Europese Commissie > EJN > Echtscheiding > Tsjechië

Laatste aanpassing: 27-02-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Echtscheiding - Tsjechië

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat zijn de voorwaarden voor een echtscheiding? 1.
2. Welke echtscheidingsgronden bestaan er? 2.
3. Wat zijn de juridische gevolgen van een scheiding als het gaat om: 3.
a) de persoonlijke betrekkingen tussen de echtgenoten (bijv. achternamen)? a)
b) de verdeling van het vermogen van de echtgenoten? b)
c) de minderjarige kinderen van de echtgenoten (bijv. ouderlijke verantwoordelijkheid en alimentatieverplichtingen?) (zie “Ouderlijke verantwoordelijkheid - Tsjechië”) c)
d) de verplichting alimentatie te betalen aan de andere echtgenoot? (zie “Alimentatievorderingen – Tsjechië”) d)
4. Wat betekent “scheiding van tafel en bed” in de praktijk? 4.
5. Wat zijn de gronden voor een “scheiding van tafel en bed”? 5.
6. Wat zijn de juridische gevolgen van een “scheiding van tafel en bed”? 6.
7. Wat betekent “nietigverklaring van het huwelijk” in de praktijk? 7.
8. Wat zijn de gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk? 8.
9. Wat zijn de juridische gevolgen van de nietigverklaring van het huwelijk? 9.
10. Bestaan er alternatieve mogelijkheden om problemen die samenhangen met een echtscheiding op te lossen, zonder dat de rechter wordt ingeschakeld? 10.
11. Problemen die zich voordoen in verband met de echtscheiding kunnen echter ook buitengerechtelijk (bijvoorbeeld door bemiddeling) worden geregeld. Waar moet het verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk worden ingediend? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand? 12.
13. Kan beroep worden aangetekend tegen een beslissing over de echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk? 13.
14. Wat moet ik doen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in Tsjechië te laten erkennen? 14.
15. Tot welk gerecht moet ik mij wenden in Tsjechië om een verzoek in te dienen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? Welke procedure is in dit geval van toepassing? 15.
16. Wat is het toepasselijk recht in een echtscheidingsproces tussen echtgenoten die niet in Tsjechië wonen of een verschillende nationaliteit hebben? 16.

 

1. Wat zijn de voorwaarden voor een echtscheiding?

Op basis van een verzoek van een van de echtgenoten doet de rechter uitspraak over de echtscheiding. Tijdens het proces bepaalt de rechter of er al dan niet echtscheidingsgronden bestaan, d.w.z. of het huwelijk ontwricht is en wat daarvan de redenen zijn.

Het huwelijk wordt automatisch als ontwricht beschouwd als de echtgenoten ten minste zes maanden van tafel en bed gescheiden zijn en de andere echtgenoot het verzoek tot echtscheiding ondersteunt (mits het huwelijk ten minste één jaar heeft geduurd). Indien bepaalde documenten worden ingediend, zal de rechter de redenen voor de ontwrichting niet onderzoeken en de echtscheiding uitspreken. De documenten in kwestie zijn: a) een schriftelijk contract dat de verdeling van de onderlinge vermogensrechtelijke betrekkingen, de rechten en verplichtingen van het samenleven en eventuele alimentatie voor wat betreft de periode na de scheiding regelt, voorzien van de officieel gewaarmerkte handtekeningen van de echtgenoten; b) een geldige gerechtelijke beslissing tot goedkeuring van de overeenkomst die de omstandigheden van eventuele minderjarige kinderen voor wat betreft de periode na de echtscheiding regelt.

De rechter zal de echtscheiding niet uitspreken indien de echtgenoot die niet in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de ontwrichting van het huwelijk door zijn of haar echtelijke verplichtingen niet na te komen en die een aanzienlijk verlies zou lijden ten gevolge van de echtscheiding, niet instemt met de echtscheiding, op voorwaarde dat uitzonderlijke omstandigheden voor het in stand houden van het huwelijk pleiten. Indien de echtgenoten echter gedurende een periode van meer dan drie jaar niet meer samen leven, zal de rechter in een dergelijk geval de echtscheiding uitspreken, mits het huwelijk ontwricht is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2. Welke echtscheidingsgronden bestaan er?

De rechter zal de echtscheiding uitspreken indien hij een fundamentele en permanente ontwrichting van het huwelijk vaststelt; tegelijkertijd zal hij rekening houden met de aard van de oorzaken van de ontwrichting van het huwelijk. Indien de echtgenoten minderjarige kinderen hebben, kan het zijn dat de echtscheiding niet wordt uitgesproken, indien de echtscheiding om bijzondere redenen niet zou stroken met de belangen van deze kinderen.

3. Wat zijn de juridische gevolgen van een scheiding als het gaat om:

a) de persoonlijke betrekkingen tussen de echtgenoten (bijv. achternamen)?

Een echtgenoot die de naam van de andere echtgenoot heeft aangenomen, kan binnen één maand nadat de echtscheiding van kracht is geworden de burgerlijke stand ervan in kennis stellen dat hij of zij zijn of haar voormalige achternaam weer wil aannemen of dat hij of zij niet langer de achternaam van de echtgenoot wil toevoegen aan zijn of haar oorspronkelijke achternaam.

b) de verdeling van het vermogen van de echtgenoten?

De echtscheiding houdt in dat het gemeenschappelijke vermogen nietig wordt. Het burgerlijk wetboek omschrijft wat tot het gemeenschappelijke vermogen van het echtpaar behoort. Echtparen of personen die een huwelijk willen sluiten, kunnen de wettelijk vastgelegde omvang van het gemeenschappelijke vermogen uitbreiden of beperken. Ook de rechter kan de omvang van het gemeenschappelijke vermogen beperken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

In het geval van echtscheiding kunnen de echtgenoten een overeenkomst sluiten over de verdeling van het gemeenschappelijke vermogen. Indien zij daarover geen overeenstemming bereiken, zal de rechter de verdeling van het gemeenschappelijke vermogen verrichten, op basis van een verzoek van een van de echtgenoten. De rechter zal het vermogen verdelen volgens de wettelijke voorschriften voor de vermogensverdeling.

Na een echtscheiding is de echtgenoot geen wettige erfgenaam meer. De voormalige echtgenoot kan na de scheiding alleen erven op basis van een testament.

c) de minderjarige kinderen van de echtgenoten (bijv. ouderlijke verantwoordelijkheid en alimentatieverplichtingen?) (zie “Ouderlijke verantwoordelijkheid - Tsjechië”)

Voor het uitspreken van de echtscheiding aan de ouders van minderjarige kinderen, zal de rechter de rechten en verplichtingen van de echtgenoten met betrekking tot de kinderen regelen voor wat betreft de periode na de echtscheiding. In het bijzonder zal de rechter de echtgenoot aanwijzen die tot taak heeft de kinderen te verzorgen en vaststellen op welke manier elk van de ouders zal bijdragen aan het levensonderhoud van de kinderen. Voor nadere informatie, zie het informatieblad “Ouderlijke verantwoordelijkheid”.

d) de verplichting alimentatie te betalen aan de andere echtgenoot? (zie “Alimentatievorderingen – Tsjechië”)

Een gescheiden echtgenoot die niet in staat is in het eigen levensonderhoud te voorzien, kan erom verzoeken dat zijn of haar voormalige echtgenoot bijdraagt in zijn of haar redelijke levensonderhoud op een wijze die in overeenstemming is met de mogelijkheden en middelen van deze echtgenoot. Indien het echtpaar geen overeenstemming bereikt over het bedrag van de alimentatie, zal de rechter beslissen op basis van een verzoek van een van de echtgenoten. Deze alimentatie kan als een bedrag ineens of in termijnen betaald worden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De rechter kan verder alimentatie toekennen aan de echtgenoot die niet in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de ontwrichting van het huwelijk door zijn of haar echtelijke verplichtingen niet na te komen en die een aanzienlijk verlies zal lijden ten gevolge van de echtscheiding, echter uitsluitend voor een periode van drie jaar na de echtscheiding. Ook in dit geval kan het een eenmalige betaling betreffen.

4. Wat betekent “scheiding van tafel en bed” in de praktijk?

Het instrument “scheiding van tafel en bed” bestaat niet in Tsjechië.

5. Wat zijn de gronden voor een “scheiding van tafel en bed”?

Zie vraag 4.

6. Wat zijn de juridische gevolgen van een “scheiding van tafel en bed”?

Zie vraag 4.

