Komisja Europejska > EJN > Odszkodowania dla ofiar przestępstw > Francja

Ostatnia aktualizacja: 09-10-2006
Wersja do druku Dodaj do ulubionych

Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Francja

EJN logo

Strona jest nieaktualna. Trwa przygotowywanie zaktualizowanej wersji, która będzie dostępna w europejskim portalu e-Sprawiedliwość.


 

SPIS TRESCI

1. Odszkodowanie od sprawcy czynu karalnego 1.
1.1. W jakich okolicznościach można złożyć wniosek o odszkodowanie w trakcie postępowania przeciwko sprawcy czynu karalnego (postępowanie karne)? 1.1.
1.2. W którym momencie postępowania należy dochodzić odszkodowania? 1.2.
1.3. Gdzie i w jaki sposób należy dochodzić powyższego roszczenia? 1.3.
1.4. W jaki sposób należy przedłożyć roszczenie o odszkodowanie (podając sumę całkowitą oraz/lub podzieloną według pozycji)? 1.4.
1.5. Czy pomoc prawna udostępniana jest przed i/lub podczas postępowania? 1.5.
1.6. Jakie dowody należy przedłożyć odnośnie do dochodzonego roszczenia? 1.6.
1.7. Czy w sytuacji, gdy sąd uzna roszczenia odszkodowawcze, poszkodowanemu, jako ofierze czynu karalnego, przysługuje szczególna pomoc przy wykonaniu wyroku w stosunku do sprawcy? 1.7.
2. Odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej 2.
2.1. Czy istnieje możliwość dochodzenia odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej? 2.1.
2.2. Czy odszkodowanie państwowe przysługuje wyłącznie osobom, które padły ofiarą określonych czynów karalnych? 2.2.
2.3. Czy odszkodowanie państwowe przysługuje wyłącznie osobom, które doznały określonych szkód? 2.3.
2.4. Czy roszczenie przysługuje także krewnym lub osobom uprawnionym do alimentów w przypadku śmierci ofiary? 2.4.
2.5. Czy roszczenie odszkodowawcze związane jest z określonym obywatelstwem lub miejscem pobytu w określonym państwie? 2.5.
2.6. Czy można ubiegać się o odszkodowanie we Francji, w przypadku gdy czyn karalny popełniono w innym państwie? Jeżeli tak, w jakich okolicznościach? 2.6.
2.7. Czy konieczne jest zgłoszenie czynu karalnego policji? 2.7.
2.8. Czy przed złożeniem wniosku należy odczekać do momentu zakończenia dochodzenia przez policję lub zakończenia postępowania karnego? 2.8.
2.9. Czy roszczenia o odszkodowanie należy najpierw dochodzić w stosunku do osoby, która jest sprawcą szkody, jeśli została ona ustalona? 2.9.
2.10. Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania, nawet jeśli sprawca nie został ustalony lub jest bezskutecznie ścigany? Jeżeli tak, jakie dowody należy dostarczyć dla uzasadnienia pozwu? 2.10.
2.11. Czy wniosek o odszkodowanie należy złożyć w określonym czasie? 2.11.
2.12. Jakie szkody podlegają odszkodowaniu? 2.12.
2.13. W jaki sposób oblicza się odszkodowanie? 2.13.
2.14. Czy odszkodowanie państwowe jest ograniczone kwotowo? 2.14.
2.15. Czy świadczenia odszkodowawcze, już spełnione przez drugą stronę (np. ubezpieczenie) lub, które dopiero zostaną spełnione, uwzględnia się przy obliczeniu odszkodowania państwowego? 2.15.
2.16. Czy istnieją dalsze kryteria miarodajne dla stwierdzenia, czy uzasadnione jest odszkodowanie państwowe, oraz odnośnie do sposobu obliczenia pomocy państwa, jak na przykład moje zachowanie w stosunku do czynu karalnego powodującego szkodę? 2.16.
2.17. Czy można otrzymać zaliczkę na poczet świadczenia odszkodowawczego? Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać taką zaliczkę? 2.17.
2.18. Gdzie można otrzymać formularze konieczne do złożenia wniosku oraz dalsze informacje dotyczące dochodzenia państwowego świadczenia odszkodowawczego? Czy istnieje telefoniczna lina pomocy (help line) lub strona internetowa? 2.18.
2.19. Czy można uzyskać pomoc prawną przy dochodzeniu odszkodowania? 2.19.
2.20. Gdzie należy złożyć wniosek? 2.20.
2.21. Czy istnieją stowarzyszenia pomocy ofiarom czynów karalnych, które udzielają dodatkowej pomocy? 2.21.

 

1. Odszkodowanie od sprawcy czynu karalnego

1.1. W jakich okolicznościach można złożyć wniosek o odszkodowanie w trakcie postępowania przeciwko sprawcy czynu karalnego (postępowanie karne)?

Zgodnie z art. 2 kodeksu postępowania karnego, każda osoba, która osobiście odniosła szkodę spowodowaną czynem karalnym może wytoczyć powództwo cywilne o naprawienie szkody spowodowanej przez zbrodnię, występek lub wykroczenie.

Wystarczy zatem udowodnić istnienie szkody spowodowanej czynem karalnym, aby móc wystąpić o odszkodowanie, bez ograniczenia żądanej kwoty (art. 420-1 kodeksu postępowania karnego).

1.2. W którym momencie postępowania należy dochodzić odszkodowania?

Pozew o odszkodowanie można złożyć od momentu wszczęcia śledztwa i ścigania karnego. Art. 53-1 i 75 kodeksu postępowania karnego określają, że organa policji śledczej powinny poinformować ofiary, wszystkimi dostępnymi środkami, o ich prawach, w szczególności o prawie do otrzymania odszkodowania z tytułu odniesionej szkody. Złożyć wniosek można także w trakcie postępowania, a nawet rozprawy, podczas której jest ogłaszany wyrok.

1.3. Gdzie i w jaki sposób należy dochodzić powyższego roszczenia?

Za zgodą Prokuratora Republiki, ofiara może złożyć wniosek o odszkodowanie w trakcie śledztwa policyjnego, u oficera lub funkcjonariusza policji śledczej, który sporządzi odpowiedni protokół. Może go także przesłać faksem lub listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, co najmniej 24 godziny przed datą rozprawy. Ofiara może zostać stroną postępowania cywilnego, uczestnicząc osobiście w rozprawie.

Do góryDo góry

1.4. W jaki sposób należy przedłożyć roszczenie o odszkodowanie (podając sumę całkowitą oraz/lub podzieloną według pozycji)?

Kwotę odszkodowania można określić liczbowo dla każdej pozycji szkody, w przypadku gdy dotyczy szkody cielesnej, materialnej i moralnej, lub w sposób ogólny w przypadku szkody moralnej. Do pozwu należy dołączyć dokumenty uzasadniające.

1.5. Czy pomoc prawna udostępniana jest przed i/lub podczas postępowania?

Ustawa z dnia 9 września 2002 roku przewiduje przyznanie pomocy prawnej niezależne od dochodów dla ofiar najcięższych przestępstw. W przypadku innych czynów karalnych uznanie wniosku o przyznanie pomocy sądowej jest uzależnione od dochodu. Pomocy udziela się od momentu rozpoczęcia postępowania, ponieważ policja śledcza jest zobowiązana poinformować ofiarę, od momentu rozpoczęcia śledztwa i ścigania karnego, o jej prawie do korzystania z adwokata, który może być ewentualnie wyznaczony przez dziekana izby adwokackiej.

1.6. Jakie dowody należy przedłożyć odnośnie do dochodzonego roszczenia?

Ofiara jest zobowiązana do przedstawienia dokumentów uzasadniających jej wniosek: zaświadczenie lekarskie, zaświadczenie o przerwie w wykonywaniu pracy i obniżeniu dochodów, faktury, kosztorysy...

W przypadku obrażeń cielesnych, sąd może zarządzić badanie, mające na celu ocenę ich rozmiaru, albo z urzędu, albo na wniosek ofiary. W oczekiwaniu na wynik badania, ofierze można wypłacić zaliczkę (zaliczka na poczet odszkodowania).

Do góryDo góry

1.7. Czy w sytuacji, gdy sąd uzna roszczenia odszkodowawcze, poszkodowanemu, jako ofierze czynu karalnego, przysługuje szczególna pomoc przy wykonaniu wyroku w stosunku do sprawcy?

Stowarzyszenia pomocy ofiarom zapewniają najczęściej opiekę nad ofiarami po orzeczeniu kary i mogą kierować ofiarą w jej dalszych działaniach.

Ponadto, jeśli sprawca zostaje skazany na karę obejmującą odszkodowanie na rzecz ofiary, urzędnik ds. dozoru ochronnego skontaktuje się z ofiarą w celu ustalenia sposobu wypłaty należności.

2. Odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej

2.1. Czy istnieje możliwość dochodzenia odszkodowania od państwa lub instytucji publicznej?

Ustawa z dnia 6 lipca 1990 roku stworzyła niezależny system wypłaty odszkodowań ofiarom, oparty na zasadzie solidarności społecznej. Ustanawia ona zasadę pełnej naprawy szkody związanej z zamachem na osobę. Skarżący powinien zwrócić się do Komisji ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych (Commission d’Indemnisation des Victimes d’Infractions) w sądzie drugiej instancji najbliższym miejsca jego zamieszkania lub miejsca popełnienia czynu karalnego, a przyznane kwoty wypłaci Fundusz Gwarancyjny ds. ofiar aktów terroryzmu i innych czynów karalnych (Fonds de Garantie des victimes d’actes Terroristes et d’autres Infractions), który występuje jako strona w postępowaniu i posiada prawo regresu w stosunku do sprawcy czynu.

Szkoda, której dotyczy wnioskowane odszkodowanie, powinna wynikać z czynu umyślnego lub nieumyślnego, przybierającego materialną formę czynu karalnego. Akty terroryzmu, wypadki drogowe, w trakcie polowań lub zwalczania zwierząt szkodliwych nie podlegają ustawie z dnia 6 lipca 1990 roku, ale innym systemom odszkodowań.

Do góryDo góry

2.2. Czy odszkodowanie państwowe przysługuje wyłącznie osobom, które padły ofiarą określonych czynów karalnych?

Pełne odszkodowanie odniesionych szkód jest ograniczone do ofiar poważnych zamachów na osobę i przemocy seksualnej, ofiarom lżejszych targnięć na osobę i niektórych zamachów na mienie może zostać przyznana pomoc solidarnościowa, której wysokość jest ograniczona.

2.3. Czy odszkodowanie państwowe przysługuje wyłącznie osobom, które doznały określonych szkód?

Odszkodowanie w ramach Komisji ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych /C.I.V.I./ obejmuje dwa typy szkód:

  • poważne zamachy na osobę, określone w art. 706-3 kodeksu postępowania karnego. Czyn o materialnym charakterze przestępstwa, musi powodować śmierć, trwałą niezdolność, całkowitą niezdolność do pracy przekraczającą lub równą jednemu miesiącowi lub stanowić przestępstwo seksualne.
  • lżejsze targnięcia się na osobę i zamachy na mienie podlegają art. 706-14 kodeksu postępowania karnego. I tak ofiary kradzieży, oszustwa, nadużycia zaufania, wymuszenia pieniędzy lub zniszczenia, pozbawienia, lub uszkodzenia mienia, jak również ofiary targnięcia się na osobę, wynikiem którego jest niezdolność do pracy krótsza od jednego miesiąca, mogą otrzymać odszkodowanie pod określonymi warunkami: muszą one łącznie udowodnić brak możliwości otrzymania faktycznego i wystarczającego odszkodowania poniesionej przez nie szkody z innego źródła (ubezpieczenie...), poważną sytuację materialną lub psychiczną wynikającą z tego czynu, oraz dochody miesięczne niższe od 1223 euro dla roku 2003.
2.4. Czy roszczenie przysługuje także krewnym lub osobom uprawnionym do alimentów w przypadku śmierci ofiary?

Prawo do odszkodowania przysługuje bezpośredniej ofierze czynu karalnego oraz związanym z nią osobom uprawnionym.

Do góryDo góry

2.5. Czy roszczenie odszkodowawcze związane jest z określonym obywatelstwem lub miejscem pobytu w określonym państwie?

Ofiara musi spełniać określone warunki obywatelstwa. I tak o odszkodowanie mogą ubiegać się:

  • ofiary posiadające obywatelstwo francuskie bez względu na to, czy czyny zostały popełnione we Francji, czy poza jej terytorium,
  • ofiary będące obywatelami jednego z Państw Członkowskich Wspólnoty Europejskiej lub państwa, które podpisało z Francją umowę bilateralną (obywatele Państw stron Europejskiej Konwencji o kompensacji dla ofiar przestępstw popełnionych z użyciem przemocy), w przypadku gdy czyny zostały popełnione na terytorium Francji,
  • ofiary, nie będące obywatelami Państwa Członkowskiego Wspólnoty Europejskiej, posiadające stałe miejsce zamieszkania we Francji w momencie czynu lub złożenia wniosku, z zastrzeżeniem traktatów lub umów międzynarodowych, w związku z czynami popełnionymi na terytorium Francji.
2.6. Czy można ubiegać się o odszkodowanie we Francji, w przypadku gdy czyn karalny popełniono w innym państwie? Jeżeli tak, w jakich okolicznościach?

Zgodnie z pkt. 2.5, ofiary czynów karalnych posiadające obywatelstwo francuskie mogą ubiegać się o odszkodowanie przez Komisję ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych nawet w przypadku, gdy czyny zostały popełnione poza terytorium Francji, na warunkach identycznych z czynami popełnionymi we Francji.

2.7. Czy konieczne jest zgłoszenie czynu karalnego policji?

Do pozwu o odszkodowanie złożonego w Komisji ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych należy dołączyć potwierdzenie złożenia skargi wraz z wszystkimi dokumentami postępowania karnego, którymi dysponuje skarżący.

Do góryDo góry

2.8. Czy przed złożeniem wniosku należy odczekać do momentu zakończenia dochodzenia przez policję lub zakończenia postępowania karnego?

Nie, Komisję ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych utworzono w szczególności w tym celu, by ofiary uniknęły oczekiwania na wynik procesu karnego.

2.9. Czy roszczenia o odszkodowanie należy najpierw dochodzić w stosunku do osoby, która jest sprawcą szkody, jeśli została ona ustalona?

Nie, działania są niezależne i Komisja ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych nie jest ograniczona kwotą odszkodowania przyznaną wcześniej przez sąd.

2.10. Czy możliwe jest uzyskanie odszkodowania, nawet jeśli sprawca nie został ustalony lub jest bezskutecznie ścigany? Jeżeli tak, jakie dowody należy dostarczyć dla uzasadnienia pozwu?

Nawet w przypadku braku wyroku skazującego sprawcę czynów, postępowanie odszkodowawcze przed Komisją ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych jest dopuszczalne. Sam fakt poniesienia szkody w związku z czynem karalnym, określonym w art. 706-3 lub 706-14 kodeksu postępowania karnego, jest wystarczający do wszczęcia postępowania.

2.11. Czy wniosek o odszkodowanie należy złożyć w określonym czasie?

Wniosek o odszkodowanie należy, pod groźbą wygaśnięcia terminu, złożyć w terminie trzech lat od daty czynu karalnego lub w ciągu roku od ostatniego orzeczenia sądowego wydanego w trakcie ścigania karnego.

Do góryDo góry

Komisja ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych może jednak zwolnić wnioskującego z wygaśnięcia terminu w przypadku, gdy nie był on w stanie dochodzić swoich praw w wymaganym terminie, gdy odniesiona szkoda uległa powiększeniu, lub w związku z każdym innym uzasadnionym powodem.

2.12. Jakie szkody podlegają odszkodowaniu?

Zgodnie z art. 706-3 kodeksu postępowania karnego, każda szkoda wynikająca z zamachu na osobę może być objęta odszkodowaniem, bez względu na to czy ma charakter majątkowy czy niemajątkowy. To samo dotyczy przypadku uszczerbku ekonomicznego wynikającego ze zmniejszenia się w wyniku agresji przychodu z wykonywanej pracy, uszczerbku związanego z lękiem i cierpieniami przeżywanymi przez rodziców, których dziecko zostało porwane i zgwałcone, uszczerbku wynikającego ze stałej częściowej i całkowitej niezdolności do pracy opiekunów ofiary zmarłej wskutek czynu karalnego, lub też uszczerbek ekonomiczny nieletniego dziecka, którego matka, zmarła w wyniku czynu karalnego, zapewniała jego utrzymanie i wykształcenie.

Za to w przypadku, gdy uszczerbek ekonomiczny wynikający ze zmniejszenia dochodu z pracy zawodowej od momentu czynu karalnego może być naprawiony odszkodowaniem, naprawa szkody czysto materialnej nie jest przewidziana przez art. 706-3 kodeksu postępowania karnego. Stąd wnioski o odszkodowanie z tytułu uszkodzenia odzieży czy też straty lub zniszczenia biżuterii są odrzucane.

2.13. W jaki sposób oblicza się odszkodowanie?

W celu określenia kwoty, jaka ma być przyznana ofierze, Komisja ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych powinna w pierwszej kolejności dokonać obliczenia całkowitej szkody poniesionej przez skarżącego, zgodnie z zasadami powszechnego prawa odpowiedzialności. I tak, kwota odszkodowania może zostać zmniejszona lub może nastąpić odmowa jego przyznania, jeśli ofiara posiada bezpośredni i pewny związek przyczynowy ze szkodą. Komisja ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych jest również zobowiązana do obniżenia świadczeń wypłacanych przez kasy ubezpieczenia społecznego.

Do góryDo góry

2.14. Czy odszkodowanie państwowe jest ograniczone kwotowo?

Nie, zasadą jest pełne odszkodowanie szkody, z zastrzeżeniem pułapu określonego w punktach 2.2. i 2.3.

2.15. Czy świadczenia odszkodowawcze, już spełnione przez drugą stronę (np. ubezpieczenie) lub, które dopiero zostaną spełnione, uwzględnia się przy obliczeniu odszkodowania państwowego?

Zgodnie z pkt. 2.13, Komisja ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych pomniejsza szacunkową kwotę całkowitej szkody poniesionej przez wnioskodawcę o świadczenia wypłacone przez instytucje społeczne oraz wszelkiego rodzaju odszkodowania otrzymane, lub które mają być wypłacone z tytułu tej samej szkody (ubezpieczenie...).

2.16. Czy istnieją dalsze kryteria miarodajne dla stwierdzenia, czy uzasadnione jest odszkodowanie państwowe, oraz odnośnie do sposobu obliczenia pomocy państwa, jak na przykład moje zachowanie w stosunku do czynu karalnego powodującego szkodę?

Zgodnie z pkt. 2.13, kwotę odszkodowania można zmniejszyć lub odmówić jej przyznania w przypadku winy ofiary w postaci bezpośredniego i pewnego związku przyczynowego ze szkodą.

2.17. Czy można otrzymać zaliczkę na poczet świadczenia odszkodowawczego? Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać taką zaliczkę?

Wnioskodawca może wystąpić o przyznanie zaliczki. W tym przypadku, Przewodniczący podejmuje decyzję w terminie jednego miesiąca od daty wniosku.

Do góryDo góry

2.18. Gdzie można otrzymać formularze konieczne do złożenia wniosku oraz dalsze informacje dotyczące dochodzenia państwowego świadczenia odszkodowawczego? Czy istnieje telefoniczna lina pomocy (help line) lub strona internetowa?

Stowarzyszenia pomocy ofiarom przestępstw zatwierdzone przez Ministerstwo Sprawiedliwości, z listą których można się zapoznać na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości français, dyżury adwokatów wyspecjalizowanych w zakresie pomocy dla ofiar, Komisje ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych przy sądach drugiej instancji mają również za zadanie przekazywanie informacji w tej dziedzinie.

Ofiary przestępstw mogą również skorzystać z pomocy za pośrednictwem krajowego numeru pomocy dla ofiar INAVEM (sieć skupiająca kilka stowarzyszeń pomocy ofiarom): 0 810 09 86 09.

2.19. Czy można uzyskać pomoc prawną przy dochodzeniu odszkodowania?

Ustawa z dnia 9 września 2002 roku przewiduje przyznanie pomocy prawnej bez względu na dochody ofiarom najcięższych przestępstw. W pozostałych przypadkach przyznanie pomocy prawnej jest uzależnione od dwóch warunków: dochodu i dopuszczalności powództwa.

2.20. Gdzie należy złożyć wniosek?

Wniosek o odszkodowanie należy złożyć w Komisji ds. Odszkodowań dla Ofiar Czynów Karalnych przy sądzie drugiej instancji najbliższym miejscu zamieszkania wnioskodawcy lub miejsca popełnienia czynu karalnego.

2.21. Czy istnieją stowarzyszenia pomocy ofiarom czynów karalnych, które udzielają dodatkowej pomocy?

Stowarzyszenia pomocy ofiarom czynów karalnych są częściowo skupione w sieci INAVEM français (krajowy numer pomocy dla ofiar: 0 810 09 86 09). Mapę umożliwiającą odszukanie stowarzyszeń najbliższych miejsca zamieszkania wnioskodawcy można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości français.

Dalsze informacje

  • Czy można w inny sposób otrzymać odszkodowanie od sprawcy czynu karalnego („compensation orders”)?
    Należy skontaktować się z komornikiem sądowym, który użyje trybu egzekucji przymusowej (zajęcie wynagrodzenia lub konta bankowego), zwracając się w razie potrzeby o pomoc do Prokuratora Republiki (miejsce pobytu dłużnika, dostęp do kartoteki FICOBA umożliwiającej identyfikację kont bankowych dłużnika…).

« Odszkodowania dla ofiar przestępstw - Informacje ogólne | Francja - Informacje ogólne »

Do góryDo góry

Ostatnia aktualizacja: 09-10-2006

 
  • Prawo wspólnotowe
  • Prawo międzynarodowe

  • Belgia
  • Bułgaria
  • Czechy
  • Dania
  • Niemcy
  • Estonia
  • Irlandia
  • Grecja
  • Hiszpania
  • Francja
  • Włochy
  • Cypr
  • Łotwa
  • Litwa
  • Luksemburg
  • Węgry
  • Malta
  • Niderlandy
  • Austria
  • Polska
  • Portugalia
  • Rumunia
  • Słowenia
  • Słowacja
  • Finlandia
  • Szwecja
  • Wielka Brytania