Europese Commissie > EJN > Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven > Nederland

Laatste aanpassing: 30-07-2004
Printversie Voeg toe aan favorieten

Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Nederland

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Verkrijgen van schadevergoeding van de dader 1.
1.1. Onder welke voorwaarden kan ik een schadeclaim indienen in de strafzaak tegen de dader? 1.1.
1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn claim indienen? 1.2.
1.3. Hoe moet ik het verzoek doen en bij wie? 1.3.
1.4. Hoe moet ik mijn claim duidelijk maken? 1.4.
1.5. Kan ik rechtsbijstand krijgen voor of gedurende het proces? 1.5.
1.6. Wat voor bewijs is vereist om mijn claim te onderbouwen? 1.6.
1.7. Als het gerecht mij schadevergoeding heeft toegekend, is er dan speciale hulp beschikbaar voor mij als slachtoffer om die rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen? 1.7.
2. Verkrijgen van schadevergoeding van de Staat of een overheidsinstelling 2.
2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de Staat of een overheidsinstelling? 2.1.
2.2. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers van bepaalde soorten misdrijven? 2.2.
2.3. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers die bepaalde soorten letstel hebben opgelopen? 2.3.
2.4. Kunnen familieleden of naasten van slachtoffers die zijn overleden door het misdrijf schadevergoeding krijgen? 2.4.
2.5. Is de mogelijkheid schadevergoeding te krijgen beperkt tot personen met een bepaalde nationaliteit of personen die in een bepaald land wonen? 2.5.
2.6. Kan ik schadevergoeding van Nederland vragen als het misdrijf in een ander land is begaan? 2.6.
2.7. Is het nodig van het delict aangifte te hebben gedaan bij de politie? 2.7.
2.8. Is het nodig de uitkomst van een politieonderzoek of strafproces af te wachten voordat ik een verzoek kan indienen? 2.8.
2.9. Als de dader bekend is, is het dan nodig te trachten eerst schadevergoeding bij de dader te eisen? 2.9.
2.10. Als de dader niet bekend of veroordeeld is, is het dan toch mogelijk in aanmerking te komen voor schadevergoeding? Wat voor bewijs moet ik in dat geval overleggen om mijn verzoek te onderbouwen? 2.10.
2.11. Moet het verzoek om schadevergoeding binnen een bepaalde termijn worden ingediend? 2.11.
2.12. Voor welk soort schade kan ik een vergoeding krijgen? 2.12.
2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend? 2.13.
2.14. Is er een minimum en/of maximum bedrag dat kan worden toegekend? 2.14.
2.15. Wordt schadevergoeding die ik heb ontvangen of kan ontvangen van andere bronnen (zoals van een verzekering) afgetrokken van de compensatie van de Staat? 2.15.
2.16. Zijn er andere omstandigheden die mijn kans op het krijgen van schadevergoeding beïnvloeden of hoe het bedrag van mijn schade wordt berekend, zoals mijn eigen gedrag in het voorval dat het letsel veroorzaakte? 2.16.
2.17. Onder welke voorwaarden kan ik een voorschot krijgen? 2.17.
2.18. Waar kan ik de noodzakelijke formulieren en verdere informatie verkrijgen over hoe een aanvraag in te dienen? Is er een speciale telefoonlijn of website die ik kan gebruiken? 2.18.
2.19. Kan ik juridische hulp krijgen bij het opstellen van het verzoek? 2.19.
2.20. Waar naar toe moet ik mijn verzoek sturen? 2.20.
2.21. Zijn er organisaties voor slachtofferhulp die verdere ondersteuning kunnen geven? 2.21.

 

1. Verkrijgen van schadevergoeding van de dader

Er zijn verschillende mogelijkheden schadevergoeding van de dader te krijgen.