7. Wat betekent “nietigverklaring van het huwelijk” in de praktijk?

De rechter zal het huwelijk nietig verklaren (ook zonder hiertoe te zijn verzocht door een van de echtgenoten), indien zich een van de volgende redenen voor het nietig verklaren van het huwelijk voordoet:

indien het huwelijk is gesloten met een man of vrouw die reeds gehuwd is, met een ouder of een descendent of met een broer of zuster;

indien het huwelijk betrekking heeft op een persoon die minderjarig is (tenzij de huwelijkssluiting door de rechter is goedgekeurd voor een persoon van zestien jaar of ouder);

Bovenkant paginaBovenkant pagina

indien het huwelijk gesloten is door een persoon die ontheven is van zijn bevoegdheid om wettelijke handelingen te verrichten of een persoon die aan een geestesziekte lijdt, welke ertoe zou kunnen leiden dat de genoemde persoon ontheven wordt van zijn bevoegdheid om wettelijke handelingen te verrichten, mits de rechter de huwelijkssluiting niet heeft goedgekeurd.

De rechter zal het huwelijk uitsluitend op verzoek van één van de echtgenoten nietig verklaren:

indien het huwelijk is gesloten zonder toestemming van de rechter door een persoon met een beperkte bevoegdheid om wettelijke handelingen te verrichten of door een persoon die getroffen is door een geestesziekte, die zou kunnen resulteren in een beperking van zijn of haar bevoegdheid om wettelijke handelingen te verrichten;

indien de verklaring van de huwelijkssluiting is verricht als gevolg van onrechtmatige bedreigingen of als gevolg van een fout met betrekking tot de identiteit van één van de verloofden of met betrekking tot de aard van de wettelijke handeling van het sluiten van het huwelijk (in dit geval is het nodig om het verzoek uiterlijk één jaar na het ontdekken van het feit in te dienen).

Het huwelijk komt niet tot stand:

indien de verklaring van de huwelijkssluiting heeft plaatsgevonden onder dwang met gebruik van fysiek geweld;

indien het gesloten is met een minderjarige, jonger dan zestien jaar;

indien niet voldaan is aan diverse andere voorwaarden (met name met betrekking tot kerkelijke huwelijken en met betrekking tot het sluiten van een huwelijk bij volmacht).

8. Wat zijn de gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk?

Zie vraag 7.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

9. Wat zijn de juridische gevolgen van de nietigverklaring van het huwelijk?

Een huwelijk dat nietig verklaard is, wordt beschouwd als nooit te zijn gesloten. Het huwelijk wordt beschouwd als geldig gesloten gedurende de periode tussen de sluiting van het huwelijk en de nietigverklaring ervan. Met betrekking tot de rechten en verplichtingen van de echtgenoten ten aanzien van hun kinderen en hun vermogen nadat het huwelijk nietig is verklaard, gelden dezelfde bepalingen als voor een echtscheiding. Het besluit tot nietigverklaring van het huwelijk houdt in dat de verklaring met betrekking tot de achternaam van de vermeende echtgenoten eveneens nietig wordt. Vervolgens nemen beide echtgenoten hun oorspronkelijke achternaam weer aan en hebben ze niet het recht om hun achternaam te kiezen. De achternamen van eventuele kinderen veranderen niet wanneer het huwelijk nietig is verklaard.

Het vermoeden van vaderschap van de echtgenoot van de moeder blijft gehandhaafd, ook nadat het huwelijk nietig is verklaard.

10. Bestaan er alternatieve mogelijkheden om problemen die samenhangen met een echtscheiding op te lossen, zonder dat de rechter wordt ingeschakeld?

De vereniging van echtscheidingsbemiddelaars in Tsjechië (http://amcr.hyperlink.cz/ ceština) bestaat sinds 2000. Afgezien hiervan, zijn er diverse raadgevende instanties voor gezinnen, huwelijksaangelegenheden en persoonlijke betrekkingen. Echtscheidingsbemiddeling (“mediation”) is beschikbaar, maar is niet verplicht.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

11. Problemen die zich voordoen in verband met de echtscheiding kunnen echter ook buitengerechtelijk (bijvoorbeeld door bemiddeling) worden geregeld. Waar moet het verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk worden ingediend?

Een verzoek tot echtscheiding of nietigverklaring van een huwelijk wordt ingediend bij de districtsrechtbank van het district waar het echtpaar zijn laatste gemeenschappelijke verblijfplaats had in Tsjechië, mits ten minste één van de echtgenoten in dat district woont. Indien dit niet het geval is, wordt het verzoek ingediend bij de districtsrechtbank in het district waar de andere echtgenoot woont. Indien de andere echtgenoot niet op het grondgebied van Tsjechië woont, wordt het verzoek ingediend bij de districtsrechtbank in het district waar de indienende echtgenoot woont.

De districtsrechtbank in Brno wordt de stadsrechtbank genoemd.

De adressen van rechtbanken zijn te vinden op:

http://portal.justice.cz/ ceština - English

Het verzoek moet voldoen aan de in de wet vermelde voorwaarden en de vorderingen van de eiser moeten met stukken worden gestaafd.

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand?

De partijen hebben geen recht op een schadeloosstelling voor de kosten van het echtscheidingsproces, de nietigverklaring van een huwelijk of de vaststelling of een huwelijk al dan niet geldig is. De rechtbank kan een schadeloosstelling voor deze kosten of een gedeelte daarvan bevelen, indien de omstandigheden van de zaak of de situatie van de partijen dit rechtvaardigen. Vandaar dat het noodzakelijk is een goed gefundeerd verzoek in te dienen bij de rechter, waarna de rechter tot een beslissing zal komen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Volgens de bepalingen van § 138 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering kan de voorzitter van de rechtbank de partijen volledige of gedeeltelijke vrijstelling van de proceskosten verlenen, mits de situatie van de partijen dit vereist en op voorwaarde dat dit er niet toe leidt dat er willekeurige aanvragen worden ingediend of dat de uitoefening van een recht wordt verhinderd. Indien het nodig is voor de bescherming van de belangen van een procespartij, kan de rechter tevens worden verzocht een raadsman aan te wijzen ten behoeve van deze partij, overeenkomstig § 30 van het wetboek van burgerlijke rechtsvordering. De rechtbank kan ook vóór aanvang van het proces een raadsman aanwijzen, maar dan moeten de voorwaarden voor vrijstelling van de proceskosten zijn vervuld. De partij moet daarom op een geloofwaardige wijze aan de rechter aantonen welke zijn bestaansmiddelen zijn en wat zijn sociale situatie is.

Mits aan de voorwaarden zoals uiteengezet in de wet op de advocatuur is voldaan, is het verder mogelijk om de orde van advocaten te verzoeken een pro deo raadsman aan te wijzen.

13. Kan beroep worden aangetekend tegen een beslissing over de echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk?

Binnen vijftien dagen na ontvangst van het afschrift van de beslissing tot echtscheiding of tot nietigverklaring van het huwelijk, kan daartegen beroep worden ingesteld. Het beroep wordt schriftelijk ingediend bij de rechtbank die de bestreden beslissing heeft gegeven. Indien de oorspronkelijke beslissing wordt gecorrigeerd, gaat deze termijn in op het moment dat de correctieve beslissing wettelijk van kracht wordt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Het beroep wordt eveneens geacht tijdig te zijn, indien het na de termijn van vijftien dagen wordt ontvangen, mits rechtbank de appellant verkeerd heeft voorgelicht omtrent het instellen van het beroep.

14. Wat moet ik doen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in Tsjechië te laten erkennen?

Uitspraken in laatste instantie van buitenlandse rechtbanken met betrekking tot huwelijkszaken worden erkend volgens de in de wet vermelde voorwaarden, mits ten minste één van de procespartijen een Tsjechische staatsburger is. Alleen het hooggerechtshof kan een dergelijke beslissing bekrachtigen, na een hoorzitting met de hoogste openbare aanklager. Het verzoek daartoe kan niet alleen door de partijen worden ingediend, maar tevens door eenieder die kan aantonen een wettig belang in de kwestie te hebben of door de hoogste openbare aanklager in het belang van de maatschappij.

Indien alle partijen op het moment van de echtscheiding staatsburgers zijn van het land waaruit de beslissing afkomstig is, hebben geldige buitenlandse beslissingen dezelfde rechtswerking als geldige gerechtelijke beslissingen in Tsjechië, zonder verder proces (zolang het niet nodig is een verzoek tot erkenning van de beslissing in te dienen), mits dit niet in strijd is met de openbare orde.

Het verzoek tot erkenning van een buitenlandse beslissing met betrekking tot een echtscheiding of nietigverklaring van een huwelijk, moet vergezeld gaan van:

1000 CZK (een belastingzegel van deze waarde) voor de gerechtskosten;

Bovenkant paginaBovenkant pagina

een document waaruit blijkt dat de persoon die om erkenning van de beslissing verzoekt (of een andere partij in het proces dat voor de buitenlandse rechtbank heeft plaatsgevonden) een staatsburger van Tsjechië is;

de buitenlandse beslissing inzake echtscheiding of nietigverklaring van het huwelijk (een duplicaat of gewaarmerkte kopie en volledig, inclusief de motivering en het dictum opgesteld door de instantie die de beslissing heeft gewezen;

de huwelijksakte van het huwelijk dat als gevolg van de in het buitenland uitgesproken echtscheiding beëindigd is;

wanneer een verzoek tot erkenning betrekking heeft op een beslissing die verwijst naar de feiten die in het verzoek zelf of in het procesverslag zijn vermeld en dus niet in de motivering, moet in plaats van de motivering, een duplicaat (kopie) van het bij de buitenlandse rechter ingediende verzoek of een duplicaat van het buitenlandse procesverslag worden ingediend samen met het verzoek tot erkenning;

indien de persoon die het verzoek tot erkenning van de buitenlandse beslissing indient wordt vertegenwoordigd door een gemachtigde, dient samen met het verzoek de volmacht inzake vertegenwoordiging voor het hooggerechtshof van Tsjechië te worden ingediend. Vertegenwoordiging is vooral geschikt voor verzoekers die in het buitenland wonen (alle schriftelijke documenten zouden anders aan die partij moeten worden betekend via de aangewezen organen van Tsjechië en het andere land).

Alle documenten in de vreemde taal die de feiten bewijzen zoals vermeld in het verzoek voor de erkenning van de buitenlandse beslissing, moeten eveneens worden ingediend met een beëdigde vertaling in het Tsjechisch (de lijsten met beëdigde vertalers en tolken zijn beschikbaar bij de regionale rechtbank (in Praag bij de stadsrechtbank) of op internet op http://www.justice.cz/ ceština - English).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Tsjechië is partij bij het Verdrag inzake de erkenning van echtscheidingen en scheidingen van tafel en bed, ondertekend te Den Haag op 1 juni 1970 (http://www.hcch.net/e/conventions/text18e.html English - français). De beslissing van de rechtbank van een land dat eveneens partij is bij dit verdrag zal derhalve erkend worden in Tsjechië onder de voorwaarden zoals bepaald in dit verdrag.

15. Tot welk gerecht moet ik mij wenden in Tsjechië om een verzoek in te dienen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? Welke procedure is in dit geval van toepassing?

Indien ten minste één van de procespartijen een Tsjechisch staatsburger is, is het mogelijk om tegen de erkenning van beslissingen met betrekking tot alle huwelijkszaken beroep aan te tekenen bij het hooggerechtshof (voor beroep zie hierboven - vraag 13).

Indien alle partijen ten tijde van de betrokken beslissing staatsburger waren van het land waar deze beslissing werd gewezen, zal de beslissing automatisch worden erkend en is het alleen mogelijk om deze bij de bevoegde rechtbank te betwisten wegens strijdigheid met de openbare orde (zie hierboven - vraag 11).

16. Wat is het toepasselijk recht in een echtscheidingsproces tussen echtgenoten die niet in Tsjechië wonen of een verschillende nationaliteit hebben?

In Tsjechië is de beëindiging van een huwelijk door middel van een echtscheiding onderworpen aan het rechtsstelsel van het land, waarvan de echtgenoten staatsburgers waren op het moment dat het echtscheidingsproces begon. Indien de echtgenoten staatsburgers van verschillende landen waren, is de beëindiging van het huwelijk door middel van een echtscheiding onderworpen aan het rechtsstelsel van Tsjechië.

Indien het noodzakelijk is een buitenlands rechtsstelsel toe te passen dat de beëindiging van het huwelijk door middel van echtscheiding niet of alleen onder zeer strikte voorwaarden toestaat en indien ten minste een van de echtgenoten lange tijd woonachtig is geweest in Tsjechië, wordt het Tsjechische recht toegepast.

Dezelfde regels gelden voor de nietigverklaring van een huwelijk of om na te gaan of het huwelijk al dan niet geldig is.

Indien dit een echtscheidingsproces of een nietigverklaring van een huwelijk betreft welke in een ander land heeft plaatsgevonden, is het noodzakelijk informatie in te winnen over de regelgeving in het desbetreffende land.

Nadere inlichtingen

Links naar websites:

« Echtscheiding - Algemene informatie | Tsjechië - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 27-02-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk