Europese Commissie > EJN > Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven > Frankrijk

Laatste aanpassing: 11-03-2008
Printversie Voeg toe aan favorieten

Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Frankrijk

EJN logo

Deze pagina is vervallen. De pagina wordt bijgewerkt en verplaatst naar het Europees e-justitieportaal.


 

INHOUDSOPGAVE

1. Verkrijgen van schadevergoeding van de dader 1.
1.1. Onder welke voorwaarden kan ik een schadeclaim indienen in de strafzaak tegen de dader? 1.1.
1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn claim indienen? 1.2.
1.3. Hoe moet ik het verzoek doen en bij wie? 1.3.
1.4. Hoe moet ik mijn claim duidelijk maken? 1.4.
1.5. Kan ik rechtsbijstand krijgen voor en/of gedurende het proces? 1.5.
1.6. Wat voor bewijs is vereist om mijn claim te onderbouwen? 1.6.
1.7. Als het gerecht mij schadevergoeding heeft toegekend, is er dan speciale hulp beschikbaar voor mij als slachtoffer om die rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen? 1.7.
2. Verkrijgen van schadevergoeding van de Staat of een overheidsinstelling 2.
2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de Staat of een overheidsinstelling? 2.1.
2.2. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers van bepaalde soorten misdrijven? 2.2.
2.3. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers die bepaalde soorten letsel hebben opgelopen? 2.3.
2.4. Kunnen familieleden of naasten van slachtoffers die zijn overleden door het misdrijf schadevergoeding krijgen? 2.4.
2.5. Is de mogelijkheid schadevergoeding te krijgen beperkt tot personen met een bepaalde nationaliteit of personen die in een bepaald land wonen? 2.5.
2.6. Kan ik schadevergoeding van Frankrijk vragen als het misdrijf in een ander land is begaan? Zo ja, onder welke voorwaarden? 2.6.
2.7. Is het nodig van het delict aangifte te hebben gedaan bij de politie? 2.7.
2.8. Is het nodig de uitkomst van het politieonderzoek of het strafproces af te wachten voordat ik een verzoek kan indienen? 2.8.
2.9. Als de dader bekend is, is het dan nodig te trachten eerst schadevergoeding bij de dader te eisen? 2.9.
2.10. Als de dader niet bekend of veroordeeld is, is het dan toch mogelijk in aanmerking te komen voor schadevergoeding? Wat voor bewijs moet ik in dat geval overleggen om mijn verzoek te onderbouwen? 2.10.
2.11. Moet het verzoek om schadevergoeding binnen een bepaalde termijn worden ingediend? 2.11.
2.12. Voor welk soort schade kan ik een vergoeding krijgen? 2.12.
2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend? 2.13.
2.14. Is er een minimum en/of maximum bedrag dat kan worden toegekend? 2.14.
2.15. Wordt schadevergoeding die ik heb ontvangen of kan ontvangen van andere bronnen (zoals van een verzekering) afgetrokken van de compensatie van de Staat? 2.15.
2.16. Zijn er andere omstandigheden die mijn kans op het krijgen van schadevergoeding beïnvloeden of hoe het bedrag van mijn schade wordt berekend, zoals mijn eigen gedrag in het voorval dat het letsel veroorzaakte? 2.16.
2.17. Onder welke voorwaarden kan ik een voorschot krijgen? 2.17.
2.18. Waar kan ik de noodzakelijke formulieren en verdere informatie verkrijgen over hoe een aanvraag in te dienen? Is er een speciale telefoonlijn of website die ik kan gebruiken? 2.18.
2.19. Kan ik juridische hulp krijgen bij het opstellen van het verzoek? 2.19.
2.20. Waar moet ik mijn verzoek indienen? 2.20.
2.21. Zijn er organisaties voor slachtofferhulp die verdere ondersteuning kunnen geven? 2.21.

 

1. Verkrijgen van schadevergoeding van de dader

1.1. Onder welke voorwaarden kan ik een schadeclaim indienen in de strafzaak tegen de dader?

Op grond van artikel 2 van de code de procédure pénale (wetboek van strafvordering) kan een vordering tot vergoeding van de schade die voortvloeit uit een misdrijf of overtreding, worden ingediend door een ieder die persoonlijk en direct schade heeft geleden ten gevolge van het gepleegde strafbare feit.

Het volstaat derhalve aan te tonen dat er sprake is van schade die voortvloeit uit het gepleegde strafbare feit om een vordering tot schadevergoeding te kunnen indienen zonder dat er een maximum aan de gevorderde bedragen is verbonden (artikel 420-1 van het wetboek van strafvordering).

1.2. Op welk moment van de strafrechtelijke procedure moet ik mijn claim indienen?

Het verzoek tot schadevergoeding kan reeds ingediend worden op het moment dat het onderzoek en de strafvervolging worden ingesteld. De artikelen 53-1 en 75 van het wetboek van strafvordering bepalen dat de politie slachtoffers met alle middelen in kennis dient te stellen van hun rechten en met name van hun recht om vergoeding van de geleden schade te verkrijgen. Maar dit verzoek kan ook nog worden ingediend tijdens het gerechtelijk vooronderzoek en zelfs tijdens de terechtzitting.

1.3. Hoe moet ik het verzoek doen en bij wie?

Het slachtoffer kan het verzoek tot schadevergoeding, met toestemming van de officier van justitie, tijdens het politieonderzoek indienen bij een ambtenaar van de politie die hiervan proces-verbaal opmaakt. Dit kan ook per fax of via een aangetekend schrijven met bewijs van ontvangst dat ten minste 24 uur voor aanvang van de terechtzitting door de rechtbank ontvangen dient te zijn. Maar het slachtoffer kan zich ook civiele partij stellen door persoonlijk ter terechtzitting te verschijnen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

1.4. Hoe moet ik mijn claim duidelijk maken?

De claim kan berekend zijn per schadepost indien het gaat om lichamelijk letsel, materiële en immateriële schade, hetzij op globale wijze indien het gaat om immateriële schade. De claim dient evenwel vergezeld te gaan van alle bewijsstukken.

1.5. Kan ik rechtsbijstand krijgen voor en/of gedurende het proces?

De wet van 9 september 2002 stelt dat slachtoffers van de meest ernstige misdrijven kosteloze rechtsbijstand kunnen krijgen. Voor de overige gevallen is deze rechtsbijstand niet kosteloos, maar inkomensafhankelijk. Deze rechtsbijstand gaat in op het moment van aanvangen van de procedure, daar de politie het slachtoffer vanaf het begin van het politieonderzoek en van de strafvervolging in kennis dient te stellen van zijn recht op bijstand door een advocaat die eventueel door de stafhouder wordt aangewezen.

1.6. Wat voor bewijs is vereist om mijn claim te onderbouwen?

Het slachtoffer dient zijn claim met de volgende bewijsstukken te onderbouwen: geneeskundige verklaring, werkgeversverklaring, verklaring inzake inkomstenderving, facturen, kostenbegroting…

In geval van letsel kan de rechtbank hetzij ambtshalve hetzij op verzoek van het slachtoffer een deskundigenonderzoek gelasten om de omvang van het letsel vast te stellen. Het slachtoffer kan in afwachting van de uitkomst van het deskundigenonderzoek een voorschot uitgekeerd krijgen (voorschot op schadevergoeding).

1.7. Als het gerecht mij schadevergoeding heeft toegekend, is er dan speciale hulp beschikbaar voor mij als slachtoffer om die rechterlijke beslissing bij de dader af te dwingen?

De instanties voor slachtofferhulp bieden slachtoffers meestal begeleiding na de rechterlijke uitspraak en kunnen het slachtoffer voorlichting geven over de te ondernemen stappen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Wanneer de dader veroordeeld is tot een straf die tevens inhoudt dat hij het slachtoffer schadeloos dient te stellen, zal een medewerker van de reclassering contact met het slachtoffer opnemen voor overleg over de wijze van betaling.

2. Verkrijgen van schadevergoeding van de Staat of een overheidsinstelling

2.1. Is het mogelijk schadevergoeding te krijgen van de Staat of een overheidsinstelling?

De wet van 6 juli 1990 heeft een autonome schadevergoedingsregeling voor slachtoffers ingesteld, die gebaseerd is op nationale solidariteit. Deze regeling voorziet in de volledige vergoeding van schade die voortvloeit uit geweldsmisdrijven ten aanzien van personen. De aanvrager dient zich te wenden tot de Commission d'Indemnisation des Victimes d'Infractions (commissie schadefonds geweldsmisdrijven - hierna: C.I.V.I.) bij de dichtstbijzijnde Tribunal de Grande Instance (arrondissementsrechtbank) in zijn woonplaats of in de plaats waar het misdrijf heeft plaatsgevonden en de toegekende geldbedragen worden aan hem uitgekeerd door het Fonds de Garantie des victimes d'actes Terroristes et d'autres Infractions (schadefonds geweldsmisdrijven), dat partij is bij de procedure en een verhaalsvordering tegen de dader kan instellen.

De schade waarvoor vergoeding wordt gevraagd, dient te zijn ontstaan door een al dan niet opzettelijk gepleegd feit dat de materiële aard van een delict oplevert. Terroristische aanslagen, verkeersongevallen, jachtongevallen of vernieling door schadelijke dieren vallen evenwel niet onder de wet van 6 juli 1990, maar wel onder andere schadevergoedingsregelingen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.2. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers van bepaalde soorten misdrijven?

Volledige schadevergoeding is beperkt tot slachtoffers van ernstige geweldsmisdrijven en van seksueel geweld; slachtoffers van lichte geweldsmisdrijven en van bepaalde misdrijven ten aanzien van goederen kunnen een solidariteitsbijstand krijgen waarvoor een maximumbedrag is vastgesteld.

2.3. Is de mogelijkheid beperkt tot slachtoffers die bepaalde soorten letsel hebben opgelopen?

Er zijn twee soorten letsel die bij de C.I.V.I. voor schadevergoeding in aanmerking kunnen komen:

  • ernstige misdrijven ten aanzien van personen zoals bedoeld in artikel 706-3 van het wetboek van strafvordering. Het feit, dat materieel gezien een delict oplevert, dient de dood ten gevolge te hebben gehad of geleid te hebben tot blijvende arbeidsongeschiktheid of tot volledige arbeidsongeschiktheid waarvan de duur langer is dan of gelijk is aan één maand, of de bestanddelen van een seksueel misdrijf op te leveren.
  • lichte misdrijven ten aanzien van personen en misdrijven ten aanzien van goederen vallen onder artikel 706-14 van het wetboek van strafvordering. Slachtoffers van diefstal, oplichting, misbruik van vertrouwen, afpersing of van vernieling of beschadiging van een goed, alsmede slachtoffers van een tegen de persoon gericht misdrijf dat een volledige arbeidsongeschiktheid van minder dan één maand tot gevolg heeft, kunnen onder bepaalde voorwaarden een schadevergoeding krijgen: zij dienen cumulatief aan te tonen dat het niet mogelijk is om via een andere weg (verzekering…) een effectieve en toereikende schadevergoeding te krijgen, dat het misdrijf ernstige materiële schade of ernstig psychisch letsel tot gevolg heeft gehad en dat hun maandinkomen minder bedraagt dan het maximumbedrag, dat voor het jaar 2003 op 1 223 euro is gesteld.
2.4. Kunnen familieleden of naasten van slachtoffers die zijn overleden door het misdrijf schadevergoeding krijgen?

Het recht op schadevergoeding staat open voor het directe slachtoffer van het misdrijf en voor zijn rechthebbenden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.5. Is de mogelijkheid schadevergoeding te krijgen beperkt tot personen met een bepaalde nationaliteit of personen die in een bepaald land wonen?

Het slachtoffer dient inderdaad aan bepaalde voorwaarden inzake de nationaliteit te voldoen. De volgende personen kunnen voor schadevergoeding in aanmerking komen:

  • slachtoffers die in het bezit zijn van de Franse nationaliteit, ongeacht of de strafbare feiten in Frankrijk of in het buitenland zijn gepleegd
  • slachtoffers die onderdaan zijn van een lidstaat van de Europese Gemeenschap of van een staat die met Frankrijk een wederkerigheidsovereenkomst heeft gesloten (onderdanen van staten die partij zijn bij het Europees Verdrag inzake de schadeloosstelling van slachtoffers van geweldsmisdrijven) wanneer de strafbare feiten op het Franse grondgebied zijn gepleegd
  • buitenlandse slachtoffers die geen onderdaan zijn van een lidstaat van de Europese Gemeenschap en die op de datum van de strafbare feiten of van het verzoek op rechtmatige wijze in Frankrijk verbleven, onder voorbehoud van internationale verdragen en overeenkomsten, voor strafbare feiten die op het Franse grondgebied zijn gepleegd.
2.6. Kan ik schadevergoeding van Frankrijk vragen als het misdrijf in een ander land is begaan? Zo ja, onder welke voorwaarden?
Zoals vermeld onder vraag 2.5, kunnen slachtoffers met de Franse nationaliteit aanspraak maken op schadevergoeding van de C.I.V.I., zelfs wanneer het delict in het buitenland is gepleegd. Hiervoor gelden dezelfde voorwaarden als voor in Frankrijk gepleegde delicten.
2.7. Is het nodig van het delict aangifte te hebben gedaan bij de politie?

Het verzoek tot schadevergoeding dat wordt ingediend bij de C.I.V.I. dient vergezeld te gaan van het bewijs dat er aangifte is gedaan en van elk stuk van de strafrechtelijke procedure waarover de aanvrager beschikt.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.8. Is het nodig de uitkomst van het politieonderzoek of het strafproces af te wachten voordat ik een verzoek kan indienen?

Nee, de C.I.V.I. is met name ingesteld om te voorkomen dat het slachtoffer op de uitkomst van het strafproces moet wachten.

2.9. Als de dader bekend is, is het dan nodig te trachten eerst schadevergoeding bij de dader te eisen?

Nee, de vorderingen worden onafhankelijk ingesteld en de C.I.V.I. is niet gebonden aan het bedrag van de schadevergoeding dat al eerder door een gerecht zou zijn toegekend.

2.10. Als de dader niet bekend of veroordeeld is, is het dan toch mogelijk in aanmerking te komen voor schadevergoeding? Wat voor bewijs moet ik in dat geval overleggen om mijn verzoek te onderbouwen?

Zelfs wanneer de dader niet strafrechtelijk is veroordeeld, blijft het mogelijk om een procedure tot schadevergoeding bij de C.I.V.I. in te stellen. Het feit dat er schade is geleden ten gevolge van een misdrijf in het kader van de artikel 706-3 of 706-14 van het wetboek van strafvordering volstaat om deze procedure in gang te zetten.

2.11. Moet het verzoek om schadevergoeding binnen een bepaalde termijn worden ingediend?

Het verzoek om schadevergoeding dient, op straffe van verval, binnen een termijn van drie jaar te rekenen vanaf de datum van het misdrijf of in het jaar volgend op de laatste gerechtelijke beslissing in het strafproces, te worden ingediend.

De C.I.V.I. kan de aanvrager evenwel van het verval ontheffen wanneer hij niet in staat is geweest om zijn rechten binnen de gestelde termijn te doen gelden of wanneer zijn schade is toegenomen of om elke andere rechtmatige reden.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.12. Voor welk soort schade kan ik een vergoeding krijgen?

Volgens artikel 706-3 van het wetboek van strafvordering komt elke soort schade die voortvloeit uit een misdrijf ten aanzien van een persoon voor vergoeding in aanmerking, ongeacht of deze schade wel of niet vermogensrechtelijk van aard is. Dit geldt met name voor de financiële schade die is ontstaan door vermindering van het beroepsinkomen ten gevolge van een aanranding, de schade die voortvloeit uit de angst en het leed van ouders waarvan het kind ontvoerd en verkracht is, de schade die voortvloeit uit gedeeltelijk blijvende arbeidsongeschiktheid en uit volledige arbeidsongeschiktheid van rechthebbenden van een slachtoffer dat is overleden ten gevolge van een misdrijf of de financiële schade van de minderjarige waarvan de moeder die is overleden ten gevolge van een misdrijf, voorzag in het onderhoud en de opvoeding.

Ofschoon de financiële schade die is ontstaan door vermindering van het beroepsinkomen ten gevolge van het misdrijf vergoed kan worden, valt de vergoeding van zuiver materiële schade niet onder artikel 706-3 van het wetboek van strafvordering. Zo wordt bijvoorbeeld een verzoek tot vergoeding van schade aan kleding of van schade vanwege het verlies of beschadiging van sieraden afgewezen.

2.13. Hoe wordt de schadevergoeding berekend?

Alvorens de bedragen vast te stellen die aan het slachtoffer toegekend dienen te worden, dient de C.I.V.I. eerst de totale schade van de aanvrager te berekenen volgens de regels van het gemene recht inzake de aansprakelijkheid. Zo kan de schadevergoeding verminderd of geweigerd worden in geval van schuld van het slachtoffer waarbij er sprake is van een direct en vaststaand oorzakelijk verband met de schade. Vervolgens dient de C.I.V.I. de uitkeringen die door de sociale verzekeringsfondsen zijn uitbetaald, in mindering te brengen.

Bovenkant paginaBovenkant pagina

2.14. Is er een minimum en/of maximum bedrag dat kan worden toegekend?

Nee, in beginsel is er sprake van volledige vergoeding van de schade onder voorbehoud van het maximumbedrag dat bij de vragen staat vermeld.

2.15. Wordt schadevergoeding die ik heb ontvangen of kan ontvangen van andere bronnen (zoals van een verzekering) afgetrokken van de compensatie van de Staat?

Zoals aangegeven bij vraag 2.13 brengt de C.I.V.I. de door de sociale instanties uitbetaalde uitkeringen en elke andere vergoeding die werd of wordt ontvangen uit hoofde van dezelfde schade (verzekering…), in mindering op het geschatte bedrag van de totale schade van de aanvrager.

2.16. Zijn er andere omstandigheden die mijn kans op het krijgen van schadevergoeding beïnvloeden of hoe het bedrag van mijn schade wordt berekend, zoals mijn eigen gedrag in het voorval dat het letsel veroorzaakte?

Zoals aangegeven bij vraag 2.13, kan de schadevergoeding verminderd of geweigerd worden in geval van schuld van het slachtoffer waarbij er sprake is van een oorzakelijk verband met het ontstane letsel.

2.17. Onder welke voorwaarden kan ik een voorschot krijgen?

De aanvrager kan om een voorschot verzoeken. In dat geval doet de President uitspraak binnen een termijn van één maand te rekenen vanaf de datum van het verzoek.

2.18. Waar kan ik de noodzakelijke formulieren en verdere informatie verkrijgen over hoe een aanvraag in te dienen? Is er een speciale telefoonlijn of website die ik kan gebruiken?

Bij de instanties voor slachtofferhulp die onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Justitie français vallen en waarvan de lijst geraadpleegd kan worden op de website van dat ministerie.

2.19. Kan ik juridische hulp krijgen bij het opstellen van het verzoek?

De wet van 9 september 2002 voorziet in niet-inkomensafhankeljke rechtsbijstand voor slachtoffers van de ernstigste misdrijven. In de overige gevallen is de rechtsbijstand afhankelijk van het inkomen en van de ontvankelijkheid van het verzoek.

2.20. Waar moet ik mijn verzoek indienen?

Het verzoek tot schadevergoeding dient ingediend te worden bij de C.I.V.I. bij de dichtstbijzijnde arrondissementsrechtbank in de woonplaats van de aanvrager of van de plaats waar het misdrijf heeft plaatsgevonden.

2.21. Zijn er organisaties voor slachtofferhulp die verdere ondersteuning kunnen geven?

Sommige organisaties voor slachtofferhulp zijn aangesloten bij het netwerk INAVEM français (nationaal nummer slachtofferhulp: 0 810 09 86 09). Op de website van het Ministère de la Justice français (Ministerie van Justitie) kan een kaart worden geraadpleegd waarop de organisaties staan aangegeven die in de directe omgeving van de woonplaats van de aanvrager zijn gevestigd.

Nadere inlichtingen

  • Zijn er andere mogelijkheden om schadevergoeding van de dader te krijgen (“compensation orders”)?

    Hiertoe kunt u zich wenden tot een gerechtsdeurwaarder die uitvoering zal geven aan de maatregelen van gedwongen executie (beslag op salaris of op bankrekening) waarbij soms de medewerking wordt gevraagd van de officier van justitie (achterhalen van de plaats waar de schuldenaar zich bevindt, toegang tot het FICOBA-bestand (fichier des comptes bancaires et assimilés - bestand inzake bankrekeningen en vergelijkbare rekeningen) met behulp waarvan de bankrekeningen van de schuldenaar kunnen worden geïdentificeerd…).

« Schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven - Algemene informatie | Frankrijk - Algemene informatie »

Bovenkant paginaBovenkant pagina

Laatste aanpassing: 11-03-2008

 
  • Gemeinscheftsrecht
  • Internationaal recht

  • België
  • Bulgarije
  • Tsjechië
  • Denemarken
  • Duitsland
  • Estland
  • Ierland
  • Griekenland
  • Spanje
  • Frankrijk
  • Italië
  • Cyprus
  • Letland
  • Litouwen
  • Luxemburg
  • Hongarije
  • Malta
  • Nederland
  • Oostenrijk
  • Polen
  • Portugal
  • Roemenië
  • Slovenië
  • Slowakije
  • Finland
  • Zweden
  • Verenigd Koninkrijk