Europese Commissie > EJN > Echtscheiding > Frankrijk

Laatste aanpassing: 28-04-2005
Printversie Voeg toe aan favorieten

Echtscheiding - Frankrijk

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat zijn de voorwaarden voor een echtscheiding? 1.
2. Welke echtscheidingsgronden bestaan er? 2.
3. Wat zijn de juridische gevolgen van echtscheiding als het gaat om: 3.
a) de persoonlijke betrekkingen tussen de echtgenoten (bijvoorbeeld de achternaam) ? a)
b) de verdeling van het vermogen tussen de echtgenoten? b)
c) de minderjarige kinderen van de echtgenoten (bijvoorbeeld het ouderlijk gezag en de alimentatieverplichtingen) ? (Zie Ouderlijke verantwoordelijkheid - Frankrijkc)
d) de verplichting alimentatie te betalen aan de andere echtgenoot? d)
4. Wat betekent “scheiding van tafel en bed” in de praktijk? 4.
5. Wat zijn de gronden voor een “scheiding van tafel en bed”? 5.
6. Wat zijn de juridische gevolgen van de scheiding van tafel en bed? Kan deze scheiding worden omgezet in een echtscheiding? Is dit een noodzakelijke voorwaarde om een echtscheiding uit te spreken? 6.
7. Wat betekent “nietigverklaring van het huwelijk” in de praktijk? 7.
8. Wat zijn de gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk? 8.
9. Wat zijn de juridische gevolgen van de nietigverklaring van het huwelijk? 9.
10. Bestaan er alternatieve mogelijkheden om problemen die samenhangen met een echtscheiding op te lossen, zonder dat de rechter wordt ingeschakeld? 10.
11. Waar moet het verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/ nietigverklaring van het huwelijk worden ingediend? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke documenten moeten bij het verzoek worden gevoegd? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te kunnen betalen? 12.
13. Kan beroep worden aangetekend tegen een beslissing over de echtscheiding/ scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk? 13.
14. Wat moet ik doen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? 14.
15. Tot welk gerecht moet ik mij wenden om een verzoek in te dienen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? Welke procedure is in dit geval van toepassing? 15.
16. Wat is het toepasselijk recht in een echtscheidingsproces tussen echtgenoten die niet in Frankrijk wonen of die een verschillende nationaliteit hebben? 16.

 

1. Wat zijn de voorwaarden voor een echtscheiding?

(bijvoorbeeld de mogelijkheid te scheiden met wederzijdse instemming; voorwaarde voor scheiding)

Er bestaan drie gevallen van echtscheiding:

  • echtscheiding met wederzijdse instemming, die weer wordt onderverdeeld in twee aparte vormen: echtscheiding op gezamenlijk verzoek of echtscheiding die wordt aangevraagd door één echtgenoot en geaccepteerd door de andere;
  • echtscheiding wegens ontwrichting van het huwelijk;
  • echtscheiding door schuld.

2. Welke echtscheidingsgronden bestaan er?

(bijvoorbeeld schuld, onomkeerbare mislukking van het huwelijk, scheiding)

  • De echtgenoten kunnen verzoeken om echtscheiding op gezamenlijk verzoek als zij het eens zijn over het principe van de breuk en alle gevolgen ervan. In dat geval hoeven ze de reden van de echtscheiding niet bekend te maken en hoeven ze alleen maar aan de rechter een ontwerp-convenant voor te leggen waarin hun afspraken staan omschreven.
  • Echtscheiding die wordt aangevraagd door één echtgenoot en geaccepteerd door de andere veronderstelt dat beide echtgenoten de feiten erkennen waardoor het ondraaglijk wordt het samenleven te handhaven, waarbij de gevolgen van de echtscheiding, in tegenstelling tot de echtscheiding op gezamenlijk verzoek, door de rechter worden geregeld. De aldus uitgesproken echtscheiding heeft dezelfde gevolgen als een echtscheiding die wordt uitgesproken wegens schuld van beide partijen.
  • Een voorwaarde voor echtscheiding wegens ontwrichting van het huwelijk is dat er sinds zes jaar sprake moet zijn van hetzij een feitelijke scheiding van de echtgenoten, hetzij een verslechtering van de geestelijke vermogens van een van de echtgenoten die dermate ernstig is dat er tussen de echtgenoten geen gemeenschappelijk leven meer bestaat en dat dat, volgens de meest redelijke vooruitzichten, in de toekomst niet meer kan bestaan.
  • Echtscheiding door schuld kan worden aangevraagd door een echtgenoot wegens feiten die toe te schrijven zijn aan de andere als deze feiten een ernstige of herhaalde schending betekenen van de plichten en verplichtingen van het huwelijk en waardoor het ondraaglijk wordt het samenleven te handhaven.

3. Wat zijn de juridische gevolgen van echtscheiding als het gaat om:

a) de persoonlijke betrekkingen tussen de echtgenoten (bijvoorbeeld de achternaam) ?
  • De verplichtingen van trouw, samenleven en bijstand eindigen als de gerechtelijke beslissing waarbij de echtscheiding is uitgesproken in kracht van gewijsde is gegaan, dat wil zeggen dat er niet meer tegen in beroep gegaan kan worden.
  • Beide echtgenoten zijn weer vrij een nieuw huwelijk aan te gaan, onder voorbehoud, in principe, dat de vrouw een termijn van 300 dagen in acht neemt vanaf de ontbinding van het vorige huwelijk. Maar deze termijn begint op de datum van de beslissing waarbij toestemming gegeven wordt tot gescheiden wonen of waarbij, in het geval van een gezamenlijk verzoek, de voorlopige overeenkomst die hierover is aangegaan officieel wordt goedgekeurd. Deze termijn is overigens niet van toepassing indien de echtscheiding is uitgesproken wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk.
  • Na de echtscheiding verliezen beide echtgenoten het recht de achternaam van de partner te gebruiken. Dit principe is echter niet van toepassing indien de echtscheiding is uitgesproken wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk op verzoek van de echtgenoot. In de overige gevallen kan de vrouw de achternaam van de echtgenoot blijven gebruiken hetzij met zijn instemming, hetzij met toestemming van de rechter, indien zij aantoont dat er een bijzonder belang mee is gemoeid voor haarzelf of voor de kinderen.
b) de verdeling van het vermogen tussen de echtgenoten?
  • De echtscheiding heeft ontbinding van het huwelijksvermogensstelsel en verdeling van de goederen tot gevolg.
  • De echtgenoot die als enige schuld heeft aan het feit dat de echtscheiding wordt uitgesproken, verliest de schenkingen en voordelen van het huwelijk die de partner had toegestaan. Indien de echtscheiding wordt uitgesproken tegen beide echtgenoten, kunnen beiden deze bepalingen herroepen. Indien de echtscheiding wordt uitgesproken op gezamenlijk verzoek van de echtgenoten, worden de bepalingen niet gewijzigd, behoudens herroeping door een overeenkomst tussen de echtgenoten. Bij een echtscheiding wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk behoudt de gedaagde echtgenoot de schenkingen en voordelen van rechtswege.
  • Bij een echtscheiding op gezamenlijk verzoek is de overeenstemming van de echtgenoten over de afwikkeling van de geldelijke belangen een voorwaarde voor het uitspreken van de echtscheiding. Bij de overige vormen van echtscheiding kunnen de echtgenoten tot overeenstemming komen over deze afwikkeling voordat de scheiding wordt uitgesproken, maar ze zijn hiertoe niet verplicht. In dat geval vindt de afwikkeling plaats na de uitspraak.
c) de minderjarige kinderen van de echtgenoten (bijvoorbeeld het ouderlijk gezag en de alimentatieverplichtingen) ? (Zie Ouderlijke verantwoordelijkheid - Frankrijk)

De echtscheiding heeft geen bijzondere gevolgen voor de regels betreffende het uitvoeren van het ouderlijk gezag dat dus, in principe, aan beide ouders gezamenlijk wordt toegekend. De rechter kan niettemin beslissen het ouderlijk gezag aan een van de ouders toe te kennen indien het belang van het kind dit vereist.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Beide ouders moeten blijven bijdragen aan het onderhoud en de opvoeding van het kind. Deze bijdrage krijgt de vorm van een alimentatie die een van de ouders betaalt aan de andere maar kan ook geheel of gedeeltelijk bestaan uit het direct op zich nemen van ten gunste van het kind te maken kosten. De alimentatie kan tot slot ook worden betaald in de vorm van een gebruiksrecht en woonrecht.