  • Indien de politie de het strafbare feit afhandelt: via bemiddeling door de politie

  • Indien het Openbaar Ministerie (verder: OM) de het strafbare feit afhandelt: via bemiddeling door de officier van Justitie

  • Indien de strafrechter de het strafbare feit afhandelt: door een beslissing van de rechter tegelijk met de behandeling van de strafzaak

  • In alle overige gevallen (immers ook mogelijk bij sepot) via een procedure bij de civiele rechter. In dit geval is het in feite een normale civiele procedure. U kunt hierover informatie vinden in "Aanhangig maken van zaken bij de rechter - Nederland".
1.1. Onder welke voorwaarden kan ik een schadeclaim indienen in de strafzaak tegen de dader?

De vordering van de benadeelde partij moet eenvoudig van aard zijn. Dat wil zeggen de rechter moet zonder veel onderzoek de schade en de hoogte van de schade kunnen vaststellen. Daarnaast moet de schade rechtstreeks voortvloeien uit het jegens het slachtoffer gepleegde strafbare feit. Dit feit moet op de tenlastelegging van de officier van Justitie staan (en door de rechter worden bewezen verklaard). Het maakt niet uit of het om een misdrijf of een overtreding gaat. 

Om voor beoordeling door de strafrechter in aanmerking te komen, moet de vordering dus eenvoudig van aard zijn (gemakkelijk te bewijzen). Het slachtoffer of de rechtbank kan de vordering splitsen in een eenvoudig en een ingewikkeld deel. Het eenvoudige deel kan de strafrechter behandelen. Het ingewikkelde deel van de vordering moet het slachtoffer aan de civiele rechter voorleggen. Er kan zowel materiële als immateriële schadevergoeding gevorderd worden. De hoogte van het te vorderen bedrag is in beginsel onbeperkt. De geleden schade moet worden onderbouwd met schriftelijke bewijsstukken. Het Bureau Slachtofferhulp (zie 2.21) kan ondersteuning verlenen bij het indienen van een dergelijke vordering. 

Bovenkant paginaBovenkant pagina

1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn claim indienen?

Het verzoek dient vóór aanvang van de terechtzitting in eerste aanleg (in ieder geval vóór het requisitoir van de officier van justitie) te worden gezonden aan het openbaar ministerie. Wanneer het slachtoffer aan de politie heeft aangegeven schadevergoeding te wensen, stuurt het openbaar ministerie het slachtoffer onverwijld een voegingsformulier toe dat naar het OM geretourneerd moet worden.

1.3. Hoe moet ik het verzoek doen en bij wie?

Door het invullen van een voegingsformulier. Zie antwoord 1.2. De benadeelde partij is niet verplicht ter terechtzitting te verschijnen.

1.4. Hoe moet ik mijn claim duidelijk maken?

De rechter moet uit het schriftelijk stuk van de eiser kunnen begrijpen dat de claim terecht is, welk bedrag de eiser claimt en hij moet kunnen beoordelen of dit bedrag redelijk is.

1.5. Kan ik rechtsbijstand krijgen voor of gedurende het proces?

De benadeelde partij heeft de mogelijkheid zich te laten bijstaan door een advocaat. "Rechtsbijstand - Nederland" geeft nadere informatie.

1.6. Wat voor bewijs is vereist om mijn claim te onderbouwen?

Te denken valt aan de volgende bewijsstukken: rekeningen/aankoopbonnen, werkgeversverklaringen, medische verklaringen, etc. Wanneer de hoogte van het te vorderen bedrag niet met bewijsstukken gestaafd kan worden, mag de rechter op grond van de wet een schatting maken.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

1.7. Als het gerecht mij schadevergoeding heeft toegekend, is er dan speciale hulp beschikbaar voor mij als slachtoffer om die rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen?

Als de rechter een claim heeft toegewezen, krijgt de eiser het vonnis. Dit vonnis kan met behulp van een deurwaarder ten uitvoer worden gelegd. Nadere informatie vindt u op de factsheet tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen.

Andere mogelijkheden zijn:

  • In artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht (WvSr.) heeft de rechter de mogelijkheid om een verdachte, die voor een strafbaar feit is veroordeeld, de verplichting op te leggen om de staat een som geld te betalen. Bij toepassing van dit wetsartikel komt dit geld ten goede aan het slachtoffer. Het openbaar ministerie is belast met de executie van deze maatregel. Het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB te Leeuwarden) int het geld bij de dader in opdracht van het openbaar ministerie.

  • Betaling van een vergoeding aan het slachtoffer in de vorm van een aan dader door de rechter opgelegde bijzondere voorwaarde.

2. Verkrijgen van schadevergoeding van de Staat of een overheidsinstelling

2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de Staat of een overheidsinstelling?

Dit is alleen mogelijk als er sprake is van opzettelijk gepleegde geweldsmisdrijven met ernstig letsel (of overlijden) tot gevolg. Slachtoffers (of nabestaanden van slachtoffers) kunnen een verzoek om een uitkering indienen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.2. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers van bepaalde soorten misdrijven?

Het Schadefonds Geweldsmisdrijven kan alleen een uitkering verstrekken als er sprake is van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf tengevolge waarvan een slachtoffer ernstig lichamelijk en/of psychisch letsel heeft bekomen/of is overleden. Een verzoek om een uitkering kan worden ingediend door het slachtoffer of de nabestaande van het overleden slachtoffer. Namens de benadeelde kan ook een gemachtigde of een wettelijk vertegenwoordiger (ouder, voogd) een verzoek indienen. Het Bureau Slachtofferhulp kan nadere informatie verschaffen en ondersteuning bieden bij het indienen van een dergelijke aanvraag.

2.3. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers die bepaalde soorten letstel hebben opgelopen?

Ja. Het door het misdrijf toegebrachte letsel moet naar zijn aard en gevolgen ernstig zijn. Dit geldt zowel voor lichamelijk als voor psychisch letsel. Het volgende letsel wordt als ernstig aangemerkt: Letsel dat een arbeidsongeschiktheid of een ongeschiktheid tot het verrichten van dagelijkse bezigheden heeft veroorzaakt , die langer dan zes weken duurt; Letsel dat langdurige of blijvende uiterlijke dan wel functionele gevolgen heeft (b.v. psychisch trauma, straatangst, zeer ontsierend litteken); Letsel dat objectief gezien direct levensgevaar met zich heeft meegebracht.

2.4. Kunnen familieleden of naasten van slachtoffers die zijn overleden door het misdrijf schadevergoeding krijgen?

Ja, alleen is de voor uitkering vatbare materiële schade van nabestaanden beperkt tot overlijdensschade. Dat wil zeggen alleen de geleden schade in verband met de kosten van lijkbezorging en het derven van levensonderhoud. Onder bepaalde voorwaarden kunnen nabestaanden, die getuige zijn geweest van het misdrijf in aanmerking komen voor een vergoeding wegens shockschade.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.5. Is de mogelijkheid schadevergoeding te krijgen beperkt tot personen met een bepaalde nationaliteit of personen die in een bepaald land wonen?

De nationaliteit van het slachtoffer maakt niet uit. De wet stelt wel als eis voor de ontvankelijkheid van het verzoek dat het misdrijf in Nederland heeft plaatsgevonden.

2.6. Kan ik schadevergoeding van Nederland vragen als het misdrijf in een ander land is begaan?

Nee, uitgezonderd: slachtoffers van een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf aan boord van een Nederlands vaartuig of luchtvaartuig buiten Nederland. Wel moet in dat geval het slachtoffer zijn woonplaats op het grondgebied van een van de lidstaten van de Europese Gemeenschappen hebben. Dus schade als gevolg van misdrijven die een Nederlands staatsburger buiten Nederland heeft begaan, behandelt het Schadefonds niet.

2.7. Is het nodig van het delict aangifte te hebben gedaan bij de politie?

Het is niet noodzakelijk aangifte te hebben gedaan. Het is wel wenselijk om dit te doen, aangezien het helpt om aannemelijk te maken dat een geweldsmisdrijf heeft plaatsgevonden.

2.8. Is het nodig de uitkomst van een politieonderzoek of strafproces af te wachten voordat ik een verzoek kan indienen?

In verband met het risico van overschrijding van de termijn waarbinnen een verzoek bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven moet worden ingediend, is het niet nodig om eerst de uitkomsten van het politieonderzoek of het strafproces af te wachten.

2.9. Als de dader bekend is, is het dan nodig te trachten eerst schadevergoeding bij de dader te eisen?

In beginsel dient het slachtoffer de schade die is ontstaan door het misdrijf te verhalen op de dader. Het zou echter onpraktisch en onredelijk zijn als het Schadefonds Geweldsmisdrijven pas een uitkering zou kunnen doen, indien de uitkomst hiervan bekend is. Wanneer aannemelijk is geworden dat de benadeelde weinig kans op vergoeding heeft, zal zij tot uitkering overgaan.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.10. Als de dader niet bekend of veroordeeld is, is het dan toch mogelijk in aanmerking te komen voor schadevergoeding? Wat voor bewijs moet ik in dat geval overleggen om mijn verzoek te onderbouwen?

Het slachtoffer dient aannemelijk te maken dat er letsel is en dat dit letsel is ontstaan door een opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf. In een informatieformulier, dat bij het indienen van een verzoek wordt toegezonden, kan het slachtoffer vermelden wat hem is overkomen en welk letsel hij heeft opgelopen. Dit relaas dient zoveel als mogelijk met documenten, (getuigen)verklaringen, etc. te worden onderbouwd.

2.11. Moet het verzoek om schadevergoeding binnen een bepaalde termijn worden ingediend?

Een verzoek om een uitkering dient binnen drie jaar vanaf de datum van het geweldsmisdrijf te worden ingediend. Als het de benadeelde redelijkerwijs niet valt aan te rekenen dat het verzoek niet binnen die termijn is ingediend, wordt het verzoek toch in behandeling genomen.

Als een benadeelde echter voor het verstrijken van een termijn een advocaat of een andere deskundige rechtsbijstandverlener heeft geraadpleegd, dan is de termijnoverschrijding niet snel te verontschuldigen.

2.12. Voor welk soort schade kan ik een vergoeding krijgen?

Niet elke schade die door het misdrijf is ontstaan, komt voor uitkering in aanmerking; alleen de letsel- of overlijdensschade. Bovendien vergoedt het Schadefonds Geweldsmisdrijven niet de totale schade, maar doet het slechts een uitkering naar redelijkheid en billijkheid. Alleen indien de schade, de grootte daarvan en het verband met het letsel aannemelijk zijn, kan een uitkering worden gedaan. Er bestaan twee soorten schade: materiële en immateriële. Materiële schade is die welke iemand financieel lijdt, dus de onkosten die hij maakt of zal maken en de inkomsten die hij derft of zal derven. Men kan denken aan: dokterskosten, kapotte kleding, ziekenhuisrekeningen, verlies van arbeidsvermogen enz. Onder immateriële schade wordt verstaan het verlies of de tijdelijke vermindering van levensvreugde.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend?

Zie antwoorden bij 2.12 en 2.14.

2.14. Is er een minimum en/of maximum bedrag dat kan worden toegekend?

Op 1 januari 2003 geldt het volgende. De maximale uitkeringen bedragen EUR 22.700 voor materiële schade en EUR 9.100 voor immateriële schade. De minimum uitkering voor immateriële schade bedraagt EUR 454. Het maximum wordt slechts weinig uitgekeerd. Gemiddeld wordt EUR 2.723 uitgekeerd (afgerond EUR 908 voor materiële schade, EUR 1.815 voor immateriële schade).

2.15. Wordt schadevergoeding die ik heb ontvangen of kan ontvangen van andere bronnen (zoals van een verzekering) afgetrokken van de compensatie van de Staat?

Het Schadefonds Geweldsmisdrijven is een aanvullende voorziening. Uitkeringen krachtens sociale verzekeringswetten worden op de schade in mindering gebracht. Ook wanneer een particuliere verzekering een uitkering doet, wordt dit bedrag (in het algemeen) in mindering gebracht op het bedrag dat door het Schadefonds Geweldsmisdrijven zou zijn uitgekeerd.

2.16. Zijn er andere omstandigheden die mijn kans op het krijgen van schadevergoeding beïnvloeden of hoe het bedrag van mijn schade wordt berekend, zoals mijn eigen gedrag in het voorval dat het letsel veroorzaakte?

Op grond van mede-aansprakelijkheid van het slachtoffer kan een uitkering worden afgewezen of kan het uit te keren bedrag van zowel de materiële als de immateriële schade op een geringer bedrag worden bepaald. Het gaat hierbij om de vraag of het slachtoffer zich onnodig in een situatie heeft gebracht waarin hij kon en moest verwachten dat de dader jegens hem geweld zou toepassen (medeschuld).

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.17. Onder welke voorwaarden kan ik een voorschot krijgen?

Er kan een voorschot (voorlopige uitkering) worden toegekend. Een voorschot wordt alleen toegekend als de benadeelde daarom heeft gevraagd en als het spoedeisende belang aannemelijk is.

2.18. Waar kan ik de noodzakelijke formulieren en verdere informatie verkrijgen over hoe een aanvraag in te dienen? Is er een speciale telefoonlijn of website die ik kan gebruiken?

Een aanvraag/inlichtingenformulier (en verdere informatie) kan worden opgevraagd bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven (telnr: +31.70 4142000). Tevens kan via de website, informatie worden verkregen en een verzoek om een uitkering worden ingediend. Een formulier kan ook per e-mail worden aangevraagd, bij: info@schadefonds.nl. Ook medewerkers van de Bureaus Slachtofferhulp (zie 2.21) kunnen helpen bij de invulling en indiening van een aanvraag/inlichtingenformulier.

2.19. Kan ik juridische hulp krijgen bij het opstellen van het verzoek?

De benadeelde krijgt in beginsel op verzoek een inlichtingenformulier toegestuurd. Als de benadeelde een gemachtigde heeft (bijvoorbeeld een advocaat), lopen alle contacten via de gemachtigde.

2.20. Waar naar toe moet ik mijn verzoek sturen?

Schadefonds Geweldsmisdrijven,
Postbus 1947,
2280 DX Rijswijk,
Nederland.

2.21. Zijn er organisaties voor slachtofferhulp die verdere ondersteuning kunnen geven?

Slachtoffers van misdrijven en verkeersongevallen kunnen voor informatie en ondersteuning terecht bij de Stichting Slachtofferhulp Nederland. Verdeeld over 13 regio’s zijn er ongeveer 75 lokale bureaus. Slachtofferhulp is er voor de eerste opvang van slachtoffers. De hulp die geboden wordt bestaat uit zowel praktische, juridische als emotionele ondersteuning. Zijn zaken juridisch te ingewikkeld of is extra psychosociale begeleiding nodig dan verwijst Slachtofferhulp door naar andere instanties (bureaus voor Rechtshulp, maatschappelijk werk, geestelijke gezondheidszorg, etc.). Aan de dienstverlening door Slachtofferhulp zijn geen kosten verbonden.

Meer informatie (ook adressen) vindt u op de "Slachtofferhulp Nederland" website.

Voor informatie betreffende de strafzaak kunnen slachtoffers terecht bij het SlachtofferInformatiePunt. Elk arrondissement heeft een dergelijk informatiepunt (soms onder een andere naam) alwaar men voor zowel informatie van Politie als het Openbaar Ministerie terecht kan. In sommige arrondissementen kan men via het SlachtofferInformatiePunt ook contact leggen met Slachtofferhulp en het Bureau voor Rechtshulp. Meer informatie vindt u op de "Openbaar Ministerie" website.

Nadere inlichtingen

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk