Europese Commissie > EJN > Echtscheiding > Oostenrijk

Laatste aanpassing: 02-08-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Echtscheiding - Oostenrijk

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De originele taalversie is bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Wat zijn de voorwaarden voor een echtscheiding? 1.
2. Welke echtscheidingsgronden bestaan er? 2.
3. Wat zijn de juridische gevolgen van een scheiding als het gaat om: 3.
a) de persoonlijke betrekkingen tussen de echtgenoten? a)
b) de verdeling van het vermogen van de echtgenoten? b)
c) de minderjarige kinderen van de echtgenoten? c)
d) de verplichting alimentatie te betalen aan de andere echtgenoot? d)
4. Wat betekent “scheiding van tafel en bed” in de praktijk? 4.
5. Wat zijn de gronden voor een “scheiding van tafel en bed”? 5.
6. Wat zijn de juridische gevolgen van een “scheiding van tafel en bed”? 6.
7. Wat betekent “nietigverklaring van het huwelijk” in de praktijk? 7.
8. Wat zijn de gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk? 8.
9. Wat zijn de juridische gevolgen van de nietigverklaring van het huwelijk? 9.
10. Bestaan er alternatieve mogelijkheden om problemen die samenhangen met een echtscheiding op te lossen, zonder dat de rechter wordt ingeschakeld? 10.
11. Waar moet het verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk worden ingediend? 11.
12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand? 12.
13. Kan beroep worden aangetekend tegen een beslissing over de echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk? 13.
14. Wat moet ik doen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in Oostenrijk te laten erkennen? 14.
15. Tot welk gerecht moet ik mij wenden om een verzoek in te dienen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? Welke procedure is in dit geval van toepassing? 15.
16. Wat is het toepasselijk recht in een echtscheidingsproces tussen echtgenoten die niet in Oostenrijk wonen of een verschillende nationaliteit hebben? 16.

 

1. Wat zijn de voorwaarden voor een echtscheiding?

Het Oostenrijks recht kent drie soorten echtscheiding: de echtscheiding wegens schuld, de echtscheiding wegens beëindiging van de gemeenschappelijke huishouding sinds ten minste drie jaar en de echtscheiding met wederzijds goedvinden.

Een echtgenoot kan om een echtscheiding verzoeken wanneer de ander door een ernstige echtelijke misdraging (Eheverfehlung) of door eerloos of onzedelijk gedrag het huwelijk door zijn schuld zozeer heeft ontwricht dat het herstel van een levensgemeenschap die beantwoordt aan de aard van het huwelijk niet te verwachten is.

Wanneer door de echtgenoten sinds drie jaar geen gemeenschappelijke huishouding meer wordt gevoerd, kan elk van de echtgenoten verzoeken om echtscheiding wegens ernstige duurzame ontwrichting van het huwelijk.

Wanneer de echtelijke levensgemeenschap van de echtgenoten sinds ten minste een half jaar is beëindigd, beiden toegeven dat de huwelijksband duurzaam is ontwricht en er tussen de echtgenoten overeenstemming bestaat over de echtscheiding, kunnen de echtgenoten gezamenlijk verzoeken om echtscheiding.

2. Welke echtscheidingsgronden bestaan er?

De belangrijkste grond voor een echtscheiding is de duurzame ontwrichting van de echtelijke levensgemeenschap. Een dergelijke ontwrichting kan worden veroorzaakt door een ernstige echtelijke misdraging van een partner, met name wanneer een echtgenoot echtbreuk heeft gepleegd of bij de ander lichamelijk geweld heeft toegepast of zwaar psychisch leed heeft toegebracht. Ook wanneer het gedrag niet kan worden beschouwd als echtelijke misdraging, omdat het berust op een geestelijke afwijking, maar het huwelijk niettemin zozeer is ontwricht dat het herstel van een levensgemeenschap die beantwoordt aan de aard van het huwelijk niet te verwachten is, alsmede wanneer een partner geestesziek is of wanneer een partner lijdt aan een ernstige besmettelijke of afschuw opwekkende ziekte, kan door de andere echtgenoot om echtscheiding worden verzocht. In al deze gevallen moet de echtgenoot die verzoekt om echtscheiding het bestaan van de aangevoerde gronden aantonen. Wanneer door de echtgenoten echter sinds drie jaar geen gemeenschappelijke huishouding meer wordt gevoerd, hoeft er geen echtelijke misdraging te worden aangevoerd of bewezen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

3. Wat zijn de juridische gevolgen van een scheiding als het gaat om:

a) de persoonlijke betrekkingen tussen de echtgenoten?

In principe behoudt elk der echtgenoten de achternaam die hij tijdens het huwelijk heeft gedragen. Wanneer een echtgenoot bij de huwelijksvoltrekking de naam van de andere echtgenoot heeft aangenomen, kan hij zijn vroegere naam weer aannemen.

b) de verdeling van het vermogen van de echtgenoten?

Het staat de echtgenoten in principe volledig vrij om gezamenlijk overeen te komen wat er met hun vermogen gaat gebeuren. Zij kunnen kiezen uit de volgende mogelijkheden: wederzijds afstand doen (waardoor de bij wet geregelde scheiding van de goederen tijdens het huwelijk ook na de ontbinding van het huwelijk gehandhaafd blijft) , deling van een eventuele bij contract geregelde huwelijksgemeenschap of door overdracht van vermogensbestanddelen aan de andere echtgenoot.

Indien de echtgenoten hieromtrent niets zijn overeengekomen, kan elk van de echtgenoten de rechter verzoeken om bepaalde vermogensbestanddelen van beide echtgenoten te verdelen. De verdeling betreft het zogenaamde "eheliche Gebrauchsvermögen" (voor gebruik bedoelde echtelijk vermogen) en de "ehelichen Ersparnisse" (echtelijke spaargelden). Tot het voor gebruik bedoelde echtelijk vermogen behoren naast de echtelijke woning en de inboedel alle overige zaken die tijdens het huwelijk daadwerkelijk hebben gediend voor de levenswijze van beide echtgenoten. De echtelijke spaargelden zijn alle door de echtgenoten tijdens de echtelijke samenleving ter waardevermeerdering geïnvesteerde gelden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Van de deling uitgezonderd zijn bijvoorbeeld alle door de echtgenoten in het huwelijk ingebrachte, door erfopvolging of door schenking van derden verworven zaken. Voorts de zaken die dienen voor het persoonlijk gebruik van een van de echtgenoten of voor de uitoefening van zijn beroep alsmede ondernemingen en aandelen in ondernemingen, voorzover deze niet puur ter waardevermeerdering geïnvesteerde gelden zijn.

Het gerecht dient het op te delen vermogen op grond van billijkheid te verdelen met inachtneming van alle relevante omstandigheden, waarbij met name rekening moet worden gehouden met het gewicht en de omvang van de bijdrage van elk van de echtgenoten aan de aanschaf van het voor gebruik bedoelde echtelijke vermogen en de vergaring van de echtelijke spaargelden alsmede met het belang van de kinderen. Als bijdrage moeten ook het voorzien in het levensonderhoud, de medewerking bij de kostwinning, het voeren van de gemeenschappelijke huishouding, de verzorging en opvoeding van gemeenschappelijke kinderen en alle overige vormen van echtelijke bijstand worden beschouwd.

c) de minderjarige kinderen van de echtgenoten?

Sinds de inwerkingtreding van het Kindschaftsrechts-Änderungsgesetzes 2001 (Wijzigingswet kinderrecht 2001) op 1 juli 2001 hebben ouders na een scheiding vergaande mogelijkheden om de gezagsverhoudingen vorm te geven. Wanneer een huwelijk wordt ontbonden, blijft het gezag van beide ouders van een minderjarig echtelijk kind in principe gehandhaafd. Wanneer de ouders het volledige gezag van hen beiden als in een bestaand huwelijk willen laten voortduren, moeten zij echter het gerecht binnen een redelijke termijn een overeenkomst over de voornaamste verblijfplaats van het kind doen toekomen. Het gerecht moet zijn goedkeuring hechten aan een dergelijke overeenkomst wanneer deze in het belang is van het kind. Indien een dergelijke overeenkomst binnen redelijke tijd na de echtscheiding niet tot stand komt of deze niet in het belang is van het kind, moet het gerecht (wanneer het er niet in slaagt een minnelijke schikking, eventueel met inschakeling van bemiddeling, te treffen) beslissen welke ouder voortaan alleen met het gezag moet worden belast.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

De ouders kunnen echter ook vooraf overeenkomen dat na de echtscheiding slechts een van de ouders het gezag zal behouden.

Indien beide ouders het gezag hebben, kunnen zij beiden te allen tijde verzoeken om beëindiging van het gezamenlijk gezag. Het gerecht dient vervolgens, met inachtneming van het belang van het kind, een van de ouders te belasten met het gezag.

d) de verplichting alimentatie te betalen aan de andere echtgenoot?

De echtgenoot die alleen of grotendeels schuld heeft aan de echtscheiding, dient de andere echtgenoot van een gezien de levensomstandigheden van de echtgenoten passende alimentatie te voorzien, voorzover de inkomsten van de andere echtgenoot uit vermogen en de opbrengsten van de uitoefening van een beroep, die van hem, de omstandigheden in aanmerking genomen, verwacht kan worden, niet toereikend zijn. Indien beide echtgenoten schuld hebben aan de echtscheiding, maar geen van beiden als hoofdschuldige kan worden aangewezen, kan aan de echtgenoot die zichzelf niet kan onderhouden een bijdrage in de kosten van levensonderhoud worden toegekend, voorzover dit gezien de behoeften en de vermogens- en inkomenssituatie van de andere echtgenoot billijk is. De bijdrageverplichting kan van tijdelijke aard zijn. Bij een echtscheiding met wederzijds goedvinden staat het de echtgenoten vrij om overeen te komen dat de ene echtgenoot alimentatie moet betalen aan de andere of dat zij wederzijds afzien van aanspraken op alimentatie.

4. Wat betekent “scheiding van tafel en bed” in de praktijk?

Deze rechtsfiguur bestaat niet in het Oostenrijkse rechtsstelsel.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

5. Wat zijn de gronden voor een “scheiding van tafel en bed”?

Zie het antwoord op vraag 4

6. Wat zijn de juridische gevolgen van een “scheiding van tafel en bed”?

Zie het antwoord op vraag 4

7. Wat betekent “nietigverklaring van het huwelijk” in de praktijk?

Het Oostenrijkse huwelijksrecht voorziet in "Ehenichtigkeit" (nietigheid van het huwelijk). Een huwelijk is nietig wanneer de huwelijksvoltrekking niet in de voorgeschreven vorm heeft plaatsgevonden, wanneer een van de echtgenoten ten tijde van de huwelijksvoltrekking handelingsonbekwaam was of zich in een toestand van bewusteloosheid of een tijdelijke storing van de geestvermogens bevond, wanneer het huwelijk uitsluitend of overwegend werd gesloten met het doel een echtgenoot het voeren van de achternaam van de andere echtgenoot of de verwerving van de nationaliteit van de andere echtgenoot mogelijk te maken, zonder dat een echtelijke levensgemeenschap zou worden aangegaan. Voorts is een huwelijk nietig wanneer een van de echtgenoten ten tijde van de huwelijksvoltrekking al met een derde door een geldig huwelijk was verbonden of het huwelijk in strijd met de wet tussen bloedverwanten werd gesloten.

Een huwelijk kan bij gerechtelijk vonnis worden aufgehoben (ongedaan worden gemaakt) wanneer een echtgenoot ten tijde van de huwelijksvoltrekking beperkt handelingsbekwaam was en zijn wettelijke vertegenwoordiger geen toestemming heeft gegeven voor het huwelijk, wanneer een echtgenoot bij de huwelijksvoltrekking niet wist dat het om een huwelijksvoltrekking ging of wanneer de echtgenoot dit weliswaar wist, maar geen verklaring had willen afleggen dat hij het huwelijk wilde aangaan, wanneer een echtgenoot de andere echtgenoot met iemand anders heeft verwisseld, wanneer een echtgenoot zich bij de huwelijksvoltrekking heeft vergist in omstandigheden met betrekking tot de persoon van de andere echtgenoot die hem, wanneer hij op de hoogte zou zijn geweest van de stand van zaken en hij de aard van het huwelijk juist zou hebben beoordeeld, afgehouden zou hebben van het aangaan van het huwelijk, wanneer een echtgenoot door middel van opzettelijk bedrog omtrent belangrijke omstandigheden overgehaald is tot het aangaan van het huwelijk of wanneer een echtgenoot wederrechtelijk door bedreiging werd gedwongen het huwelijk aan te gaan.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

8. Wat zijn de gronden voor de nietigverklaring van het huwelijk?

Zie het antwoord op vraag 7

9. Wat zijn de juridische gevolgen van de nietigverklaring van het huwelijk?

In het geval van nietigheid van het huwelijk wordt het huwelijk behandeld alsof het nooit gesloten was
Wanneer ook maar een van de echtgenoten bij de huwelijksvoltrekking niet op de hoogte was van de nietigheid van het huwelijk, zijn op de relatie van de echtgenoten in vermogensrechtelijk opzicht de in het geval van echtscheiding geldende regels navenant van toepassing. De kinderen die voortkomen uit een huwelijk, worden ook na de nietigverklaring van het huwelijk als wettig beschouwd.

Ook voor de gevolgen van de nietigverklaring van een huwelijk gelden de regels over de gevolgen van een echtscheiding.

10. Bestaan er alternatieve mogelijkheden om problemen die samenhangen met een echtscheiding op te lossen, zonder dat de rechter wordt ingeschakeld?

Een echtscheiding, het ongedaan maken of de nietigverklaring van een huwelijk kan slechts langs gerechtelijke weg plaatsvinden. Problemen die zich voordoen in verband met de echtscheiding kunnen echter ook buitengerechtelijk (bijvoorbeeld door bemiddeling) worden geregeld.

11. Waar moet het verzoek tot echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk worden ingediend?

Voor geschillen over de echtscheiding of de nietigverklaring van een huwelijk of over het bestaan of niet-bestaan van een huwelijk zijn de Bezirksgerichte (districtsrechtbanken) bevoegd. Voor geschillen over de echtscheiding, de nietigverklaring of de vaststelling van het bestaan of niet-bestaan van een huwelijk is uitsluitend het Bezirksgericht bevoegd in het ressort waar de echtgenoten hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats hebben of het laatst hebben gehad. Wanneer ten tijde van de instelling van de vordering geen van de echtgenoten zijn gewone verblijfplaats in dit ressort heeft of zij in Oostenrijk geen gemeenschappelijke gewone verblijfplaats hebben, is uitsluitend het gerecht bevoegd in het ressort van de verweerder of, indien deze geen gewone verblijfplaats in Oostenrijk heeft, het ressort waar zich de gewone verblijfplaats van de eiser bevindt en in alle overige gevallen het Bezirksgericht Innere Stadt Wien. Deze geschillen vallen onder de nationale jurisdictie van Oostenrijkse gerechten wanneer een van de echtgenoten Oostenrijks staatsburger is, wanneer de verweerder, in het geval van een eis tot nietigheid tegen beide echtgenoten ten minste een van hen, zijn gewone verblijfplaats in Oostenrijk heeft of wanneer de eiser zijn gewone verblijfplaats in Oostenrijk heeft en ofwel beide echtgenoten hun laatste gemeenschappelijke gewone verblijfplaats in Oostenrijk hebben gehad ofwel de eiser stateloos is of ten tijde van de huwelijksvoltrekking de Oostenrijkse nationaliteit heeft gehad. Dit gerecht is als enige bevoegd, maar het is toegestaan overeenstemming te bereiken over het inschakelen van een ander gerecht.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Bij een eis tot echtscheiding moeten de vormvoorschriften van een vordering in acht worden genomen. Bij een verzoek tot echtscheiding met wederzijds goedvinden – waarover in een procedure waaraan geen geschil ten grondslag ligt (Verfahren außer Streitsachen) wordt beslist – is een door beide echtgenoten ondertekend verzoek noodzakelijk. In alle gevallen moet een huwelijksakte worden bijgevoegd. Het is raadzaam om alle documenten bij te voegen die het verzoek ondersteunen.

12. Kan ik in aanmerking komen voor rechtsbijstand?

Ook voor echtscheidingszaken kunt u in aanmerking komen voor rechtsbijstand

Hiervoor gelden de algemene regels voor rechtsbijstand (zie “Rechtsbijstand – Oostenrijkâ€�). Voor echtscheidingsprocedures geldt een beperkte verplichting tot procureursvertegenwoordiging. Dit betekent dat een partij die niet zelf bij het gerecht haar zaken wil behartigen, zich slechts door een advocaat kan laten vertegenwoordigen.

13. Kan beroep worden aangetekend tegen een beslissing over de echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk?

Tegen beslissingen van het gerecht in eerste aanleg over de echtscheiding, scheiding van tafel en bed of nietigverklaring van een huwelijk of over het bestaan of niet-bestaan van een huwelijk kan men in beroep gaan bij een hogere rechtbank, namelijk bij het Landesgericht (regionale rechtbank) dat als gerecht in tweede aanleg boven het Bezirksgericht staat.

Tegen de beslissing van de rechter in hoger beroep is slechts cassatie mogelijk wanneer het bij de beslissing gaat om de oplossing van een juridische kwestie op het gebied van het materieel recht of procesrecht, die van aanzienlijk belang is voor de handhaving van de rechtseenheid, rechtszekerheid of rechtsontwikkeling, bijvoorbeeld omdat de rechter in hoger beroep afwijkt van de rechtspraak van het Oberster Gerichtshof (Hoge Raad) , deze ontbreekt of onsamenhangend is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

14. Wat moet ik doen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in Oostenrijk te laten erkennen?

Tussen de lidstaten van de Europese Unie met uitzondering van Denemarken is de erkenning van beslissingen over de ontbinding van een huwelijk gebaseerd op de op 1 maart 2001 in werking getreden Verordening (EG) nr. 1347/2000 van de Raad van 29 mei 2000 betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen, PB L 2000/160, 19 (hierna: Brussel II - VO)
Op grond daarvan is bij beslissingen over de ontbinding van een huwelijk uit andere lidstaten geen uitdrukkelijke beslissing over de erkenning meer nodig. Daarentegen moet elk gerecht en elke bestuurlijke instantie de erkenning in een procedure die aanhangig wordt gemaakt als prejudiciële vraag beoordelen. Dit geldt met name ook voor de door de burgerlijke stand te verrichten toetsing of een buitenlandse echtscheiding de voltrekking van een nieuw huwelijk toelaat.

Elke belanghebbende kan verzoeken om een beslissing over de erkenning of niet-erkenning van een buitenlandse beslissing inzake de ontbinding van een huwelijk. Procedures over de erkenning of niet-erkenning van buitenlandse beslissingen inzake het voortbestaan van een huwelijk moeten in principe worden gevoerd bij de Bezirksgerichten. Een verzoek om erkenning of niet-erkenning van een buitenlandse beslissing inzake de ontbinding van een huwelijk moet worden gericht tot het Bezirksgericht in het ressort waar de verzoeker zijn gewone verblijfplaats heeft. Bij gebreke van een dergelijke verblijfplaats in Oostenrijk, is het gerecht bevoegd in het ressort waar zich de gewone verblijfplaats van de verweerder bevindt en in alle overige gevallen het Bezirksgericht Innere Stadt Wien.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

15. Tot welk gerecht moet ik mij wenden om een verzoek in te dienen om een door een rechtbank in een land van de Europese Unie gewezen beslissing over echtscheiding/scheiding van tafel en bed/nietigverklaring van het huwelijk in een andere lidstaat te laten erkennen? Welke procedure is in dit geval van toepassing?


De daarbij te overleggen documenten worden beschreven in artikel 32 van de Brussel II - VO.

16. Wat is het toepasselijk recht in een echtscheidingsproces tussen echtgenoten die niet in Oostenrijk wonen of een verschillende nationaliteit hebben?

De voorwaarden voor en de gevolgen van echtscheidingen moeten worden beoordeeld op basis van het gemeenschappelijk personeel statuut (nationaal recht) van de echtgenoten en bij gebreke daarvan op basis van het laatste gemeenschappelijk personeel statuut, voorzover een van hen dit heeft behouden. Wanneer zij geen gemeenschappelijk personeel statuut hebben of geen van hen het heeft behouden, is het recht bepalend van het land waar beide echtgenoten hun gewone verblijfplaats hebben. Wanneer zij hun gewone verblijfplaats in verschillende landen hebben, dient het recht te worden toegepast van het land waar beiden hun laatste gewone verblijfplaats hebben gehad, voorzover een van hen deze nog steeds heeft. Wanneer zij nooit hun gewone verblijfplaats in hetzelfde land hebben gehad of geen van beiden zijn gewone verblijfplaats meer in dit land heeft, dient de echtscheiding te worden beoordeeld op basis van het personeel statuut van de verzoeker ten tijde van de echtscheiding. Dit geldt ook wanneer volgens de geldende wetgeving het huwelijk op basis van de aangevoerde feiten niet kan worden ontbonden.



« Echtscheiding - Algemene informatie | Oostenrijk - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 02-08-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk