Europese Commissie > EJN > Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven > Duitsland

Laatste aanpassing: 05-04-2006
Printversie Voeg toe aan favorieten

Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Duitsland

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Schadevergoeding door de dader van een misdrijf 1.
1.1. Wie kan (in een strafzaak) schadevergoeding van de dader eisen? Wat zijn de voorwaarden hiervoor? 1.1.
1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn eis tot schadevergoeding indienen? 1.2.
1.3. Hoe en bij wie moet ik mijn eis tot schadevergoeding indienen? 1.3.
1.4. Aan welke vormvoorschriften moet mijn eis tot schadevergoeding voldoen (vermelding van het totaal te vergoeden bedrag en/of opgave van alle afzonderlijke schadeposten)? 1.4.
1.5. Kan ik voor en/of tijdens het proces rechtsbijstand krijgen? 1.5.
1.6. Welke bewijzen moet ik in verband met mijn eis tot schadevergoeding leveren? 1.6.
1.7. Heb ik als slachtoffer van een misdrijf, waaraan de rechtbank een schadevergoeding heeft toegekend, recht op hulp om de rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen? 1.7.
2. Schadevergoeding door de Staat of een overheidsinstelling 2.
2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de Staat of een overheidsinstelling? 2.1.
2.2. Is die mogelijkheid er alleen voor slachtoffers van bepaalde misdrijven? 2.2.
2.3. Is die mogelijkheid er alleen voor slachtoffers die bepaalde vormen van letsel hebben opgelopen? 2.3.
2.4. Kunnen mijn naaste familieleden of personen in wiens levensonderhoud ik voorzie schadevergoeding krijgen, als ik ten gevolge van het misdrijf kom te overlijden? 2.4.
2.5. Moet ik voor een schadevergoeding in het bezit zijn van de Duitse nationaliteit of in Duitsland wonen? 2.5.
2.6. Kan ik van Duitsland schadevergoeding vragen, als het misdrijf in een ander land gepleegd is? 2.6.
2.7. Moet ik aangifte bij de politie doen? 2.7.
2.8. Moet ik met de indiening van mijn aanvraag wachten tot het onderzoek bij de politie of het strafproces afgesloten is? 2.8.
2.9. Moet ik in het geval de dader bekend is, de schade eerst op de dader verhalen? 2.9.
2.10. Kan ik ook in het geval dat de dader onbekend is of niet kan worden aangehouden schadevergoeding krijgen? Welke bewijzen moet ik in dat geval bij de aanvraag voorleggen? 2.10.
2.11. Binnen welke termijn moet ik mijn aanvraag indienen? 2.11.
2.12. Welke vormen van schade krijg ik vergoed? 2.12.
2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend? 2.13.
2.14. Zijn er minimum- en/of maximumbedragen voor schadevergoedingen? 2.14.
2.15. Krijg ik minder schadevergoeding, als ik de door het geweldsmisdrijf geleden schade ook langs andere weg (bijvoorbeeld van een verzekering) vergoed heb gekregen of vergoed kan krijgen? 2.15.
2.16. Zijn er nog andere criteria die een rol spelen bij de toekenning of berekening van de schadevergoeding, zoals mijn gedrag bij het misdrijf waardoor ik schade heb geleden? 2.16.
2.17. Kan ik een voorschot op de schadevergoeding krijgen? Indien ja, wat zijn de voorwaarden daarvoor? 2.17.
2.18. Waar krijg ik de benodigde formulieren en waar kan ik terecht voor nadere informatie als ik een aanvraag wil indienen en vragen heb? Is er een hotline of website voor slachtoffers van geweldsmisdrijven? 2.18.
2.19. Kan ik in verband met de indiening van mijn aanvraag rechtsbijstand krijgen? 2.19.
2.20. Bij wie moet ik mijn aanvraag indienen? 2.20.
2.21. Bestaan er organisaties voor slachtofferhulp waar ik eventueel nog meer hulp kan krijgen? 2.21.

 

1. Schadevergoeding door de dader van een misdrijf

Voor informatie over eisen tot schadevergoeding buiten een strafproces om wordt verwezen naar “Aanhangig maken van zaken bij de rechter”.

Bij grensoverschrijdende zaken (bijv. wanneer het misdrijf begaan is in een lidstaat waar het slachtoffer niet woonachtig is) kunt u bij de rechtbank waar de strafzaak aanhangig is gemaakt een schadevergoeding van de dader eisen. Voorwaarde is wel dat naar nationaal recht om een schadevergoeding kan worden gevraagd.

1.1. Wie kan (in een strafzaak) schadevergoeding van de dader eisen? Wat zijn de voorwaarden hiervoor?

In een strafproces kan een ieder die slachtoffer van een misdrijf geworden is of zijn of haar erfgenaam een financiële vergoeding van de aangeklaagde eisen voor de schade die veroorzaakt is door een misdrijf dat onder de jurisdictie van de gewone rechter voor civiele en strafzaken valt. De zaak mag evenwel nog niet bij een andere rechtbank aanhangig zijn.

1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn eis tot schadevergoeding indienen?

U kunt uw eis tot schadevergoeding al indienen als het gerechtelijk vooronderzoek nog loopt en de zaak nog bij de rechtbank aanhangig moet worden gemaakt. Tot de slotpleidooien kunt u ook nog op de terechtzitting zelf om vergoeding van de geleden schade vragen.

1.3. Hoe en bij wie moet ik mijn eis tot schadevergoeding indienen?

U kunt uw eis tot schadevergoeding in schriftelijke vorm indienen bij de officier van justitie en, nadat de verdachte het strafbare feit ten laste is gelegd, ook bij de rechtbank. Bij de griffier van de rechtbank of op de terechtzitting zelf kunt u ook mondeling om schadevergoeding vragen. De officier van justitie, die het opsporingsonderzoek tegen de verdachte leidt, resp. de rechtbank waar de verdachte het strafbare feit ten laste is gelegd, moet uw eis tot schadevergoeding in ontvangst nemen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

1.4. Aan welke vormvoorschriften moet mijn eis tot schadevergoeding voldoen (vermelding van het totaal te vergoeden bedrag en/of opgave van alle afzonderlijke schadeposten)?

U moet zowel de inhoud als de gronden van uw eis nauwkeurig aangeven. Bij geldbedragen moet u in de regel ook vermelden hoeveel u eist. Hiervan kan worden afgezien, wanneer deskundigen eerst nog de hoogte van de geleden schade moeten vaststellen of u om smartengeld vraagt. In het laatste geval stelt de rechter vast hoeveel moet worden betaald.

1.5. Kan ik voor en/of tijdens het proces rechtsbijstand krijgen?

Onmiddellijk na de tenlastelegging kan aan u op verzoek rechtsbijstand worden verleend. Voorwaarde hiervoor is wel dat u in een zodanige persoonlijke en financiële situatie verkeert dat u de proceskosten niet, slechts ten dele of alleen in termijnen kan opbrengen. Verder moeten er goede vooruitzichten zijn dat in uw voordeel zal worden beslist en mag u geen kwaadaardige bedoelingen hebben.

1.6. Welke bewijzen moet ik in verband met mijn eis tot schadevergoeding leveren?

U moet uw eis tot schadevergoeding met passende bewijsmiddelen onderbouwen. Het heeft evenwel geen nadelige gevolgen, wanneer u niet met bewijzen komt. De rechtbank is namelijk verplicht om naar de waarheid te zoeken en op de terechtzitting alle feiten en bewijsmiddelen te verzamelen die van belang zijn om een uitspraak te kunnen doen.

1.7. Heb ik als slachtoffer van een misdrijf, waaraan de rechtbank een schadevergoeding heeft toegekend, recht op hulp om de rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen?

Neen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2. Schadevergoeding door de Staat of een overheidsinstelling

2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de Staat of een overheidsinstelling?

Uit hoofde van het “Gesetz über die Entschädigung für Opfer von Gewalttaten” (wet tot schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven) kunt u schadevergoeding krijgen, als u slachtoffer van een geweldsmisdrijf bent geworden.

2.2. Is die mogelijkheid er alleen voor slachtoffers van bepaalde misdrijven?

Schadevergoedingen worden in beginsel alleen uitgekeerd aan slachtoffers van geweldsmisdrijven, d.w.z. aan slachtoffers van strafbare feiten die gepaard zijn gegaan met opzettelijk uitgeoefend fysiek geweld. Ook slachtoffers van misdrijven waardoor de algemene veiligheid van personen in gevaar wordt gebracht (een aanslag met explosieven bijvoorbeeld), mensen die schade hebben geleden bij fysiek geweld tegen anderen en bij verzet tegen fysiek geweld, en slachtoffers van seksueel misbruik hebben recht op schadevergoeding.

Schade als gevolg van misdrijven waarbij geen fysiek geweld tegen personen is gebruikt (bijvoorbeeld inbraak of bedrog) wordt niet vergoed.

2.3. Is die mogelijkheid er alleen voor slachtoffers die bepaalde vormen van letsel hebben opgelopen?

Om uw schade te kunnen verhalen, moet u als gevolg van fysiek geweld lichamelijk of geestelijk letsel hebben opgelopen. Een maandelijkse uitkering wordt alleen verstrekt, als uw letsel blijvende gevolgen heeft. Als u alléén financiële schade hebt geleden, komt u niet voor schadevergoeding in aanmerking.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.4. Kunnen mijn naaste familieleden of personen in wiens levensonderhoud ik voorzie schadevergoeding krijgen, als ik ten gevolge van het misdrijf kom te overlijden?

Ook uw echtgenoot, kinderen en, in bijzondere gevallen, ouders kunnen schadevergoeding krijgen. Aan ex-echtgenoten en grootouders kan een schadevergoeding worden toegekend, als u in hun levensonderhoud voorzag of dit zou hebben gedaan.

2.5. Moet ik voor een schadevergoeding in het bezit zijn van de Duitse nationaliteit of in Duitsland wonen?

Recht op schadevergoeding hebben Duitsers en buitenlanders die legaal in Duitsland verblijven. Burgers uit andere lidstaten van de Europese Unie en buitenlanders die langer dan drie jaar legaal in Duitsland verblijven, hebben recht op alle vergoedingen die uit hoofde van de bovengenoemde wet worden toegekend. Burgers die nog niet drie jaar lang legaal in Duitsland verblijven, ontvangen alleen de inkomensonafhankelijke uitkeringen uit de wet of een eenmalig uit te betalen bedrag bij vertrek. Aan bezoekers en toeristen die ernstig letsel hebben opgelopen, kan een eenmalige tegemoetkoming worden toegekend.

2.6. Kan ik van Duitsland schadevergoeding vragen, als het misdrijf in een ander land gepleegd is?

Het idee achter bovengenoemde wet is dat slachtoffers van geweldsmisdrijven schadevergoeding moeten kunnen eisen van de staat die hen ondanks alles niet voldoende bescherming heeft weten te bieden. Aangezien de Duitse wet tot schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven op het territorialiteitsbeginsel stoelt, wordt uw schade alleen vergoed als het geweldsmisdrijf begaan is op het grondgebied waarop de wet van toepassing is.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.7. Moet ik aangifte bij de politie doen?

U moet alles doen om ervoor te zorgen dat het misdrijf kan worden opgehelderd en tot vervolging kan worden overgegaan. U moet met name aangifte doen bij de instantie die tot taak heeft strafbare feiten te vervolgen (d.w.z. de politie of de officier van justitie). In bijzondere gevallen (bijvoorbeeld bij seksueel misbruik of gewelddelicten binnen het gezin) kan evenwel van de plicht tot aangifte worden afgezien.

2.8. Moet ik met de indiening van mijn aanvraag wachten tot het onderzoek bij de politie of het strafproces afgesloten is?

De “Versorgungsämter” van de Duitse deelstaten die onder andere met de uitvoering van bovengenoemde wet belast zijn, moeten los van het onderzoek naar het misdrijf door de politie, de officier van justitie of de rechtbank beslissen of uw schade vergoed wordt of niet. U moet de desbetreffende aanvraag dan ook zo snel mogelijk na het misdrijf en de daardoor opgelopen schade indienen. U hoeft niet te wachten tot het onderzoek bij de politie of officier van justitie ingesteld of afgesloten is.

2.9. Moet ik in het geval de dader bekend is, de schade eerst op de dader verhalen?

De rechten die aan bovengenoemde wet kunnen worden ontleend, maken deel uit van het zogenaamde “soziale Entschädigungsrecht” (wetten voor uitkeringen in verband met op de staat of overheidsinstellingen te verhalen schade). Ze staan los van de vergoeding van de schade die van de dader kan worden geëist. Voor zover de financiële mogelijkheden van de dader dit toelaten, wordt de door de staat of overheidsinstelling te betalen schadevergoeding aan het slachtoffer wel op de dader verhaald.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.10. Kan ik ook in het geval dat de dader onbekend is of niet kan worden aangehouden schadevergoeding krijgen? Welke bewijzen moet ik in dat geval bij de aanvraag voorleggen?

Zoals al in punt 2.8 gezegd, is het voor de toekenning van een schadevergoeding niet van belang of de dader veroordeeld is en een straf opgelegd heeft gekregen. Indien u om schadevergoeding vraagt, moet u net als bij alle andere sociale wetten bewijzen dat u recht hebt op een uitkering. U moet met andere woorden bewijzen dat u slachtoffer bent geworden van een geweldsmisdrijf en daardoor letsel hebt opgelopen. In het geval de dader onbekend is of andere bewijsmiddelen ontbreken, geldt voor u als aanvrager een aanzienlijk geringere bewijslast.

2.11. Binnen welke termijn moet ik mijn aanvraag indienen?

Het aanvragen van schadevergoeding is niet aan een bepaalde termijn gebonden. De vergoedingen worden in principe uitbetaald vanaf de maand waarin u erom heeft gevraagd. Wordt de aanvraag binnen één jaar na het misdrijf ingediend, dan kan uitkering ook plaatsvinden voor de maanden die aan de aanvraag vooraf zijn gegaan.

2.12. Welke vormen van schade krijg ik vergoed?

Volgens de wet tot schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven wordt alleen vergoeding gegeven voor het letsel dat u door het misdrijf hebt opgelopen en de financiële schade die u daardoor hebt geleden. Immateriële schade krijgt u niet vergoed.

2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend?

De kosten van alle medische behandelingen die nodig zijn voor uw herstel of de verbetering van uw gezondheidstoestand (m.i.v. medische revalidatie, arbeidsrevalidatie, zorg, psychotherapie, enz.) worden vergoed. Verder wordt een tegemoetkoming in de kosten van levensonderhoud verstrekt en een vaste uitkering voor het opgelopen letsel en de daardoor geleden financiële schade. De hoogte van de uitkering hangt af van de ernst van het letsel dat u bij het misdrijf hebt opgelopen en de inkomensverliezen die u als gevolg van het misdrijf gehad hebt of nog heeft.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.14. Zijn er minimum- en/of maximumbedragen voor schadevergoedingen?

De vaste maandelijkse uitkeringen ter vergoeding van de schade die aan uw gezondheid is toegebracht, zijn afhankelijk van de ernst van het opgelopen letsel. De uitkeringshoogte wordt ieder jaar aangepast. In de laagste schaal wordt momenteel een bedrag van 118 euro per maand uitgekeerd. Alle overige aanvullende uitkeringen die worden gedaan om de financiële gevolgen van het geweldsmisdrijf op te vangen, zijn afhankelijk van uw inkomen. De vaste maandelijkse uitkeringen en totaalbedragen die ter vergoeding van uw schade worden uitgekeerd, zijn niet aan maxima gebonden.

2.15. Krijg ik minder schadevergoeding, als ik de door het geweldsmisdrijf geleden schade ook langs andere weg (bijvoorbeeld van een verzekering) vergoed heb gekregen of vergoed kan krijgen?

Op uw schadevergoeding worden alleen bedragen in mindering gebracht die u ter vergoeding van de schade van hetzelfde geweldsmisdrijf uit andere bronnen ontvangt.

2.16. Zijn er nog andere criteria die een rol spelen bij de toekenning of berekening van de schadevergoeding, zoals mijn gedrag bij het misdrijf waardoor ik schade heb geleden?

Als de schade (mede) aan uzelf te wijten is of het om een andere reden niet billijk is om de schade te vergoeden kan uw aanvraag om schadevergoeding worden afgewezen.

2.17. Kan ik een voorschot op de schadevergoeding krijgen? Indien ja, wat zijn de voorwaarden daarvoor?

De kosten van medische behandelingen worden onmiddellijk vergoed, resp. overgenomen. Op de maandelijks te betalen uitkeringen worden geen voorschotten verstrekt. De aanvragen voor schadevergoeding worden evenwel met grote spoed afgewikkeld.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.18. Waar krijg ik de benodigde formulieren en waar kan ik terecht voor nadere informatie als ik een aanvraag wil indienen en vragen heb? Is er een hotline of website voor slachtoffers van geweldsmisdrijven?

Voor de in te dienen aanvragen bestaan geen vormvoorschriften. Aanvraagformulieren zijn te verkrijgen bij de voor de uitvoering van de wet verantwoordelijke “Versorgungsämter” van de Duitse deelstaten, die u bij de indiening van een aanvraag ook van advies moeten voorzien. Voor nadere informatie kunt u voorts terecht bij alle andere instanties die werkzaam zijn op het gebied van de sociale zekerheid, zoals uitkeringsinstanties, ziekenfondsen, verzekeringen, en bij de politie. Het “Bundesministerium für Gesundheit und Soziale Sicherung” heeft een brochure over schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven uitgegeven, die u en officiële instanties gratis kunnen aanvragen. De tekst van de wet tot schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven kunt u tezamen met nadere informatie downloaden van de website van het ministerie. Ook de deelstaten die met de uitvoering van de wet belast zijn, hebben brochures gepubliceerd en websites ingericht waar nadere informatie kan worden verkregen. Een hotline voor slachtoffers voor geweldsmisdrijven bestaat niet. Voor hulp kunt u echter te allen tijde het algemene alarmnummer bellen.

2.19. Kan ik in verband met de indiening van mijn aanvraag rechtsbijstand krijgen?

Voor de afwikkeling van uw aanvraag worden geen kosten in rekening gebracht. Als u in het verlengde van uw aanvraag eventueel een proces bij een “Sozialgericht” moet voeren, ontstaan geen proceskosten.

2.20. Bij wie moet ik mijn aanvraag indienen?

U moet uw aanvraag indienen bij het plaatselijke “Versorgungsamt”, dat beslist of uw schade wordt vergoed of niet. Indiening van de aanvraag bij een van de andere sociale diensten is evenwel ook mogelijk.

2.21. Bestaan er organisaties voor slachtofferhulp waar ik eventueel nog meer hulp kan krijgen?

Er is een aantal particuliere organisaties dat zich tot taak heeft gesteld om hulp aan slachtoffers van geweldsmisdrijven te verlenen. Sommige organisaties zijn alleen plaatselijk actief, terwijl andere in heel Duitsland opereren.

Nadere inlichtingen

Slachtoffers van geweldsmisdrijven kunnen niet alleen in het kader van een strafproces (de zogenaamde “voegingsprocedure”), maar ook langs civielrechtelijke weg eisen dat hun schade, met inbegrip van immateriële schade, door de dader wordt vergoed.

« Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Algemene informatie | Duitsland - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 05-04-2006

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk