkowy jest mniejszy, przez dłuższy czas nie wypełniał z własnej winy gospodarczych zobowiązań, które wynikają ze stosunku małżeńskiego (§ 1381 BGB). Zawinienie rozwodu nie ma wpływu na powyższe.

Do góry

Jeśli małżonkowie zdecydowali o wspólnocie dóbr, wówczas muszą podzielić swój cały majątek. Nie przewidziano sankcji w stosunku do małżonka, który ponosi winę za rozwód.

Jeśli małżonkowie nie mogą dojść do porozumienia, sąd może, przyznać mieszkanie małżeńskie jednemu z małżonków (§ 1 rozporządzenia o przedmiotach zwykłego urządzenia domowego - Hausratsverordnung). W przypadku mieszkania wynajmowanego sąd może dokonać zmian w umowie najmu. Sąd w takiej sytuacji podejmuje decyzję według słusznego uznania.

Sąd dokonuje sprawiedliwego podziału przedmiotów zwykłego urządzenia domowego pozostających we wspólnym majątku, uwzględniając ich przeznaczenie. Przedmioty zwykłego urządzenia domowego, które są własnością jednego z małżonków, należy przyznać drugiej stronie, jeśli jest on zdany na ich użytkowanie, a od właściciela można wymagać przeniesienia własności.

Nabyte przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa prawa emerytalne (np. prawa z tytułu ustawowego ubezpieczenia emerytalnego, prawa do renty oraz świadczenia z tytułu zakładowego ubezpieczenia lub z umów o ubezpieczeniu prywatnym) należy podzielić w przypadku rozwodu w drodze wyrównania z tytułu utraty przyszłego prawa do zaopatrzenia.

3.c) nieletnie dzieci małżonków (odpowiedzialność rodzicielska oraz roszczenia alimentacyjne)

aa) odpowiedzialność rodzicielska

Jeśli rodzice wspólnie posiadają władzę rodzicielską i decydują się na rozwód, wspólna władza rodzicielska nie ustaje. Badanie sądowe oraz decyzja w tej kwestii – abstrahując od sytuacji zagrożenia dobra dziecka – nastąpi wyłącznie w takich sytuacjach, w których jedno z rodziców złoży wniosek o przyznanie wyłącznej opieki rodzicielskiej nad dzieckiem. Powyższy wniosek należy rozpatrzyć pozytywnie, jeśli można się spodziewać, że uchylenie wspólnej opieki oraz przeniesienie jej na wnioskodawcę najlepiej służy dobru stron. Prawo niemieckie wychodzi z założenia, że dziecku najlepiej służy kontakt z obojgiem rodziców i gwarantuje prawo dziecka do kontaktu z rodzicami i obojgu rodzicom obowiązek kontaktu z dzieckiem.

Do góry

bb) roszczenia alimentacyjne

Rodzice mają obowiązki alimentacyjne w stosunku do swoich dzieci (§ 1601 BGB). Beneficjentami tych obowiązków są dzieci, które nie są w stanie same łożyć na swoje utrzymanie (§ 1602 BGB). Obowiązek alimentacyjny rodziców jest warunkowany ich zdolnością do świadczenia (§ 1603). Jednakże rodzice są w stosunku do swoich dzieci zobowiązani do świadczeń w większym stopniu, tzn. chodzi szczególnie o przychody, które są oni w stanie uzyskać, a nie wyłącznie o przychody, którymi dysponują (§ 1603 ust. 2 BGB). Zasadniczo rodzice są zobowiązani do łożenia na utrzymanie dziecka odpowiednio do ich majątku i przychodów. Jednak jedno z rodziców sprawujące opiekę nad dzieckiem (§ 1606 ust. 3 BGB) wypełnia już swój obowiązek związany z utrzymaniem.

Utrzymanie dziecka obejmuje całość potrzeb życiowych wraz z kosztami odpowiedniego wykształcenia (§ 1610 BGB).

3.d) obowiązek alimentacyjny w stosunku do małżonka/i

Małżonek/ka jest zobowiązany/a po rozwodzie samodzielnie łożyć na swoje utrzymanie (§§ 1569, 1577 BGB). W tym celu musi on/ona jedynie wykonywać odpowiednią pracę zarobkową. Jeśli jest to konieczne do podjęcia odpowiedniego zatrudnienia i jeśli można spodziewać się pomyślnego zakończenia szkolenia, jest on/ona zobowiązany/a przejść szkolenie, dokształcanie lub przeszkolenie w ramach zmiany zawodu (§ 1574 ust. 3 BGB).

Małżonkowi przysługuje prawo do alimentów po rozwodzie,

• jeżeli i tak długo, jak nie można oczekiwać od niego podjęcia pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad wspólnym dzieckiem (§ 1570 BGB) lub z powodu choroby, braku sił fizycznych czy też psychicznych w momencie rozwodu (§ 1572 BGB),
• jeśli w momencie rozwodu nie można oczekiwać od niego podjęcia pracy zarobkowej z powodu jego wieku (§ 1571 BGB),
• jeśli i dopóki małżonek po rozwodzie bierze udział w szkoleniu, dokształcaniu lub przeszkalaniu w ramach zmiany zawodu, aby wyrównać niekorzystną sytuację związaną z małżeństwem. Warunkiem jest jednakże podjęcie szkolenia, dokształcania lub przeszkalania w ramach zmiany zawodu tak szybko, jak tylko jest to możliwe, aby uzyskać odpowiednie zawód, który trwale zabezpieczy mu utrzymanie i jeśli można spodziewać się pomyślnego zakończenia szkolenia,
• jeśli i dopóki małżonek po rozwodzie nie znajduje odpowiedniego zatrudnienia (§ 1573 ust. 1 BGB),
• jeśli i dopóki nie można spodziewać się od niego z pozostałych poważnych powodów podjęcia pracy zarobkowej, a niezapewnienie utrzymania przy uwzględnieniu interesów obu małżonków byłoby bardzo niesłuszne,
• jeśli przychody z odpowiedniej pracy zarobkowej nie wystarczają na zapewnienie pełnego utrzymania (§ 1573 ust. 2 BGB).

Wysokość utrzymania zależy od poziomu życia w okresie małżeństwa oraz obejmuje wszystkie koszty odpowiedniego ubezpieczenia na wypadek choroby oraz konieczności opieki, wieku i ograniczonej zdolności do pracy zarobkowej (§ 1578 BGB). Jeśli możliwości zarobkowe i majątkowe małżonka zobowiązanego do płacenia alimentów, uwzględniając jego pozostałe obowiązki, nie pozwalają mu na zabezpieczenie utrzymania osoby uprawnionej bez zagrożenia własnego odpowiedniego utrzymania, wówczas jest on zobowiązany do łożenia na utrzymanie tylko w takim stopniu, jaki jest słuszny przy uwzględnieniu potrzeb i możliwości zarobkowych i majątkowych małżonka (§ 1581 zdanie 1 BGB).

Do góry

4. Co oznacza w praktyce „separacja bez rozwiązania małżeństwa“?

Każdy z małżonków może, jeśli wyraża taką wolę, bez szczególnych formalności, żyć w separacji. Nie przewiduje się sądownego orzeczenia w tej kwestii.

5. Co warunkuje „separację bez rozwiązania małżeństwa”?

Małżonkowie muszą mieszkać osobno. Małżonkowie żyją w separacji, jeśli nie istnieje już między nimi wspólnota mieszkaniowa, a jeden z małżonków odrzuca wspólnotę małżeńską.

6. Jakie są skutki prawne „separacji bez rozwiązania małżeństwa”?

Jeśli małżonkowie żyją w separacji lub jeśli jeden z nich chce żyć w separacji, wówczas jeden z małżonków może domagać się, aby drugi przekazał mu mieszkanie małżeńskie lub jego część do wyłącznego użytku w zakresie, w jakim jest to konieczne, aby nie dopuścić do niesprawiedliwego obciążenia. Należy przy tym uwzględnić stosunki własnościowe mieszkania oraz prawo do mieszkania. I tak możliwe jest przydzielenie mieszkania kobiecie, jeśli w przeciwnym razie w grę wchodziłby jedynie pobyt w domu opieki dla kobiet. Jeśli małżonek/ka używał lub groził użyciem przemocy fizycznej w stosunku do drugiej osoby, wówczas należy zasadniczo przyznać mieszkanie ofierze lub adresatowi gróźb do wyłącznego korzystania. Przydział mieszkania nie służy przygotowaniu rozwodu lub jego ułatwieniu.

Także korzystanie z przedmiotów zwykłego urządzenia domowego można uregulować na okres separacji. W takiej sytuacji każdy z małżonków może domagać się będących jego własnością przedmiotów zwykłego urządzenia domowego. Winien on jednakże umożliwić drugiej stronie użytkowanie ww. przedmiotów, jeśli konieczne są one drugiej osobie do prowadzenia jej własnego nowego gospodarstwa domowego, a w danym przypadku umożliwienie korzystania jest zgodne z zasadą słuszności.

Do góry

7. Co oznacza w praktyce „uchylenie“ oraz „unieważnienie” małżeństwa?

Małżeństwo może zostać unieważnione wyłącznie na mocy wyroku sądowego po złożeniu odpowiedniego wniosku. Nie istnieje uchylenie małżeństwa.

8. Co warunkuje uchylenie/unieważnienie małżeństwa?

Powody unieważnienia małżeństwa zgodnie z § 1314 BGB:

• małżonek/ka jest niepełnoletni/a lub nie został/a skutecznie zwolniony/a z tego warunku,
• małżonek/ka jest niezdolny/a do czynności prawnych,
• małżonek/ka jest już żonaty/zamężna,
• małżonkowie są w prostej linii spokrewnieni lub są pełnym lub przyrodnim rodzeństwem, nawet jeśli stosunek pokrewieństwa wygasł na skutek adopcji,
• osoby zawierające związek małżeński nie złożyły osobiście oświadczenia o zawarciu związku małżeńskiego i nie złożyły go jednocześnie przed urzędnikiem stanu cywilnego lub nastąpiło to pod warunkiem lub zostało czasowo ograniczone,
• małżonek/ka był w momencie zawierania związku małżeńskiego nieświadomy lub pod wpływem tymczasowego zakłócenia czynności umysłowych,
• małżonek/ka nie wiedział/a w momencie zawierania związku małżeńskiego o tym, iż chodzi o zawarcie związku małżeńskiego,
• małżonek/ka został/a nakłoniony/a do zawarcia związku małżeńskiego przez podstępne wprowadzenie w błąd,
• małżonek/ka został/a nakłoniony/a bezprawnie do zawarcia związku małżeńskiego wskutek groźby,
• obie strony były zgodne w momencie zawierania związku małżeńskiego, że nie chcą stworzyć wspólnoty małżeńskiej.

Odróżnić należy sytuacje, w których nie doszło do zawarcia związku małżeńskiego, czyli, gdy:

Do góry

• małżeństwa nie zawarto w obecności urzędnika urzędu stanu cywilnego,
• oświadczenia złożono przed urzędnikiem urzędu stanu cywilnego, który wyjaśnił, że nie jest gotowy współdziałać przy zawarciu związku małżeńskiego,
• narzeczeni nie wyrazili w trakcie ślubu oświadczeń dotyczących zawarcia związku małżeńskiego,
• zawarcie związku małżeńskiego dotyczyło dwóch osób tej samej płci. Dla par tej samej płci istnieje jedynie możliwość zarejestrowanego partnerstwa. Nie jest to jednakże małżeństwo.

9. Jakie skutki prawne powoduje uchylenie/unieważnienie małżeństwa?

Podział dorobku małżeńskiego ma również miejsce w przypadku unieważnienia małżeństwa, chyba że będzie to bardzo niesłuszne w stosunku do sytuacji w momencie zawierania małżeństwa lub, w przypadku bigamii, w stosunku do interesu osoby trzeciej (§ 1318 ust. 3 BGB).

W stosunku do przedmiotów zwykłego urządzenia domowego oraz mieszkania małżeńskiego stosuje się takie same zasady jak w przypadku rozwodu, w tej sytuacji należy zatem uwzględnić szczególnie sytuację w momencie zawierania związku małżeńskiego oraz osoby trzeciej w sytuacji bigamii (§ 1318 ust. 4 BGB).

Wyrównanie z tytułu utraty przyszłego prawa do zaopatrzenia – podział praw emerytalnych uzyskanych w trakcie małżeństwa – ma miejsce wyłącznie wtedy, jeśli nie jest to szczególnie niesłuszne (§ 1318 ust. 3 BGB).

Prawo spadkowe małżonków wygasa, tak jak w przypadku rozwodu, jeśli spełniono warunki unieważnienia małżeństwa oraz jeśli małżonkom doręczono odpowiedni wniosek. Prawa spadkowego małżonków nie stosuje się również, jeśli małżonek, któremu przypada spadek, wiedział o powodach unieważnienia: braku zdolności do czynności prawnych, bigamii, pokrewieństwie, naruszeniu wymogu formalnego lub o chorobie psychicznej w momencie zawierania małżeństwa (§ 1318 ust. 5 BGB).

Do góry

Roszczenia alimentacyjne istnieją nadal, tak jak w przypadku rozwodu, zgodnie z § 1318 ust. 2 BGB:

• na rzecz jednego małżonka, który nie znał powodu unieważnienia małżeństwa lub w przypadku podstępnego wprowadzenia w błąd, lub w sytuacji niezgodnej z prawem groźby ze strony drugiego małżonka, lub za którego wiedzą doszło do wprowadzenia w błąd lub groźby,
• na rzecz obu małżonków, jeśli doszło do naruszenia zakazu bigamii lub pokrewieństwa oraz w przypadku naruszenia formy zawarcia małżeństwa, jeśli oboje małżonkowie wiedzieli o możliwości unieważnienia małżeństwa; ta sytuacja nie dotyczy naruszenia zakazu bigamii, jeśli roszczenie alimentacyjne jednego z małżonków naruszyłoby odpowiednie roszczenie trzeciego małżonka.

10. Czy istnieją inne możliwości rozwiązania problemów związanych z rozwodem, niż zwrócenie się do sądu?

W przypadku rozwodu rodzicom przysługuje roszczenie o poradę w sprawie dzieci i osób młodocianych. Doradztwo ma pomóc rodzicom żyjącym w separacji i po rozwodzie w stworzeniu warunków dla postrzegania odpowiedzialności rodziców w świetle dobra dzieci i osób młodocianych. Rodzice otrzymają pomoc przy odpowiednim udziale danego dziecka lub osoby młodocianej w stworzeniu zgodnej koncepcji opieki rodzicielskiej. Bank danych wszystkich miejsc świadczących doradztwo znajduje się pod adresem: www.dajeb.de . Ponadto istnieje możliwość rozwiązania sporu za pomocą mediacji oraz doprowadzenia do ugody. Więcej informacji dotyczących mediacji rodzinnej znajdą Państwo na stronie www.bafm-mediation.de .

Do góry

11. Gdzie należy złożyć wniosek o rozwód/unieważnienie/uchylenie małżeństwa?

Wniosek o rozwód/unieważnienie małżeństwa należy złożyć z reguły w sądzie rejonowym/sądzie rodzinnym (§ 606 kodeksu postępowania cywilnego, § 23 b Prawa o ustroju sądów powszechnych - Gerichtsverfassungsgesetzes). Właściwy pod względem miejscowym jest z reguły sąd rodzinny, w którego okręgu małżonkowie posiadają wspólne zwykły pobyt.

12. Zwolnienie z kosztów procesowych

Obywatel, któremu sytuacja osobista i ekonomiczna nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych, który może zapłacić je jedynie częściowo lub w ratach, może otrzymać także w przypadku postępowania cywilnego zwolnienie z kosztów procesowych. Zamierzone dochodzenie praw lub obrona muszą jednakże dawać wystarczającą możliwość powodzenia, nie mogą one być zuchwałe. W ten sposób gwarantuje się dostęp do sądu także osobom mniej zamożnym. Zwolnienie z kosztów procesowych obejmuje – w zależności od dochodów – w całości lub częściowo wkład własny na rzecz kosztów sądowych oraz koszty adwokata.

13. Czy można wnieść apelację od orzeczenia o rozwodzie/unieważnieniu/uchyleniu małżeństwa?

Tak. W stosunku do decyzji o rozwodzie lub unieważnieniu małżeństwa mają zastosowanie środki prawne według przepisów ogólnych, tzn. apelacja jest dopuszczalna po spełnieniu przesłanek §§ 511 i nast. kodeksu postępowania cywilnego. Apelację rozpatruje wyższy sąd krajowy (Oberlandesgericht).

Do góry

14. Jakie kroki należy poczynić, aby sądowe orzeczenie wydane w innym Państwie Członkowskim dotyczące rozwodu/unieważnienia/uchylenia małżeństwa zostało uznane w Niemczech?

Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. (dalej zwanym: rozporządzeniem Bruksela II) takie orzeczenie (z wyjątkiem decyzji wydanych w Danii) jest automatycznie uznawane w Republice Federalnej Niemiec, a więc bez przeprowadzenia szczególnego postępowania w celu uznania. Zgodnie z ww. rozporządzeniem postępowanie sądowe w sprawie rozwodzie, unieważnienia lub uchylenia małżeństwa musi być wszczęte po dniu 1 marca 2000 r. Decyzje wydane w Danii wymagają nadal przeprowadzenia szczególnego postępowania w celu uznania.

15. Do którego sądu należy się zwrócić z wnioskiem o nieuznawanie orzeczenia wydanego w jednym z Państw Członkowskich dotyczącego rozwodu/unieważnienia/uchylenia małżeństwa? Jakie postępowanie ma zastosowanie w takiej sytuacji?

Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. właściwym miejscowo dla uznania lub nieuznawania takiej decyzji jest sąd rodzinny, w którego okręgu

• wnioskodawca zwykle przebywa lub
• w przypadku braku tej właściwości istnieje interes jej określenia,
• w pozostałych przypadkach sąd powołany do wydania decyzji w okręgu Wyższego Sądu Krajowego (właściwego dla Berlina).

Wnioskodawca może zwrócić się bezpośrednio do sądu. W postępowaniu przed sądem rodzinnym tylko wnioskodawca uzyska możliwość wyrażenia swojego zdania w kwestii wniosku o udzielenia klauzuli wykonalności lub o określenie, czy decyzja zostanie uznana.

16. Jakie prawo jest właściwe w postępowaniu rozwodowym między małżonkami, którzy nie mieszkają w Niemczech lub posiadają różne obywatelstwa?

Art. 17 ustawy wprowadzającej do niemieckiego kodeksu cywilnego (EGBGB) rozstrzyga o tym, jakie prawo znajduje zastosowanie w stosunku do przesłanek i skutków zawarcia małżeństwa w sytuacjach związanych z prawem innego państwa. Po pierwsze rozwód podlega prawu, które jest miarodajne w momencie zawisłości wniosku rozwodowego dla „ogólnych skutków małżeństwa”. Jeśli małżonkowie nie skorzystali z dopuszczalnego wyboru prawa, ogólne skutki zawarcia małżeństwa podlegają zasadniczo prawu państwa, którego obywatelstwo posiadają oboje małżonkowie lub które posiadali ostatnio w trakcie małżeństwa, jeśli jeden z małżonków nadal je posiada. W przypadku braku wspólnego obywatelstwa, ogólne skutki małżeństwa podlegają

• prawu państwa, w którym oboje małżonkowie mają swój zwykły pobyt lub w którym ostatnio mieli ten pobyt w trakcie małżeństwa, jeśli jedno z nich nadal posiada w nim swój zwykły pobyt, pomocniczo
• prawu państwa, z którym małżonkowie w inny sposób są najbardziej związani.

« Rozwód - Informacje ogólne | Niemcy - Informacje ogólne »

Do góry

Ostatnia aktualizacja: 30-05-2006