d) de verplichting alimentatie te betalen aan de andere echtgenoot?
  • De echtscheiding maakt in principe een einde aan de plicht tot bijstand, behalve als de echtscheiding is uitgesproken wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk. Deze plicht wordt gehandhaafd ten gunste van de echtgenoot die het verzoek niet heeft ingediend en die op elk moment aan de andere echtgenoot kan vragen om betaling van alimentatie, die kan worden herzien afhankelijk van de behoeften en inkomsten van de ex-echtgenoten.
  • In de overige gevallen kan een van de echtgenoten gehouden worden een uitkering te betalen aan de andere die, voorzover mogelijk, bedoeld is om de ongelijkheid te compenseren die door het verbreken van het huwelijk is gecreëerd in de respectieve levensomstandigheden. eze uitkering wordt vastgesteld volgens de behoeften van de echtgenoot die de uitkering krijgt en de inkomsten van de andere, rekening houdend met de situatie op het moment van de echtscheiding en de verandering van deze situatie in een niet al te verre toekomst.

In principe heeft deze uitkering de vorm van kapitaal. Dit kapitaal kan een geldbedrag zijn, een overdracht van goederen in eigendom, in vruchtgebruik of voor gebruik en bewoning. Als de betalingsplichtige niet in staat is dit kapitaal onmiddellijk te betalen, kan de rechter toestemming geven voor betaling binnen acht jaar.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De rechter kan bij wijze van uitzondering wegens de leeftijd of de gezondheidstoestand van de betalingsgerechtigde, waardoor hij of zij niet in zijn of haar behoeften kan voorzien, de compenserende uitkering vaststellen in de vorm van een lijfrente.

(Zie Alimentatievorderingen - Frankrijk)

4. Wat betekent “scheiding van tafel en bed” in de praktijk?

De scheiding van tafel en bed is een gerechtelijk georganiseerde scheiding waardoor een einde komt aan bepaalde verplichtingen van het huwelijk, zoals de plicht voor de echtgenoten om samen te wonen, zonder dat echter de huwelijksband wordt ontbonden. Het is dus niet mogelijk te hertrouwen.

5. Wat zijn de gronden voor een “scheiding van tafel en bed”?

De gevallen en de procedure zijn dezelfde als voor de echtscheiding.

In geval van een verzoek tot echtscheiding en een verzoek tot scheiding van tafel en bed, spreekt de rechter die beide verzoeken behandelt, de echtscheiding uit op grond van gedeelde schuld.

In geval van een verzoek om echtscheiding wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk kan geen tegenvordering tot de scheiding van tafel en bed worden ingesteld.

6. Wat zijn de juridische gevolgen van de scheiding van tafel en bed? Kan deze scheiding worden omgezet in een echtscheiding? Is dit een noodzakelijke voorwaarde om een echtscheiding uit te spreken?

- Gevolgen van de scheiding van tafel en bed.

De scheiding van tafel en bed maakt een einde aan de plicht samen te wonen, maar de plicht tot bijstand en trouw blijft bestaan. De vrouw behoudt eveneens het gebruik van de achternaam van haar echtgenoot.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Op vermogensrechtelijk gebied wordt de plicht tot bijstand gehandhaafd, waardoor een alimentatie kan worden toegekend zonder dat rekening wordt gehouden met de schuldvraag. Het vonnis heeft daarentegen ontbinding en afwikkeling van het huwelijksvermogensstelsel tot gevolg, zoals bij een echtscheiding.

De erfrechten blijven gehandhaafd, behalve voor de echtgenoot die van tafel en bed is gescheiden op grond van zijn/haar uitsluitende schuld.

- Omzetting van een scheiding van tafel en bed in echtscheiding

Op verzoek van een echtgenoot wordt een vonnis inzake scheiding van tafel en bed van rechtswege omgezet in een vonnis van echtscheiding als de scheiding van tafel en bed drie jaar heeft geduurd. De rechter spreekt dan de echtscheiding uit en beslist over de gevolgen ervan.

Indien de scheiding van tafel en bed is uitgesproken op gezamenlijk verzoek, kan deze slechts in echtscheiding worden omgezet door een nieuw gezamenlijk verzoek.

De scheiding van tafel en bed is in geen geval een voorwaarde voor het uitspreken van de echtscheiding.

7. Wat betekent “nietigverklaring van het huwelijk” in de praktijk?

De nietigverklaring van het huwelijk, die een vonnis veronderstelt, heeft tot gevolg dat met terugwerkende kracht alle gevolgen van het huwelijk worden uitgewist, alsof dit huwelijk nooit had bestaan.

Dit in tegenstelling tot de ontbinding van het huwelijk, met name door echtscheiding, die slechts gevolgen heeft voor de toekomst.

8. Wat zijn de gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk?

De gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk verschillen afhankelijk van de vraag of het een relatieve nietigheid betreft (als een wilsgebrek wordt aangevoerd of als de personen die het huwelijk hadden moeten goedkeuren, dit niet hebben gedaan) of een absolute nietigheid (waardoor de niet-nakoming van een voorwaarde van openbare orde wordt bestraft).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

- Relatieve nietigheid

Onder te verdelen in twee gevallen:

  • wilsgebrek door een fout tegen de persoon en geweld
  • het ontbreken van toestemming van personen wier toestemming noodzakelijk was.

Het verzoek kan slechts afkomstig zijn van bepaalde personen die beperkend worden opgenoemd: de echtgenoot wiens toestemming ongeldig is gemaakt of die juridisch gezien onbekwaam was op het moment van de huwelijksvoltrekking; de personen die hadden moeten instemmen met de verbintenis.

- Absolute nietigheid

Onder te verdelen in zes gevallen: totaal gebrek aan instemming, minderjarigheid, bigamie, incest, onbevoegdheid van de ambtenaar van de burgerlijke stand en het feit dat de huwelijksvoltrekking niet in het openbaar heeft plaatsgevonden.

Het verzoek kan afkomstig zijn van iedere persoon die er belang bij heeft dit te doen.

9. Wat zijn de juridische gevolgen van de nietigverklaring van het huwelijk?

De gevolgen zijn hetzelfde bij zowel relatieve nietigheid als absolute nietigheid.

  • De persoonlijke en vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk worden uitgewist, aangezien de huwelijksband wordt geacht nooit te hebben bestaan. Indien bijvoorbeeld een van de echtgenoten is overleden, wordt de andere door de nietigverklaring van het huwelijk ieder successierecht ontnomen.

Dit principe kan echter worden verzacht als een van de echtgenoten of beiden op het moment van het huwelijk te goeder trouw was of waren. In dat geval blijft het 'putatief' huwelijk nietig maar wordt het behandeld alsof het slechts ontbonden was. Dientengevolge blijven alle gevolgen van burgerlijke, persoonlijke of geldelijke aard, die plaatsvonden voordat het vonnis van de nietigverklaring werd uitgesproken, gehandhaafd.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

  • Ten aanzien van de kinderen heeft de nietigverklaring van het huwelijk van hun ouders geen juridische gevolgen en hun situatie wordt geregeld als bij een echtscheiding.

10. Bestaan er alternatieve mogelijkheden om problemen die samenhangen met een echtscheiding op te lossen, zonder dat de rechter wordt ingeschakeld?

De echtscheiding en de gevolgen ervan worden noodzakelijkerwijze per vonnis geregeld.

Indien partijen zich akkoord verklaren, kan echter tijdens de echtscheidingsprocedure bemiddeling worden georganiseerd. Deze maatregel wordt toevertrouwd aan een natuurlijke persoon of aan een vereniging om de partijen te horen, hun gezichtspunten te vergelijken en te helpen bij het zoeken naar een oplossing voor het conflict waardoor ze tegenover elkaar staan.

Aan het einde van deze bemiddeling kunnen partijen die erin zijn geslaagd het met elkaar eens te worden, hun overeenkomst ter goedkeuring voorleggen aan de rechter.

11. Waar moet het verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/ nietigverklaring van het huwelijk worden ingediend? Welke formaliteiten moeten in acht worden genomen en welke documenten moeten bij het verzoek worden gevoegd?

A) Het verzoek om echtscheiding

Dit is een verzoekschrift dat door een advocaat wordt gedeponeerd ter griffie van de Tribunal de Grande Instance [vergelijkbaar met Arrondissementsrechtbank].

  • De territoriale bevoegdheid van de rechtbank wordt bepaald door:
    • de plaats waar het gezin woont;
    • als de echtgenoten verschillende woonplaatsen hebben, de rechtbank van de woonplaats van de echtgenoot bij wie de minderjarige kinderen wonen;
    • in de overige gevallen, de rechtbank waar de echtgenoot woont die niet het initiatief tot het verzoek heeft genomen;
    • bij een gemeenschappelijk verzoek is de bevoegde rechtbank, naar keuze van de echtgenoten, de rechtbank van de woonplaats van de een of de ander.
  • Bij alle scheidingsgevallen dienen de echtgenoten alle gegevens mee te delen die nodig zijn voor hun identificatie, evenals de gegevens betreffende het ziekenfonds en de informatie met betrekking tot de diensten en instellingen die hun uitkeringen of pensioenen of andere voordelen uitbetalen.

Bij een echtscheiding die door één echtgenoot wordt aangevraagd en door de andere wordt geaccepteerd, dient het verzoek vergezeld te gaan van een persoonlijk verslag waarin de eisende partij zich inspant om de echtelijke situatie objectief te beschrijven zonder te proberen de feiten te kwalificeren noch ze toe te schrijven aan de een of de ander.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bij een echtscheiding op gezamenlijk verzoek hoeft het verzoekschrift de redenen van de echtscheiding niet te vermelden. Het verzoekschrift dient een voorlopige overeenkomst te bevatten in een bijlage waarin de echtgenoten voor de duur van de procedure hun wederzijdse situatie en die van de kinderen regelen, evenals een ontwerp voor een definitieve overeenkomst met een volledige regeling van de gevolgen van de echtscheiding met, indien nodig, de naam van de notaris die wordt belast met de afwikkeling van het huwelijksvermogensstelsel.

Bij scheiding wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk dienen in het verzoekschrift de middelen te worden aangegeven waarmee de echtgenoot, zowel tijdens de procedure als na de ontbinding van het huwelijk, zal zorgen dat zijn of haar plicht tot bijstand evenals de verplichtingen jegens de kinderen worden nagekomen.

B) Het verzoek tot nietigverklaring van het huwelijk wordt ingediend bij de Tribunal de Grande Instance van de plaats waar gedaagde woont. Dit verzoekschrift wordt ingediend in de vorm van een dagvaarding door een deurwaarder.

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand om de kosten van de procedure te kunnen betalen?

Het is mogelijk in aanmerking te komen voor gehele of gedeeltelijke rechtsbijstand afhankelijk van het inkomen (zie het onderwerp Rechtsbijstand – Frankrijk”).

13. Kan beroep worden aangetekend tegen een beslissing over de echtscheiding/ scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk?

Tegen deze beslissingen kan op de gebruikelijke manieren beroep worden aangetekend.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

14. Wat moet ik doen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen?

Beslissingen die worden gewezen op het gebied van echtscheiding worden van rechtswege zonder enige bijzondere procedure erkend, behalve als voor deze beslissingen aktes voor materiële tenuitvoerlegging over goederen of voor dwang op personen moeten worden opgesteld. Hier is sprake van als het nodig is een alimentatie of een beslissing over de ouderlijke verantwoordelijkheid te doen uitvoeren (vgl. de onderwerpen “Alimentatievorderingen – Frankrijk” en “Ouderlijke verantwoordelijkheid – Frankrijk”).

15. Tot welk gerecht moet ik mij wenden om een verzoek in te dienen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? Welke procedure is in dit geval van toepassing?

Om zich te verzetten tegen de erkenning van een dergelijke beslissing kan een vordering tot nietigheid worden ingesteld bij de Tribunal de Grande Instance. Met een beslissing over de nietigheid kan men zich verzetten tegen een latere vordering van de andere partij tot uitvoerbaarverklaring (dat wil zeggen een verzoek waarmee een beslissing van een andere lidstaat in Frankrijk uitvoerbaar wordt verklaard) (afwijzing van dit verzoek heeft daarentegen uitvoerbaarverklaring tot gevolg).

De procedure is dezelfde als voor een vordering tot uitvoerbaarverklaring.

16. Wat is het toepasselijk recht in een echtscheidingsproces tussen echtgenoten die niet in Frankrijk wonen of die een verschillende nationaliteit hebben?

Behoudens een tegenstrijdige internationale overeenkomst, worden echtscheiding en scheiding van tafel en bed volgens artikel 310 van het Frans Burgerlijk Wetboek, geregeld door de Franse wet:

  • als beide echtgenoten de Franse nationaliteit hebben;
  • als beide echtgenoten op Frans grondgebied wonen;
  • als geen enkele buitenlandse wet zich bevoegd acht terwijl de Franse rechtbanken bevoegd zijn om de echtscheiding te berechten. In dit laatste geval wordt ervan uitgegaan dat de echtgenoten niet beiden de Franse nationaliteit hebben noch beiden op Frans grondgebied wonen, maar niettemin de echtscheiding volgens de regels bij een Franse rechtbank aanhangig wordt gemaakt.

Buiten deze veronderstellingen past de Franse rechter de buitenlandse wet toe.

Nadere inlichtingen

« Echtscheiding - Algemene informatie | Frankrijk - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 28-04-2005

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk