Europese Commissie > EJN > Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven > Portugal

Laatste aanpassing: 05-07-2007
Printversie Voeg toe aan favorieten

Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Portugal

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Verkrijgen van schadevergoeding van de dader 1.
1.1. Onder welke voorwaarden kan ik een schadeclaim indienen in de strafzaak tegen de dader? 1.1.
1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn claim indienen? 1.2.
1.3. Hoe moet ik mijn claim indienen en bij wie? 1.3.
1.4. Hoe moet ik claim duidelijk maken? (een totaalbedrag opgeven en/of individuele schadeclaims) 1.4.
1.5. Kan ik rechtsbijstand krijgen voor en/of gedurende het proces? 1.5.
1.6. Wat voor bewijs is vereist om mijn claim te onderbouwen?  1.6.
1.7. Als het gerecht mij schadevergoeding heeft toegekend, is er dan speciale hulp beschikbaar voor mij als slachtoffer om die rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen? 1.7.
2. Verkrijgen van schadevergoeding van de staat of een overheidsinstelling 2.
2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de staat of een overheidsinstelling? 2.1.
2.2. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers van bepaalde soorten misdrijven? 2.2.
2.3. Is deze mogelijkheid beperkt tot slachtoffers die bepaalde soorten letsels hebben opgelopen? 2.3.
2.4. Kunnen familieleden of nauwe verwanten van slachtoffers die zijn overleden als gevolg van het misdrijf schadevergoeding krijgen?  2.4.
2.5. Is de mogelijkheid schadevergoeding te krijgen beperkt tot personen met een bepaalde nationaliteit of personen die in een bepaald land wonen? 2.5.
2.6. Kan ik schadevergoeding van Portugal vragen als het misdrijf in een ander land is begaan? Zo ja, onder welke voorwaarden? 2.6.
2.7. Is het nodig van het misdrijf aangifte te hebben gedaan bij de politie? 2.7.
2.8. Is het nodig de uitkomst van een politieonderzoek of strafproces af te wachten, voordat ik een verzoek kan indienen?  2.8.
2.9. Als de dader bekend is, is het dan nodig te trachten eerst schadevergoeding bij de dader te eisen? 2.9.
2.10. Als de dader niet bekend of niet veroordeeld is, is het dan toch mogelijk in aanmerking te komen voor schadevergoeding? Wat voor bewijs moet ik in dat geval overleggen om mijn verzoek te onderbouwen? 2.10.
2.11. Moet het verzoek om schadevergoeding binnen een bepaalde termijn worden ingediend? 2.11.
2.12. Voor welk soort schade kan ik een vergoeding krijgen? 2.12.
2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend? 2.13.
2.14. Is er een minimum en/of maximum bedrag dat kan worden toegekend? 2.14.
2.15. Wordt schadevergoeding die ik heb ontvangen of kan ontvangen van andere bronnen (zoals van een verzekering) afgetrokken van de vergoeding van de staat? 2.15.
2.16. Zijn er andere omstandigheden die mijn kans op het krijgen van schadevergoeding of de berekening van het bedrag van mijn schade beïnvloeden, zoals mijn eigen gedrag bij het voorval dat het letsel veroorzaakte? 2.16.
2.17. Kan ik een voorschot krijgen? Zo ja, onder welke voorwaarden? 2.17.
2.18. Waar kan ik de noodzakelijke formulieren en verdere informatie verkrijgen over hoe een aanvraag in te dienen? Is er een speciale telefoonlijn of website die ik kan gebruiken? 2.18.
2.19. Kan ik juridische hulp krijgen bij het opstellen van het verzoek? 2.19.
2.20. Waar moet ik mijn verzoek naartoe sturen? 2.20.
2.21. Zijn er organisaties voor slachtofferhulp die verdere ondersteuning kunnen geven? 2.21.

 

1. Verkrijgen van schadevergoeding van de dader

1.1. Onder welke voorwaarden kan ik een schadeclaim indienen in de strafzaak tegen de dader?

De benadeelde, d.w.z. de persoon die als gevolg van een misdrijf schade heeft geleden, kan een eis tot vergoeding van de civiele schade indienen, zelfs indien hij/zij zich niet burgerlijke partij kan stellen (het slachtoffer of zijn/haar erfgenamen of wettelijke vertegenwoordigers kunnen zich burgerlijke partij stellen, alsook elke andere persoon voor bepaalde misdrijven, zoals misdrijven tegen de vrede en de menselijkheid, persoonlijke bevoordeling of rechtsweigering; dit houdt in dat de betrokkene zich met een civiele vordering voegt in de strafzaak).

Het openbaar ministerie moet een eis tot vergoeding van de civiele schade indienen namens de staat en de personen en belangen die het wettelijk vertegenwoordigt.

De rol van de benadeelde tijdens het proces is beperkt tot het leveren van bewijsmateriaal ter ondersteuning van de eis tot schadevergoeding.

Eisen tot vergoeding van als gevolg van een misdrijf berokkende schade moeten worden ingesteld in het kader van de relevante strafprocedure, en kunnen slechts afzonderlijk bij een civiele rechter worden ingesteld indien: a) er acht maanden na de aangifte van het misdrijf geen inbeschuldigingstelling is, of de procedure tijdens die periode niet is voortgezet; b) de strafzaak is geseponeerd, opgeschort of vervallen; c) het proces op een private klacht of beschuldiging is gebaseerd; d) er op het ogenblik van de klacht geen schade was, dan wel de schade of de volledige omvang ervan onbekend was; e) het strafvonnis - in zaken waarin de wet de strafgerechten toestaat niet over schadeclaims te beslissen – geen beslissing bevat over de schadeclaim, gelet op de aard van de betrokken kwesties en de inherente kenmerken van de strafprocedure; f) de eis werd ingediend tegen de verweerder en tegen andere personen die louter burgerlijk aansprakelijk zijn, of slechts tegen deze laatsten wanneer de verweerder de enige is op wie de hoofdvordering betrekking heeft; g) de eis kan gelet op het betrokken bedrag worden ingesteld bij een meervoudige kamer, terwijl het strafproces door een alleensprekende rechter moet worden gevoerd; h) de strafprocedure in de vorm van een summiere of zeer summiere procedure verloopt; i) de benadeelde niet werd ingelicht of geen kennisgeving ontving over de mogelijkheid om tijdens de strafprocedure een civiele eis in te stellen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Zie in verband met dit onderwerp ook de factsheet over aanhangigmaking van zaken bij de rechter.

1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn claim indienen?

Indien u gerechtigd bent een eis tot vergoeding van de civiele schade in te dienen, moet u uw voornemen terzake kenbaar maken vóór de afsluiting van de onderzoeksfase van de procedure. U wordt vervolgens in kennis gesteld van de beslissing om vervolging in te stellen of, in voorkomend geval, van de akte van beschuldiging, zodat u indien u dat wenst binnen een termijn van 20 dagen een behoorlijk onderbouwde eis kunt indienen. Indien u geen voornemen hebt kenbaar gemaakt om een eis tot schadevergoeding in te dienen, of indien u niet op de hierboven beschreven wijze in kennis bent gesteld, kunt u de eis indienen tot 10 dagen nadat de verdachte in kennis is gesteld van de beslissing om vervolging in te stellen of van de akte van beschuldiging.

Wanneer de eis door het openbaar ministerie of door de burgerlijke partij worden ingediend, gebeurt dat samen met de akte van beschuldiging of binnen de termijn voor de indiening daarvan.

1.3. Hoe moet ik mijn claim indienen en bij wie?

Een schadeclaim is niet aan vormvereisten onderworpen en kan geschieden in de vorm van een verklaring in het dossier, met vermelding van de geleden schade en de bewijzen daarvan. De eis gaat doorgaans vergezeld van kopieën ten behoeve van de verweerders en het secretariaat.

Hij moet worden ingediend bij het gerecht dat bevoegd is over het misdrijf uitspraak te doen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

1.4. Hoe moet ik claim duidelijk maken? (een totaalbedrag opgeven en/of individuele schadeclaims)

Bij een eis tot vergoeding van de civiele schade moet u de verschillende soorten schades en de oorzaken ervan uitvoerig beschrijven en daarnaast het totaalbedrag van de eis vermelden.

1.5. Kan ik rechtsbijstand krijgen voor en/of gedurende het proces?

Rechtsbijstand kan in iedere fase van de procedure worden toegekend, mits aan de wettelijke voorwaarden en de voorgeschreven formaliteiten is voldaan, zoals in de factsheet over dit onderwerp wordt beschreven.

1.6. Wat voor bewijs is vereist om mijn claim te onderbouwen?  

Alle middelen die geschikt zijn om de aangevoerde feiten te bewijzen en een beslissing in de zaak te onderbouwen, zijn ontvankelijk, mits zij rechtsgeldig, relevant en geschikt zijn als bewijs en mits zij verkrijgbaar zijn. In het bijzonder zijn schriftelijke bewijzen, bekentenissen van partijen en verklaringen van deskundigen en getuigen mogelijk.

1.7. Als het gerecht mij schadevergoeding heeft toegekend, is er dan speciale hulp beschikbaar voor mij als slachtoffer om die rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen?

Er is geen speciale hulp beschikbaar, behalve de toevoeging van een advocaat in het kader van rechtsbijstand. Deze advocaat beschikt over de specifieke technische deskundigheid en moet de voor de tenuitvoerlegging noodzakelijke procedures voeren.

2. Verkrijgen van schadevergoeding van de staat of een overheidsinstelling

2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de staat of een overheidsinstelling?

Overeenkomstig het Portugese recht kunnen slachtoffers van bepaalde misdrijven van de staat schadevergoeding krijgen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.2. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers van bepaalde soorten misdrijven?

Alleen slachtoffers van misdrijven waarbij opzettelijk geweld is gebruikt, kunnen in het kader van deze regeling schadevergoeding krijgen.

De staat kan voorschotten uitbetalen aan slachtoffers van partnergeweld, indien het misdrijf verband houdt met mishandeling tussen echtgenoten of tussen personen die samenwonen als waren zij gehuwd.

2.3. Is deze mogelijkheid beperkt tot slachtoffers die bepaalde soorten letsels hebben opgelopen?

Alleen slachtoffers die ernstige lichamelijke schade hebben geleden en de alimentatiegerechtigden van een overleden slachtoffer, kunnen een schadevergoeding krijgen van de staat. Om onder deze regeling te vallen, moet het letsel hebben geleid tot blijvende arbeidsongeschiktheid, ten minste dertig dagen tijdelijke volledige arbeidsongeschiktheid of tot het overlijden.

De geleden schade moet de levensstandaard van het slachtoffer of van de alimentatiegerechtigden ernstig hebben aangetast.

Voor slachtoffers van huiselijk geweld is de regeling van toepassing op schade als gevolg van lichamelijke of mentale mishandeling.

2.4. Kunnen familieleden of nauwe verwanten van slachtoffers die zijn overleden als gevolg van het misdrijf schadevergoeding krijgen?  

Als het slachtoffer overlijdt, kunnen personen die op basis van het burgerlijk recht alimentatiegerechtigd zijn, schadevergoeding vragen aan de staat.

Om te kunnen vaststellen om wie het gaat, moet worden opgemerkt dat de volgende personen alimentatieplichtig zijn (in deze volgorde): a) echtgenoten en ex-echtgenoten; b) descendenten; c) ascendenten; d) broers en zussen; e) ooms en tantes, zolang de alimentatiegerechtigde minderjarig is; en f) de stiefvader of stiefmoeder ten aanzien van minderjarige stiefkinderen die onder zijn/haar hoede zijn of die dat op het ogenblik van het overlijden van de echtgeno(o)t(e) waren. Ook kan elke persoon die gedurende meer dan twee jaar met een ongehuwde of uit de echt gescheiden persoon heeft samengewoond als waren zij gehuwd, aanspraak maken op alimentatie ten laste van de erfgenamen van de overledene.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.5. Is de mogelijkheid schadevergoeding te krijgen beperkt tot personen met een bepaalde nationaliteit of personen die in een bepaald land wonen?

Nee. Schadevergoeding kan worden verleend aan eenieder die ernstige lichamelijke schade heeft opgelopen die een rechtstreeks gevolg is van op het Portugese grondgebied of aan boord van Portugese schepen of luchtvaartuigen gepleegde opzettelijke geweldmisdrijven.

Dit geldt niet voor in het buitenland gepleegde misdrijven, waar de bovenbeschreven regeling slechts van toepassing is indien de benadeelde onderdaan is van Portugal en geen aanspraak kan maken op schadevergoeding vanwege de staat op het grondgebied waarvan de schade werd opgelopen.

2.6. Kan ik schadevergoeding van Portugal vragen als het misdrijf in een ander land is begaan? Zo ja, onder welke voorwaarden?

Ja, onder de in het antwoord op de vorige vraag beschreven voorwaarden.

2.7. Is het nodig van het misdrijf aangifte te hebben gedaan bij de politie?

De huidige wetgeving bevat geen expliciete vereiste in die zin.

In het geval van huiselijk geweld moet er een klacht of een officieel verslag zijn.

2.8. Is het nodig de uitkomst van een politieonderzoek of strafproces af te wachten, voordat ik een verzoek kan indienen?  

Dit is niet vereist.

2.9. Als de dader bekend is, is het dan nodig te trachten eerst schadevergoeding bij de dader te eisen?

U moet eerst trachten schadevergoeding te krijgen bij de dader, omdat slachtoffers slechts schadevergoeding van de staat kunnen krijgen als zij niet kunnen worden vergoed in het kader van de tenuitvoerlegging van het vonnis dat is gewezen naar aanleiding van de eis tot vergoeding van de civiele schade. Deze voorwaarde vervalt indien redelijkerwijze kan worden verwacht dat noch de dader, noch enig andere burgerlijk aansprakelijke persoon de schade zal vergoeden, en het niet mogelijk is uit een andere bron effectieve en voldoende vergoeding te krijgen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.10. Als de dader niet bekend of niet veroordeeld is, is het dan toch mogelijk in aanmerking te komen voor schadevergoeding? Wat voor bewijs moet ik in dat geval overleggen om mijn verzoek te onderbouwen?

Ja, het is mogelijk de bovenvermelde schadevergoeding te vragen, zelfs als de dader niet bekend is, niet in beschuldiging is gesteld of niet is veroordeeld.

De aanvraag zal door een comité worden onderzocht, dat alle maatregelen neemt die het daarvoor nodig acht, met inbegrip van: a) het horen van de verzoeker en de personen die tot schadevergoeding gehouden zijn; b) het opvragen van kopieën van klachten en aangiften in verband met strafbare feiten; en c) het opvragen van informatie over de financiële, sociale of beroepssituatie van de personen die de schade moeten vergoeden, bij elke natuurlijke persoon, rechtspersoon of overheidsdienst.

In deze situatie is vooral bewijsmateriaal nodig betreffende het werkelijke bestaan van een strafbaar feit.

2.11. Moet het verzoek om schadevergoeding binnen een bepaalde termijn worden ingediend?

Ja. Het verzoek moet uiterlijk een jaar na het misdrijf worden ingediend, anders vervalt het recht op schadevergoeding. Indien een strafprocedure is begonnen, kan de termijn worden verlengd tot een jaar na de eindbeslissing in die procedure. Hoe dan ook kan de minister van Justitie ook na het verstrijken van de termijn verzoeken aanvaarden, indien zij om psychologische of materiële redenen niet tijdig konden worden ingediend.

Verzoeken om schadevergoeding met betrekking tot schade als gevolg van huiselijk geweld moeten binnen zes maanden worden ingediend, maar laattijdige verzoeken kunnen door de minister van Justitie onder de bovenvermelde voorwaarden worden aanvaard.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.12. Voor welk soort schade kan ik een vergoeding krijgen?

Alleen geldelijke schade als gevolg van het misdrijf kan worden vergoed.

2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend?

De berekening van de vergoeding is gebaseerd op billijkheidscriteria. Er wordt onder meer rekening gehouden met de omvang van de schade, de mate waarin de levensstandaard van het slachtoffer of van de alimentatiegerechtigden erop achteruit is gegaan, het gedrag van het slachtoffer of van de verzoeker en de bedragen die uit andere bronnen zijn ontvangen.

2.14. Is er een minimum en/of maximum bedrag dat kan worden toegekend?

Ja, er gelden maximumbedragen voor de schadeloosstelling door de staat.

2.15. Wordt schadevergoeding die ik heb ontvangen of kan ontvangen van andere bronnen (zoals van een verzekering) afgetrokken van de vergoeding van de staat?

Er wordt rekening gehouden met alle bedragen die uit andere bronnen worden ontvangen, en in het bijzonder met de bedragen die van de dader of van de sociale zekerheid afkomstig zijn. Met persoonlijke levens- of ongevallenverzekeringen wordt evenwel slechts rekening gehouden in de mate waarin het billijkheidsbeginsel dit vereist.

Indien het slachtoffer, nadat de schadeloosstelling van de staat is uitbetaald, uit welke bron dan ook effectieve schadevergoeding of schadeloosstelling krijgt, moet de minister van Justitie, op advies van het bovenvermelde comité, de ontvangen sommen geheel of gedeeltelijk terugvorderen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.16. Zijn er andere omstandigheden die mijn kans op het krijgen van schadevergoeding of de berekening van het bedrag van mijn schade beïnvloeden, zoals mijn eigen gedrag bij het voorval dat het letsel veroorzaakte?

Ja. Schadevergoeding vanwege de staat kan worden verminderd of geweigerd, in het licht van het gedrag van het slachtoffer of de verzoeker vóór, tijdens of na de feiten of in het licht van zijn band met de dader of zijn omgeving, of indien zijn gedrag in strijd is met het rechtsgevoel of met de openbare orde.

2.17. Kan ik een voorschot krijgen? Zo ja, onder welke voorwaarden?

In een noodsituatie kunt u om een voorschot op de nog vast te stellen schadeloosstelling verzoeken; het voorschot mag niet meer dan een kwart van het maximumbedrag belopen.

Voor slachtoffers van huiselijk geweld wordt bij de berekening van het voorschot rekening gehouden met ernstige financiële problemen die het gevolg zijn van het misdrijf; het voorschot mag niet meer bedragen dan het nationale minimumloon voor een periode van drie maanden, wat met een extra periode van drie maanden kan worden verlengd, of met nog eens zes maanden in situaties van extreme behoeftigheid.

2.18. Waar kan ik de noodzakelijke formulieren en verdere informatie verkrijgen over hoe een aanvraag in te dienen? Is er een speciale telefoonlijn of website die ik kan gebruiken?

Schadeloosstelling wordt door de staat toegekend op verzoek van de personen die daarvoor in aanmerking komen, er moet geen speciaal formulier worden gebruikt. Er zijn niettemin gratis formulieren verkrijgbaar bij het Comissão para a Instrução dos Pedidos de Indemnização às Vítimas de Crimes Violentos (Comité voor de behandeling van verzoeken om schadeloosstelling voor slachtoffers van geweldmisdrijven) te Escadinhas de S. Crispim, n.º  7, 1149-049 Lissabon; het e-mailadres is: josé.duarte@tac.mj.pt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Verdere hulp is beschikbaar bij de Portugese vereniging voor slachtofferhulp: website http://www.apav.pt/ português; e‑mail apav.sede@apav.pt; tel. +351 707 2000 77 (weekdagen van 10.00 tot 13.00 en van 14.00 tot 17.00).

Nadere informatie is op het web te vinden:

http://www.portaldocidadao.pt/PORTAL/entidades/MJ/MJU/ português.

Voor slachtoffers van huiselijk geweld bestaat er een dag en nacht bereikbare hulplijn. Het betreft een anonieme en vertrouwelijke dienst die slachtoffers advies en informatie verleent over hun rechten alsook informatie over waar zij hulp kunnen krijgen.

Het nummer is +351 800 202 148.

Slachtoffers van huiselijk geweld kunnen ook informatie vinden op volgende website:

http://www.portaldocidadao.pt/PORTAL/entidades/PCM/CIDM/ português

2.19. Kan ik juridische hulp krijgen bij het opstellen van het verzoek?

Rechtsbijstand is beschikbaar voor alle gerechtelijke procedures, ongeacht hun vorm. Dit geldt ook, in aangepaste vorm, voor procedures in verband met administratieve inbreuken.

Aangezien het verzoek om schadevergoeding van de staat niet door een gerecht wordt behandeld en niet wordt ingediend in het kader van een procedure in verband met een administratieve inbreuk, is voor het indienen van de aanvraag geen rechtsbijstand beschikbaar.

Er moet evenwel worden vermeld dat aan het verzoek geen kosten verbonden zijn, aangezien de vereiste documenten (attesten) kosteloos zijn.

Voor nadere informatie, zie de factsheet over rechtsbijstand.

2.20. Waar moet ik mijn verzoek naartoe sturen?

Verzoeken om schadevergoeding van de staat moeten aan de minister van Justitie worden gericht, maar verzonden worden aan het Comité voor de behandeling van verzoeken om schadeloosstelling voor slachtoffers van geweldmisdrijven. Het comité is te Lissabon gevestigd, op het adres dat in het antwoord op vraag 2.18 is vermeld, in lokalen die door het secretariaat-generaal van het ministerie van Justitie ter beschikking zijn gesteld.

2.21. Zijn er organisaties voor slachtofferhulp die verdere ondersteuning kunnen geven?

Ja. Er is de bovenvernoemde Portugese vereniging voor slachtofferhulp (APAV).

Nadere inlichtingen

Nadere informatie is te vinden op volgende websites:

http://www.apav.pt/ português – Portugese vereniging voor slachtofferhulp

http://www.iacrianca.pt português – Instituut voor kinderzorg

http://www.cidm.pt português – Commissie voor gelijkheid en vrouwenrechten

http://www.portaldocidadao.pt/PORTAL/entidades/PCM/CIDM/ português – Huiselijk geweld

http://mulher.sapo.pt/J92/276923.html português – Vereniging van vrouwen tegen geweld

http://www.mj.gov.pt/ português – Ministerie van Justitie

http://www.dgsi.pt português – Juridische databanken

http://www.dgaj.mj.pt português – Directoraat‑generaal voor de rechtsbedeling (verstrekt onder meer contactgegevens van de gerechten en informatie over hun territoriale bevoegdheid)

http://www.oa.pt/ português - Orde van advocaten

http://dre.pt/ português – On line wetgevingsdatabank (bevat de sinds 1962 in reeks I van het Portugese publicatieblad bekendgemaakte wetgeving)

http://www.gnr.pt português – Nationale republikeinse garde (militaire politie)

http://www.psp.pt português – Politie

http://www.policiajudiciaria.pt English - português – Rechercheafdeling van het gerecht

« Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Algemene informatie | Portugal - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 05-07-2007

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk